Тјурингова награда

__БЕЗСОДРЖИНА__

Тјурингова награда (, формално: ACM A.M. Turing Award) — престижна награда која ја доделува Здружението за сметачка машинерија (ACM) на личности со придонеси од „голема и трајна техничка важност на полето на информатиката“. Наградата важи за највисокото прознание што може да го добие еден информатичар, p. 317.Bibliography of Turing Award lectures , DBLP и неформално се смета за „Нобелова награда за информатика“.Погл. и: 

Наречена е во чест на британскиот математичар Алан Тјуринг (1912-1954) и академски работник во Манчестерскиот и Кембричкиот универзитет. Тјуринг се смета за основоположник на теоретската информатика и вештачката интелигенција. Од 2007 до 2013 г., заедно со наградата се доделувале и 250.000 американски долари, со парична помош од „Интел“ и „Гугл“. Почнувајќи од 2014 г. паричниот дел од наградата е накачен на милион долари, со парична помош исклучиво од „Гугл“.

Прв добитник на наградата (1966) бил Алан Перлис од универзитетот „Керниги Мелон“, а првата наградена жена (2006) била Френсис Елизабет Ален од ИБМ.  

Наградени
Година Добитник Образложение1966 Алан ПерлисЗа неговото влијание на полето на напредните техники на програмирање и осмислување на програмски преведувачи (компајлери) 1967 Морис Вилкс Осмислувач и изработувач на EDSAC — првиот сметач со внатрешно складиран програм во 1949 г. кој користел живина линија за задршка на складираното. Познат е и како еден од основоположниците на програмските библиотеки (1951)1968Ричард Хаминг За неговата работа на бројчените методи, системите за автоматско кодирање и системите за утврдување и исправка на грешки1969 Марвин Мински За неговата стожерна улога во создавањето, обликувањето, распространувањето и унапредувањето на вештачката интелигенција.1970 Џејмс Вилкинсон За неговите истражувања на полето на бројчената анализа за употреба во големобрзински дигитален сметач. За ова има добиено посебно признание за придонесот за линеарната алгебра и обратната анализа на грешки1971 Џон МекартиЗа значајниот придонес на полето на вештачката интелигенција, со неговото познато предавање „Сегашната состојба на истражувањето на вештачката интелигенција“1972 Едсгер Дејкстра Главен учесник во разработката на програмскиот јазик од високо ниво ALGOL кон крајот на 1950-тите, која станала пример за јасно и математички строго програмирање. Еден од главните застапници на програските јазици во јавноста, со голем придонес за општото осознавање на нивната структура, претставување и примена. Има напишано многу дела од својата, и сродни области.1973 Чарлс Бахман За неговите извонредни придонеси за технологијата на базите на податоци1974 Доналд КнутЗа значајните придонеси во анализата на алгоритмите и осмислувањето на програмските јазици, а особено со дела како „Уметноста на програмирањето“ и неговите продолженија1975 Ален ЊуелХерберт Сајмон За основните придонеси за вештачката интелигенција, прихологијата на човековото спознание и обработката на списоци1976 Михаил О. Рабин Дана Скот За нивниот заеднички труд „Конечните автомати и нивниот проблем на одредување“ во кој се појавува идејата за недетерминистички конечни автомати со огромна вредност и значење, како и големо влијание врз понатамошното истражување на оваа тема1977 Џон Бекус За темелните, влијателни и трајни придонеси за осмислувањето на практички програмски системи на високо ниво, особено со работата на FORTRAN, како и клучните трудови за формалните процедури и определби на програмските јазици1978 Роберт ФлојдЗа јасно влијание врз методологиите на создавање на делотворна и доверлива програмска опрема, како и учество во основањето на следниве важни полиња на информатиката: теоријата на синтактичката анализа (расчленување), семантиката програмските јазици, формалната проверка, автоматската програмска синтеза и анализата на алгоритми1979 Кенет АјверсонЗа неговите основоположничките напори на полето на програмските јазици и математичкото бележење, од кои произлегол програмскиот јазик APL, за придонесите во примената на интерактивните системи на APL за образовни цели, како и за теоријата и праксата на програмските јазици1980 Тони Хор За неговите темелни придонеси за утврдувањето и осмислувањето на програмските јазици1981 Едгар Код За неговите темелни и постојани придонеси во теоријата и практиката на системите за раководење со бази на податоци, особено односните бази1982 Стивен Кук За унапредувањето на нашето разбирање