Долени (Костурско)

Долени (, Зевгостасио или Ζευγοστάσι, Зевгостаси; до 1927 г. Δόλιανη, Долјани) — село во Костурско, Егејска Македонија, денес во општината Рупишта на Костурскиот округ во Западна Македонија, Грција. Населението брои 4 жители (2021) и до денес е целосно населено со Македонци.

 Географија и местоположба 
лево|мини|250x250пкс|Улица во селото
Селото се наоѓа на 12 км југозападно од општинскиот центар Рупишта, во североисточните падини на планината Одре, крај патот за Видолушта, на надморска височина од 850 м. Сместено е меѓу ридовите Гаџавица, Влашки Пат, Братилица, Жилиште и други пошумени со костенови дрвја.

 Историја 

 Во Отоманското Царство 
Селото се споменува во османлиски дефтер од 1530 г. под името Долани како место со 36 христијански семејства. Според преданието во минатото селото се наоѓало над денешното место - во месноста каде што се наоѓа црквата „Св. Петка“. Селото било растурено за време на Али-паша Јанински, а малку подоцна селаните го подиганале подолу од старото место, бидејќи новата локација била подобра за населба.

Во XIX век Долени било македонско село во Костурската каза на Горичкиот санџак. Според податоците на Васил К’нчов („Македонија. Етнографија и статистика“) од 1900 г., во селото Долени имало 224 жители, сите Македонци.

На Етнографската карта на Битолскиот Вилает од 1901 г. Долени е чисто македонско село во Костурската каза со 32 куќи.

На почетокот на XX век целото население на Долени било под врховенството на Цариградската патријаршија, но по Илинденското востание на почетокот од 1904 г. прешло под врховенството на Бугарската егзархија. Истата година турските власти не му дозволиле на учителот Сидер Адамов од Галишта да отвори народно училиште во селото. По податоци на егзархискиот секретар Димитар Мишев („La Macédoine et sa Population Chrétienne“) во 1905 година во Долени има 280 Македонци под влијание на егзархијата.Brancoff, D.M. La Macédoine et sa Population Chrétienne, Paris, 1905, pp. 180-181.

Според грчки извори, во 1905 г. во Долени имало 300 жители „Грци“.Mapping Migration in Kastoria, Macedonia. Zevgostasi . Селото настрадало од грчки андартски напади. Според Георги Константинов Бистрицки селото пред Балканската војна имало 40 македонски семејства.

Во Првата балканска војна, 4 лица од селото се вклучиле во Македонско-одринските доброволни чети.

На етничката карта на Костурското братство од 1912 г. Долени е означено како македонско село.

 Во Грција 
По Балканските војни во 1913 г. селото е припоено кон Грција согласно Букурешкиот договор, кога броело 344 жители. Нивниот број во 1920 г. се намалил на 226. Во 1927 г. името на селото било променето во Зевгостасио (Ζευγοστάσιο).

Во меѓувоениот период некои жители се преселиле во Бугарија и прекуокеанските земји. Во 1914 г. 6 жители на Долени, а потоа во 1919 г. уште 8 се иселиле во Бугарија по официјален пат. Во селото имало 2 политички убиства.

Боривое Милоевиќ („Јужна Македонија“) во 1921 г. напишал дека во Дољани имало 30 куќи на Македонци христијани.

Селото силно настрадало во Граѓанската војна (1946-1949). Загинале 20 селани, повеќе семејства се преселиле, а 7 лица побарале засолниште во Македонија и источноевропските земји. Десет деца се испратени надвор од Грција како деца бегалци. Оттогаш наваму населението на селото бележи постојано намалување.

 Стопанство 
Селото се смета за мошне сиромашно, поради што жителите во минатото оделе на печалба и работеле како мелничари. Машкото население одело на печалба во големите градови во Македонија и Грција.

 Население 

 Самоуправа и политика 
Селото припаѓа на општинската единица Рупишта со седиште во истоимениот град, која припаѓа на поголемата општина Рупишта, во округот Костур. Воедно, селото е дел од општинскиот оддел Жужелци, во кој влегува и истоименото село.

 Општествени установи 

 Поранешно училиште

 Културни и природни знаменитости 
мини|250x250пкс|Црквата „Успение на пресв. Богородица“
Цркви

 Црква „Успение на Пресвета Богородица“ од XI век, прогласена за споменик на културата

 Личности 
Родени во Долени

 Атанас Котулев (? - 1917) — гркомански андартски деец и четник
 Васил Бабулев — македонски општественик
 Васил Сидов (1874 - ?) — борец во Македонско-одринските доброволни чети, I чета на VIII Костурска дружина
 Георги Бабулев (? - 1900) — македонски општественик
 Георги Филипов — борец во Македонско-одринските доброволни чети, Нестороева чета на VIII Костурска дружина
 Коста Василев — борец во Македонско-одринските доброволни чети, IV чета на VIII Костурска дружина
 Паскал Паскалевски (1914 - 2003) — македонски поет, драмски автор, собирач на народни песни, преведувач и публицист
 Јане Филипов — борец во Македонско-одринските доброволни чети, Нестороева чета на VIII Костурска дружина

Други

 Спартак Паскалевски (р. 1947) — македонски уметник, по потекло од Долени

 Наводи 

 Надворешни врски