Дете

Биолошки, дете (множина: деца) — човечко суштество помеѓу фазите на раѓање и пубертет. Правната дефиниција на дете генерално се однесува на малолетно лице.

Дете исто така може да се користи за опис на односот со родителот или, метафорички, авторитарна фигура, или за означување на членство во клан, племе или религијата; тоа исто така може да се однесува на некој силно погоден од одредено време, место или околност, како во термините "дете на природата" или "дете на шеесеттите години".

Постојат многу социјални проблеми кои влијаат врз децата, како што се образованието, малтретирањето, сиромаштијата, дисфункционалниите семејства, детскиот труд, гладот и бездомништвото. Децата можат да бидат одгледани од родителите, старателите или делумно во дневен центар.

 Правни, биолошки, социјални дефиниции 
мини|Деца играјќи си со топка, римско дело, 2 век од н.е.
Законски, терминот "дете" може да се однесува на секој под старосната граница. Конвенцијата за правата на детето на ОН го дефинира детето како „човечко суштество под возраста од 18 години, освен ако според законот кој се применува за детето не е одредено поинаку“."Convention on the Rights of the Child" 
The Policy Press, Office of the United Nations High Commissioner for Human Rights Ова е ратификувано од страна на 192 од 194 земји-членки. Терминот „дете“ исто така може да се однесува на некој под друга законски дефинирана старосна граница неповрзана со возраста на полнолетство. Во Сингапур, на пример, „дете“ е правно дефинирано како некој под 14 години според „Законот за децата и младите личности“, додека границата која ја означува возраста изнесува 21 година. Според Законот за имиграција на САД, зборот „дете“ се однесува на секој човек под 21-годишна возраст.8 U.S.C. § 1101(b)(1)

Биолошки, дете е секој помеѓу раѓањето и пубертетот. Во многу култури, детето се смета за возрасна личност по извршувањето на обредот за премин, кој обично, но не и секогаш, соодветствува со времето на пубертетот.

Децата обично имаат помалку права од возрасните и се класифицирани како неспособни за донесување на сериозни одлуки и законски секогаш мораат да биде под заштита на одговорна возрасна личност, родител или не. Признавањето на детството како состојба различна од возрасноста почна да се појавува во 16 и  17 век. Општеството почна да се однесува кон децата не како минијатурни возрасни личности, туку како личност на пониско ниво на зрелост со потреба од возрасна заштита, љубов и грижа. Оваа промена се забележува во уметничките дела: Во средниот век, децата биле прикажани во уметноста како минијатурни возрасни личности без детски одлики. Во 16 век, сликите на децата почнаа да се стекнуваат со посебен детски изглед. Од доцниот 17 век па наваму, децата биле прикажани како си играат со играчки, а литературата за деца исто така почна да се развива во овој период.

 Развој 
Секое дете поминува низ повеќе фази на социјален развој. Едно доенче или многу мало дете може да си игра само среќно. Потоа, детето може да си игра со друго дете, постепено учејќи да споделува. Групата расте сè повеќе, на три или четири деца. Пред да влезе во градинка, детето обично може да се приклучи и да ужива во групните искуства.

Како што децата растат, тие изучуваат како да прават некои нешта по хронолошки редослед. Тие учат како да ги приоризираат нивните цели и активности. Нивното однесување се менува како што тие учат нови перспективи од другите луѓе. Тие учат како да претставуваат некои работи симболично и се учат на нови однесувања.

 Здравје 
На децата со ADHD и попречености при учењето им е потребна дополнителна помош за да развијат социјални вештини. Импулсивните одлики на детето со ADHD можат да доведат до лоши односи со врсниците. Здравствените проблеми што влијаат врз децата понекогаш зависат и од полот; на пример, момчиња имаат поголема веројатност да бидат дијагностицирани со аутизам од девојчињата.Dworzynski, Katharina, et al. "How different are girls and boys above and below the diagnostic threshold for autism spectrum disorders?." Journal of the American Academy of Child & Adolescent Psychiatry 51.8 (2012): 788-797

 Возраст на одговорност 
Возраста на која децата се сметаат за одговорни за нивните социјални дејства (на пример бракот, гласањето итн.) исто така се има променето со текот на времето и тоа е рефлектирано во начинот на кој тие се третираат според законот. Во римското време, децата се сметале за неодговорни за кривични дела, позиција подоцна усвоена од страна на Црквата. Во 19 век, се сметало дека децата помлади од 7 години не се способни за криминал. Децата на возраст од 7 нагоре се сметале за одговорни за своите постапки. Затоа, тие би можеле да се соочуваат со кривични пријави, да отидат во затвор и биле казнувале како возрасни со бичевање, брендирање или бесење. Денес, во многу земји како Канада и САД, децата на 12 години се сметаат за одговорни за своите постапки. Тие можат да бидат испратени во посебни воспитно-поправни институции.

