Славејче

Славејче или славеј () — мала врапчевидна птица од семејството на муварчињата. Таа е континентална птица позната по својата убава песна. Славејчето го има во Македонија.

Опис
Славејчето е малку поголемо од црвеногушката, долго 15-16,5 см. Светлокафено е одозгора, освен црвеникавата опашка. Одоздола е кремастобело. Половите се слични. Источните подвидови L. m. hafizi и L. m. africana се посветли одозгора со поизразена украсеност на лицето. Песната на славејчетоBritish Library Sound Archive. British wildlife recordings: Nightingale, пров. на 29 мај 2013 е опишана како еден од најпрекрасните звуци во природата, и служи како инспирација на создавање музика, приказни, опери, поезија.Maxwell, Catherine. "The Female Sublime from Milton to Swinburne: Bearing Blindness", Manchester University Press, 2001, pp. 26–29 ISBN 0719057523

Распространетост и живеалиште

Славјчето е птица преселничка која се храни со инсекти и се размножува и е природен жител на шумовитите предели и грмушките во Европа и југозападна Азија, и не е природна неговата распространетост во Америка. Гнезди на земја во близина, или на самите грмушки. Зимува во јужна Африка. За географските параметри на живеалиштето, од рајнската област во Германија, се согласуваат со неколку параметри:. Wink, Michael (1973): " Die Verbreitung der Nachtigall (Luscinia megarhynchos) im Rheinland". Charadrius 9(2/3): 65-80. (PDF)
 живее на помалку од 400 м надморска височина;
 кога растат, температурата на воздухот не може да биде под 14 °C;
 повеќе од 20 дена годишно температурите да бидат над 25 °C;
 годишните врнежи да бидат помалку од 750 мм;
 индексот на влажност да е помал од 0.35;
 да нема затворена крошна на дрвјата.

Поведение
Англискиот назив на птицата Nightingales (ноќна песнопојка), потекнува од тоа што птицата пее и ноќе исто како и дење. Тоа име се користи повеќе од 1000 години. Порано писателите мислеле дека женките пејат, а тоа се всушност мажјаците. Песната е гласна, со импресивна палета на свиркање, треперење и црцорење. Таа е особено забележлива во текот на ноќта, затоа што и неколку други птици пеат.  Само неспарените мажјаци пеат редовно во текот на ноќта, и ноќната песна веројатно служи за да се привлече партнер. Пеењето, пак, во раните утрински часови, точно пред изгрејсонце, се претпоставува дека е важно за одбраната на територијата на птиците. Славејчињата уште погласно пеат во урбаните или во места близу до урбаните за да ја надминат градската бучава. 
Размножување
Славејот пристигнува на местото за размножување во почетокот на април. Прво доаѓаат мажјаците околу 28 март, а женките пристигнуваат околу 12 април. Тие се територијални птици.
Гнездото го поставуваат на ниско на дното на гранките или во грмушките, и го гради главно од стари листови,а внатрешниот дел е послан со тенки тревички. Обично, годишно имаат по две легла. Женката несе 4-5 темнозелени јајца кои се изведуваат по 14 дена. По изведувањето пилињата брзо добиваат пердуви, а на дванаесеттиот ден почнуваат да го напуштаат гнездото.

Славејот во уметноста и во популарната култура
Славејот е важен симбол на поетите од различни времиња, со различни симболички значења. Хомер, на пример го прикажува славејот во „Одисејата“, во делот што укажува на митот за Филомела и Прокне, каде Зевс ги казнува претворајќи ги едната во славеј, другата во ластовичка. Истиот мит е во фокусот на Софоклевата трагедија „Тереј“. Овидиј, исто така, во своите „Преобразби“, ја вклучува најпопуларната верзија од овој мит. Поради насилствата поврзани со митот, песната на славејот долго време била толкувана како жална. Во ренесансата, еден од расказите во „Декамерон“ од Бокачо се вика „Славејчето“http://makedonskijazikiliteratura.blogspot.com/2009/10/blog-post_09.html„Славејчето“, во: Џовани Бокачо, Декамерон. Скопје: Македонска книга и Мисла, 1988, стр. 119-124.

Славејот, исто така, е инспирација за поетите. Поетите го избраат славејот како симбол, зарди неговата креативна и навидум спонтана песна. Вергилиј ја споредува тагата на Орфеј со „жалната песна на славејот“. Шекспир во Сонет 102, ја споредува својата љубовна поезија со песната на славејот, спомнувајќи го митот за Филомела. За време на романтизмот симболиката на птицата се смени уште еднаш: поетите го гледале славејот не само како поет, сам за себе, туку како „господар на вишата уметност, кој му дава вдахновение на човечкиот поет“. Во Македонија, најстариот и најпопуларниот фестивал за детски песни се вика „Златно славејче“, јасно симболизирајќи и поврзувајќи го пеењето на децата со песната на славејот.

