Роза

Роза, ружа, трендафил или ѓул (латински Rosa) е растение од родот на дрвенести билки, од фамилијата „Rosaceae“. Розите се одгледуваат заради убавиот мирис на цветовите, така што се создадени бројни хибридни видови рози. Постојат голем број диви рози, чии плодови се богати со витамин Ц. Покрај како украсно цвеќе, розите се користат и во: козметиката, медицината и готварството.

 Ботаника 
Листовите на розата се наизменично поврзани на стеблото. Кај повеќето видови, листот е долг 5-15 сантиметри. Повеќето рози се листопадни, но постојат и некои видови (најчесто од Југоисточна Азија) кои се зимзелени или речиси зимзелени билки.

Систематика
Според родот, розите се делат на:
Hulthemia
Hesperrhodos
Platyrhodon
Rosa
anksianae
Bracteatae
Caninae
Carolinae
Chinensis
Gallicanae
Gymnocarpae
Laevigatae
impinellifoliae
Rosa
Synstylae

Употреба на розата
 Розата во козметиката 
Во козметиката, розата најмногу се користи како етерично масло или за мирис (екстракт) кое се додава во парфеми, шампони или разни креми.

 Розата во готварството 
Во готварството, розата често служи како зачин, но во некои краеви (Бугарија) се прави слатко или џем од роза.

 Розата во медицината 
Розата (особено дивата роза) се користи за подготовка на чај, а некои состојки од розата се користат за правење лекови.

Розата како тема во уметноста и во популарната култура
Розата како тема во книжевноста
 „Девојката ѝ се жали на розата“ (српски: Дјевојка се тужи ђулу) - српска народна песна.Народне лирске песме. Београд: Просвета, 1963, стр. 47.
 „Розата на Парацелзус“ - расказ на аргентинскиот писател Хорхе Луис Борхес.Хорхе Луис Борхес, Сеќавањето на Шекспир. Скопје: Бегемот, 2016, стр. 40-48.
 „Роза“ — песна на грчката поетеса Рита Буми - Папа.Поетска читанка: Избор од македонската и светската поезија за деца, Просветно дело, Редакција „Детска радост“, Скопје, 2005, стр. 50.
 „Дива ружа“ — песна за деца на хрватскиот поет Григор Витез.Григор Витез, Песни. Мисла, Македонска книга, Култура, Наша книга и Детска радост, Скопје, 1990, стр. 16.
 „Две рози“ - песна на рускиот поет Николај Гумиљов од 1911 година.Антологија руске лирике – X-XXI век. Књига II: Прва четвртина – средина XX века (авангарда и социјалистички реализам). Београд: Paidea, 2007, стр. 21.
 „Старецот и розата“ — песна на македонската поетеса Јованка Денкова.Јованка Денкова, Исповед на бршленот. Штип: Јованка Денкова, 2024, стр. 89-90.
 „Името на розата“ (италијански: Il nome della rosa) - роман на италијанскиот писател Умберто Еко од 1980 година.Umberto Eco, Ime ruže. Zagreb: Grafički zavod Hrvatske, 1984.
 „Розата на светот“ (англиски: The Rose of the World) - песна на ирскиот поет Вилијам Батлер Јејтс.Viljem Batler Jejts, Kula. Beograd: Beogradski izdavačko-grafički zavod, 1978, стр. 58.
 „Копачење“ — краток прозен текст на македонскиот писател Блаже Конески од 1974 година.Блаже Конески, Збор и опит 1. Скопје: Арс Ламина - публикации, Арс Либрис, 2021, стр. 162.
 „Ружа“ — поетизирана проза на Блаже Конески од 1961 година.<ref>Блаже Конески, 'Везилка. Скопје: Арс Ламина - публикации, Арс Либрис, 2021, стр. 16.</ref> Блаже Конески, Збор и опит 1. Скопје: Арс Ламина - публикации, Арс Либрис, 2021, стр. 165.
 „Ружа“ — песна на македонскиот поет Јован Котески.Јован Котевски, Пеплосија. Мисла, Скопје, 1966, стр. 9.
 „Касида за розата“ — песна на шпанскиот поет Федерико Гарсија Лорка.Федерико Гарсија Лорка, Песме. Рад, Београд, 1970, стр. 87.
 „Некој чепка по ови рози“ - расказ на колумбискиот писател Габриел Гарсија Маркес од 1950 година.Gabrijel Garsija Markes, Oči plavog psa. Beograd: Sezam Book, 2015, стр. 93-96.
 „Рози за Сапфо“ - песна на полската поетеса Марија Павликовска-Јасножевска.Savremena poljska poezija. Beograd: Nolit, 1964, стр. 71-72.
 „Нарцис и розата“ - песна на италијанскиот писател и режисер Пјер Паоло Пазолини.Pjer Paolo Pazolini, Put i nebo. Beograd: Mali vrt, 2016, стр. 34-35.
 „Поезија во облик на роза“ (Poesia in forma di rosa) - поетска збирка на италијанскиот писател Пјер Паоло Пазолини од 1964 година.Valerio Magreli, „Biografska beleška“, во: Pjer Paolo Pazolini, Put i nebo. Beograd: Mali vrt, 2016, стр. 91.
 „Роза“ — песна на рускиот поет Александар Пушкин.A. S.  Puškin, Lirika. Rad, Beograd, 1979, стр. 53.
 „Славеј и роза“ — песна на рускиот поет Александар Пушкин.A. S.  Puškin, Lirika. Rad, Beograd, 1979, стр. 148.
 „Зелената роза“ - песна на полскиот поет Тадеуш Ружевич од 1959-1960 година.Savremena poljska poezija. Beograd: Nolit, 1964, стр. 176-179.
 „Во мугрите дење-ноќе со црвена роза“ - песна на полскиот поет Тадеуш Ружевич од 2001 година.Tadeuš Ruževič, Izabrane pesme. Beograd: Treći trg / Čigoja štampa, 2013, стр. 219-221.
 „Ливада со рози“ (чешки: Růžový palouček) — песна на чешкиот поет Јарослав Сајферт.Jaroslav Seifert, Přilba hlíny. Práce, Praha, 1945, стр. 86-88.
 „Трендафил“ — расказ на македонскиот писател Бошко Смаќоски.Бошко Смаќоски, Модричка тетратка. Просветно дело, Редакција „Детска радост“, Скопје, 2004, стр. 57-59.