Истражувањата откриле дека најмалку 25 земји ширум светот немаат специфирана возраст за задолжително образование. Минималната возраст за вработување и склучување на брак исто така се разликуваат низ светот. Во најмалку 125 земји, децата на возраст од 7 до 15 можат да одговараат пред суд и ризикуваат казна затвор за кривични дела. Старосната граница за доброволна/задолжителна воена служба исто така е спорна на меѓународно ниво. Во некои земји, децата се законски обврзани да одат на училиште до 14 или 15 години, но можат да работат пред таа возраст. Правото на образование на децата е загрозено од раниот бракот, детскиот труд и затворот.Melchiorre, A. (2004) At What Age?...are school-children employed, married and taken to court?

 Морталитет кај децата 
мини|360x360пкс|Морталитетот на доенчињата во светот во 2012 година.Infant Mortality Rates in 2012 
, UNICEF, 2013.
За време на почетокот на 17 век во Англија, животниот век беше само околу 35 години, во голема мера бидејќи две третини од сите деца починале пред возраст од 4 години.W. J. Rorabaugh, Donald T. Critchlow, Paula C. Baker (2004). "America's promise: a concise history of the United States". Rowman & Littlefield. p.47.  Во текот на индустриската револуција, животниот век на децата драматично се зголеми."Modernization - Population Change". Encyclopædia Britannica.

Според здравствените експерти, стапката на морталитет кај децата паднала остро од 1990-тите години. Околу 12.6 милиони деца под 5-годишна возраст загинале годишно во светот во 1990 година, а 6.6 милиони во 2012 година. Стапката на морталитет кај доенчињата бележи пад од 90 смртни случаи за секои 1,000 раѓања во 1990 година, на 48 во 2012 година. Највисок просек на стапката на морталитет кај доенчињата има во потсахарска Африка, со 98 смртни случаи за секои 1,000 живородени деца - двојно над светскиот просек од 48.

 Образование 
Образованието, во општа смисла, се однесува на акт или процес на стекнување на општи знаења, развој на моќта на расудување и резонирање и интелектуална подготовка за возрасниот живот. Формалното образование најчесто се одвива преку школувањето. Правото на образование е признато од страна на некои влади. На глобално ниво, Член 13 од Меѓународниот пакт за економски, социјални и културни права на Обединетите нации од 1966 година го признава правото на образование на секое лице.ICESCR, Article 13.1 Образованието е задолжително во повеќето места до одредена возраст, но не и присуството на училиште, со што се дадени алтернативни опции како домашното школување или e-учењето кои се признаваат како валидни форми на образование во одредени јурисдикции.

Децата во некои земји (особено во делови од Африка и Азија) често не одат на училиште, или присуствуваат само за кратки периоди. Податоците од УНИЦЕФ укажуваат на тоа дека во 2011 година, 57 милиони деца не одат на училиште; и повеќе од 20% од африканските деца никогаш не посетувале основно училиште или прекинале да одат на училиште пред завршувањето на основното образование. Според извештај на ОН, војните спречуваат 28 милиони деца во светот од добивање на образование, поради ризикот од сексуално насилство и напади во училиштата. Други фактори кои ги држат децата надвор од училиштето вклучуваат сиромаштија, детски труд, социјални ставови и долги растојанија до училиштето.

Во 2017, студија на професорот Андреј Цимпиан укажува дека девојчињата на возраст од 6 години можат од општеството да добијат порака дека "генијот" е поверојатно да се најде меѓу машките. Студијата исто така укажа дека ова води до родови стереотипи.

 Ставови кон децата 
мини|Група на момчиња во Питстон, Пенсилванија, 1911 година. Детскиот труд беше многу честа појава во САД и во Европа во доцниот 19-ти и раниот 20 век. Во моментов, стапките на детскиот труд се високи во Африка.
Социјалните ставови кон децата се разликуваат низ светот во разните култури. Овие ставови се менуваат со текот на времето. Студија од 1988 година за европските ставови за централноста на децата пронајде дека Италија е повеќе дете-центрична а Холандија помалку дете-центрична, со други земји, како што се Австрија, Велика Британија, Ирска и Западна Германија измеѓу нив.

Во 2013 година, стапките на детскиот брак достигнале 75% во Нигер, 68% во Централноафриканска Република и Чад, 66% во Бангладеш и 47% во Индија.

