Танат (митологија)

Танат (Таната, Танатос) (, во старогрчката митологија е бог и персонификација на смртта,θάνατος, Хенри Џорџ Лидел, Роберт Скот, Грчко-англиски лексикон, на Персеј од θνῄσκω - „да умре, умира“θνῄσκω Хенри Џорџ Лидел, Роберт Скот, Грчко-англиски лексикон, на Персеј). Танат е олицетворение на ненасилната смрт, неговиот допир е нежен, ист како на брат му Хипнос (сонот). Тој е помала фигура во старогрчката митологија, кој се посочува, но ретко се појавува како личност.

Негов еквивалент во римската митологија е Морс.

 Особености 

Во раните митолошки прикажувања, Танат бил моќно илустриран, вооружен со меч, со бушава брада и бесно лице. Неговото доаѓање го прателе Болката и Тагата. Подоцна е прикажуван на поубав начин, како прекрасно младо момче, а на римските саркофази често се среќава како дете со крилја, сличен на Ерос. Тогаш, Танат бил претставуван како млад човек со црни крилја и свртен надолу, полуизгаснат факел. Често е во друштво со својот брат близнак Хипнос. Имал срце од железо, и често носи пеперуга.

 Во митологијата и уметноста 

Според Хесиод и неговата Теогонија, Танат е син на Никта, брат близнак на Хипнос (сонот). Имено, кога титанот Крон го кастрирал својот татко Уран, и му ја презел власта, Никта многу се разлутила и од бес ги родила, по пат на партеногенеза близнаците Танат и Хипнос и другите нивни браќа и сестри: Мом (вината, критиката), Морос (судбината, проклетството), Харон, Онеирите (сништата), Хесперидите (вечерите), Керите (насилнaта смрт), Мојрите (судбината), Немезида (одмаздата), Апата (измамата), Филота (дружењето, нежноста), Герас (староста) и Ерида (караницата, раздорот).
Според Хигинс, нивни татко бил Ереб.

Танат, како бог на смртта не знаел за сочувство и сомилост. Кога ќе дошол денот на смртта (определен од Судбината), тој долетувал, ја земал душата и му ја предавал на Ад.
Во митовите само двапати луѓето го изиграле Танат: Херакле го совладал и му ја земал душата на Алкестида, жената на Адмет; и Сизиф, кој го врзал и ставил во железно буре или во подрум. Зевс му наредил на Арес да го ослободи Танат, зашто луѓето престанале да им принесуваат жртви на боговите; или според друга варијанта, разлутениот Арес сам го ослободил зашто луѓето престанале да умираат на боиштата.

По заповед на Зевс, Хипнпс и Танат го однеле телото на Сарпедон (јунак од Тројанската војна кој се борел од страната на Тројанците) од боиштето.

 Психологија и медицина 

Според Фројд, луѓето имаат нагон за живот ерос и нагон за смрт, танат (така го нарекле неговите следбеници). Тој смртен нагон ги тера луѓето да се впуштаат во ризични и деструктивни ситуации и чинови, кои би можеле да доведат до смрт; во потрага по адреналин, насилство, и други ризични ситуации. Многу научници го сметаат психоаналитичкото објаснување за контроверзно.

Танатофобија е страв од работи кои се поврзани со смртта или смртноста, како на пример, гробишта, мртовец и сл., а нејзин подвид е  некрофобија, страв од мртовци. Танатологија, како академска и научна гранка ја проучува смртта на живите суштества, особено на луѓето, нејзините последици и ритуали.

Литература

 Хесиод: Теогонија
 Хомер: Илијада
 Роберт Гравес, Грчки митови, Загреб, 2003.

 Наводи 

 Надворешни врски 

 Танат на Теои проектот
 Танат на страницата за Старогрчка митологија
 Митографија: Грчкиот бог Танат во митовите и уметноста 
 Стјуард, Мајкл, „Танат“, Старогрчка митологија 

Категорија:Старогрчка митологија
Категорија:Старогрчки богови
Категорија:Персонификации