Иртиш

Иртиш (; ; , пинјин: É'ěrqísī hé; ; ; ) — река во Сибир и Казахстан, главна притока на Об. Реката има мошне големо и значајно сливно подрачје во Азија, опфаќајќи го Западен Сибир и Алтајските Планини.

Географија
мини|Иртиш кај Павлодар, Казахстан
мини|Пристаништето на Иртиш во Ханти-Мансијск, Русија
Реката извира како во монголски Алтај (Сјинџанг, Кина), каде е наречена Кара Иртиш (Црн Иртиш), па тече на северозапад преку Зајсанското Езеро во Казахстан. Потоа во неа се влеваат реките Ишим и Тобол, за на крај самата река да се влее во Об кај Ханти-Мансијск во западен Сибир, Русија. Течението има должина од вкупно 4.248 км.

Стопанско значење
По реката половат, танкери, товарни и патнички бродови од април до октомври, кога не е замрзната. Најголемо пристаниште на реката во русија е градот Омск. Во Казахстан по течението има 3 големи хидроцентрали: Бухтарминската, Уст-Каменогорската и Шулбинската. Кај Уст-Каменогорск се наоѓа најдлабоката бродска преводнца во светот, со спуст од 42 м.

Историја
По течението на реката, со векови живееле разни монголски и туркиски народи. Во XV и XVI век долното и средното течение на Иртиш влегувало во состав на татарскиот Сибирски ханат, кој Русија го освоила во 1580-тите. Во XVII век, Џунгарскиот ханат (царството на Ојратите) станало јужен сосед на Русија и завладеало со горното течение на реката. Во поречјето, Русија потоа основала  повеќе градови: Омск (1716) Семипалатинск (1718) Уст-Каменогорск (1720) и  Пењтропавловск (1752).

Во 1750-тите години Кина ја освоила џунгарската држава. Границата помеѓу Русија и тогашна Кина (денес граница на Русија со Казахстан на север и меѓу Монголија и Кина на југ) е исцртана на почетокот на XIX век.

Градови по течението
Поважни населени места по течението на Иртиш (низводно) се:

  околии Фујин и Бурчин
 : Öskemen (Уст-Каменогорск), Семеј (Семипалатинск), Pavlodar
 : Омск, Тара, Тобољск, Ханти-Мансијск

Во книжевноста
Епилогот на  романот „Злосторство и казна“ (1866) од Фјодор Достоевски се случува кај реката Иртиш.

 Наводи 
 „Голема советска енциклопедија“

 Поврзано 

 Об
 Тобол

Категорија:Реки во Кина
Категорија:Реки во Казахстан
Категорија:Реки во Русија
Категорија:Алтај
Категорија:Ханти-мансиски автономен округ
Категорија:Реки во Омската област
Категорија:Реки во Тјумењската област
Категорија:Реки во Азија
Категорија:Иртишки слив
Категорија:Реки во Ханти-мансискиот автономен округ
Категорија:Меѓународни реки во Азија