Заштитата на децата од злоупотреба се смета за важна современа цел. Ова ја вклучува и заштитата на децата од експлоатација, како што е детскиот труд, трговијата со деца и продажбата, детската сексуална злоупотреба, вклучувајќи детска проституција и детска порнографија, искористување на децата за воени цели и нелегалните посвојувања. Постојат неколку меѓународни инструменти за овие цели, како што се:
 Worst Forms of Child Labour Convention
 Minimum Age Convention, 1973
 Optional Protocol on the Sale of Children, Child Prostitution and Child Pornography
 Council of Europe Convention on the Protection of Children against Sexual Exploitation and Sexual Abuse
 Optional Protocol on the Involvement of Children in Armed Conflict
 Hague Adoption Convention
 Directive 2011/92/EU of the European Parliament and of the Council од 13 декември 2011 година за борба против сексуалната злоупотреба и сексуалната експлоатација на децата и детската порнографија.Official Journal of the European Union

 Итни случаи и конфликти 
Итните случаи и конфликти претставуваат детриментални ризици за здравјето, безбедноста и добросостојбата на децата. Постојат многу различни видови на конфликти и итни случаи, на пример, насилство, вооружен конфликт, војна, природни непогоди итн. Во 2010 година околу 13 милиони деца биле раселени поради вооружени конфликти и насилство ширум светот.UNICEF. 2010. The State of the World’s Children Report, Special Edition. New York, UNICEF. Каде што насилните конфликти се норма, животите на младите деца се значително нарушени и нивните семејства имаат големи тешкотии при понудата на чувствителна и доследна грижа потребна за здравиот развој на детето. Студиите за ефектот на итните случаи и конфликти врз физичкото и менталното здравје на децата од раѓање до 8 години покажуваат дека кога катастрофата е норма, стапката на PTSD е присутна кај 3 до 87 проценти од засегнатите деца.Shannon, M. P., Lonigan, C. J., Finch, A. J. and Taylor, C. M. 1994. Children exposed to disaster: I. Epidemiology of post-traumatic symptoms and symptom profiles. Journal of American Academy of Child and Adolescent Psychiatry, Vol. 33, pp. 80-93. Сепак, стапките на PTSD кај децата кои живеат во хронично конфликтни услови варира од 15 до 50 проценти.De Jong, J. T. V. M. 2002. Trauma, War, and Violence: Public Mental Health in Socio Cultural Context. New York, Kluwer.

