Сирак (растение)

Сирак () — род од многу видови на треви, што се одгледуваат како жито и фуражна култура. Успеваат во потоплите краишта. Видовите се автохтони во тропските и суптропските подрачја на сите континенти, покрај југозападното тихоокеанско подрачје и Австралазија. Ова растение спаѓа во потсемејството просолики (Panicoideae) и племето Andropogoneae (на кое припаѓа и шеќерната трска).

Одгледување и употреба
Обичниот сирак или алаваџиско просо (Sorghum bicolor), е мошне важна житна култура во светот. Се користи како храна (во зрна и меласата), сточна храна, за произведување на алкохолни пијалаци и за биогорива. Највеќето сорти се отпорни на суша и топлина, па затоа се од особено значење во суви краишта, каде оваа житарка е важна за прехраната на сиромашното и селското население. Во разни тропски региони, овие сорти играат важна улога и како храна за стоката по пасиштата. Кај луѓето, сиракот е мошне значајна прехранбена култура во Африка, Средна Америка и Јужна Азија и претставува „петта најважна житна култура во светот“.Сирак — Совет за житарки на САД 

Некои видови сирак содржат извесна доза на цијановодород, хорденин и нитрати, кои се смртоносни ако животнотите ги јадат додека растението е младо. При услови на суша и жештини, дури и возрасните растенија стануваат отровни.Цијанид (прусна киселина) и нитрат во посевите на сирак - Справување со ризиците. Главни стопански гранки и риболов  - Влада на Квинсленд,  21 април 2011 

Друг вид пак, наречен алепски сирак или „Џонсонова трева“ (S. halapense) во САД претставува наезден (инвазивен) вид.Алепски сирак (Џонсонова трева)  - Министерство за земјоделство на САД, пров. 12 март 2009 

 Одгледување во Македонија 
Во Македонија се одгледува скромно количество сирак. Во 2017 г. се произведени 45 тони сирак, што претставува значаен пад од 82 тони во 1996 и дури 346 тони во 1992 г.

мини|десно|Поле со сирак во Средна Америка
мини|десно|Зрна на бел сирак

Споредба со други прехранбени култури
На табелава е претставена хранливата содржина на сиракот во однос на други основни прехранбени култури.

 Видови 

 Sorghum almum 
 Sorghum amplum 
 Sorghum angustum 
 Sorghum arundinaceum 
 Sorghum bicolor — обичен сирак или „алаваџиско просо“
 Sorghum bicolor subsp. drummondii — „суданска трева“
 Sorghum brachypodum 
 Sorghum bulbosum 
 Sorghum burmahicum 
 Sorghum ecarinatum 
 Sorghum exstans 
 Sorghum grande 
 Sorghum halepense — алепски сирак или „Џонсонова трева“
 Sorghum interjectum 
 Sorghum intrans 
 Sorghum laxiflorum 
 Sorghum leiocladum 
 Sorghum macrospermum 
 Sorghum matarankense 
 Sorghum nitidum 
 Sorghum plumosum 
 Sorghum propinquum 
 Sorghum purpureosericeum 
 Sorghum stipoideum 
 Sorghum timorense 
 Sorghum trichocladum
 Sorghum versicolor
 Sorghum verticiliflorum
 Sorghum vulgare var. technicum  — „метларка“

 Хибриди 
Sorghum × almum
Sorghum × drummondii

 Геном на сиракот 
Во 2009, екипа на научни истражувачи од повеќе земји ја составиле низата на геномот на сиракот.Завршено составувањето на геномската низа на сиракот  - EurekAlert, 28 јануари 2010 

 Поврзано 
 Бајѓу — кинески алкохолен пијалак од сирак
 Просо

 Наводи 

Watson, Andrew M. Agricultural Innovation in the Early Islamic World: The Diffusion of Crops and Farming Techniques, 700–1100. Cambridge: Cambridge University Press, 1983. ISBN 0-521-24711-X.

 Надворешни врски 

 „Сиракот и просото во човековата исхрана“ (1995)  — ФАО 
 Прирачник за сирак  — Совет за житарки на САД 
 Фази во растот на сиракот  
 Здружение а етанол од сладок сирак — организација што ја застапува употребата на сиракот за добивање на биогорива, особено етанол 

Категорија:Треви
Категорија:Житарки
Категорија:Фуражни култури
Категорија:Тропско земјоделство
Категорија:Растителни вапсила