Список на светско наследство во Северна и Централна Азија

УНЕСКО стави под заштита 19 наоѓалишта на светско наследство во 6 држави од Централна и Северна Азија: Казахстан, Киргистан, Таџикистан, Туркменистан, Узбекистан и азискиот дел на Русија. Европскиот дел на Русија е вклучен во Источна Европа.

Најмногу наоѓалишта (7) има во Русија од кои еден дели со Монголија во Источна Азија. Прво заштитено наоѓалиште во овој регион е Ичан Кала во Узбекистан, запишан како дел од светското наледство во 1990. Секоја годин, Комитетот за светско наследство при УНЕСКО може да впишува нови наоѓалишта на списокот или да ги избрише оние кои повеќе не ги исполнуваат критериумите. Изборот се заснова на десет критериуми: 6 за културно наследство (i–vi) и 4 за природно наследство (vii–x). Некои наоѓалишта се од „мешан“ тип и претставуваат како културно така и природно наследство. Во Северна и Средна Азија има 11 културни, 8 природни наоѓалишта. Нема наоѓалишта од мешан тип. Сите руски наоѓалишта (7) се природно наследство со исклучок на Сајарка, додека сите наоѓалишта во Средна Азија се културно наследство.

Комитетот за светско наследство исто така може да назначи дека некое наоѓалиште е загрозен, повикувајќи се на „условите кои се закана за одликите поради кои тој наоѓалиште бил впишан во списокот на светското наследство“. Ниедно од туканаведените наоѓалишта никогаш не било категоризирано како загрозено, но во поголем број случаи од страна на УНЕСКО била укажана можната опасност.

Наоѓалишта

 Наоѓалиште Слика Местоположба Критериум Подрачјехектар (акр) Година Опис Наводи Централен Сихоте Алин 150x150px|alt=  Природен:(x) ; тампон зона  2001 Планинскиот венец Сихоте Алин има една од најбогатите и најневообичаени умерени шуми на светот. Во оваа мешана зона помеѓу тајга и субтропска клима кохабитираат јужни видови како тигар и хималајска мечка заедно со северните, како кафената мечка и рисот. Наоѓалиштето се протега од врвовите на Сихоте Алин до Јапонското Море и е важен за опстанокот на многу загрозени видови како на пример амурскиот тигар. Златни Алтајски Планини 150x150px|alt=  Природен:(x)  1998 Алтајските планини во јужен Сибир се најголем планински венец во западниот сибирски биогеографски регион и ги напојуваат неговите најголеми реки – Об и Иртиш. За светско наследство се запишани три посебни подрачја: Алтајски Заповедник и тампон зоната околу езерото Телецкоје; Катунски Заповедник и тампон зоната околу планината Белуха; и висорамнината Укок. Регионот претставува една од најкомплетните висински вегетативни зони во централен Сибир, од степа, шумостепа, мешана шума, субалпска вегетација, до алпска вегетација. Ова наоѓалиште воедно е и дом на некои загрозени животински видови како на пример снежниот леопард.   Историски град Бухара 150x150px|alt=  Културно:(ii), (iv), (vi)  1993 Историски град Шахрисабз 150x150px|alt=  Културен:(iii), (iv) ; тампон зона  2000 Ичан Кала 150x150px|alt=  Културен:(iii), (iv), (v)  1990 Кунја-Ургенч 150x150px|alt=  Културен:(ii), (iii)  2005 Бајкалско езеро 150x150px|alt=  Природен:(vii), (viii), (ix), (x)  1996 Се наоѓа во југоисточен Сибир. Бајкалското езеро е најстарото (25 милиони години) и најдлабокото (1,700 m) езеро на светот. Познато како 'Руски Галапагос', неговата старост и изолираност произведува една од најбогатата и најнеобична светска слатководна фауна која е од исклучителна важност.   Мавзолеј на Кожа Ахмед Јасави 150x150px|alt=  Културен:(i), (iii), (iv) ; тампон зона  2003 Природниот систем на резерватот Врангелов Остров 150x150px|alt=  Природен:(ix), (x) ; тампон зона  2004 Сместено над Северниот Поларник, местото ги вклучува планинските Врангелови острови (7,608 км2), Хералдските острови (11 2) и околните води. Врангеловите острови не замрзнале за време на последното ледено доба, што резултира со исклучително високи нивоа на биоразновидноста во овој регион. На островот живее најголемата светската популација на тихоокеанскиот морж и има најмногу дувла на бели мечки. Тука се храни и сивиот кит а на островот се гнездат и околу 100 видови преселни птици, многу од нив загрозени. Денес на островот се идентификувани 417 видови и подвидови на васкуларни растенија, двојно повеќе од било која друга арктичка територија на тундра со слична големина и повеќе од било кој друг арктички остров. 23 видови се ендемски. Партиска тврдина во Ниса 150x150px|alt=  Културен:(ii), (iii) ; тампон зона  2007 Петроглифите на археолошкото наоѓалиште Тамгали 150x150px|alt=  Културен:(iii) ; тампон зона  2004 Протоурбаното наоѓалиште Саразм   Културен:(ii), (iii) ; тампон зона  2010 Висорамнината Путорана 150x150px|alt=  Природен:(vii), (ix) ; тампон зона  2010 Ова наоѓалиште е сместнео во централниот дел на висорамнината Путорана во северниот дел на Централен Сибир на околу 100 километри северно од Северниот Поларник. Заштитен е поради неговите субарктички и арктички екосистеми вклучително тајга, шумска тундра, тундриски и арктички пустински системи како и недопреното езеро и речни системи. Низ него минува најголемиот миграциски пат на ирвасите што претставува извонредна и  ретка природна појава.  Самарканд –крстосница на културите 150x150px|alt=  Културен:(i), (ii), (iv)  2001  Саријарка— степи и езера на Северен Казахстан 150x150px|alt=  Природен:(ix), (x) ; тампон зона  2008 Државен историски и културен парк “Стар Мерв” 150x150px|alt=  Културен:(ii), (iii) ; тампон зона  1999 Сулејманова пресвета планина 150x150px|alt=  Културен:(iii), (vi) ; тампон зона  2009Басенот Увс Нуур150x150px|alt= Природен:(ix), (x) ; тампон зона 2003  Басенот Увс Нуур го носи истото име како и езерото Увс Нуур, кое е најсеверното од затворените езера на Средна Азија. Тоа е големо плитко и многу солено езеро значајно за опстанокот на преселните птици. Вулканите на Камчатка 150x150px|alt=  Природен:(vii), (viii), (ix), (x)  1996Extended in 2001 to include Kluchevskoy Nature Park. Ова е еден од најистакнатите вулкански региони во светот, со висока густина на активни вулкани од различни вулкански типови.

Белешки

Наводи
Белешки

 Надворешни врски 
Светско наследство на УНЕСКО – Официјална страна
Список на наоѓалишта под заштита на УНЕСКО – официјална страница
Worldheritage-Forum – Информации и дискусии на теми светско и културно наследство

Категорија:Светско наследство
Категорија:Средна Азија
*
Средна Азија