Брчко (округ)

За други значења видете ја страницата за појаснување.


Округот Брчко (српски јазик: Брчко дистрикт, хрватски и босански: Brčko distrikt) е самоуправувачка, неутрална и посебна единица на  Босна и Херцеговина. Тој  е формално дел и на Република Српска и на Федерацијата на Босна и Херцеговина кои се двете главни единици на земјата. Округот има површина од 208 км2 со вкупно население од приближно 87.332 жители (проценка од 2007 година). Нејзин главен град е градот Брчко, со околу 31.500 жители (проценка 2007 година).

 Историја 
„Округот Брчко“ беше формиран по арбитражен процес спроведен од страна на високиот претставник на ОН за Босна и Херцеговина. Меѓутоа, во Дејтонскиот мировен договор, процесот може само да го арбитрира спорот околу граничната линија меѓу ентитетите (границата)Dayton Agreement, Annex 2, Article V . Областа Брчко била формирана од целата територија на поранешната општина Брчко, од кои 48% (вклучувајќи го градот Брчко) биле во Република Српска, додека 52% биле во Федерацијата Босна и Херцеговина. По војната, Европската унија одржа дипломатско присуство за да го одржи мирот во областа.

Во 2006 година, според Наредбата за набљудувачката мисија на ОН, сите „закони за ентитетите во областа Брчко и граничната линија“ беа укинати. Резолуцијата донесена од супервизорот на Брчко, Сузан Џонсон, ги отстранува сите закони за федералните ентитети на Босна и Херцеговина во округот, а исто така ја отстранува и граничната линија. Одлуката ги прави законите на округот и законите на државата Босна и Херцеговина (вклучувајќи ги и законите на Социјалистичка Република Босна и Херцеговина) основни правни принципи во рамките на Округот.

Брчко беше единствениот елемент од Дејтонскиот мировен договор кој не беше финализиран. Арбитражниот договор беше финализиран во април 1996 година, што резултираше со „област“ како што беше споменато погоре, што требаше да биде администрирано од меѓународното претставништво, во лицето на амбасадор назначен од мисијата на ОБСЕ.

Првиот претставник на ОБСЕ за областа Брчко пристигна во јуни 1996 година. Хемптон. Во меѓувреме, пред округот Брчко да биде претставен како што е предвидено со постарбитрарните договори, се одржаа локални избори и беа обезбедени пакети хуманитарна помош, со соработка на агенциите USAID и [[:en: Генералниот директорат на ECHO Европски операции за цивилна заштита и хуманитарна помош. Округот беше познат како центар на различни меѓународни програми за нејзина реконструкција и на Босна и Херцеговина, кои главно беа управувани од странски влади, особено од Соединетите држави.

Областа првично беше управувана од меѓународната заедница. Областа Брчко беше официјално основана на 8 март 2000 година, откако беше јасно дека двата ентитета не можат да одлучат која област треба да и се додели на секоја страна. Владата е составена од еднакви делови на трите етнички групи. Покрај сопствената администрација, регионот добива своја пошта, даночно и полициско законодавство.

До август 2012 година, на локално избраните функционери им помагаше меѓународен супервизор. Надзорникот имаше широки овластувања, вклучително и овластување да објавува обврзувачки одлуки. Таа е задолжена за олеснување на враќањето на бегалците, промовирање на демократска и мултиетничка влада и реактивирање на економијата. ОБСЕ и ЕУФОР го задржаа своето присуство во областа по суспензијата на надзорот и делегацијата на Европската унија формираше работилница во Брчко. Мандатот на високиот претставник останува непроменет.

Подзаконски акти во Федерацијата
Округот Брчко, иако теоретски управуван од двата босански федеративни ентитети, во пракса е трет ентитет на Република Босна и Херцеговина, имајќи ги истите права како Српската Република Босна и Федерацијата Босна и Херцеговина.

Брчко е под директна управа на Федерацијата, но округот се смета за слободна територија, односно под управа на двата федерирани ентитета, или дури и како заедничка територија меѓу нив, во форма на владение.

Граници
Брчко се граничи на југ и северозапад со Федерација Босна и Херцеговина, на исток и запад со Српска Република Босна, на север со Република Хрватска и на североисток со Република Србија.

 Население 
1971 година
 Населението броело 74 771 жители, распоредено на следниов начин:

 Бошњак - 30 181 (40,36%)
 Хрвати - 24 925 (33,33%)
 Срби - 1086 (1,45%)
 југословенски 5 %
 Други - 870 (1,18%)

1991 година
 Општина Брчко пред војната имала 87 332 жители, меѓу кои:

 Бошњаци - 45 %
 Хрвати - 25 %
 Срби - 21 %
 југословенски 6 %
 Други - 3%

1997 година
 Населението на територијата на округот е 33 623 жители, вклучувајќи:

 Бошњак - 10 569 (31,39%)
 Хрвати - 2650 (7,81%)
 Срби - 18 193 (52,09%)
 југословенски 5 %
 Други - 0,4%

Нема официјален попис од 1991 година, така што некои од податоците пријавени овде се само проценки.

