Пенџапски јазик

Пенџапскиот (гурмуки: ਪੰਜਾਬੀ; деванагари: पंजाबी; шахмуки: ) — индоариски јазик кој го зборуваат околу 102 милиони луѓе и со тоа јазикот е 9 најголем јазик во светот (2010). Јазикот е мајчин јазик на Пенџапците, кои го населуваат регионот Пенџаб во Индија и Пакистан. Пенџапскиот е единствен тонски јазик меѓу индоариските јазици.Barbara Lust, James Gair. Lexical Anaphors and Pronouns in Selected South Asian Languages. Page 637. Walter de Gruyter, 1999. ISBN 978-3-11-014388-1.Phonemic Inventory of PunjabiGeeti Sen. Crossing Boundaries. Orient Blackswan, 1997. ISBN 978-81-250-1341-9. Page 132. Quote: "Possibly, Punjabi is the only major South Asian language that has this kind of tonal character. There does seem to have been some speculation among scholars about the possible origin of Punjabi's tone-language character but without any final and convincing answer..."

Пенџапскиот е најзборуван јазик во Пакистан и 11 најзборуван во Индија.Census of India, 2001: population of Punjab by religion. Censusindia.gov.in. Посетено на 2012-01-18. Според податоците, пенџапскиот е 4 најзборуван јазик во Англија и Велс и 3 најзборуван во Канада., Census Profile - Province/Territory , 2006 Census of Canada: Topic-based tabulations|Detailed Mother Tongue (103), Knowledge of Official Languages

 Потекло на поимот 
Зборот „пенџаб“ (Pañjābī), а ретко панџап, во превод значи „пет води“ на персиски и потекнува од зборовите panj āb. Panj е истоветен со санскритскиот pañca („пет“) и се однесува за најголемите источни притоки на реката Инд. Историската област Пенџаб, сега поделена меѓу Индија и Пакистан, се наоѓа околу реката Инд.

Географска распространетост

Пакистан
Пенџапскиот е најголем јазик во Пакистан. Пенџапскиот е покраински јазик во покраината Пенџаб. Околу 44.15% од населението на Пакистан зборува на пенџапски, а околу 70% од населението на Пакистан зборува пенџапски како прв или вторјазик, а за некои и трет. Најголем пенџапски град е Лахоре, каде 86% од населението се Пенџапци, а во Исламабад 71%.

+Пенџапци во Пакистанhttp://www.statpak.gov.pk/depts/pco/index.html година  население на Пакистан  %  Пенџапци 1951  33.740.167  57,08%  22.632.905 1961  42.880.378  56,39%  28.468.282 1972  65.309.340  56,11%  43.176.004 1981  84.253.644  48,17%  40.584.980 1998  132.352.279  44,15%  58.433.431

+Сој. држава Пенџаб (2008) Место  Единица Пенџапци  Удел –  Пакистан  76.335.300  44,15% 1  Пенџап  70.671.704  75,23% 2  Синд  3.592.261  6,99% 3  Исламабад  1.343.625  71,66% 4  Кибер Пактуква  396.085  0,97% 5  Белуџистан  318.745  2,52% 6  Федерално управувани племенски области  0  0,0%

Индија
Пенџапскиот како мајчин јазик го зборуваат околу 3% од Индијците. Пенџапскиот е службен јазик во индиските држави Пенџап, Харјана и Химачал Прадеш.

+Пенџапци во Индија Година  Население на Индија  Пенџапци во Индија  % 1971  548.159.652  14.108.443  2,57% 1981  665.287.849  19.611.199  2,95% 1991  838.583.988  23.378.744  2,79% 2001  1,028,610,328  29.102.477  2,83% 2011  1.210.193.422  33.038.280  2,73%

Фонологија
+самогласки преднискоро-предницентралнискоро-заднизаднизатворени ਈ    ਊполузатворени ਏ   ਇ    ਉ  ਓсредни    ਅ  полуотворени ਐ      ਔотворени   ਆ  

+согласки двоусни уснено-забни забни/алвеоларни ретрофлексни палатални веларни глотални носни ਮ ਨ ਣ ਞ ਙ ексолозивни andафрикати voiceless  ਪ  ਤ  ਟ  ਚ  ਕ безвучни призвучни  ਫ  ਥ  ਠ  ਛ  ਖ звучни  ਬ  ਦ  ਡ  ਜ  ਗфрикати ਫ਼ ਸ  ਜ਼  ਸ਼  ਹвевни  ਰ  ੜапроксимантни ਵ  ਲ Masica (1991:97) ਲ਼  ਯ

Тон

Пенџапскиот има три различни тона: висок, среден и низок.

Поврзано

 Пенџаб
 Пенџапци
 Индоариски јазици

Наводи

Извор
 Grierson, George A. 1904–1928. Grierson's Linguistic Survey of India . Calcutta.
 Masica, Colin. 1991. The Indo-Aryan languages. Cambridge Univ. Press.

Дополнителни информации
 Bhatia, Tej. 1993 and 2010. Punjabi : a cognitive-descriptive grammar. London: Routledge. Series: Descriptive grammars.
 Gill H.S. [Harjit Singh] and Gleason, H.A. 1969. A reference grammar of Punjabi. Revised edition. Patiala, Punjab, India: Languages Deparmtent, Punjab University.
 Shackle, C. 1972. Punjabi. London: English Universities Press.
 Chopra, R. M., Perso-Arabic Words in Panjabi, in: Indo-Iranica Vol.53 (1–4).
 Chopra, R. M.., The Legacy of The Punjab, 1997, Punjabee Bradree, Calcutta.

Надворешни врски

 Македонско-пенџапски разговорник — Издаваштво Гете 
 „Ајде да учиме пенџапски“ — YouTube 
 Англиско-пенџапски речник  


Јазик
Категорија:Флективни јазици