Детето како мотив во уметноста и во популарната култура
Детето како мотив во книжевноста
 „Детето што не знаело за страв“ — македонска народна приказна.Томе Саздов (избор), Македонски народни приказни. Просветно дело, Редакција „Детска радост“, Скопје, 2004, стр. 5-9.
 „Царското посмртче“ — македонска народна приказна.Томе Саздов (избор), Македонски народни приказни. Просветно дело, Редакција „Детска радост“, Скопје, 2004, стр. 36-37.
 „Детето и мечката“ — влашка народна приказна.Волшебни сказни на балканските народи. Скопје: Просветно дело, Редакција „Детска радост“, 2004, стр. 41-42.
 „Приказна за сирачето“ — турска народна приказна.Волшебни сказни на балканските народи. Скопје: Просветно дело, Редакција „Детска радост“, 2004, стр. 77-79.
 „Еден јазик“ — кус расказ на македонскиот писател Андреј Ал-Асади.Андреј Ал-Асади, Утрото на бессоните. Скопје: Бегемот, 2021, стр. 12-15.
 „Ек на децата“ — песна на македонската поетеса Христина Аслимоска од 2005 година.Христина Аслимоска, Разделба со детството. Скопје: Детска радост, 2005, стр. 8.
 „За тажните деца“ — песна на Христина Аслимоска од 2001 година.Христина Аслимоска, Заорок. Скопје: Македонски книжевни конаци, 2001, стр. 29.
 „Детство“ — песна на Христина Аслимоска од 2003 година.Христина Аслимоска, Бисерни зборови. Охрид: Летра, 2003, стр. 9.
 „Разделба со детството“ — песна на Христина Аслимоска од 2005 година.Христина Аслимоска, Разделба со детството. Скопје: Детска радост, 2005, стр. 5.
 „Тагата од моето детство“ — расказ на Христина Аслимоска од 2005 година.Христина Аслимоска, Разделба со детството. Скопје: Детска радост, 2005, стр. 39-40.
 „Деца и цвеќиња и ѕвезди“ — збирка поезија за деца на македонскиот поет Јозо Т. Бошковски од 1981 година.Јозо Т. Бошковски, Деца и цвеќиња и ѕвезди, Нов свет, Скопје, 1981.
 „Деца и цвеќиња“ — песна на Јозо Т. Бошковски од 1981 година.Јозо Т. Бошковски, Деца и цвеќиња и ѕвезди, Нов свет, Скопје, 1981, стр. 3.
 „Деца и цвеќиња (второ пеење)“ — песна на Јозо Т. Бошковски од 1981 година.Јозо Т. Бошковски, Деца и цвеќиња и ѕвезди, Нов свет, Скопје, 1981, стр. 4-5.
 „Деца и пеперуги“ — песна на Јозо Т. Бошковски од 1981 година.Јозо Т. Бошковски, Деца и цвеќиња и ѕвезди, Нов свет, Скопје, 1981, стр. 6.
 „Деца и божурики“ — песна на Јозо Т. Бошковски од 1981 година.Јозо Т. Бошковски, Деца и цвеќиња и ѕвезди, Нов свет, Скопје, 1981, стр. 7.
 „Децата и птиците“ — песна на Јозо Т. Бошковски од 1981 година.Јозо Т. Бошковски, Деца и цвеќиња и ѕвезди, Нов свет, Скопје, 1981, стр. 8.
 „Децата и игрите“ — песна на Јозо Т. Бошковски од 1981 година.Јозо Т. Бошковски, Деца и цвеќиња и ѕвезди, Нов свет, Скопје, 1981, стр. 14.
 „Децата и играчките“ — песна на Јозо Т. Бошковски од 1981 година.Јозо Т. Бошковски, Деца и цвеќиња и ѕвезди, Нов свет, Скопје, 1981, стр. 15.
 „Пролетна игра на дете“ — песна на Јозо Т. Бошковски од 1981 година.Јозо Т. Бошковски, Деца и цвеќиња и ѕвезди, Нов свет, Скопје, 1981, стр. 16.
 „Деца и ѕвезди“ — песна на Јозо Т. Бошковски од 1981 година.Јозо Т. Бошковски, Деца и цвеќиња и ѕвезди, Нов свет, Скопје, 1981, стр. 17.
 „Децата и инженерите“ — песна на Јозо Т. Бошковски од 1981 година.Јозо Т. Бошковски, Деца и цвеќиња и ѕвезди, Нов свет, Скопје, 1981, стр. 19.
 „Деца и морнари“ — песна на Јозо Т. Бошковски од 1981 година.Јозо Т. Бошковски, Деца и цвеќиња и ѕвезди, Нов свет, Скопје, 1981, стр. 20.
 „Децата и пилотите“ — песна на Јозо Т. Бошковски од 1981 година.Јозо Т. Бошковски, Деца и цвеќиња и ѕвезди, Нов свет, Скопје, 1981, стр. 22.
 „Деца и космонаути“ — песна на Јозо Т. Бошковски од 1981 година.
 „Деца и војници“ — песна на Јозо Т. Бошковски од 1981 година.Јозо Т. Бошковски, Деца и цвеќиња и ѕвезди, Нов свет, Скопје, 1981, стр. 23.
 „Децата и уметниците“ — песна на Јозо Т. Бошковски од 1981 година.Јозо Т. Бошковски, Деца и цвеќиња и ѕвезди, Нов свет, Скопје, 1981, стр. 24.
 „Како растат децата“ — песна за деца на хрватскиот поет Григор Витез.Григор Витез, Песни. Мисла, Македонска книга, Култура, Наша книга и Детска радост, Скопје, 1990, стр. 7.
 „Ние децата“ — песна за деца на Григор Витез.Григор Витез, Песни. Мисла, Македонска книга, Култура, Наша книга и Детска радост, Скопје, 1990, стр. 83.
 „Детска планета“ — песна за деца на Григор Витез.Григор Витез, Песни. Мисла, Македонска книга, Култура, Наша книга и Детска радост, Скопје, 1990, стр. 89.
