Нобелова награда за физиологија или медицина

Нобелова награда за физиологија или медицина () — годишна награда што ја доделува Кралската академија на науките на научници од различни области на медицината. Таа е една од петте Нобелови награди што ја основал во 1895 година пронаоѓачот на динамитот, шведскиот физичар Алфред Нобел (1833 - 1896). Останатите награди се: Нобелова награда за физика, Нобелова награда за хемија, Нобелова награда за литература, Нобелова награда за мир и Нобелова награда за економија.

Според тестаментот на Нобел, наградата се исплатува од средствата на фондацијата „Нобел“, а ја доделува комитет од пет члена кои ги избира Кралската академија на науките. Првата Нобелова награда за медицина е доделена во 1901 година на Емил Адолф вон Бехринг, од Германија.

Секој добитник добива медал, диплома и парична награда која не е иста секоја година. Во 2008 година, тројцата добитници поделиле парична награда од десет милиони шведски круни, (малку повеќе од 1 милион €, или 1,4 милиони американски долари.

Наградата се доделува во Стокхолм на годишна церемонија на 10 декември, годишница од смртта на Нобел.

 Добитници 
ГодинаДобитник Земја Образложение190175pxЕмил Адолф вон БехрингГерманија"for his work on serum therapy, especially its application against diphtheria, by which he has opened a new road in the domain of medical science and thereby placed in the hands of the physician a victorious weapon against illness and deaths"190275pxРоналд РосВелика Британија"for his work on malaria, by which he has shown how it enters the organism and thereby has laid the foundation for successful research on this disease and methods of combating it"1903Нилс Риберг ФинсенДанска"[for] his contribution to the treatment of diseases, especially lupus vulgaris, with concentrated light radiation, whereby he has opened a new avenue for medical science"1904Иван Петрович ПавловРусија"in recognition of his work on the physiology of digestion, through which knowledge on vital aspects of the subject has been transformed and enlarged"190575pxРоберт КохГерманија"for his investigations and discoveries in relation to tuberculosis"1906Камило ГолџиИталија„за нивната работа во врска со структурата на нервниот систем"Сантјаго Рамон и КахалШпанија1907Шарл Луј Алфонс ЛаверанФранција„за истражувањето на улогата на протозоата во предизвикувањето на блоестите“1908Иљја Илич МечниковРусија„за неговите придонеси во врска со имунитетот“Паул ЕрлихГерманија1909Емил Теодор КохерШвајцарија„за нивниот придонес во физиологијата, патологијата и оперирањето на штитната жлезда"1910Албрехт КоселГерманија"in recognition of the contributions to our knowledge of cell chemistry made through his work on proteins, including the nucleic substances"1911Алвар ГулстрандШведска„за неговата работа во врска со диоптријата на очите"1912Алексис КарелФранција "[for] his work on vascular suture and the transplantation of blood vessels and organs"1913Шарл РишеФранција„за неговата работа во врска со анафилаксата“1914Роберт БарањАвстрија„за неговите истражувања во врска со физиологијата и патологијата на вестибуларниот апарат во внатрешното уво“1915Не е доделена1916191719181919Жил БордеБелгија„за неговите откритија во врска со имунитетот“1920Аугуст КрогДанска"for his discovery of the capillary motor regulating mechanism"1921Не е доделена192275pxАрчибалд ХилВелика Британија"for his discovery relating to the production of heat in the muscle"Ото Фриц МајерхофГерманија"for his discovery of the fixed relationship between the consumption of oxygen and the metabolism of lactic acid in the muscle"192375pxФредерик