Славејот како тема во книжевноста
 „Два славеи“ (српски: Два славуја) - српска народна песна.Народне лирске песме. Београд: Просвета, 1963, стр. 54.
 „Славејче“ — песна на македонската поетеса Христина Аслимоска.Христина Аслимоска, Заорок. Скопје: Македонски духовни конаци, 2001, стр. 15.
 „Ерос и славејчето“ — кус расказ за деца на ангискиот писател Доналд Басет од 1967 година.Доналд Бисет, Разговори со еден тигар. Култура, Македонска книга, Мисла, Наша книга и Детска радост, Скопје, 1993, стр. 36-37.
 „Славеј“ - песна на Пол Верлен.Пол Верлен, Есенска песна. Скопје: Македонска книга, 1987, стр. 20.
 „Славеј и болно дете“ — песна за деца на хрватскиот поет Григор Витез.Григор Витез, Песни. Мисла, Македонска книга, Култура, Наша книга и Детска радост, Скопје, 1990, стр. 78.
 „Свини меѓу славеите“ (англиски: Sweeney Among the Nightingales) - песна на Т.С. Елиот од 1920 година.T. S. Eliot, Selected Poems. Harmondsworth, Middlesex: Penguin Books in association with Faber and Faber, 1952, стр. 44-45.
 „Ода за славејот“ (англиски: Ode to a Nightingale) - песна на англискиот поет Џон Китс од 1819 година.
 „Славејче ни долета“ — песна на македонскиот поет Васил Куноски.Васил Куноски, Песни. Скопје: Просветно дело, Редакција „Детска радост“, 2004, стр. 61.
 „Славеи“  — песна на македонскиот поет Матеја Матевски.Матеја Матевски, Подготовки за патување: избор од поезијата, Македонска книга, Скопје, 1987, стр. 221.
 „Славејо на доктор“ — краток расказ на македонскиот писател Бранислав Николов.Никола Гелевски и Владимир Мартиновски (приредувачи), Џинџуџе во земјата на афионите: Антологија на македонскиот краток расказ. Скопје: Темплум, 2022, стр. 205.
 „Славејот на Католичката црква“ (италијански: L'Usignolo della Chiesa Cattolica) - поетска збирка на италијанскиот писател Пјер Паоло Пазолини од 1958 година.Valerio Magreli, „Biografska beleška“, во: Pjer Paolo Pazolini, Put i nebo. Beograd: Mali vrt, 2016, стр. 90.
 „Молбата на славејот“ — песна на македонскиот писател Видое Подгорец.Видое Подгорец, И сончогледите спијат. Скопје: Македонска книга, Детска радост, Култура, Мисла, Наша книга, 1990, стр. 22.
 „Сказна за белото славејче“ — песна на Видое Подгорец.Видое Подгорец, И сончогледите спијат. Скопје: Македонска книга, Детска радост, Култура, Мисла, Наша книга, 1990, стр. 54-55.
 „Славеј“ — песна на Пушкин од 1834 година.A. S.  Puškin, Lirika. Rad, Beograd, 1979, стр. 268.
 „Славеј и роза“ — песна на рускиот поет Александар Пушкин.A. S.  Puškin, Lirika. Rad, Beograd, 1979, стр. 148.
 „Славејот дојде“ — песна на македонскиот поет Живко Ризовски од 1995 година.Живко Ст. Ризовски, Дете и светулка. Скопје: Наша книга, 1995, стр. 35.
 „Славејот пее лошо“ - збирка поезија на чешкиот поет Јарослав Сајферт.„Izabrana bibliografija Jaroslava Sajferta“ во: Jaroslav Sajfert, Stub kuge. Beograd: Mali vrt, 2014, стр. 93-94.
 „Песната на славејот“ - песна на Јарослаф Сајферт од збирката „Столбот на чумата“.Jaroslav Sajfert, Stub kuge. Beograd: Mali vrt, 2014, стр. 93-94.
 „Песна за славејот“ — песна на македонскиот писател Бошко Смаќоски.Бошко Смаќоски, Модричка тетратка. Просветно дело, Редакција „Детска радост“, Скопје, 2004, стр. 56.
 „Варја и славејче“ — басна на рускиот писател Лав Толстој.Л. Толстој, Раскази. Скопје: Детска радост, Култура, Македонска книга, Мисла и Наша книга, 1993, стр. 20.
 „Задоцнетиот славеј“ — песна на полскиот поет Јулијан Тувим.Поетска читанка: Избор од македонската и светската поезија за деца, Просветно дело, Редакција „Детска радост“, Скопје, 2005, стр. 43.

Славејот како тема во музиката
 „Славеј“ (Nightingale) - песна на британската рок-група „Рокси Мјузик“ (Roxy Music)“ од 1975 година.Roxy Music ‎– Siren (пристапено на 27.12.2017)
 „Пијан славеј“ - песна од истоимениот албум на македонската група „Фолтин“ од 2015 година.YouTube, FOLTIN - Pijan Slavej (пристапено на 27.12.2017)
 „Билбил“ - песна на македонските музичари [[Елена Христова и Горан Трајкоски од 2011 година.Elena Hristova, Goran Trajkoski, Bioscopia, SJF Records 131, 2011.
 „Биљбило пее по росата“ - македонска народна песна.Ѓорѓи Доневски, Сокол ми лета високо. Скопје: Културно-уметничкото друштво „Гоце Делчев“, 1978, стр. 117.
 „Саноќ ми билбил пропеа“ - македонска народна песна.Macedonian Folklore Classics, Aleksandar Sarievski. Macedonian Radio and Television.

Наводи

Надворешни врски

Ageing and sexing (PDF; 3.7 MB) by Javier Blasco-Zumeta & Gerd-Michael Heinze 
High-quality Nightingale sound file, The Freesound Project:  (requires free account to download). Retrieved 14 April 2012.
Nightingale song and behavioural ecology  
Nightingale videos, photos & sounds  on the Internet Bird Collection
Rose and nightingale in Persian art 
Nightinghale, Retrieved June 11, 2007.
Uncompressed high-quality Nightingale sound file, The Freesound Project, (requires free account to download). Retrieved 14 April 2012.

Категорија:Муварчиња
Категорија:Врапчевидни
Категорија:Птици на Македонија