Бугарска азбука

Бугарската азбука (буг. българскa азбука) е официјалната азбука за запишување на бугарскиот јазик. Азбуката е заснована на кирилицата и во денешниот современ облик постои од 1945 година и се состои од 30 букви. Современата бугарска азбука води потекло од руската граѓанска азбука.

 Историја 
Под влијание на печатените книги од Русија, руското граѓанско писмо на Петар I го заменило старословенското писмо на крајот од XVIII век. Неколку кирилски азбуки со од 28 до 44 букви биле користени во почетокот и до средината на 19-от век за време на обидите за стандардизирање на современиот бугарски книжевен јазик.

 Реформата на Марин Дринов 

Азбуката со 32 букви предложена од Марин Дринов била прифатена во 1878-1879. Тој ја предложил следнава азбука:

 А а  Б б  В в  Г г  Д д  Е е  Ж ж  З з  И и  Й й  К к Л л  М м  Н н  О о  П п  Р р  С с  Т т  У у  Ф ф  Х х  Ц ц  Ч ч  Ш ш  Ъ ъ  Ь ь  Ѣ ѣ  Ю ю  Я я  Ѫ ѫ  Ѭ ѭ

Дринов ги отфрлил буквите:

 Ы ы  І і  Щ щ

Со буквата ы во минатото се бележел посебен глас (на пр. во зборот мышь). Меѓутоа за разлика од рускиот јазик каде што гласот бил зачуван, во бугарскиот како и во другите јужнословенски јазици се изедначил со гласот кој се бележи со буквата и, поради што Дринов предлага отфрлање на оваа буква.

мини|лево|До 1870 година азбуката од 32 букви предложена од Марин Дринов станала најзастапена.|202x202px
Тој исто така сметал дека буквата і треба да се исфрли, а да остане буквата й која е преземена од руската азбука. Како што вели тој, Русите ја пишуваат й после самогласките и се слуша како половина и: край, твой, мой. Во старословенскиот во овие случаи се слушал полн глас и, па затоа и овие зборови се пишувале: краи, твои, мои. И во старословенскиот постоел полузвук од и, но тој се наоѓал пред самогласките, а не после нив. За бележење на тој глас се користел знакот і, и се пишувал секогаш пред самогласката: ꙗ, ѥ, ю. Денес, кога полугласот се слуша и после самогласките, забележува Дринов, најприродно е да се бележи со стариот знак і, наместо со туѓото й. Меѓутоа, како што пишувањето на й нашироко се користело и влегло во општа употреба, Дринов сметал дека подобро би било да се остави на сметка на старото і.

Според Дринов буквата щ која е составена од ш и т како што и се изговара, за разлика од руската каде со щ се бележи засебен глас, и поради тоа треба да се исфрли, а наместо тоа засебно да се пишува шт.

 Реформата од 1892 
Во 1892 година, министерот Георги Живков, од кабинетот на Стефан Стамболов, назначил комисија за подготовка на проект за официјален бугарски правопис. Во состав на комисијата влегувале филолозите: Љубомир Милетич, Александар Теодоров-Балан, Бењо Цонев, Иван Шишманов, Димитар Матов, Стојан Аргиров и Ив. Георгиев. Била повторно воведена буквата:
 І і

Биле отфрлени буквите:
 Й й  Ю ю  Я я  Ѭ ѭ

Буквата й била заменета со і. Исто така било решено ю да се замени іу,  я со іа, и ѭ да се замени со іъ.

Реформата не била прифатена од населението, кое ја сметало за премногу радикална со отстранувањето на толку многу традиционални букви и никогаш не успеала да се спроведе до крајот на режимот на Стамболов. Повеќето луѓе продолжиле да пишуваат по правописот на Дринов.

 Реформа од 1945 
По правописната реформа од 1945 година, азбуката ја добила сегашната форма и има 30 букви. Тогаш биле исфрлени буквите:
 Ѣ ѣ  Ѫ ѫ

Овие букви имале етимолошка употреба, т.е правобитно во старословенскиот јазик со нив се означувале посебни гласови, но со време тој изговор се изгубил а зборовите останале да се пишуваат исто, па морало напамет да се изучуваат зборовите кои ги содржат.

Буквата јат (ѣ) била заменета со я, е или поретко е (бѣлъ → бял, но бѣли → бели).

Големата носовка (Ѫ) била заменета со ъ (кѫща → къща, рѫка → ръка) или поретко со а (тѣ сѫ → те са).

 Букви 

+ Бугарска азбука Буква  Назив со  мак. изгов.Макед. транскр.  МФА  А   а  а (а)  а    Б   б  бъ (бе)  б   В   в  въ (ве)  в   Г   г  гъ (ге)  г    Д   д  дъ (де)  д   Е   е  е (е)  е   Ж   ж  жъ (же)  ж   З   з  зъ (зе)  з   И   и  и (и)  и   Й   й  и кратко (и кратко)  ј   К   к  къ (ка)  к   Л   л  лъ (ел)  л   М   м  мъ (ем)  м   Н   н  нъ (ен)  н   О   о  о (о)  о   П   п  пъ (пе)  п   Р   р  ръ (ер)  р   С   с  съ (ес)  с   Т   т  тъ (те)  т   У   у  у (у)  у   Ф   ф  фъ (еф)  ф   Х   х  хъ (ха)  х   Ц   ц  цъ (це)  ц   Ч   ч  чъ (че)  ч    Ш   ш  шъ (ша)  ш   Щ   щ  щъ (шта)  шт   Ъ   ъ  ер голям (тврд знак)  '   Ь   ь  ер малък (мек знак)  ј   Ю   ю  ю (ју)  ју  ,  Я   я  я (ја)  ја  , 

 Поврзано 
 Бугарски јазик
 Руска азбука
 Кирилица

 Наводи 

 Надворешни врски 
 Вовед во бугарската азбука на мрежното место www.omniglot.com 
 Вовед во бугарската азбука на мрежното место www.studybulgarian.com  

Азбука
Категорија:Кирилични азбуки