Розата како тема во филмот
 „Офицерот со роза“ - југословенски филм на режисерот Дејан Шорак.Антена, број 814, 31.1.2014, стр. 14.

Розата како мотив во уметничката фотографија
 „Роза“ — фотографија на Димитар Атанасов.Искра Донева, Небеска раскрсница. Скопје, 2009, стр. 68.

Розата како тема во музиката
 „Камени рози“ (англиски: The Stone Roses) - британска рок-група.
 „Отруена роза“ (англиски: Poisoned Rose) - песна на британскиот рок-музичар Елвис Костело (Elvis Costello) од 1986 година.DISCOGS, The Costello Show Featuring The Attractions And Confederates* ‎– King Of America (пристапено на 26.3.2018)
 „Рози во болницата“ (англиски: Roses In The Hospital) — песна на британската рок-група Меник стрит причерс (Manic Street Preachers) од 1993 година.Manic Street Preachers – Gold Against The Soul (пристапено на 3.3.2023)
 „Роза што лази“ (англиски: Ramblin' Rose) - песна на американската рок-група МЦ5 (MC5) од 1969 година.DISCOGS, MC5 ‎– Kick Out The Jams (пристапено на 15.1.2020)
 „Последната жива роза“ (The Last Living Rose) - песна на британската рок-музичарка ПЈ Харви (PJ Harvey) од 2011 година.DISCOGS, PJ Harvey ‎– Let England Shake (пристапено на 3.4.2021)
 „Црвени рози за мене“ (англиски: Red Roses For Me) - албум на ирската рок-група Поугс (The Pogues) од 1984 година.YouTube, The Pogues - Red Roses For Me (FULL ALBUM) (пристапено на 22.8.2017)
 „Прериска роза“ (англиски: Prairie Rose) - песна на британската рок-група Рокси Мјузик (Roxy Music) од 1974 година.YouTube, Roxy Music - Country Life (1974) FULL ALBUM Vinyl Rip (пристапено на 27.12.2017)
 „Парада на рози“ (англиски: Rose Parade) - песна на американскиот пејач Елиот Смит (Elliott Smith) од 1997 година.YouTube, Elliott Smith - Either/Or (Full Album) (пристапено на 20.1.2017)
 „Рози во снегот“ (англиски: Roses In The Snow) - песна од истоимениот албум на американската фолк-музичарка Емилу Харис (Emmylou Harris'') од 1980 година.DISCOGS, Emmylou Harris ‎– Roses In The Snow (пристапено на 8.10.2018)

Розата во македонските народни песни
Славеј пее на трендафил
Ѓул трендафил

 Наводи 

Надворешни врски

Категорија:Цвеќиња
Категорија:Лековити растенија
Категорија:Градинарски растенија
Категорија:Рози (потсемејство)