Чуднозглобни

Чуднозглобни цицачи (науч. Xenarthra, од старогрчки „чудни, нетипични зглобови“) — група на вистински цицачи која денес постои само во Америка. Во оваа група припаѓаат оклопниците (армадили), мравојадите и мрзливците. Името на надредот доаѓа од присуството на ксенартни ковчиња кои образуваат додатен пар на зглобови кај одредени прешлени, наречени ‘рбетни коски, кои можат да се најдат само кај видовите од оваа група.

Потеклото на овој надред може да се бара дури во раниот Терциер (пред околу 60 милиони години, нешто по завршувањето на Мезозоик). Присуството на овие животни во Средна и Северна Америка се објаснува со теоријата на Големата американска размена.

Членовите на ова група порано биле соединети под името Edentata, што значи "беззаби", иако само мравојадите се без заби. Оклопниците и мрзливците имаат секачи, кои кај некои видови се без глеѓната покривка што се среќава на забите од повеќето други цицачи. Во оваа постара класификација биле вклучени и лушпестите мравојади − панголини, капскиот штрбец и паткоклуните. Но, споредбено-анатомските истражувања на овие цицачи открија значителни разлики кои ги разликуваат од животнте кои денес се вбројуваат во Xenarthra, вклучувајќи го и отсуството на ксенартни ковчиња.

 Морфологија 

Денешните чуднозглобни цицачи достигнуваат различни големини − од најмалиот Chlamyphorus (вилински оклопник), долг околу 12,5 cm па сè до Myrmecophaga (џиновски мравојад) кој е долг околу 120 cm. Меѓутоа, повеќето изумрени видови биле поголеми. На пример, глиптодонтите достигнувале и повеќе од 2 m во должина.

Мрзливците, кои живеат на дрвја, имаат крушковидни тела со големи абдомени, што дозволува развиток на големо слепо црево и долги, тенки екстремитети кои завршуваат со издолжени извиени канџи. Нивните прсти се сраснати со кожа, така што често се мешаат со канџите. Сите три вида на мрзливци имаат три канџи на задните стапала. Нивното надворешно крзно е долго и грубо, а постои и кратко, меко и густо внатрешно крзно. Нивните глави се мали и заоблени. Овие животни имаат необична одлика да се истегнуваат во хоризонтален правец додека висат прикачени за дрвото само со задните екстремитети.

Мравојадите се препознаваат по нивните долги конусни нуски, особено долгиот и тенок јазик, како и големите и моќни предни канџи. Последните се користат како за одбрана, така и за раскопување и отворање на мравкините дувла. Крзното е долго и густо, при што го штити животното од инсекти. Сите видови (освен еден) поседуваат рассекувачка опашка за фаќање.

Оклопниците се единствените денешни цицачи со заштитен коскен штит. За разлика од влекачките штитови, оној на оклопникот е испрекинат со неколку завои од кожа, кои помагаат во подвижноста. Површината на кожата е сива или кафеава и доста мека. Тие се дебели, средно големи цицачи кои се движат речиси припиени до почвата. Формата на главата и ушите варира меѓу видовите, додека моќните екстремитети носат зголемени канџи за копање на засолништа (дупки) и собирање на храна.

 Систематика 
 Ред Cingulata
 Семејство Dasypodidae: оклопници
 Розов вилински оклопник, Chlamyphorus truncatus
 Пичисиего, Chlamyphorus retusus
 Северен голоопашест оклопник, Cabassous centralis
 Чакоански голоопашест оклопник, Cabassous chacoensis
 Јужен голоопашест оклопник, Cabassous unicinctus
 Голем голоопашест оклопник, Cabassous tatouay
 Врескачки влакнест оклопник, Chaetophractus vellerosus
 Голем влакнест оклопник, Chaetophractus villosus
 Андски влакнест оклопник, Chaetophractus nationi
 Деветлиниски оклопник или долгонос оклопник, Dasypus novemcinctus
 Седумлиниски оклопник, Dasypus septemcinctus
 Јужен долгонос оклопник, Dasypus hybridus
 Љаноски долгонос оклопник, Dasypus sabanicola
 Голем долгонос оклопник, Dasypus kappleri
 Влакнест долгонос оклопник, Dasypus pilosus
 Шестлиниски оклопник или жолт оклопник, Euphractus sexcinctus
 Џиновски оклопник, Priodontes maximus
 Јужен трилиниски оклопник, Tolypeutes matacus
 Бразилски трилиниски оклопник, Tolypeutes tricinctus
 Пичи или џуџест оклопник, Zaedyus pichiy
 Семејство †Glyptodontidae: глиптодонти
 Семејство †Pampatheriidae: пампатери 
 Ред Pilosa
 Подред Folivora
 Семејство Bradypodidae: трипрсни мрзливци
 Пигмејски трипрсен мрзливец, Bradypus pygmaeus
 Кафеногрлен трипрсен мрзливец, Bradypus variegatus
 Бледогрлен трипрсен мрзливец, Bradypus tridactylus
 Гривест трипрсен мрзливец, Bradypus torquatus
 Семејство Megalonychidae: двопрсни мрзливци и изумрените мегалонихидни приземни мрзливци
 Хофманов двопрсен мрзливец, Choloepus hoffmanni
 Линеов двопрсен мрзливец или јужен двопрсен мрзливец, Choloepus didactylus
 Семејство †Megatheriidae: мегатеридни приземни мрзливци
 Семејство †Mylodontidae: милодонтидни приземни мрзливци
 Семејство †Orophodontidae: орофодонтидни приземни мрзливци
 Семејство †Scelidotheriidae: сцелидотеридни приземни мрзливци
 Подред Vermilingua
 Семејство Cyclopedidae: свиленкасти мравојади 
 Свиленкаст мравојад, Cyclopes didactylus
 Семејство Myrmecophagidae: мравојади
 Џиновски мравојад, Myrmecophaga tridactyla
 Северен тамандуа, Tamandua mexicana
 Јужен тамандуа, Tamandua tetradactyla


Категорија:Цицачи