Валонски јазик

Валонскиот (Walon) е романски јазик, од подгрупата на оилски јазици. Јазикот бил доминантен јазик во Валонија, Белгија, но се зборувал и во некои места во северна Франција и во делови од Висконсин, САДUniversité du Wisconsin : collection de documents sur l'immigration wallonne au Wisconsin, enregistrements de témoignages oraux en anglais et wallon, 1976  University of Wisconsin Digital Collection : Belgian-American Research Collection . Најпознат сроден јазик на валонскиот е францускиот.

Валонскиот јазик има богата книжевност и бил распространет во Валонија и регионот, но од 1756 година употребата на јазикот значително се намалила. Ова е како директна последица на француското анектирање на Валонија. Со потпаѓањето на Валонија под француска управа, доминантен јазик станал францускиот."It seems the revolutionaries themselves consider the fact French was enough close to the Walloon language so as not to manage Wallonia as Brittany, Corsica, Alsace or Flanders."  "Le décret du 8 pluviôse An II (...) ne prévoit pas d'envoyer des instituteurs dans la Wallonie romane (contre l'avis de Grégoire qui souhaitait une campagne linguistique couvrant tout le territoire). Les révolutionnaires eux-mêmes semblent donc considérer que la proximité entre le français et le wallon est suffisamment grande pour ne pas traiter la Wallonie comme la Bretagne, la Corse, l'Alsace ou la Flandre."  Astrid Von Busekist, Politique des langues et construction de l'État, Éd. Duculot, Gembloux, 1998, p.22-28 По Втората светска војна, училиштата држеле настава на француски јазик, и се деградирала употребата на валонскиот јазик. Во 1952 година започнало да се воведуваат казни за употребата на јазикот во училиштата. Така, јазикот сè помалку се користел од луѓето во Валонија и тоа довело валонскиот јазик да стане скоро мртов јазик. Денес ретко се зборува на валонски, особено од страна на младите. Во 1996 година се проценило дека јазикот може да го зборуваат од 1 до 1,3 милиони луѓе.

Поголем број невладини организации, особено театрите, работаат на зачувување на јазикот. На владино ниво, валонскиот е официјално признат како „регионален староседелски јазик“. Во 1990-те се основал единствен правопис.

 Класификација 
Валонскиот е романски јазик, дел од групата на западноромански јазици, од подгрупата на оилски јазици. Францускиот јазик е исто така дел од оилските јазици. Поради тоа, некои јазичари го сметале валонскиот јазик како дијалект на францускиот (францускиот е далеку поголем јазик). Како и францускиот, така и валонскиот потекнува од латинскиот. Денес валонскиот се смета за скоро мртов јазик, бидејќи бил заменет (насилно и ненасилно) од францускиот. Јазикот е признат како „регионален староседелски јазик“ во Валонија, Белгија.

Азбука
Валонскиот јазик ја користи стандардната латиница, но има и букви со надредни знаци. Буквите со надредни знаци не се сметаат за дел од азбуката.

 Големи буквиABCDEFGHIJKLMNOPQRSTUVWXYZ

 Мали буквиabcdefghijklmnopqrstuvwxyz

Дијалекти
200px|thumb|Јазична карта на Валонија.

Валонскиот јазик е поделен на четири главни дијалектни групи:Steven G. Kellman Switching languages: translingual writers reflect on their craft, p.152.
 централновалонски - дијалектот се зборува во Намир, Динан и Вавр;
 источновалонски - овој е најконзервативен дијалект,  и се зборува во Лиеж, Вервје, Малмеди, Иуи и Варем;
 западновалонски - овој дијалект е најблизок до францускиот јазик, но и со пикардскиот. Овој дијалект се зборува во Шарлероа, Нивел и Филипвил; и
 јужновалонски - овој дијалект е близок со лоренскиот јазик, но и со шампањскиот. Овој дијалект се зборува во регионот Арден.

Примери
валонски француски холандски македонски МФА Walon  Wallon  Waals  валонски  Diè wåde  Adieu  Vaarwel  збогум   Bondjoû  Bonjour  Goedendag  добар ден  A  Salut  Hoi  здраво   A rvey  Au revoir  Tot ziens  довидување   Cmint dit-st on  Comment dit-on  Hoe zegt men  Како се вели   Cmint daloz?  Comment allez-vous?  Hoe gaat het?  Како сте?   Dji n' sais nén  Je ne sais pas  Ik weet het niet  Не знам.  

Поврзано
 Валонија 
 Валонци 
 Француски јазик

Наводи

Литература
 Maurice Piron, Anthologie de la littérature wallonne, Mardaga, Liège, 1978 (661 pages) ISBN 2-8021-0024-6.

Надворешни врски

Валонска Википедија
Мрежна страница на пишан валонски
Граматика на валонскиот  - на француски
Фонетскиот систем на валонскиот 
Валонски културен сојуз 
Ethnologue за валонскиот
Валонски речник 

Категорија:Оилски јазици
Категорија:Јазици во Франција
Категорија:Јазици во Белгија
Категорија:Валонија