БантингКанада„за откривање на инсулинот“Џон Џејмс Ричард МаклаудКанада192475pxВилем Ајнтховен„за откривање на механизмот на електрокардиограмот“1925Не е доделена1926Јоханес Андреас Гриб ФибигерДанска„за откривање на Spiroptera carcinoma“1927Јулијус Вагнер-ЈаурегАвстрија„за лечење на прогресивна парализа со намерно инфицирање со маларија“192875pxШарл НиколФранција„за неговата работа поврзана со тифусот“1929Кристијан АјкманХоландија„за откривањето на витаминот тиамин“Фредерик Гауланд ХопкинсВелика Британија„за откривање на витаминот за растење“1930Карл ЛандштајнерАвстрија„за откривање на човечките крвни групи“1931Ото Хенрих ВарбургГерманија„за откривање на природата и начинот на функционирање на респираторниот ензим"1932Чарлс Скот ШерингтонВелика Британија„за откритија во врска со функционирањето на невроните“Едгар Даглас АдријанВелика Британија193375pxТомас Хант МорганСАД„за откритието во врска со улогата на хромозомите во наследните особини"1934Џорџ Хојт ВиплСАД„за откривање на терапијата за лечење на анемијата“Џорџ Ричардс МајнотСАДВилијам П. МарфиСАД1935Ханс ШпеманГерманија"for his discovery of the organizer effect in embryonic development"1936Хенри Халет ДејлВелика Британија„за откривање на преносот на нервните импулси преку невротрансмитери“Ото ЛевиАвстрија193775pxАлберт Сент ЏерџиУнгарија"for his discoveries in connection with the biological combustion processes, with special reference to vitamin C and the catalysis of fumaric acid"1938Корнеј Жан Франсоа АманБелгија"for the discovery of the role played by the sinus and aortic mechanisms in the regulation of respiration"1939Герхард ДомакГерманија„за откривање на лекот пронтосил против бактериските инфекции“1940Не е доделена194119421943Карл Питер Хенрик ДамДанска„за откривање на витамин К"Едвард Адалберт ДојзиСАД„за откривањето на хемиската природа на витаминот К"1944Џозеф ЕрлангерСАД"for their discoveries relating to the highly differentiated functions of single nerve fibres"Херберт Спенсер ГасерСАД1945Александар ФлемингВелика Британија„за откривање на пеницилинот и неговото лековито дејство“Ернст Борис ЧејнВелика БританијаХауард Волтер ФлориАвстралија1946Херман Џозеф МјулерСАД„за откривањето на добивањето на мутации со рендгенско озрачување“1947Карл Фердинанд КориСАД"for their discovery of the course of the catalytic conversion of glycogen"Герти Тереза КориСАДБернардо Алберто ХусејАргентина"for his discovery of the part played by the hormone of the anterior pituitary lobe in the metabolism of sugar"1948Пол Херман МилерШвајцарија"for his discovery of the high efficiency of DDT as a contact poison against several arthropods"1949Валтер Рудлф ХесШвајцарија"for his discovery of the functional organization of the interbrain as a coordinator of the activities of the internal organs"Антонио Егас МоницПортугалија"for his discovery of the therapeutic value of leucotomy in certain psychoses"1950Филип Шоволтер ХенчСАД"for their discoveries relating to the hormones of the adrenal cortex, their structure and biological effects"Едвард Калвин КендалСАДТадеус РајхштајнШвајцарија1951Макс ТајлерЈужноафриканска Република"for his discoveries concerning yellow fever and how to combat it"195275pxСелман ВаксманСАД"for his discovery of streptomycin, the first antibiotic effective against tuberculosis"1953Ханс Адолф КребсВелика Британија"for his discovery of the citric acid cycle"Фриц Алберт ЛипманСАД"for his discovery of co-enzyme A and its importance for intermediary metabolism"1954Џон Френклин ЕндерсСАД"for their discovery of the ability of poliomyelitis viruses to grow in cultures of various types of