Свети Сава

Свети Сава (; црковнословенски: ; ; 1169 или 1175 – 14 јануари 1236) — православен светец, прв архиепископ на автокефалната српска црква. Во 1219 година Сава I Српски ги убедил Васеленскиот патријарх и никејскиот цар да одобрат автокефалност (самостојност) на српската црква со статус на архиепископија. Васеленсиот патријарх Михајло I Цариградски  во Никеја го именувал Сава за пр архиепископ во Србија. Сава останал архиепископ до 1233 година, а потоа го заменил неговиот ученик Арсеније I Сремац.

Животопис
мини|лево|Свети Сава и неговиот татко Свети Симеон, икона од 1796
Свети Сава, роден како Растко Немањиќ, бил син на големиот српски жупан Стефан Немања. Свети Сава е роден околу 1175 година. Како млад, заминал во Света Гора, каде што се замонашил и со ретка ревност го поминал целиот подвижнички устав. Немања го следел примерот на својот син, па подоцна и тој заминал во Света Гора, каде што се замонашил и умрел како монах Симеон. 

Св. Сава починал во Трново за време на владеењето на царот Асен, на 12 јануари 1236 година. Неговото тело кралот Владислав го пренел во Милешева. Подоцна, Коџа Синан-паша го зел телото на св. Сава и запалил на Врачар, во Белград, на 27 април 1595 година.„Охридски пролог“ стр. 18.

Дејност
мини|Соборниот храм „Св. Сава“ во Белград
Св. Сава е основач на првата српска црква, позната како Пеќска патријаршија која била неканонски формирана со државна интервенција со расцеп на автокефалната охридска архиепископија и со протерување на канонски поставениот рашки епископ на рашката епархија на автокефалната охридска архиепископија а при тоа Сава неканонски од калуѓер директно станал архиепископ. За ова реагирал во писмо тогашниот охридски архиепископ Хоматијан. Во 1219 година, Сава успеал издејствува независност на Српската православна црква "Пеќка Архиепископија" неканонски од Никејскиот патријарх и од царот кој владеел во седиштето на претходно уништеното византиско царство (уништено и распарчено од крстоносците и заменето со латинско царство) и без согласност од матичната црква охридска архиепископија од која неканонски се отцепила (рашката епархија), а Сава бил прогласен за архиепископ директно од калуѓер (неканонски) и тој е првиот српски архиепископ. Подоцна, заедно со својот татко, св. Сава го подигнал манастирот Хилендар, како и многу други манастири, цркви и училишта во денешна Србија. На двапати патувал на поклонение во Светата земја. Православната црква го чествува денот на св. Сава на 14 јануари.

Св. Сава во народното творештво
Св. Сава често се среќава како лик во српското народно творештво, каде што тој е претставен како благороден, праведен и мудар светец кој им помага на сиромашните и несреќните. Така, во приказната „Свети Сава и волкот“ (Свети Сава и вук), поради претрпените големи штети, селаните го замолуваат св. Сава да го покрсти волкот за повеќе да не им ги убива овците. Но, откако молитвите не даваат никаков резултат, св. Сава наоѓа делотворно решение и наредува да го истепаат волкот.„Свети Сава и вук“, во: Први је смех - Српске шаљиве народне приче. Београд: Српска књижевна задруга, 2001, стр. 13. Во приказната „Свети Сава и ѓаволот“ (Свети Сава и ђаво), светецот и ѓаволот се договараат заедно да се занимаваат со градинарство и со лозарство при што св. Сава постојано успева да го надмудри ѓаволот и да му го земе родот. Оттогаш, ѓаволот секогаш бега кога ќе здогледа поп.„Свети Сава и ђаво“, во: Први је смех - Српске шаљиве народне приче. Београд: Српска књижевна задруга, 2001, стр. 28-30.„Свети Сава и ђаво“, во: Народне приповетке. Београд: Просвета, 1963, стр. 80-82. Во приказната „Свети Сава и сиромашниот селанец“ (Свети Сава и сиромах сељак), светецот му прави добри дела на еден сиромашен селанец кој го прима да преноќи и притоа му го спасува животот. Меѓутоа, желбите на селанецот постојано се зголемуваат и најпосле тој бара од светецот да му биде слуга. Тогаш, св. Сава го казнува неблагодарниот селанец така што му го одзема целото богатство и повторно го враќа во сиромаштија.„Свети Сава и сиромах сељак“, во: Први је смех - Српске шаљиве народне приче. Београд: Српска књижевна задруга, 2001, стр. 31-34. Во „Свети Сава и стогодишниот старец“ (Свети Сава и стогодишњи старац), светецот му докажува на еден старец дека треба да биде благодарен од тоа што го постигнал во животот.„Свети Сава и стогодишњи старац“, во: Први је смех - Српске шаљиве народне приче. Београд: Српска књижевна задруга, 2001, стр. 86.

 Месности наречени по светецот 
 Савин Камен — место со преданија за светецот, во атарот на с. Вратница, Тетовско

 Наводи 

Категорија:Династија Немањиќ
Категорија:Архиепископи од 13 век
Категорија:Христијански писатели
Категорија:Православни теолози
Категорија:Православни архиепископи
Категорија:Православни светци
Категорија:Српски светци
Категорија:Христијански светци од 13 век
Категорија:Српски патријарси
Категорија:Српски писатели
Категорија:Чудотворци
Категорија:Светогорски монаси
Категорија:Византиски теолози
Категорија:Хагиографи
Категорија:Христијански светци од 12 век

ru:Святой Савва