на сложеноста на смтањето на значаен и темелен начин1983 Кен ТомпсонДенис Ричи За разработката на теоријата за генеричките оперативни системи, како и примената на оперативниот систем UNIX1984 Никлаус Вирт За разработка на низа иновативни сметачки јазици — EULER, ALGOL-W, MODULA и Паскал1985 Ричард Карп За постојаните придонеси за теоријата на алгоритмите, вклучувајќи ја разработката на делотворни алгоритми за проток во мрежите и други проблеми комбинаторската оптимизација, утврдувањето на полиномско-временската пресметливост со интуитивната претстава за алгоритамска делотворност. Од најголемо значење се неговите придонеси во теоријата на NP-потполност1986 Џон ХопкрофтРоберт Тарјан За темелни достигнувања во осмислувањето и анализата на алгоритмии податочни структури1987 Џон Кок За значајни придонеси за осмислувањето и теоријата на програмските преведувачи, архитектурата на големите системи и развојот на сметачите со смалено множество наредби (RISC)1988 Ајван Садерленд За основоположничките и визоонерски придонеси на полето на сметачката графика, почнувајќи со Sketchpad и продолжувајќи понатаму1989 Вилијам Кахан За неговите темелни придонеси за бројчената анализа. Еден од најголемите стручњаци за сметање со подвижна запирка. Се посветил на задачата „светот да биде безбеден за бројчени пресметки“1990 Фернандо Корбато За основоположничката работа во уредувањето на поимите  и предводењето на општонаменски системи за делење време и ресурси во големи размери, CTSS и Multics.1991 Робин Милнер За три посебни целосни достигнувања: 1) докажувачот на теореми LCF, механизацијата на Скотовата логика за пресметливи функции — веројатно првата теоретски заснована, но сепак практична алатка за машински-потпомогнато срочување на докази; 2) ML — првиот јазик со полиморфен типски извод заедно со типски безбеден механизам обработка на исклучоци; 3) пресметката на заемодејствувачки системи (CCS) — општа теорија на истовременоста. Покрај тоа, срочил и мошне ја напреднал целосната апстракција, која го проучува односот помеѓу работната и означувачката семантика.1992 Батлер Лампсон За придонеси во развојот на околини на распределени лични сметачи у технологијата на нивната примена: работни станици, мрежи, оперативни системи, програмерски системи, монитори, безбедноста и објавувањето на документи.1993 Јурис ХартманисРичард Стернс За клучниот труд со кој ја основале теоријата на пресметковна сложеност.1994 Едвард ФајгенбаумРаџ Реди За основоположничкото осмислување и изработка на системи на вештачка интелигенција во големи размери, притоа покажувајќи ја практичната важност и можното влијание на ваквата технологија врз комерцијалните производи.1995 Мануел Блум За придонеси во основите на теоријата на пресметковна сложеност и нејзината примена во криптографијата и проверката на програмите.1996 Амир Пнуели За клучната работа со која ја вовел врмеенската логика во информатиката, како и за неговите извонредни придонеси за проверката на програмите и системите.1997 Даглас Енгелбарт За осмислувањето на иднината на интерактивното сметачко работење и изумувањето на клучни технологии за спроведување на таа замисла.1998 Џим Греј За клучни придонеси во истражувањето на полето на базите на податоци и обработка на трансакции, како и за техничко водство на примената на системите.1999 Фред БруксЗа значајните придонеси за сметачката архитектура, оперативните системи и програмското инженерство.2000 Ендру Јао За неговите темелни придонеси во теоријата на сметањето, вклучувајќи ја теоријата на создавањето на псевдослучајни броеви, криптографијата и сложеноста на поврзаностите.2001 Оле-Јохан ДалКристен Нигорд За идеите од темелно значење за објектно-ориентираното програмирање, осмислувајќи ги програмските јазици Симула I и Симула 67.2002 Рон РивестАди ШамирЛеонард Ејдлман За нивниот генијален придонес за практичната примена на асиметричната криптографија.2003 Алан Кеј За поставување на темелите на многу идеи во основата на современите објектно-ориентирани програмски јазици, предводејќи ја екипата што го осмислила јазикот Smalltalk, како и за темелни придонеси за личните сметачи.2004 Винтон СерфРоберт Кан За основоположничката работа на меѓувмрежувањето, including the design и примената на основните поврзувачки протоколи на семрежјето TCP/IP, како и за инспиративно водство во работата на мрежите.2005 Петер НаурЗа темелните придонеси за осмислувањето на програмските јазици и определбата на ALGOL 60, за осмислувањето на програмските преведувачи, како и за програмерскиот занает.2006 Френсис Е. АленЗа основоположничките придонеси за теоријата и практиката на оптимизација на технологиите на програмско преведувачи и автоматското напоредно извршување. 