tissue"Фредерик Чапман РобинсСАДТомас Хакл ВелерСАД1955Аксел Хуго Теодор ТеорелШведска"for his discoveries concerning the nature and mode of action of oxidation enzymes"1956Андре Фредерик КурнанСАД"for their discoveries concerning heart catheterization and pathological changes in the circulatory system"Вернер ФорсманЗападна ГерманијаДикинсон В. РичардсСАД1957Даниел БовеИталија"for his discoveries relating to synthetic compounds that inhibit the action of certain body substances, and especially their action on the vascular system and the skeletal muscles"1958Џорџ Велс БидлСАД "for their discovery that genes act by regulating definite chemical events"Едвард Лори ТејтумСАДЏошуа ЛедербергСАД"for his discoveries concerning genetic recombination and the organization of the genetic material of bacteria"1959Артур КорнбергСАД"for their discovery of the mechanisms in the biological synthesis of ribonucleic acid and deoxyribonucleic acid"Северо ОчоаСАД1960Френк Макфарлан БернетАвстралија"for discovery of acquired immunological tolerance"Питер Брајан МедаварВелика Британија1961Џерџ фон БекешиСАД"for his discoveries of the physical mechanism of stimulation within the cochlea"196275px Франсис КрикВелика Британија"for their discoveries concerning the molecular structure of nucleic acids and its significance for information transfer in living material"75pxЏејмс Д. ВотсонСАДМорис ВилкинсНов ЗеландВелика Британија1963Џон Кару ЕклсАвстралија"for their discoveries concerning the ionic mechanisms involved in excitation and inhibition in the peripheral and central portions of the nerve cell membrane"Алан Лојд ХочкинВелика Британија75pxЕндру ХакслиВелика Британија1964Конрад БлокСАД"for their discoveries concerning the mechanism and regulation of the cholesterol and fatty acid metabolism"Феодор ЛиненГерманија1965Франсоа ЖакобФранција"for their discoveries concerning genetic control of enzyme and virus synthesis"Андре ЛуофФранцијаЖак МоноФранција1966Пејтон РаусСАД"for his discovery of tumour-inducing viruses"Чарлс Б. ХагинсСАД"for his discoveries concerning hormonal treatment of prostatic cancer"1967Рагнар ГранитШведска"for their discoveries concerning the primary physiological and chemical visual processes in the eye"Халдан Кефер ХартлајнСАДЏорџ ВолдСАД1968Роберт В. ХолиСАД"for their interpretation of the genetic code and its function in protein synthesis"75pxХар Гобинд КоранаСАД75pxМаршал В. НиренбергСАД196975pxМакс ДелбрикСАД"for their discoveries concerning the replication mechanism and the genetic structure of viruses"Алфред ХершиСАДСалвадор Е. ЛуријаСАД1970Џулијус АкселродСАД"for their discoveries concerning the humoral transmittors in the nerve terminals and the mechanism for their storage, release and inactivation"Улф фон ОјлерШведскаБернард КацВелика Британија1971Ерл В. Садерланд ПомладиотСАД"for his discoveries concerning the mechanisms of the action of hormones"1972Џералд М. ЕделманСАД"for their discoveries concerning the chemical structure of antibodies"Родни Р. ПортерВелика Британија1973Карл фон ФришГерманија"for their discoveries concerning organization and elicitation of individual and social behaviour patterns"75px|Nikolaas Tinbergen (left), Konrad Lorenz (right)Конрад ЛоренцАвстријаНиколас ТинбергенВелика Британија1974Алберт КлодБелгија"for their discoveries concerning the structural and functional organization of the cell"Кристијан де ДувеБелгијаЏорџ Емил ПаладеСАД197575pxДејвид БалтиморСАД"for their discoveries concerning the interaction between tumour viruses and the genetic material of the cell"Ренато ДулбекоСАДХауард Мартин ТеминСАД1976Барук Семјуел