Бранко Радичевиќ

Бранко Радичевиќ (српски: Бранко Радичевић; Славонски Брод, 28 март 1824 - Виена, 1 јули 1854) - српски поет од времето на романтизмот.
мини|десно|Бранко Радичевиќ.
 Животопис 
Радичевиќ е роден во Славонски Брод на Сава 28 март 1824 во семејство на Тодор и Ружа Радичевиќ, ќерка на богат вуковарски трговец Јанко Михајловиќ. Бидејќи е роден ден во очи свети Алексиј, по него го добил и името кога е крстен утредента. Пред објавувањето на својата прва книга, своето име ќе го промени во Бранко. Бранковиот татко Тодор  бил чиновник, но исто така се занимавал и со литература и го превел од германски јазик Шилеровиот „Вилијам Тел“. Бранко имал брат Стеван и сестра Амалија, која умрела во втора година од животот. Неговото потекло било предмет на расправи, а по едно предание предци му се од Зетеа. 
Неговото семејство 1830 се преселува во Земун, каде Бранко завршил пет одделенија српска (1830—1832) и германска (1832—1835) основна школа. Во гимназијата во Сремски Карловци се запишал 1836. Сремски Карловци и околното Стражилово имале големо влијание на Бранковите подоцнежни дела, од кои  најпознати се „Ученичка разделба“(„Ђачки растанак“), во кој ја израѕува својата желба да биде тука и погребан. По завршено шесто одделение во Сремски Карловци, седмо и осмо одделение е завршил во Темишвар, каде татко му бил преместен 1841 година. Во Темишвар починал брат му Стеван.
Година 1843 запишал студии по право во Виена, но после три години студирање се откажува од факултетот. Старото пријателство на семејството Радичевиќ со Вук Караџиќ било најдобрата препорака на Бранко за стапување во кругот на Вуковите соработници и пријатели. Кога му починал братот Стеван, Бранко се збратимил со друг млад Вуков следбеник Ђуро Даничиќ.

Бранко Радичевиќ  бил следбеник на идејата на Вук Караџиќ. Својата збирка под наслов „Песни“(„Песме“) ја напишал на народен јазик. Бранко Радичевиќ пишувал љубовни и родољубиви песни. Кога се разболел, почнал да пишува тажни песни (елегии).

Првите стихови Бранко ги напишал уште додека учел во карловачката гимназија, а одушевен од Вуковите реформи  поинтензивно почнал да се занимава со книжевна работа. Првата книга песни ја објавил во Виена 1847 година, на чист народен јазик во духот на модерната европска романтичарска поезија. Истата година се објавени и Вуковиот превод на Новиот завет, Даничиќевата „Војна за српски јазик и правопис“(„Рат за српски језик и правопис“) и Његошевиот „Горски венец“(„Горски вијенац“), така што таа година се смета како година на незваничната Вукова победа.

Поради револуцијата која ја зафатила Хабсбуршката монархија, Радичевиќ го напуштил Виена и живеел во разни места во Срем. Славата која му ја донеле првите песни била голема и во Кнежевство Србија, во кое доаѓал неколкупати. Во страв неговото присуство да не предиѕвика немири помеѓу училишната младина, властите го протерале од Белград.

Во тоа време  почнал да се разболува од туберкулоза. Се вратил во Виена 1849 и запишал студии по медицина, но продолжил да се занимава со книжевност и 1851 година објавил уште една збирка песни.

Радичевиќ починал на 1 јули 1853 во бечката болница на рацете на Вуковата жена, Ана. Имал 29 години. Посмртно збирката песни ја објавил неговиот татко 1862. Српската младина ја исполнила песниковата желба и 1883 године ги пренела  неговите остатоци од Виена на Стражилово.
Значење и влијание
Во „Антологијата на српската поезија“, Зоран Мишиќ го прогласува Радичевиќ за основоположник на сите најзначајни поетски потфати во српската поезија појавени во 19, па и во 20 век.Zoran Mišić, Antologija srpske poezije. Nolit, Beograd, 1963, стр. 20. Според него, со Радичевиќ започнува векот на славата и на мачеништвото во српската поезија. Млад, неискусен и самостоен, Радичевиќ зачекорил кон највисоките цели, сакајќи да го достигне Бајрон, да ги изрази најфините чувства со поетски јазик, но бил неподготвен за своите стремежи. Оттука, воопшто не зачудува тоа што во познатата антологија на српската поезија, составена од Богдан Поповиќ, Радичевиќ бил лошо оценет, како поет кој има напишано неколку „цели убави песни“, но ништо повеќе од тоа. Според Мишиќ, неправедниот однос кон Радичевиќ траел долго време при што критичарите го сметале само за следбеник на Вук Караџиќ, наследник на народниот епос и романтичарски занесеник, или како симпатичен поет во рококо стилот, како задоцнето војводинско ехо на галантниот век или како следбеник на просветителско-рационалистичката традиција на Захарије Орфелин, Јован Јовановиќ-Змај и Доситеј Обрадовиќ. Мишиќ смета дека вистинските сродници на Радичевиќ се Китс, Шели и останатите романтичари кои останале верни на класицистичките идеали на чистотата и складноста. Ваквата чиста лирика за првпат во српската поезија се јавува дури во делови од творештвото на Радичевиќ, како во неговите елегии во кои се спојуваат телесност, визионерскиот дух и притаената, рафинирана сензибилност. Овие својства на поезијата на Радичевиќ продолжиле да живеат во творештвото на Дис, Црњански и Милан Дединац, формирајќи го еден од најтрајните, најблагородните и најмелодичните текови во српската поезија.Zoran Mišić, Antologija srpske poezije. Nolit, Beograd, 1963, стр. 36.

Во спомен на Бранко Радичевиќ се наречени плоштадите во Сремски Карловци и во Земун.

 Творештво 
Поради краткиот живот, творештвото на Радичевиќ е скромно по обем и се состои од збирките:
 „Песни I“ („Песме I“) од 1847 година.
 „Песни II“ („Песме II“) од 1851 година.
 „Песни III“ („Песме III“) објавена посмртно во 1862 година.

 Влијание 
Јован Дучиќ смета дека Радичевиќ засекогаш ќе остане како поет кој луѓето го читаат на возраст од дваесетина години, зашто тој ги опеал страстите и идеите на младиот свет.Јован Дучић, Благо Цара Радована (друго издање). Београд: Laguna, 2018, стр. 293.
По повод преселувањето на посмртните останки на Радичевиќ во Стражилово (според неговата лична желба), српскиот поет Јован Јовановиќ - Змај ја напишал песната „Бранковата желба“ (Бранкова жеља).Јован Јовановиħ Змај, Песме. Београд: Рад, 1963, стр. 155-158. Исто така, и српскиот поет Бранко Миљковиќ напишал песна во чест на Радичевиќ, со наслов „Бранко“.Бранко Миљковиќ, Избор. Скопје: Мисла, култура, Македонска книга, 1988, стр. 25. Денес, неговото име го носат плоштадите во Сремски Карловци и во Земун, како повеќе училишта во Србија.

 Наводи 

Категорија:Српски поети
Категорија:Срби во Хрватска
Категорија:Починати од туберкулоза
Категорија:Родени во 1824 година
Категорија:Починати во 1853 година