Осетски јазик

Осетскиот или „иронски“ (Ирон), е источноирански јазик кој се зборува во регионот Осетија во Кавказот. Јазикот се зборува во Русија и Грузија, а како официјален е во руската република Северна Осетија-Аланија и во грузиската република Јужна Осетија. Јазикот го зборуваат околу 525.000 Осети, од кои околу 60% живеат во Северна Осетија.

Фонологија
Во осетскиот има 7 самогласки:
  предни  централни  задни затворени и /i/  ы /ɨ/  у /u/ средни е /e/  æ /ə/  о /o/ отворени  а /a/ 

Според јазичарот Васил Абаев, во осетскиот има 26 согласки, од кои пет има лабијализирани согласки и две полусамогласки. Во јазикот има гласови кои не се типични за индоевропските јазици, и тоа можеби е како резултат на контактот со останатите кавкаски јазици.

 усни забно-алвеоларни посталвеоларни/непчени меконепчени ресични рамни лабијализирани рамни лабијализирани експлозивни звучни б /b/  д /d/   г /ɡ/  гу /ɡʷ/   безвучни п /p/  т /t/   к /k/  ку /kʷ/  хъ /q/  хъу /qʷ/ ејективни пъ /pʼ/  тъ /tʼ/   къ /kʼ/  къу /kʷʼ/   африкативни звучни  дз /dz/  дж /dʒ/     безвучни  ц /ts/  ч /tʃ/     ејективни  цъ /tsʼ/  чъ /tʃʼ/     фрикативни звучни в /v/  з /z/    гъ /ʁ/  безвучни ф /f/  с /s/    х /χ/  ху /χʷ/ носни м /m/  н /n/      странични  л /l/      вевни  р /r/     апроксимантни   й /j/   у /w/  

Писмо
Јазикот се пишува или пишувал на три писма: кирилица, латиница и грузиска азбука. Денес јазикот се пишува на кирилица.

+Кирилицабукви А  Ӕ  Б  В  Г  (Гу)  Гъ  (Гъу)  Д  Дж  Дз  Е  З  И  Й  К  (Ку)  Къ  (Къу)  Л a  ӕ  б  в  г  (гу)  гъ  (гъу)  д  дж  дз  е  з  и  й  к  (ку)  къ  (къу)  лМФА                                            букви М  Н  О  П  Пъ  Р  С  Т  Тъ  У  Ф  Х  (Ху)  Хъ  (Хъу)  Ц  Цъ  Ч  Чъ  Ы м  н  о  п  пъ  р  с  т  тъ  у  ф  х  (ху)  хъ  (хъу)  ц  цъ  ч  чъ  ыМФА                     ,                         

+Латиница (1923-1937)букви A  Æ  B  C  Ch  Č  Čh  D  Dz  Dž  E  F  G  Gu  H  Hu  I  J  K  Ku a  æ  b  c  ch  č  čh  d  dz  dž  e  f  g  gu  h  hu  i  j  k  kuМФА                                            букви Kh  Khu  L  M  N  O  P  Ph  Q  Qu  R  S  T  Th  U  V  X  Xu  Y  Zkh  khu  l  m  n  o  p  ph  q  qu  r  s  t  th  u  v  x  xu  y  zМФА                               ,            

Споредба

значење  оган  месец нов  мајка  сестра  ноќ  нос  три  црвено жолто  зелено  волк Translations into different languages осетски  арт art  мæй mæj  нæуæг næwæg   мад mad  хо xo  æхсæв æxsæv  фындз fyndz  æртæ ærtæ  сырх syrx  бур bur  цъæх ts'æx  бирæгъ biræh паштунски  اور ōr  مياشت myāšt  نوی nəway  مور mōr  خور xōr  شپه špa  پوزه pōza  درې drē  سور sur  زيړ zyaṛ  شين šin  لېوه lēwə курдски  agir / ar  me(h)  nêw  mak/daik  xoşk  şev  difn/lut  sê  sor  zerd/bor  kesk/şîn  gur / wir персиски  آتش ātaš  ماه māh  نو now  مادر mādar  خواهر xāhar  شب šab  بینی / پوزه poze / bini  سه se  سرخ sorx  بور/ زرد zard / bur  سبز sabz  گرگ gorg санскритски  agni/atar  māsa  nava   matar  svasā  rātri  nāsa  traya  rudhira  peeta  harita  vrkis хинди-урду  āg  mahīna  nayā  mā  behn  rāt  nāk  tīn  lāl  pīlā  harā  bheyrryā германски  Feuer  Monat  neu  Mutter  Schwester  Nacht  Nase  drei  rot  gelb  grün  Wolf латински  ignis  mēnsis  novus  māter  soror  nox  nasus  trēs  ruber  flāvus, gilvus  viridis  lupus грчки  φωτιά fotiá μήνας minas  νέος neos  μητέρα mitera  αδελφή adhelfi  νύχτα nihta  μύτη miti  τρία tria  ερυθρός erithros  κίτρινος kitrinos  πράσσινος prassinos  λύκος likos литвански  ugnis  mėnuo  naujas  motina  sesuo  naktis  nosis  trys  raudona  geltona  žalias  vilkas руски  огонь ogón’  месяц miesyats  новый novyi  мать mat'  сестра siestra  ночь noch'  нос nos  три tri  красный, рыжий krasnyi, ryzhyi  жёлтый zholtyi   зелёный zielionyi   волк volk ирски  tine  mí  nua   máthair  deirfiúr  oíche  srón  trí  dearg/rua  buí  glas  faolchú

Поврзано

 Ирански јазици
 Јужна Осетија
 Северна Осетија - Аланија
 Алани

Користена литература
 Abaev, V.I. A grammatical sketch of Ossetic   (Russian version)
 Abaev, V.I. Ossetian Language and Folklore, USSR Academy of Sciences, Moscow-Leningrad, 1949
 Arys-Djanaieva, Lora. Parlons Ossète. Paris: L'Harmattan, 2004, ISBN 2-7475-6235-2.
 Nasidze et al., Genetic Evidence Concerning the Origins of South and North Ossetians. Annals of Human Genetics 68 (6), 588-599(2004)

Надворешни врски

 Генетски докази во врска со потеклото на Осетите 
 Страница за осетскиот јазик
 Историја на осетските писма 
 Осетски материјали
 Осетска граматика, текстови, пример 
 Осетски јазик на Rosetta Project 
  Осетско писмо - Omniglot
 Руско-осетски речник

Категорија:Североисточни ирански јазици
Категорија:Јазици во Русија
Категорија:Јазици во Грузија
Категорија:Осетија