2006 година
 Населението на округот беше проценето на 78 863 луѓе, распоредено на следниов начин:

 Бошњак - 32 332 (43,95%)
 Хрвати - 7919 (11,50%)
 Срби - 38 618 (46,55%)

2013 година
 босански - 35.381 (42.36%)
 Срби - 28.884 (34,58%)
 Хрвати - 17.252 (20,66%)
 други националности - 1.899 (2,28%)

Попис од 1961 година

Попис од 1971 година

Попис од 1981 година

Попис од 1991 година

Попис од 2013 година

Населени места
 Биела
 Бодериште
 Боќе
 Брезик
 Брезово Поле
 Брка
 Брод
 Брчко
 Бузекара
 Буковац
 Вуичиќи
 Вукшиќ.
 Вучиловац
 Гаеви
 Горен Буковик
 Горен Звоник
 Горен Рахиќ
 Горице
 Горна Скакава
 Горни Витановиќи
 Горно Дубравице
 Грбавица
 Гредице
 Долен Буковик
 Долен Звоник
 Долен Рахиќ
 Долна Скакава
 Долни Витановиќи
 Долно Дубравице
 Дубраве
 Исламовац
 Крбета
 Крепшиќ
 Ланишта
 Лукавац
 Маоча
 Марковиќ Поле
 Ограѓеновац
 Омербеговача
 Паланка
 Попово Поле
 Поточари
 Ражлево
 Рашљани
 Репино Брдо
 Сандиќи
 Слепчевиќи
 Станови
 Трњаци
 Улице
 Уловиќ
 Церик
 Чаѓавац
 Чанде
 Чосета
 Шаторовиќи
 Штрепци

 Влада и политика 
Во собранието на округот Брчко има 29 места. Местата се распределени на следниов начин за секоја партија:

 6 места на Демократска партија на Србија
 5 места од Социјалдемократска партија
 4 места од Партија за демократска акција
 3 места во Хрватска демократска заедница
 3 места од Партија за Босна и Херцеговина
 2 места во Сојузот на независни социјалдемократи
 2 места од Хрватска селска партија
 2 места од Социјалистичка партија на Република Српска
 1 место од Демократска партија
 1 слободно место за независен кандидат

По етничка припадност:
 13 босански
 11 Срби
 5 хрватски

 Супервизори 
Назначен е „меѓународен надзорник“ за округот Брчко. Тој, исто така, служи како заменик Висок претставник. Оваа позиција беше суспендирана во 2012 година. Следните супервизори ја извршуваа оваа позиција:
  Роберт Вилијам Фаранд,7 март 1997 - 2 јуни 2000
  Гери Л. Метјус, 2 јуни 2000 - 14 март 2001
  Герхард Сонтхајм, 14 март 2001 - 20 април 2001 (привремена)
  Хенри Ли Кларк, 20 април 2001 - 1 октомври 2003
  Герхард Сонтхајм, 1 октомври 2003 - 16 јануари 2004 (привремена)
  Сузан Роквел Џонсон, 16 јануари 2004 - 1 октомври 2006
  Рафи Грегоријан, 1 октомври 2006 - 2 август 2010
  Gerhard Sontheim, 2 август 2010 - 22 септември 2010 (привремена)
  Родерик Мур, 22 септември 2010 - ?

 Исклучителни луѓе 
 Едо Мааика -рапер
 Младен Петрич  е хрватски интернационален фудбалер
 Весна Писарович  е поп пејачка
 Лепа Брена  е пејачка
 Едвин Канка Чудиќ  е бранител на човековите права од Босна
 Анил Дервишевиќ — Сопственик на одбојкарскиот клуб „Денвер-Ареа“, тренер на женската одбојкарска репрезентација на Босна и Херцеговина
 Јенана Шеганович  е пијанист
 Антон Маглика  е хрватски фудбалер
 Јасмин Имамович  е политичар
 Наташа Војнович  е српска манекенка
 Мато Тадиќ  е судија
 Бранкица Михајлович  е српски одбојкар, светски и европски шампион, сребрен медал на Летните олимписки игри 2016
 Инес Јанковиќ  е српски моден дизајнер
 Никола Ковач  е професионален играч Kontrudar: Global Offensive

 Поврзано 
 Босна и Херцеговина
 Федерација Босна и Херцеговина
 Република Српска
 Наводи 

*
Категорија:Брчко
Категорија:Држави и територии настанати во 1999 година