Пречник

Пречник (или дијаметар) на една кружница — отсечка чии крајни точки лежат на кружницата, а која врви низ центарот на кружницата.  Пречникот на една кружница е должината на таква отсечка. Полупречникот (полупречник) претставува половина од пречникот.   интерактивен Пречник на сфера се дефинира на истиот начин, а пречник на круг или топка е пречник на соодветната кружница или сфера (соодветната кружница на еден круг е работ на самиот круг; соодветната сфера на една топка е работ на самата топка).

 Една кружница или сфера има безброј многу отсечки-пречници, но сите ја имаат истата должина! 
 Таа должина се вика пречникот, а по правило отсечка-пречник се вика само пречник.  
Физичка величина за пречникот е должина.
 Во математика, пречникот на една кружница или сфера најчесто се означува со буквата D или d (или самото растојание).

Соодносот помеѓу пречникот D и полупречникот R на една кружница е
     или    
Соодносот помеѓу пречникот D и периметарот L на една кружница е
   или   
Соодносот помеѓу пречникот D и плоштината P на една кружница е
   или   

Други особини и формули со пречник
 Тетива која врви низ центар е пречник. 
 Должината на најголема тетива на една кружница е пречник.
 Талесова теорема: Нека крајните точки на еден пречник се А и В, а С нека е друга точка на таа кружница. Тогаш триаголникот ΔABC е правоаголен триаголник, а хипотенузата на истиот е пречникот АВ.

Означување на пречник во инженерството

Ознаката за пречникот во техника е  која е слична по големина и дизајн со ø, односно мала буква о вкрстен со коса црта на напред /.  За овој симбол уникод бројот е 8960, а во (хексадецималниот број е 2300 така што на веб-страна, односно во ХТМЛ се внесува &#8960; или &#x2300;. Ознаката може да се внеси во обичен текст во Microsoft Windows држејќи го тастерот  и внесете ги тастерите на бројченот дел од тастатурата.

Честопати овој карактер нема да се прикажи правилно, па затоа во повеќе случаи може да се користи буквата ø, односно уникод: 0248 (хекс: 00F8).

Во LaTeX, ознаката се добива со командата \diameter која е дел од пакетот wasysym.

Ознаката  се разликува од симболот за празно множество , од големата грчка буква Φ, и од нордичката самогласка Ø..

Обопштување
Дефинициите дадени во погорното важат само за кружници и сфери (плус кругови и топки). 
 За испакната фигура во рамнина, т.е. во 2-димензионален простор, пречник се дефинира како најголемото растојание помеѓу две паралелни прави кои се тангентни на работ на фигурата. 
 Уште поопшто, било кој n-димензионален конвексен или не-конвексен објект А во Евклидски простор, како хиперкоцка или множество расфрлани точки, пречникот на А се дефинира како сумпремумот на множеството растојанијата помеѓу сите парови на точки во објектот, т.е. DA=sup { δ(x, y) | x, y ∈ A } каде што δ(x, y) е растојанието помеѓу точките x и y.  Ова се совпаѓа со пречникот на конвексната обвивка на А.
 Во планиметријата, пречникот на конусен пресек е било која тетива која минува низ центарот на конечниот пресек. Вакви пречници имаат една единствена должина само кога конечниот пресек е кружница (која има ексцентричност  = 0).
 Во диференцијална геометрија, пречникот е важен глобален Риманов инваријант.
 Во медицина, пречник на лезија (повреда) е најдолгата отсечка чии крајни точки лежат во самата лезија.

Литература

 Поврзани теми 
 Полупречник, Тетива
 Круг, Кружница, Сфера, Цилиндар
 Периметар, Обем

 Надворешни врски 
 Геогебра наредба: Кружница 
 Геогебра алатки за кружница и кружен лак 
 Геогебра наредба: Дијаметар (за дијаметар права на права или вектор и конусен пресек)  

Категорија:Математика
Категорија:Геометрија
Категорија:Елементарна геометрија
Категорија:Математичко образование