БлумбергСАД"for their discoveries concerning new mechanisms for the origin and dissemination of infectious diseases"Даниел Карлтон ГајдусекСАД1977Роже ГилменСАД"for their discoveries concerning the peptide hormone production of the brain"Ендру ШалиСАДРозалин ЈалоуСАД"for the development of radioimmunoassays of peptide hormones"1978Вернер АрберШвајцарија"for the discovery of restriction enzymes and their application to problems of molecular genetics"Даниел НејтансСАД75pxХамилтон О. СмитСАД1979Алан МекЛод КормакСАД"for the development of computer assisted tomography"Годфри ХаунсфилдВелика Британија1980Барух БенасерафСАД"for their discoveries concerning genetically determined structures on the cell surface that regulate immunological reactions"Жан ДосеФранцијаЏорџ Дејвис СнелСАД1981Роџер В. СпериСАД"for his discoveries concerning the functional specialization of the cerebral hemispheres"Дејвид Х. ХјубелСАД"for their discoveries concerning information processing in the visual system"Торстен Н. ВиселШведска1982Суне БергстромШведска"for their discoveries concerning prostaglandins and related biologically active substances"Бент И. СамуелсонШведскаЏон Роберт ВејнВелика Британија1983Барбара МаклинтокСАД "for her discovery of mobile genetic elements"1984Нилс К. ЈернДанска"for theories concerning the specificity in development and control of the immune system and the discovery of the principle for production of monoclonal antibodies"Жорж Ј.Ф. КелерГерманијаСезар МилстајнАргентинаВелика Британија198575pxМајкл Стјуарт БраунСАД"for their discoveries concerning the regulation of cholesterol metabolism"75pxЏозеф Л. ГолдстајнСАД198675pxСтенли КоенСАД"for their discoveries of growth factors"75pxРита Леви-МонталчиниИталијаСАД1987Сусуму ТонегаваЈапонија"for his discovery of the genetic principle for generation of antibody diversity"1988JЏејмс В. БлекВелика Британија"for their discoveries of important principles for drug treatment"Гертруда Б. ЕлионСАДЏорџ Х. ХичингсСАД1989Џ. Мајкл БишопСАД"for their discovery of the cellular origin of retroviral oncogenes"Харолд Е. ВармусСАД1990Џозеф Е. МариСАД"for their discoveries concerning organ and cell transplantation in the treatment of human disease"Е. Донал ТомасСАД199175pxЕрвин НехерГерманија"for their discoveries concerning the function of single ion channels in cells"Берт СакманГерманија1992Едмонд Х. ФишерШвајцаријаСАД"for their discoveries concerning reversible protein phosphorylation as a biological regulatory mechanism"Едвин Г. КребсСАД1993Ричард Џ. РобертсВелика Британија"for their discoveries of split genes"Филип Ален ШарпСАД1994Алфред Г. ГилманСАД"for their discovery of G-proteins and the role of these proteins in signal transduction in cells"Мартин РодбелСАД1995Едвард Б. ЛуисСАД"for their discoveries concerning the genetic control of early embryonic development"75pxКристијана Нилсен-ВолхардГерманија75pxЕрик Ф. ВајсхаусСАД1996Питер Ц. ДоертиАвстралија"for their discoveries concerning the specificity of the cell mediated immune defence"Ролф М. ЦинкернагелШвајцарија1997 Стенли Б. ПрузинерСАД"for his discovery of Prions - a new biological principle of infection"1998Роберт Ф. ФерчготСАД"for their discoveries concerning nitric oxide as a signalling molecule in the cardiovascular system"Луис ИгнароСАД75pxФерид МурадСАД1999Гинтер БлобелСАД"for the discovery that proteins have intrinsic signals that govern their transport and localization in the cell"2000Арвид КарлсонШведска"for their discoveries concerning signal transduction in the nervous system"Пол ГрингардСАД75pxЕрик Р. КанделСАД2001Лиланд Х. ХартвелСАД"for