Слеана согласка

Слеана согласка (африката) е согласка што почнува како избувна (најчесто венечна, како што е  или ), но испустот ѝ е струен (како  или , а понекогаш и струјна трепетна согласка) наместо да продолжи непосредно во следната самогласка. Затоа овие согласки се нарекуваат и преградно-теснински.

 Примери 
Слеани согласки во македонскиот се ц (), ѕ (), ч () и џ ().Граматика на македонскиот јазик, стр. 102, Стојка Бојковска, Просветло Дело, Скопје 2008 Истите се типични и во други европски јазици како англиското „ch“ и „j“ ( и , германското и италијанското z  and италијанското z . Овие гласови се прилично чести и во светските јазици во целина, како и други слеани согласки со слична звучност, како што се оние во полскиот и кинескиот. Меѓутоа, со исклучок на , звучните слеани согласки се релативно ретки. На неколку други места на творба, истите воопшто не се присутни во ниеден јазик. 

Многу поретки се усненозабните слеани согласки како  во германскиот и изи, или венечните слеани согласки како што се  во цвана (се пишува kg) или горноалеманските дијалекти на швајцарскиот германски. Во светски рамки, само малку јазици имаат слеани согласки во овие положби, иако ним соодветните избувни согласки  се практично сеприсутни. Исто така поретки се венечните слеани согласки каде струјната творба е странична. Таков се гласот  застапен во ацтечкиот и тотоначките јазици. Многу Атабаскански јазици (како чипевјанскиот и навахо) имаат низа преднојазични слеани согласки што може да бидат неприздивни, приздивни или исфрлени, покрај другите можности - меѓузабни/забни, венечни, задновенечни, или странични, т.е. , , , , , , , , , ,  и .

Список на слеани согласки
Во случај на преднојазична, симболите  се користат за избувниот дел на слеаната согласка, без оглед на местото на творба. На пример, честопати се среќава  за гласот . Сврзните црти се изземени од табелите поради читливост. Сите симболи се од Меѓународната фонетска азбука (МФА).

Шушкави слеани согласки

 Глас (безвучни)  МФА  Јазици  Глас (звучни)  МФА  Јазици безвучна венечна слеана согласка    македонско и српскохрватско ц/cиталијански, германски zунгарски, полски cјапонски つ/ツ паштунски, кички звучна венечна слеана согласка    македонско ѕиталијанско zунгарско, полско dzјапонско (извесни дијалекти) безвучна задновенечна слеана согласка    македонско и српскохрватско ч/čанглиски, кичко chиталијанско ci, ceгерманско tschунгарско csшпанско ch звучна задновенечна слеана согласка    македонско и српскохрватско џ/dž, англиско j, „меко g“италијанско gi, geгерманско dschунгарско dzs безвучна венечно-преднонепчена слеана согласка    полско ćсрпскохрватско ћ/ćјапонско ち/チ мандаринско jтајландско จ звучна венечно-преднонепчена слеана согласка    полско dźсрпскохрватско ђ/đјапонско じ/ジ, ぢ/ヂ  безвучна свиена слеана согласка    полско czсловачко čмандаринско zh звучна свиена слеана согласка    полско dżсловачко dž
Некои северозападни кавкаски јазици како апхаскиот противположно ги разликуваат сите осум.

Кога еден јазик има само една слеана согласка, таа најчесто е шушкава; ова е случај кај извесни арапски дијалекти (), највеќето дијалекти на шпанскиот () и тајландскиот ().

Нешушкави слеани согласки
 Глас (безвучни)  МФА  Јазици  Глас (звучни)  МФА  Јазици безвучна двоуснена слеана согласка    Присутна алофонски во таошкиот дијалект на тиванскиот звучна двоуснена слеана согласка     безбучна двоуснено-усненозабна слеана согласка    германски, теге збучна двоуснено-усненозабна слеана согласка    безвучна усненозабна слеана согласка    шинкунски цонга звучна усненозабна слеана согласка    шинкунски цонга безвучна забна слеана согласка    луо, чипевјански, цун, некои варијанти на венецискиот и други северноиталијански дијкалекти звучна dental слеана согласка    чипевјански безвучна свиена нешушкава слеана согласка    мапучки, малгашки звучна свиена нешушкава слеана согласка    малгашки безвучна преднонепчена слеана согласка    сколтсколапонски, унгарски звучна преднонепчена слеана согласка    сколтсколапонски, унгарски, извесни шпански дијалекти). Во ниеден јазик не е е во противположба на звучната преднонепчена избувна согласка  безвучна заднонепчена слеана согласка    цвана, горноалемански германски  звучна заднонепчена  слеана согласка    безвучна ресична слеана согласка    не персе, волофски, батски, кабардински, аварски, цески, клингонски  звучна uvular слеана согласка    безвучна надгласилна слеана согласка    хајда. Во ниеден јазик не е е во противположба на надгласилната избувна согласка 

Странични слеани согласки
 Глас  МФА  Јазици безвучна венечна странична слеана согласка    ацтечки, навахо, цвана, etc. звучна венечна странична слеана согласка    гвичински, сандаве. Во ниеден јазик не е е во противположба на звучната венечна странична струјна согласка . безвучна преднонепчена странична слеана согласка    исто така [c]; како исфрлена /[cʼ] во дахало; како /[t] во хаѕа. звучна преднонепчена странична слеана согласка     безвучна заднонепчена странична слеана согласка    исто така и [k]; како предзаднонепчена во арчинскиот и како исфрлени /[kʼ] во зулу, постојат и во лагху. звучна заднонепчена странична слеана согласка    лагху.

Трепетни слеани согласки
 Глас  МФА  Јазици звучна предназализирана трепетна двоуснена слеана согласка    келе и авава безвучна забна двоуснена трепетна слеана согласка    вариски звучна предназализирана трепетна венечна слеана согласка    фиџиски и авава безвучна венечна трепетна слеана согласка    нгкот звучна венечна трепетна слеана согласка    нијаски

 Поврзано 
 Врвнојазична согласка
 Шушкава согласка
 Рамнојазична согласка
 Начин на творба

 Наводи 

Hoijer, Harry; & Opler, Morris E. (1938). Chiricahua and Mescalero Apache texts. The University of Chicago publications in anthropology; Linguistic series. Chicago: University of Chicago Press.
Howell Peter; & Rosen, Stuart. (1983). Production and perception of rise time in the voiceless affricate/fricative distinction. The Journal of the Acoustical Society of America, 73 (3), 976–984.
Johnson, Keith. (2003). Acoustic & auditory phonetics (2nd ed.). Malden, MA: Blackwell Publishing.
Maddieson, Ian. (1984). Patterns of sounds. Cambridge University Press. ISBN 0-521-26536-3
McDonough, Joyce; & Ladefoged, Peter. (1993). Navajo stops. UCLA Working Papers in Phonetics, 84, 151-164.
Mitani, Shigeki; Kitama, Toshihiro; & Sato, Yu. (2006). Voiceless affricate/fricative distinction by frication duration and amplitude rise slope. The Journal of the Acoustical Society of America, 120 (3), 1600-1607.

Категорија:Согласки