Силикатни минерали

Силикатни минерали — најголемата и најзначајната класа на карпотворни минерали и околу 90% од Земјината кора. Тие се хемиски соединенија на силициумот со кислород и со некои минерали и широко се широко застапени во облик на стакло, порцелан, керамика и др. Се класификуваат во зависност од составот и распореденоста на нивната силикатна група.

мини|Филосиликатниот минерал хризокола

Незосиликати и ортосиликати
мини|Незосиликатни примероци во Геолошкиот музеј на Јужна Дакота

Незосиликатите (од грч. νησος, несос = „остров“), или ортосиликати имаат изолирани (островски) [SiO4]4− тетраедри што се поврзани само со меѓупросторни катјони. Никел-Штрунцова класификација: 09.A
фенакити
фенакит — Be2SiO4
вилемит — Zn2SiO4
оливини
форстерит — Mg2SiO4
фајалит — Fe2SiO4
гранати
пироп — Mg3Al2(SiO4)3
алмандин — Fe3Al2(SiO4)3
спесартин — Mn3Al2(SiO4)3
гросулар — Ca3Al2(SiO4)3
андрадит — Ca3Fe2(SiO4)3
уваровит — Ca3Cr2(SiO4)3
хидрогросулар — Ca3Al2Si2O8(SiO4)3-m(OH)4m
циркони
циркон — ZrSiO4
торит — (Th,U)SiO4
мини|Кијанитни кристали (непознат размер)
Al2SiO5 group
андалусит — Al2SiO5
кијанит — Al2SiO5
силиманит — Al2SiO5
димортјерит — Al6.5-7BO3(SiO4)3(O,OH)3
топаз — Al2SiO4(F,OH)2
ставролит — Fe2Al9(SiO4)4(O,OH)2
хумити - (Mg,Fe)7(SiO4)3(F,OH)2
норбергит — Mg3(SiO4)(F,OH)2
хондродит — Mg5(SiO4)2(F,OH)2
хумит — Mg7(SiO4)3(F,OH)2
клинохумит — Mg9(SiO4)4(F,OH)2
датолит — CaBSiO4(OH)
титанит — CaTiSiO5
хлоритоид — (Fe,Mg,Mn)2Al4Si2O10(OH)4

Соросиликати
мини|Соросиликатни примероци во Геолошкиот музеј на Јужна Дакота
Соросиликатите (од грч. σωρός сорос = „купче“) имаат изолирани двојни тетраедарски групи со (Si2O7)6− или сооднос од 2:7. Никел-Штрунцова класификација: 09.B
хемиморфит (calamine) - Zn4(Si2O7)(OH)2•H2O
лосонит — CaAl2(Si2O7)(OH)2•H2O
илваит — CaFe2+2Fe3+O(Si2O7)(OH)
епидоти (has both (SiO4)4− and (Si2O7)6− groups)
епидот — Ca2(Al,Fe)3O(SiO4)(Si2O7)(OH)
цојзит — Ca2Al3O(SiO4)(Si2O7)(OH)
клиноцојзит — Ca2Al3O(SiO4)(Si2O7)(OH)
танзанит — Ca2Al3O(SiO4)(Si2O7)(OH)
аланит — Ca(Ce,La,Y,Ca)Al2(Fe2+,Fe3+)O(SiO4)(Si2O7)(OH)
долазеит-(Ce) — CaCeMg2AlSi3O11F(OH)
везувијанит (идокрас) - Ca10(Mg,Fe)2Al4(SiO4)5(Si2O7)2(OH)4

Циклосиликати
мини|Циклосиликатни примероци во Геолошкиот музеј на Јужна Дакота
Циклосиликатите (од грч. κύκλος киклос  = „круг“), или прстенести силикати, имаат сврзани тетраедри со (TxO3x)2x- или сооднос од 1:3. Постојат како тричлени (T3O9)6- шестчлени (T6O18)12- прстени, каде T означува тетраедрално усогласен катјон. Никел-Штрунцова класификација: 09.C
 тричлен прстен
 бенитоит — BaTi(Si3O9)
 шестччен прстен
аксинит — (Ca,Fe,Mn)3Al2(BO3)(Si4O12)(OH)
берил/смарагд — Be3Al2(Si6O18)
кордиерит — (Mg,Fe)2Al3(Si5AlO18)
турмалин — (Na,Ca)(Al,Li,Mg)3-(Al,Fe,Mn)6(Si6O18(BO3)3(OH)4

Треба да се напомене дека прстенот кај аксинитот содржи два тетраедра од B и четири тетраедра од Si и е многу изопачен во споредба со другите шестчлени циклосиликати.