2007 Едмунд КларкЕрнест А. ЕмерсонЈосиф СифакисЗа улогата во разработката на проверката на модели во високоделотворна технологија за проверка, нашироко прифатена во сметачката индустрија на програмско и машинско ниво.2007 Turing Award Winners Announced2008 Барбара ЛисковЗа придонеси за практичните и теоретски основи на програмските јазици и осмислувањето на системите, особено во врска со апстракцијата на податоците, толеранција на грешки и распределеното сметачко работење.2009Чарлс ТекерЗа основоположничото осмислување и примена на Ксерокс Алто — првиот современ личен сметач, како и за неговите придонеси за етернетот и табличниот сметач.2010Лезли ВалијантЗа придонесите кои ја преозбразиле теоријата на сметањето, вклучувајќи ја теоријата за „веројатно приближно точно“ учење (PAC), сложеноста на набројувањето и алгебарското пресметувањ, како и теоријата на напоредно сметачко работење.2011Јудеја ПерлЗа темелни придонеси за вештачката интелигенција преку развојот на математичка анализа за веројатносно и причиносно расудување.2012Силвио МикалиШафи ГолдвасерЗа преобразителната работа која ги поставила темелите за теоријата на сложеноста во криптографијата и за процесот кој вовел нови методи на делотворна проверка на математички докази во неа.2013Лезли Лампорт За темелните придонеси за теоријата и практиката на рапсределените и истовремените сиситеми, особено за измислувањето на концептите како причиност и логички часовници, безбеднос и живост, автомати со умножени состојби и доследност во низите.2014Мајкл Стоунбрејкер За темелни придонеси за концептите и практиките на кои се темелат современите базни системи.2015Мартин ХелманВитфилд Диф За темелни придонеси за современата криптографија. Во нивниот епохален труд „Нови насоки во криптографијата“ (New Directions in Cryptography) ја вовеле идејата за асиметричната криптографија и дигитален потпис — камен-темелник на највеќето денешни сигурносни протокли на семрежјето.2016Тим Бернерс-ЛиЗа неговиот епохален изум — семрежјето (т.е. светската пајажина, интернет), првиот прелистувач и фундаменталните протоколи и алгоритми кои го овозможиле проширувањето на семрежјето.2017Џон Л. ХенесиЗа основополагањето на систематски и квантитативен приод кон осмислувањето и оценувањето на сметачките архитектури со трајно влијание врз индустријата на микрообработувачите.Дејвид Патерсон2018Јошуа БенжиоЗа концептните и инженерски новини во длабоките невронски мрежи, суштинска составница на сметачите.Fathers of the Deep Learning Revolution Receive ACM A.M. Turing AwardЏефри ХинтонЈан Лекен2019Едвин КетмалЗа темелните придонеси кон тридимензионалната графика и револуционерно влијание на овие техники врз сметачки создадените слики (CGI) во кинемотографијата и други полиња.Pioneers of Modern Computer Graphics Recognized with ACM A.M. Turing Award – Hanrahan and Catmull’s Innovations Paved the Way for Today’s 3-D Animated Films. .Пет Ханрахан2020Алфред АхоЗа фундаменталните алгоритми и теоријата на која почива спроведувањето на програмски јазици и за срочување на овие резултати и оние на други во нивните влијателни книги од кои се образуваат поколенија информатичари.ACM Turing Award Honors Innovators Who Shaped the Foundations of Programming Language Compilers and Algorithms. .Џефри Улман2021Џек ДонгараЗа основоположничките придонеси кон бројчените алгоритми и библиотеки кои им овозможуваат на високоделотворниот пресметковни програми да бидат во тек со експоненцијалните подобрувања на машинската опрема повеќе од четири децении.2022Роберт МеткалфЗа изумувањето, стандардизацијата и комерцијализацијата на етернетот2023Ави ВидгерсонЗа менување на нашето поимување на улогата на случајноста во сметањето, како и повеќедецениско интелектуално водство во теоретската информатика2024Ендрју БартоРичард СатонЗа разработка на концептуалните и алгоритамски основи на поддржаното учење

 Поврзано 
 Медал „Џон Фон Нојман“
 Нобелова награда
 Шокова награда
 Неванлинина награда

 Наводи 

 Надворешни врски 


 Интервјуа со добитниците на Тјуринговата награда (видео) 
 Ликовен приказ на добитниците на Тјуринговата награда 

Категорија:Информатички награди
Категорија:Меѓународни награди
Награда