Астурски јазик

Астурскиот (asturianu или bable) е романски јазик, дел од големата група на западноромански јазици. Астурскиот и леонскиот јазик ја сочинуваат групата на астурско-леонски јазици. Денес се проценува дека астурскиот јазик го зборуваат околу 100,000 луѓе како мајчин јазик, и околу 450,000 луѓе како втор јазик.Ethnologue report for Asturian Стандардниот астурски јазик се заснова на централноастурските дијалекти. Регулативното тело на јазикот е Академијата на астурскиот јазик.http://www.elcomerciodigital.com/gijon/20090112/local/asturias/miembro-andecha-astur-enfrenta-200901121726.html Астурскиот не е службен јазик, туку е заштитен со закон и неговото изучување во училиштата е опционално.Euromosaic report

Статус
Од 1974 година голем број напори биле преземени да се заштити и промовира јазикот.Bauske 1995 Во 1994, било забележано дека јазикот го зборуваат околу 100.000 луѓе, а како втор јазик го зборувале 450,000PROEL ReportLlera Ramo 1994 Сепак, ситуацијата на јазикот е критична и бројката на луѓе кои го зборуваат е во опаѓање. Во Астурија службен јазик е шпанскиот, но не и астурскиот.

Географска распространетост
Астурскиот јазик се зборува и надвор од рамките на администативната единица Астурија. Јазикот кој се нарекува „леонски“ во Кастиља и Леон е ист со астурскиот во Астурија. Така, поради географската поделба на регионот каде се зборува јазикот има потешкотии при афирмацијата на јазикот во пошироки рамки. Додека во Астурија јазикот се промовира, има заштитен статус и се прават обиди за негова поширока употреба, во Кастиља и Леон јазикот е сосема заборавен од институциите, не е во образовниот систем и нема мерки за негова афирмација. Леонскиот и астурскиот се зборуваат во поголемиот дел на Астурија, северните и западните делови на Леон, западна Кантабрија и во регионот на Миранда до Доро во Португалија.

Правипис
Уште од најраните обиди за запишување на јазикот се користела латиницата. Во 1981 година Академијата за астурскиот јазик објавила правопис.

Азбука
букви големи букви A B C D E F G H I L M N Ñ O P R S T U V X Y Z мали буквиa  b  c  d  e f  g  h  i  l  m n  ñ o p  r  s  t  u  v  x y  z имиња a  be  ce  de  e efe  gue  hache i  ele  eme ene  eñe  o pe  erre  ese  te  u  uve  xe ye  zeta(*) гласови (МФА) /a/  /b/    /d/  /e/ /f/  /g/  –  /i/  /l/  /m/ /n/  /ɲ/  /o/ /p/    /s/  /t/  /u/  /b/   /ʝ/  /θ/ македонски а  б  θанглиско th, к  д  е ф  г  –  и  л  мн  њ  оп  р с т  у  б ш, кс јпотврда е во астурскиот одошто во македонскиот  θ
(*) исто така zeda, ceda

Диграфи
Во астурскиот има и неколку диграфа:

 диграф  име МФАмакедонски ch  che    ч gu (+ e, i)  (gue u)    г ll  elle   лј qu (+ e, i)  (cu u)   к rr  erre doble    р ts  (te ese)   (дијалектно)ц yy  (ye doble)   (дијалектно)кј

Лексичка споредба

Оче наш
астурски
 Pá nuesu que tas nel cielu,
 santificáu seya'l to nome.
 Amiye'l to reinu,
 fágase la to voluntá,
 lo mesmo na tierra que'n cielu. 
 El nuesu pan de tolos díes dánoslu güei
 ya perdónanos les nueses ofenses,
 lo mesmo que nós facemos colos que nos faltaron.
 Nun nos dexes cayer na tentación,
 ya llíbranos del mal. 
 Amén.галисиски
Noso Pai que estás no ceo:
santificado sexa o teu nome,
veña a nós o teu reino
e fágase a túa vontade
aquí na terra coma no ceo.
O noso pan de cada día dánolo hoxe;
e perdóanos as nosas ofensas
como tamén perdoamos nós a quen nos ten ofendido;
e non nos deixes caer na tentación,
mais líbranos do mal.
Amén.латински
 Pater noster, qui es in caelis,
 Sanctificetur nomen tuum.
 Adveniat regnum tuum.
 Fiat voluntas tua,
 Sicut in caelo et in terra.
 Panem nostrum quotidianum da nobis hodie.
 Et dimitte nobis debita nostra,
 Sicut et nos dimittimus debitoribus nostris.
 Et ne nos inducas in tentationem:
 Sed libera nos a malo.
 Amen

Поврзано

 Романски јазици
 Леонски јазик
 Мирандски јазик
 Шпански јазик

Наводи

Литература
 Llera Ramo, F. (1994) Los Asturianos y la Lengua Asturiana: Estudio Sociolingüístico para Asturias-1991. Oviedo: Consejería de Educación y Cultura del Principado de Asturias ISBN 84-7847-297-5.
Wurm, Stephen A. (ed) (2001) Atlas of the World's Languages in Danger of Disappearing. Unesco ISBN 92-3-103798-6.
 M.Teresa Turell (2001). Multilingualism in Spain: Sociolinguistic and Psycholinguistic Aspects of Linguistic Minority Groups. ISBN 1-85359-491-1
 Mercator-Education (2002): European Network for Regional or Minority Languages and Education. "The Asturian language in education in Spain" ISSN 1570-1239

Надворешни врски
Академија за астурскиот јазик 
Генерална дирекција за јазична политика на Астурија
Ethnologue за астурскиот
Астурска граматика на англиски 
Астурско-англиски речник 
 Општ речник на астурскиот јазик 

Категорија:Јазици во Шпанија
Категорија:Ибероромански јазици