 „Песна за сите деца на светот“ — песна за деца на Григор Витез.Григор Витез, Песни. Мисла, Македонска книга, Култура, Наша книга и Детска радост, Скопје, 1990, стр. 91.
 „Кога ќе се раскажат сите приказни“ — песна за деца на Григор Витез.Григор Витез, Песни. Мисла, Македонска книга, Култура, Наша книга и Детска радост, Скопје, 1990, стр. 92-93.
 „Детство“ — циклус песни на српскиот поет Оскар Давичо.Оскар Давичо, Песме. Српска књижевна задруга, Београд, 1958, стр. 5-56.
 „Оливер Твист“ — роман на англискиот писател Чарлс Дикенс.
 „Блаже маже“ — расказ за деца на македонскиот писател Киро Донев од 2013 година.Киро Донев, Приказни од куќичката на дрво. Скопје: Македоника литера, 2013, стр. 36-37.
 „Малите ловци“ — расказ за деца на Киро Донев од 2013 година.Киро Донев, Приказни од куќичката на дрво. Скопје: Македоника литера, 2013, стр. 114-115.
 „Децата пуштаат меурчиња“ — песна на словенечкиот поет Отон Жупанчич.Отон Жупанчич, „Цицибан“ (второ издание), „Кочо Рацин“, Скопје, 1959, стр. 12.
 „Цицибан — Цицифуј“ — песна на Отон Жупанчич.Отон Жупанчич, „Цицибан“ (второ издание), „Кочо Рацин“, Скопје, 1959, стр. 68.
 „Лиман“ — кус расказ на македонскиот писател Ѓоко Здравески од 2019 година.Ѓоко Здравески, Отсечки стварност. Скопје: Бегемот, 2019, стр. 78-79.
 „Талкачки ум“ — кус расказ на Ѓоко Здравески од 2019 година.Ѓоко Здравески, Отсечки стварност. Скопје: Бегемот, 2019, стр. 82-83.
 „Горанче“ — кус расказ на Ѓоко Здравески од 2019 година.Ѓоко Здравески, Отсечки стварност. Скопје: Бегемот, 2019, стр. 84.
 „Не врне, не врне, не дува, не дува“ — кус расказ на Ѓоко Здравески од 2019 година.Ѓоко Здравески, Отсечки стварност. Скопје: Бегемот, 2019, стр. 85.
 „Децата од нашата улица“ — збирка раскази за деца на македонскиот писател Неџати Зекерија.
 „Орхан“ — збирка раскази за деца на Неџати Зекерија.Неџати Зекирија, Орхан. Просветно дело, Редакција „Детска радост“, Скопје, 2004.
 „Кој е смел“ — расказ за деца на Неџати Зекерија.Неџати Зекирија, Орхан. Просветно дело, Редакција „Детска радост“, Скопје, 2004, стр. 7-8.
 „Пајтонџијата и децата“ — расказ за деца на Неџати Зекерија.Неџати Зекирија, Орхан. Просветно дело, Редакција „Детска радост“, Скопје, 2004, стр. 17-19.
 „Мали и големи деца“ — расказ за деца на Неџати Зекерија.Неџати Зекирија, Орхан. Просветно дело, Редакција „Детска радост“, Скопје, 2004, стр. 33.
 „Деца фалбаџии“ — расказ за деца на Неџати Зекерија.Неџати Зекирија, Орхан. Просветно дело, Редакција „Детска радост“, Скопје, 2004, стр. 38-39.
 „Знаеш ли, знаеш ли...?“ — песна на македонскиот поет Иван Ивановски.Иван Ивановски, Ах ти мило детенце. Култура, Скопје, 1980, стр. 6.
 „Ах, ти, мило детенце“ — песна на македонскиот поет Иван Ивановски.Иван Ивановски, Ах ти мило детенце. Култура, Скопје, 1980, стр. 1.
 „Пипи Долгиот Чорап“ (шведски: Pippi Långstrump) — роман на шведската писателка Астрид Линдгрен, издаден во 1945 година. 
 „Пристојно момче“ – расказ на израелскиот писател Етгар Керет.Etgar Keret, Iznenada neko pokuca na vrata. Laguna, Beograd, 2019, str. 85-89.
 „Игра со дете“ — песна на македонскиот поет Блаже Конески.Блаже Конески, Стерна. Скопје: Мисла, 1966, стр. 22-26.
 „Успивање на болно дете“ — песна на Блаже Конески.Блаже Конески, Поезија. Скопје: Просветно дело, Редакција „Детска радост“, 2011, стр. 94.
 „Дете заспано крај езеро“ — песна на Блаже Конески.Блаже Конески, 'Везилка. Скопје: Арс Ламина - публикации, Арс Либрис, 2021, стр. 44.</ref>
 „Дете и цвеќе“ — песна на македонскиот поет Васил Куноски.Васил Куноски, Песни. Скопје: Просветно дело, Редакција „Детска радост“, 2004, стр. 12.
 „Бебенце“ — песна на Васил Куноски.Васил Куноски, Песни. Скопје: Просветно дело, Редакција „Детска радост“, 2004, стр. 82.
 „За сите деца“ — песна на Васил Куноски.Васил Куноски, Песни. Скопје: Просветно дело, Редакција „Детска радост“, 2004, стр. 64.
 „Дете и два полжава“ — песна на Васил Куноски.Васил Куноски, Песни. Скопје: Просветно дело, Редакција „Детска радост“, 2004, стр. 44-45.
 „Дете и полжав“ — песна на Васил Куноски.Васил Куноски, Песни. Скопје: Просветно дело, Редакција „Детска радост“, 2004, стр. 42.
 „Стани, стани, детенце“ — песна на Васил Куноски.Васил Куноски, Песни. Скопје: Просветно дело, Редакција „Детска радост“, 2004, стр. 34.
 „Снег“ — расказ на српската писателка Јелена Ленголд.Jelena Lengold, Raščarani svet (drugo izdanje). Arhipelag, Beograd, 2018, стр. 53-62.
 „Децата што читаа во училишниот двор“ — расказ на македонскиот писател Игор Лозаноски од 2020 година.<ref>Игор Лозаноски, Исповед на еден телевизор', Темплум, Скопје, 2020, стр. 63-64.