their discoveries of key regulators of the cell cycle"75pxТим ХантВелика Британија75pxПол М. НерсВелика Британија2002Сидни БренерВелика Британија"for their discoveries concerning 'genetic regulation of organ development and programmed cell death'"Х. Роберт ХорвицСАД75pxЏон Е. СалстонВелика Британија2003Пол ЛотерберСАД"for their discoveries concerning magnetic resonance imaging"75pxПитер МенсфилдВелика Британија2004Ричард АкселСАД"for their discoveries of odorant receptors and the organization of the olfactory system"Линда Б. БакСАД2005Бари Џ. МаршалАвстралија"for their discovery of the bacterium Helicobacter pylori and its role in gastritis and peptic ulcer disease"Робин ВоренАвстралија2006Ендру ФајерСАД"for their discovery of RNA interference - gene silencing by double-stranded RNA"Крејг МелоСАД200775pxМарио КапекиСАД"for their discoveries of principles for introducing specific gene modifications in mice by the use of embryonic stem cells."Мартин ЕвансВелика БританијаОливер СмитизСАД2008Харолд цур ХаузенГерманија"for his discovery of human papilloma viruses causing cervical cancer"Франсоаз Баре СинусиФранција„за откривањето на ХИВ-вирусот“75pxЛик МонтањеФранција 2009 75px Елизабет Блекберн  „за откривањето на како хромозомите се заштитени од теломери и ензимски теломерази“  75px Карол Грајдер  75px Џек Шостак  2010 Роберт Едвардс   „за развојот на вонтелесното оплодување“  2011 75px Брус Бојтлер  „за откритијата поврзани со вродениот имунолошки систем“  75px Жил Офман  Ралф Стајман  „за откривањето на дендритната клетка и нејзината улога во приспособливиот имунитет“ (awarded posthumously)  2012 75px Џон Гердон  „за откритието дека старите клетни можат да се репрограмираат за да станат плурипотентни“  75px|Shinya Yamanaka Шинја Јамака  2013 Џејмс Ротман  „за откривањето на машинеријата на везикулниот промет — главен преносен систем кај клетките“  75px Ренди Шекман  75px Томас Зидхоф  2014 75px Џон Окиф  „за откритијата на клетки кои сочинуваат положбен систем во мозокот“  75px Меј-Брит Мозер  75px Едвард Мозер  2015 75px Вилијам Кемпбел  „за откривањето на нова терапија против зарази од прстенести црви“  75px Сатоши Омура  75px Ту Јоујоу  „за откривањето на нова терапија против маларија“  2016 75px  Јошинори Осуми  „за откривањето на механизмите на автофагијата“  2017 75px  Џефри Хол  „за откривањето на молекуларните системи кои раководат со биолошкиот часовник“  75px Michael Росбаш  75px Мајкл Јанг  2018 75px Џејмс Елисон  „за откривањето на терапија против рак со инхибиција на нагативна имуна регулација“  75px Тасуку Хонџо  2019 Вилијам Келин  „за нивното откритие како клетките го утврдуваат кислородот и се приспособуваат на расположливата количина“  75п Питер Ретклиф  Грег Семенза  2020 75п Харви Алтер  „за откривањето на вирусот хепатит Ц“  75п Мајкл Хоутон  Чарлс Рајс  2021 75px Дејвид Џулиус(р. 1955)  „за откривање на рецептори за температура и допир“  75px Ардем Патапутијан(р. 1967)   2022 75px Сванте Пебо(р. 1955)  „за неговите откритија во врска со геномите на изумрените хоминини и човечката еволуција“ 2023 75px Каталин Карико(р. 1955)  „за нивните откритија во врска со модификациите на нуклеозидната база што овозможија развој на ефективни mRNA вакцини против КОВИД-19“  75px Дру Вајсман(р. 1959) 202475pxВиктор Амброс(р. 1953)„за откривањето на микроРНК и нејзината улога во регулацијата на посттранскрипциските гени“ Гери Равкан(р. 1952)

 Наводи 

 Надворешни врски 

 Официјалната страница на Кралската шведска академија на науките 
 Официјалната страница на Нобеловата задолжбина

Физиологија или медицина

Категорија:Награди за медицина