Народноослободителна војска на Македонија

Народноослободителна војска на Македонија (НОВМ) — македонска војска која се создала во текот на Народноослободителната борба во Вардарска Македонија и Македонија во Втората светска војна. Партизанскиот облик на вооружена борба преовладувал до средината на 1943 година, кога биле формирани поголеми воени формации кои имале маневарски карактер, но биле организациски похомогени и поквалитетни од партизанските одреди. Примената на комбиниран облик на вооружена борба почнала во втората половина на 1943 година.

Во текот на војната во македонската војска биле формирани 24 пешадиски бригади, шест артилериски, четири инженериски, една автомобилска и една коњаничка бригада. Од овие бригади формирани се седум дивизии, а подоцна и 8-та дивизија на КНОЈ, како и три корпуси. Бројната состојба на НОВМ во декември 1944 изнесувала околу 66.000 борци, во март 1945 година 83.814, а по капитулацијата на Нацистичка Германија на 9 мај 1945 година НОВМ имала околу 110.000 борци Boro Mitrovski, Rad i funkcionisanje Glavnog štaba Makedonije u vreme formiranja armija, Armije u strategijskoj koncepciji NOR-a i Revolucije, Beograd, 1986;.

Историја
Антифашистичкиот отпор започнал на 11 октомври 1941 година, со појавата на македонските партизански одреди кои, во текот на војната, прераснале во Народноослободителна Војска на Македонија. Денот на создавањето на првата поголема единица, баталјонот Мирче Ацев, на 18 август 1943 на планината Славеј Јован Поповски „НОБ на Македонија“. Скопје, 1962 помеѓу Охрид, Охридското Езеро и Кичево, е прогласен за Ден на Армијата на Република Македонија.
мини|десно|350п|Споменик "Ослободители на Скопје" во центарот на Скопје.
На 11 ноември 1943 година, била формирана Првата македонско-косовско ударна бригада во западна Македонија со обединување на два македонски и еден косовски баталјон. Втора поголема воена единица била Втората македонска ударна бригада која што била формирана на 22 декември 1943 година Александар Стојановски, Иван Катарџиев, Данчо Зографски "Историја на Македонскиот Народ". Скопје, 1988. На 26 февруари 1944 година во селото Жегљане, во близина на Куманово, била формирана Третата македонска ударна бригада. Овие три бригади биле јадрото на Народноослободителна Војска на Македонија, која по постојаните битки станувала бројчено посилна. Од 7.000 партизани на крајот на 1943 година, до завршните воените операции за ослободување на Југославија во април 1945 година, Народноослободителна Војска на Македонија се зголемила на три корпуси, седум дивизии и триесет бригади, со вкупно 100.000 редовни војници Зимските операции на Македонска војска 1943/44 – Раде Гогов, носител на "Партизанска споменица 1941".

Војската била предводена од Главен штаб на Народноослободителната војска и партизанските одреди на Македонија, на чело со Михајло Апостолски History of the Army of the Republic of Macedonia - World War II  - Ministry of Defense of the Republic of Macedonia Official site.

 Команданти 
 Мирче Ацев
 Кузман Јосифовски - Питу
 Михајло Апостолски
 Методија Андонов - Ченто

 Странски воени мисии при ГШ на НОВ и ПОМ 
 Американска воена мисија при ГШ на НОВ и ПО
 Англиска воена мисија при ГШ на НОВ и ПО

Број и состав на Народноослободителната војска на Македонија
Хронолошкиот број на НОВМ во текот на годините Cohen, Philip J.; Riesman, David (1996). Serbia's Secret War: Propaganda and the Deceit of History. Texas A&M University Press. ISBN 0890967601, p. 96.:

 Септември 1943  Крај на 1943  Август 1944Bulgaria During the Second World War, Marshall Lee Miller, Stanford University Press, 1975, p. 202.Who Are the Macedonians? Hugh Poulton, C. Hurst & Co. Publishers, 2000. p. 104. Крај на 1944The Slavonic and East European review, School of Slavonic and East European Studies, University of London, 1991, p. 304.  Март 1945  Мај 1945Бројност 10.000  7.000  8.000  66.000  83.814  110.000
Одреди 

мини|десно|300п|Штабот на втората чета на Народноослободителниот партизански одред Димитар Влахов 1942

 Битолски народоослободителен партизански одред „Гоце Делчев“
 Битолски народоослободителен партизански одред „Пелистер“
 Битолски народоослободителен партизански одред „Јане Сандански“
 Битолски народоослободителен партизански одред „Даме Груев“
 Брегалнички народоослободителен партизански одред „Гоце Делчев“
 Велешки народоослободителен партизански одред „Пере Тошев“
 Велешко-прилепски народоослободителен партизански одред „Димитар Влахов“
 Велешко-прилепски народоослободителен партизански одред „Трајче Петкановски“
 Гевгелиски народоослободителен партизански одред
 Гевгелиско-струмички народоослободителен партизански одред
 Карадачки народоослободителен партизански одред
 Кумановски народоослободителен партизански одред
 Козјачки народоослободителен партизански одред
 Кичевско-мавровски народоослободителен партизански одред
 Кичевски народоослободителен партизански одред „Козјак“
 ‎Крушевски народоослободителен партизански одред „Питу Гули“
 Мавровско-Гостиварски народоослободителен партизански одред „Кораб“
 Малешевски народоослободителен партизански одред
 Народоослободителен партизански одред „Дримкол“
 Народоослободителен партизански одред „Малесија“
 Народоослободителен партизански одред „Славеј“
 Прилепски народоослободителен партизански одред „Ѓорче Петров“
 Прилепски партизански одред „Гоце Делчев“
 Прв поречки партизански одред
 Скопски народоослободителен партизански одред

 Бригади 

 Прва македонска автобригада
 Прва македонска коњичка бригада
 Прва егејска ударна бригада
 Прва македонско-косовска ударна бригада
 Втора македонска ударна бригада
 Трета македонска ударна бригада
 Четврта македонска ударна бригада
 Четврта македонска албанска бригада
 Петта македонска ударна бригада
 Шеста македонска ударна бригада
 Седма македонска ударна бригада
 Осма македонска ударна бригада
 Деветта македонска ударна бригада
 Десетта македонска ударна бригада
 Единаесетта македонска ударна бригада
 Дванаесетта македонска ударна бригада
 Тринаесетта македонска ударна бригада
 Четиринаесетта македонска ударна бригада Димитар Влахов
 Петнаесетта македонска ударна бригада
 Шеснаесетта македонска ударна бригада
 Седумнаесетта македонска ударна бригада
 Осумнаесетта македонска ударна бригада
 Деветнаесетта македонска ударна бригада
 Дваесетта македонска ударна бригада
 Дваесет и прва македонска ударна бригада

Дивизии 
 41 Македонска дивизија
 42 Македонска дивизија
 48 Македонска дивизија
 49 Македонска дивизија
 50 Македонска дивизија
 51 Македонска дивизија
 Кумановска дивизија
 Осма македонска дивизија на КНОЈ

Корпуси 
 Петнаесетти македонски корпус
 Шеснаесетти македонски корпус
 Брегалничко-струмички корпус

 Наводи 

 Надворешни врски 

 Глобус , Американски документи за бугарската окупација
 Утрински весник , Раѓањето на македонската држава, пребарано на 16.10.2006.