Големо Мраморани

Големо Мраморани — историско село во Општина Долнени, во околината на градот Прилеп.

 Географија и местоположба 
Селото  се наоѓало на околу 10 км северозападно од Прилеп и околу 3 км северно од селото Мажучиште, во подножјето на планината Негре. Пред распадот на Отоманското Царство тоа било напуштено, жителите иселени, главно во селото Бело Поле, но и во селото Сенокос и на други места.

 Население во минатото 
Во XIX век Големо Мраморани било дел од Прилепската каза. Според „Етнографија на вилаетите Адријанопол, Монастир и Салоника“ во 1873 г. Големо Мраморани имало 10 домаќинства со 42 жители Македонци.„Македония и Одринско. Статистика на населението от 1873 г.“ Македонски научен институт, София, 1995, с. 72-73.

Според статистиката на Васил К’нчов („Македонија. Етнографија и статистика“) во 1900 г. Горно Мраморани имало 74 жители, сите Македонци христијани.Кънчов, Васил. Македония. Етнография и статистика, София, 1900, стр. 245

На почетокот на XX век целото население на селото потпаднало под врховенството на Бугарската егзархија. Според податоците на егзархискиот секретар Димитар Мишев („La Macédoine et sa Population Chrétienne“) во 1905 г. Големо Мраморани имало 40 Македонци.Brancoff, D.M. La Macédoine et sa Population Chrétienne, Paris, 1905, pp. 148-149.

На Етнографската карта на Битолскиот Вилает од 1901 г. Горно Мраморани се води како чисто македонско село во Прилепската каза на Битолскиот санџак со 10 куќи.

Според германска карта издадена во 1941 година, а заснована на пописот на Кралството Југославија од 1931 година, селото имало од 10 до 25 Македонци.

 Културно-археолошка оставнина 
Денес местото на кое било сместено ова село го обележува една голема карпа во облик на менхир (долг или висок каме), во чија близина се наоѓаат и остатоците од селската црква со голем број гробишта. Црквата, според темелите, не била многу голема градба, претставувала еднокорабна црковна градба со средни димензии, но во неа биле вградени како сполии и елементи од постара градба, сосема веројатно, ранохристијанска црква, на која укажува еден мермерен споменик, капител со изработен крст, како и други мермерни и камени блокови, тегули (покривни ѓерамиди) од античкиот период и слични показатели и остатоци од постара градба.

Речиси во самите гробишта, на мало растојание од црквата се среќава и еден голем винарник – објект за гмечење грозје и правење вино, а уште еден таков објект, но со помали димензии, се наоѓа на периферијата на гробиштата, поточно на околу 50 м источно од карпата „менхир“. Овие камени објекти, како објекти биле користени во производството на вино уште од антиката, а можеби и во подлабоката историја.

На просторот на кој биле сместени црквата и гробиштата се среќаваат и други културни траги, како обработени форми по карпите, така и фрагменти од керамички садови, питоси и друг археолошки материјал. Интересно е дека слични наоди се среќаваат на поширокиот простор, а на неколку стотици метри западно околу една огромна карпа со неправилна топчеста форма била сместена и една населба од многу постариот, бронзен период. На околу 700 м северно од ова наоѓалиште, има остатоци од стар манстисрки комплекс, како и мнопгу други археолошки остатоци.

 Археолошки наоѓалишта 

Селото ги има следниве археолошки наоѓалишта:Јован Ф. Трифуновски, Битољско - Прилепска котлина, Антропогеографска проучавања, Београд 1998
 Гробишта — осамени наоди од рисмко време;
 Стара Црква — црква од средниот век;
 Манастир — црква од средниот век; и
 Големо Мраморани — населба од бронзено време.

 Поврзано 
 Мало Мраморани

 Наводи 

 Надворешни врски 

Албум со наоѓалиштата во селото

Категорија:Историски села во Македонија
†
†