 „Немото дете“ — песна на шпанскиот поет Федерико Гарсија Лорка.Федерико Гарсија Лорка, Песме. Рад, Београд, 1970, стр. 67.
 „Газела за мртвото дете“ — песна на Федерико Гарсија Лорка.Федерико Гарсија Лорка, Песме. Рад, Београд, 1970, стр. 80.
 „Врвки“ — краток расказ на македонската писателка Калина Малеска.Никола Гелевски и Владимир Мартиновски (приредувачи), Џинџуџе во земјата на афионите: Антологија на македонскиот краток расказ. Скопје: Темплум, 2022, стр. 224.
 „Чудо“ - краток расказ на македонскиот писател Митко Маџунков.Никола Гелевски и Владимир Мартиновски (приредувачи), Џинџуџе во земјата на афионите: Антологија на македонскиот краток расказ. Скопје: Темплум, 2022, стр. 84.
 „Зоки Поки“ — книга на македонската писателка Оливера Николова.
 „Онтологија на детството“ — расказ на рускиот писател Виктор Пелевин од 1991 година.Виктор Пелевин, Синиот фенер. Скопје: Бегемот, 2018, стр. 276-288.
 „Детето од реката“ (српски: Дечак са реке) — расказ на српскиот писател Радослав Петковиќ од 1998 година.Radoslav Petković, Izveštaj o kugi. Beograd: Laguna, 2020, стр. 93-97.
 „Марта“ — роман на македонскиот писател Горјан Петревски.
 „Каде е детството“ — песна на македонскиот писател Видое Подгорец.Видое Подгорец, И сончогледите спијат. Скопје: Македонска книга, Детска радост, Култура, Мисла, Наша книга, 1990, стр. 17.
 „Сонот на детето“ — песна на македонскиот поет Анте Поповски.Анте Поповски, Поезија. Наша книга, Скопје, 1990, стр. 200.
 „Бојан“ — роман на македонскиот писател Глигор Поповски од 1973 година.
 „Новото дете“ — расказ на Глигор Поповски.Глигор Поповски, Маслинови гранчиња. Просветно дело, Редакција „Детска радост“, Скопје, 2004, стр. 20-21.
 „Детето што плачеше“ — расказ на Глигор Поповски.Глигор Поповски, Маслинови гранчиња. Просветно дело, Редакција „Детска радост“, Скопје, 2004, стр. 22-23.
 „Децата се сакаат“ — песна на францускиот поет Жак Превер.Жак Превер, Чари велеграда. БИГЗ, Београд, 1972, стр. 17.
 „Дете и мравка“ — песна на македонскиот поет Живко Ризовски од 1995 година.Живко Ст. Ризовски, Дете и светулка. Скопје: Наша книга, 1995, стр. 9.
 „Јунак дете“ — песна на Живко Ризовски од 1995 година.Живко Ст. Ризовски, Дете и светулка. Скопје: Наша книга, 1995, стр. 45.
 „Јунакот наш Ѓошо денес мина лошо“ — песна на македонскиот поет Живко Ризовски од 1995 година.Живко Ст. Ризовски, Дете и светулка. Скопје: Наша книга, 1995, стр. 50-51.
 „Вредно дете“ — песна на Живко Ризовски од 1995 година.Живко Ст. Ризовски, Дете и светулка. Скопје: Наша книга, 1995, стр. 43.
 „Дете и светулка“ — песна на Живко Ризовски од 1995 година.Живко Ст. Ризовски, Дете и светулка. Скопје: Наша книга, 1995, стр. 22.
 „Птицата, морето детето...“ — песна на Живко Ризовски од 1995 година.Живко Ст. Ризовски, Дете и светулка. Скопје: Наша книга, 1995, стр. 36.
 „Ветрот и детето“ — кус расказ на македонскиот писател Гето Руди од 2017 година.Гето Руди, Можеше да биде реми. Скопје: Темплум, 2017, стр. 42-44.
 „Се викам Арам“ — збирка раскази на американскиот писател Вилијам Саројан.Вилијам Саројан, Се викам Арам. Скопје: Македонска книга, 1970.
 „Мојот роднина Дикран, говорник“ — расказ на Вилијам Саројан.Вилијам Саројан, Се викам Арам. Скопје: Македонска книга, 1970, стр. 67-75.
 „Детето е жива слика“ — песна на македонскиот поет Стојан Тарапуза.Стојан Тарапуза, Сон на тркала, Просветно дело, Редакција „Детска радост“, Скопје, 2015, стр. 14.
 „Дете и кловн“ — песна на Стојан Тарапуза.Стојан Тарапуза, Сон на тркала, Просветно дело, Редакција „Детска радост“, Скопје, 2015, стр. 15.
 „Ние сме деца“ — песна на Стојан Тарапуза.Стојан Тарапуза, Сон на тркала, Просветно дело, Редакција „Детска радост“, Скопје, 2015, стр. 16.
 „Авантурите на Том Соер“ (англиски: The Adventures of Tom Sawyer) — роман на американскиот писател Марк Твен од 1876 година.
 „Авантурите на Хаклбери Фин“ (англиски: The Adventures of Huckleberry Fin) — роман на Марк Твен.
 „Русокосото дете“ — песна на американскиот поет Јуџин Филд.Поетска читанка: Избор од македонската и светската поезија за деца, Просветно дело, Редакција „Детска радост“, Скопје, 2005, стр. 51-53.
 „Вонбрачно дете“ — песна на ирскиот поет Шејмас Хини.Шејмас Хини, Песме. Београд: Цицеро, Земун: Писмо, Нови Сад: Матица српска, 1993, стр. 43-44.
 „Хајди“ — роман на швајцарската авторка Јохана Шпири од 1881 година.

