Талес од Милет

Талес од Милет, (; , Thalēs) — грчки филозоф и научник роден во Милет околу 625 п.н.е и починал околу 547 п.н.е во истиот тој град.. Тој им припаѓал на седумтемина древни грчки филозофи кај кои, всушност, се зачнала елинистичката филозофија. Живеел на преминот помеѓу 7-от и 6-от век пред нашата ера. Прочуена е неговата мисла: „Запознај се самиот себеси“. Кога Талес од Милет го прашале: „Што е тешко?“, тој одговорил: „Да се познаваш самиот себеси“. На прашањето „Што е лесно?“, неговиот одговор гласел: „Да му дадеш совет на друг“.

Животопис
Според хроничарот Диоген Лаертиј, која пак се повикува на Херодот, на Дурис и на Демокрит, Талес бил по потекло од Феникија, а со родителите се доселил во Милет, град-држава на Егејското Море (во денешна Турција). Талес зборувал феникиски, а по преселбата во Милет научил старогрчки при што добил милетско граѓанство. Татко му Хексамија и мајка му Клеобулина припаѓале на угледно фаникиско семејство од родот на Телиди.Светлана Поп-Дучева, „Талес“, Економија и бизнис, година 27, број 322, 1 ноември 2024, стр. 48-49.

Творештво
Талес од Милет ја проучувал природата, астрономијата, математиката. Тој не оставил никаков пишан документ, така што не постојат негови изворни записи. Според Калимах, Талес го открил соѕвездието Малата мечка и ги напишал делата „За солистициј“ и „За еквиноција“ при што прв го претскажал затемнувањето на Сонцето (во 585 година п.н.е.), со што ја стекнал славата на еден од „сеумтемина мудреци“ на антиката. Исто така, ја утврдил рамнодневницата, движењето на Сонцето од еден до друг сонцестој. Покрај тоа, тој ги одредил четирите годишни времиња, ја поделил годината на 365 дена, а последниот ден од месецот го нарекол триесетти. Талес ја одредил големината на Сонцето (Сончевиот круг) и големината на Месечината која според него зафаќа седумстотини и дваесети дел од големината на Сонцето. Памфилиј наведува дека Талес бил одличен математичар кој геометријата ја научил од Египќаните и тој бил првиот кој во кружница впишал правоаголник. Хиероним тврди дека Талес ја измерил висината на пирамидата во Египет според должината на својата сенка. Диоген Лаертиј ја споменува анегдотата според која жителите на Милет му се потсмевале на Талес поради тоа што бил занесен во мислите, така што, во една прилика, кога чекорел замислен и загледан во небото, не ја забележал ископната дупка на патот и пропаднал во неа; тогаш, една старица го прашала како може да знае за небесните тела, кога не гледа пред себе.Светлана Поп-Дучева, „Талес“, Економија и бизнис, година 27, број 322, 1 ноември 2024, стр. 49.

Филозофски погледи
Талес е првиот филозоф и основач на првата филозофска школа — Милетската школа. Аристотел и Хипија  тврдат дека Талес импридавал на предметите душевни својства, односно живот, како што е примерот со магнетот и со ќилибарот. Талес е првиот филозоф кој дал одговор на првото филозофско прашање: што е праоснова, пралемент на сè што постои. Според него, праосновата и прапочетокот на сè она што се раѓа и во што по извесно време се враќа е водата, зашто водата е сеприсутна и без неа нема живот, а најверојатно ова тврдење го извел од египетските митови. Талес тврдел дека светот е жив и полн со божества и со тоа ја изразувал динамиката на светот и неговата творечка моќ. Тој сметал дека земјата е рамна плоча која лежи на вода.

 Наводи 

 Надворешни врски 
 Thales of Miletus from The Internet Encyclopedia of Philosophy
 Thales of Miletus  from the MacTutor History of Mathematics archive
 Livius, Thales of Miletus  by Jona Lendering
 Thales
 Thales' Theorem - Math Open Reference With interactive animation
 Thales biography by Charlene Douglass With extensive bibliography.

Категорија:Старогрчки филозофи
Категорија:Старогрчки астрономи
Категорија:Старогрчки математичари
Категорија:Математичари од 6 век п.н.е.