Иносиликати
Иносиликатите (од грч. ις ис [генитивно: ινος инос] = „влакно“), или верижни силикати, имаат преплетени ланци на силикатни тетраедри со SiO3, во сооднос од 1:3 (кај единечните ланци) или Si4O11, во сооднос од 4:11 (кај двојните ланци). Никел-Штрунцова класификација: 09.D

Едноланчени иносиликати
пироксени
енстатитно-ортоферосилитна низа
енстатит — MgSiO3
феросилит — FeSiO3 
пижонит — Ca0.25(Mg,Fe)1.75Si2O6 
диопсидно-хеденбергитна низа
диопсид — CaMgSi2O6
хеденбергит — CaFeSi2O6 
авгит — (Ca,Na)(Mg,Fe,Al)(Si,Al)2O6
натриумско-пироксенска низа
жадит — NaAlSi2O6
егирин (Acmite) - NaFe3+Si2O6 
сподумен — LiAlSi2O6
пироксеноиди
воластонит — CaSiO3
родонит — MnSiO3
пектолит — NaCa2(Si3O8)(OH)

Дволанчени иносиликати
амфиболи
антофилит — (Mg,Fe)7Si8O22(OH)2
камингтонитна низа
камингтонит — Fe2Mg5Si8O22(OH)2
грунерит — Fe7Si8O22(OH)2
тремолитна низа
тремолит — Ca2Mg5Si8O22(OH)2
актинолит — Ca2(Mg,Fe)5Si8O22(OH)2
хорнбленда — (Ca,Na)2-3(Mg,Fe,Al)5Si6(Al,Si)2O22(OH)2
натриумамфиболи
глаукофан — Na2Mg3Al2Si8O22(OH)2
рибекит (asbestos) - Na2Fe2+3Fe3+2Si8O22(OH)2
арфведсонит — Na3(Fe,Mg)4FeSi8O22(OH)2

Филосиликати
Филосиликатите (од грч. φύλλον филон = „лист“), или лиснати силикати, образуваат напоредни листови од силикатни тетраедеи со Si2O5 или сооднос од 2:5. Никел-Штрунцова класификација: 09.E

мини|Каолин

серпентини
антигорит — Mg3Si2O5(OH)4
хризотил — Mg3Si2O5(OH)4
лизардит — Mg3Si2O5(OH)4
глинени минерали
халојзит — Al2Si2O5(OH)4
каолинит — Al2Si2O5(OH)4
илит — (K,H3O)(Al,Mg,Fe)2(Si,Al)4O10[(OH)2,(H2O)]
монтморилонит — (Na,Ca)0.33(Al,Mg)2Si4O10(OH)2•nH2O
вермикулит — (MgFe,Al)3(Al,Si)4O10(OH)2•4H2O
талк — Mg3Si4O10(OH)2
палигорскит — (Mg,Al)2Si4O10(OH)•4(H2O) 
пирофилит — Al2Si4O10(OH)2
ликсуни
биотит — K(Mg,Fe)3(AlSi3)O10(OH)2
мусковит — KAl2(AlSi3)O10(OH)2
флогопит — KMg3(AlSi3)O10(OH)2
лепидолит — K(Li,Al)2-3(AlSi3)O10(OH)2
маргарит — CaAl2(Al2Si2)O10(OH)2
глауконит — (K,Na)(Al,Mg,Fe)2(Si,Al)4O10(OH)2
хлорити
хлорит - (Mg,Fe)3(Si,Al)4O10(OH)2•(Mg,Fe)3(OH)6

Тектосиликати
Тектосиликатите, или рамковни силикати, имаат тридимензионална оплата од сликиатни тертраедри со SiO2 или сооднос од 1:2. Во оваа група спаѓа речиси 75% од Земјината кора. Со исклучок на кварцната група, тектосиликатите се алуминосиликати. Никел-Штрунцова класификација: 09.F и 09.G, 04.DA (сем. кварцови/силициуми)

мини|Кварц
мини|Железест анортозит #60025 (плагиокласен момирок). Земен од кратерот „Декарт“ на Месечината.

кварцови
кварц — SiO2
тридимит — SiO2
кристобалит — SiO2
коезит — SiO2
момироки
алкален момирок (калиумски момирок)
микроклин — KAlSi3O8
ортоклас — KAlSi3O8
анортоклас — (Na,K)AlSi3O8
сандин — KAlSi3O8
албит — NaAlSi3O8
плагиокласни момирок
албит — NaAlSi3O8
олигоклас — (Na,Ca)(Si,Al)4O8 (Na:Ca 4:1)
андезин — (Na,Ca)(Si,Al)4O8 (Na:Ca 3:2)
лабрадорит — (Na,Ca)(Si,Al)4O8 (Na:Ca 2:3)
битовнит — (Na,Ca)(Si,Al)4O8 (Na:Ca 1:4)
анортит — CaAl2Si2O8
момирокоиди
нозеан — Na8Al6Si6O24(SO4)
канкринит — Na6Ca2(CO3,Al6Si6O24).2H2O
леуцит — KAlSi2O6
нефелин — (Na,K)AlSiO4
содалит — Na8(AlSiO4)6Cl2
аијн — (Na,Ca)4-8Al6Si6(O,S)24(SO4,Cl)1-2  
лазурит — (Na,Ca)8(AlSiO4)6(SO4,S,Cl)2
петалит — LiAlSi4O10
скаполит group
маријалит — Na4(AlSi3O8)3(Cl2,CO3,SO4)
мејонит — Ca4(Al2Si2O8)3(Cl2CO3,SO4)
аналким — NaAlSi2O6•H2O
зеолити
натролит — Na2Al2Si3O10•2H2O
хабазит — CaAl2Si4O12•6H2O
хојландит — CaAl2Si7O18•6H2O
стилбит — NaCa2Al5Si13O36•17H2O
сколецит — CaAl2Si3O10.3H2O
Mordenite — (Ca,Na2,K2)Al2Si10O24•7H2O

Галерија

 Поврзано 
 Класификација на минералите
 Силикатни алги

 Наводи 

 Надворешни врски 

Данина класификација - Mindat.org 
Нова Данина класификација на силикатните минерали - Webmineral 


Минерали
Категорија:Минерали