Детето како мотив во музиката
 „Ги мразам децата“ (англиски: I Hate Children) — песна на американската панк-рок група Adolescents од 1981 година.Discogs, Adolescents ‎– Adolescents (пристапено на 3.12.2021)
 „Дете“ — песна на македонската музичка група Анастасија од 1998 година.DISCOGS Anastasia (3) ‎– Nocturnal (пристапено на 10.6.2018)
 „Децата во Америка“ (англиски: Kids in America) — песна на англиската поп-пејачка Ким Вајлд (Kim Wilde').Discogs, Kim Wilde – Kids In America (пристапено на 15.10.2021)
 „Диви деца“ (англиски: Wild Children) — песна на ирскиот рок-музичар Ван Морисон (Van Morrison).Van Morrison – It's Too Late To Stop Now (пристапено на 25.4.2024)
 „Спасете ги децата“ (англиски: Save The Children) — песна на американскиот соул музичар Марвин Геј (Marvin Gaye) од 1971 година.Discogs, Marvin Gaye – What's Going On (пристапено на 31.10.2022)
 „Дете на есента“ (англиски: Autumn's Child) — песна на американската рок-група Captain Beefheart And The Magic Band од 1972 година.Discogs, Captain Beefheart And The Magic Band ‎– Clear Spot (пристапено на 26.6.2020)
 „Убивам деца“ (англиски: I Kill Children) — песна на американската панк-рок група Dead Kennedys од 1980 година.Discogs, Dead Kennedys – Fresh Fruit For Rotting Vegetables (пристапено на 9.9.2022)
 „Дете во времето“ (англиски: Child In Time) — песна на англиската хард-рок група Deep Purple.Deep Purple – Made In Japan (пристапено на 25.6.2022)
 „Деца“ (англиски: Kids) — песна на американската хардкор-панк група Дисендентс (Descendents).Descendents – Somery (пристапено на 3.7.2022)
 „Прашање: И децата? Одговор: И децата“ (англиски: Q: And Children? A: And Children) — песна на англиската хардкор-панк група Дисчарџ (Discharge) од 1982 година.Discharge – Hear Nothing See Nothing Say Nothing (пристапено на 25.6.2022)
 „Вистинско дете од пеколот“ (англиски: Real Child Of Hell) — песна на американската рок-група X од 1982 година.X (5) – Under The Big Black Sun (пристапено на 16.12.2023)
 „Момче со проблем“ (англиски: Boy With A Problem) — песна на британскиот рок-музичар Елвис Костело (Elvis Costello) од 1982 година.DISCOGS, Elvis Costello And The Attractions* – Imperial Bedroom (пристапено на 13.5.2022)
 „Возрасно дете“ (англиски: Mannish Boy) — песна на американскиот блуз-музичар Мади Вотерс (Muddy Waters).Muddy Waters – The Anthology (пристапено на 1.4.2023)
 „Мало дете побеснува“ (англиски: Little Child Running Wild) — песна на американскиот музичар Куртис Мејфилд (Curtis Mayfield') од 1972 година.Discogs, Curtis Mayfield – Super Fly (пристапено на 15.4.2022)
 „Крајот на детството“ (англиски: Childhood's End) — песна на израелската рок-група Минимал компакт (Minimal Compact) од 1987 година.Minimal Compact – The Figure One Cuts (пристапено на 16.4.2025)
 „Сакатите деца се за никаде“ (англиски: Crippled Children Suck) — песна на американската хардкор-панк група Митмен (The Meatmen).The Meatmen* – Stud Powercock: The Touch And Go Years 1981-1984 (пристапено на 1.4.2025)
 „Сакајте ги нашите деца засекогаш“ (англиски: Love Our Children Forever) — песна на американската рок-група Мит папетс (Meat Puppets) од 1987 година.Discogs, Meat Puppets – Mirage (пристапено на 21.3.2023)
 „Чудно момче“ (англиски: A Strange Boy) — песна на канадската музичарка Џони Мичел (Joni Mitchell) од 1976 година.Joni Mitchell – Hejira (пристапено на 26.4.2023)
 „Мамино детенце“ (англиски: Mama's Little Boy) — песна на канадската рок-група Ноуминсноу (Nomeansno) од 1982 година.Discogs, Nomeansno – Mama (пристапено на 21.5.2023)
 „Рашид“ (Rachid) — композиција на францускиот џез-музичар Мишел Петручијани (Michel Petrucciani).Michel Petrucciani, Dreifus Jazz, TIDE 9144-2, 1996.
 „Момче“ (англиски: Kid) — песна на англиската рок-група Притендерс (The Pretenders) од 1979 година.YouTube, The Pretenders - Kid (пристапено на 15.10.2021)
 „Среќно дете“ (хрватски: Sretno dijete) — песна на хрватската рок-група Прљаво казалиште.Novi val osamdesetih, City records, CD 000 395, 2005.
 „Момче А“ (англиски: Kid A) — песна од истоимениот музички албум на англиската рок-група Рејдиохед (Radiohead) од 2000 година.Discogs, Radiohead ‎– Kid A (пристапено на 15.10.2021)
 „Боже, благослови го детето“ (англиски: God Bless The Child) — композиција на американскиот џез-музичар Сони Ролинс (Sonny Rollins) од 1962 година.Sonny Rollins – The Bridge (пристапено на 22.2.2024)
 „Деца“ (англиски: The Kids) — песна на американскиот рок-музичар Лу Рид од 1973 година.YouTube, Lou Reed - The Kids (audio) (пристапено на 31.3.2020)
 „Кој не сака деца“ (англиски: Who Don't Like Kids) — песна на американското дуо Спаркс (Sparks) од 1974 година.Sparks ‎– Propaganda (пристапено на 30.8.2019)
 „Децата од Рарн“ (англиски: The Children Of Rarn) — песна на британската рок-група Т. Рекс (T.Rex) од 1970 година.T. Rex – T. Rex (пристапено на 5.3.2024)
 „Расипано викторијанско дете“ (англиски: Spoilt Victorian Child) — песна на англиската рок-група Фол (The Fall) од 1985 година.Discogs, The Fall – This Nation's Saving Grace (пристапено на 7.4.2022)
 „Децата се во ред“ (англиски: The Kids Are Alright) — песна на англиската рок-група Ху (The Who) од 1967 година.Discogs, The Who – The Who Sings My Generation (пристапено на 15.10.2021)
 „Градски деца“ (англиски: Urban Kids) — песна на англиската панк-рок група Челси (Chelsea) од 1978 година.Discogs, Chelsea (2) – Urban Kids / No Flowers (пристапено на 15.10.2021)
 „За сите деца“ — песна на македонскиот композитор Александар Џамбазов.„Музиката на Александар Џамбазов“, 62 фестивал Охридско лето, 19.8.2022.
 „Десет мали деца“ (англиски: Ten Little Kids) — песна на американската рок-група The Jayhawks од 1994 година.Discogs, The Jayhawks ‎– Tomorrow The Green Grass (пристапено на 15.10.2021)
 „Саботни деца“ (англиски: Saturdays Kids) — песна на англиската рок-група Џем (The Jam) од 1980 година.DISCOGS, The Jam ‎– Setting Sons (пристапено на 4.1.2022)
 „Џериевите деца“ (англиски: Jerry's Kids) — американската хард-кор група, основана во 1981 година.Discogs, Jerry's Kids (пристапено на 25.10.2022)
 „Внимавајте на децата (I)“ (српски: Pazite na decu (I)) — песна на српската рок-група Шарло акробата од 1981 година.Šarlo Akrobata – Bistriji Ili Tuplji Čovek Biva Kad ... (пристапено на 17.2.2024)
 „Внимавајте на децата (II)“ (српски: Pazite na decu (II)) — песна на Шарло акробата од 1981 година.

