Тиса (река)

Тиса (српски, украински и ; ; романски и ) — една од главните реки во Средна Европа. Извира во Украина и настанува кај Рахов како спој од Бела Тиса, (од планината Чорногора) и Црна Тиса, (од Горгањ). Тече долж границата со Романија, па влегува во Унгарија кај Тисабеч и излегува од земјата кај Сегед. Според преданијата, хунскиот водач Атила е закопан под пренасочен ракав на Тиса.

По Сегед, реката влегува во Војводина и се влева во Дунав кај селото Нови Сланкамен, образувајќи ја границата помеѓу Банат и Бачка. Оди во кратки потези и долж унгарско-украинската и унгарско-српската граница.

Сливот на Тиса зафаќа површина од 156.087 км2, и должина 965 км — најголем од сите притоки на Дунав. Има среден годишен  истек од 792 м³/с, и со тоа учествува со 13% од дунавскиот слив.

Уредување на коритото
Некогаш Тиса течела во Унгарија цели 1.419 км, во голем дел низ Големата Унгарска Низина — една од најголемите рамници во Европа. Бидејќи реките во рамничарски предели течат мошне бавно, Тиса имала доста кривини, што редовно доведувало до поплави во поречието.

По неколку помали обиди, унгарскиот државник Иштван Сечењи го покренал уредувањето на коритото на Тиса, кое траело од 1846 до 1880 г. Со ова должината на течението во Унгарија се намалило на 966 км, покрај каналите и ракавите што играат регулативна улога.

Уреденото корито претставува еден од најголемите систми за заштита од поплави на континентот — поголем од оној на Холандија, коритото на По и Долината на Лоара.

 Пловност
Тиса е пловна во голем дел од течението, но Унгарија не дозволувала сообраќај на странски пловила сè до стапувањето во ЕУ. Реката не е пловна при суша или кога е поплавена.База на водни патишта „NoorderSoft“ 

 Поважни притоки 

Поважни притоки на Тиса се:

Чик (кај Бачко Петрово Село)
Јегричка (кај Жабаљ)
Бегеј (кај Тител)
Муреш (во Сегед)
Киреш (кај Чонград)
Заѓва (во Солнок)
Шајо (во Тисаујварош)
Бодрог (во Токај)
Красна (во Вашарошнамењ)
Сомеш (кај Вашарошнамењ)
Тур
Батар
Шугатаг
Баја
Шарош
Шапинца
Валеја Хотарулуј
Бику
Сарасиу
Валеја Јепеј
Иза
Вишеу (во Бистра)

Градови 
Тиса тече низ следниве земји и градови (по низводен редослед):

 : Рахов, Тјахов, Хуст и Виноградов.
 : Сигету Мармацјеј.
 : Вашарошнамењ, Токај, Тисаујварош, Солнок, Тисакечке, Чонград, Сентеш, Хомезевашархељ и Сегед.
 : Кањижа, Нови Кнежевац, Сента, Ада, Мол, Бечеј и Нови Бечеј.

 Поврзано 
 Тиса (дрво)
 Тиса (Германија)
 Канал Дунав—Тиса—Дунав

 Наводи 

Administrația Națională Apelor Române – Cadastrul Apelor – București
Institutul de Meteorologie și Hidrologie – Rîurile României – București 1971

 Надворешни врски 

Тиса на порталот „Бачка и Банат“ 
„Жива Тиса“  — историски портал 
Тиса наградена со „Нетрадиционално туристичко одредиште за 2010 г.“  

Категорија:Тиски слив
Категорија:Реки во Романија
Категорија:Реки во Унгарија
Категорија:Реки во Украина
Категорија:Реки во Словачка
Категорија:Реки во Србија
Категорија:Притоки на Дунав
Категорија:Реки во Европа
Категорија:Банат
Категорија:Бачка
Категорија:Дунавски слив
Категорија:Српско-унгарска граница
Категорија:Погранични реки
Категорија:Меѓународни реки во Европа