Детето како мотив во филмот
 „Детето“ (англиски: The Kid) — американски филм од 1921 година, во режија на Чарли Чаплин.IMDb, The Kid (1921) (пристапено на 27.2.2016)
 „Чевлички на асфалтот“ (српски: Ципелице на асфалту) — филм на режисерите Љубомир Радичевиќ и Здравко Рандиќ од 1956 година.Ципелице на асфалту (пристапено на 23.1.2023)
 „Магарешки години“ (српски: Магареће године) — филм на режисерот Ненад Диздаревиќ.Магареће године (пристапено на 28.4.2023)
 „Децата на рајот“ — ирански филм од 1997 година, во режија на Маџид Маџиди.Djeca raja, iranski film (пристапено на 26.12.2019)
 „Детето“ (француски: L'Enfant) — белгиски филм од 2005 година, во режија на Жан-Пјер Дарден (Jean-Pierre Dardenne) и Лик Дарден (Luc Dardenne).IMDb, L'enfant (2005) Awards (пристапено на 28.2.2015)
 „Детство“ (англиски: Boyhood) — американски филм од 2014 година, во режија на Ричард Линклејтер.„Триумф за „Човекот-птица“ со четири оскари“, Утрински весник, година XVI, број 4718, вторник, 24 февруари 2015, стр. 14.
 „Венди“ (Wendy)  — германски филм од 2017 година, во режија на Дагмар Зојме (Dagmar Seume).Wendy, njemački film (2017.) (пристапено на 2.12.2023)

 Поврзано 
 Сексуална злоупотреба на деца
 Политика на едно дете

 Наводи 

Категорија:Детство
Категорија:Човек
Категорија:Деца
Категорија:Човеков развој
Категорија:Развојна психологија