Фиџиски јазик

Фиџиски јазик — дел од групата на австронезиски јазици кој се зборува во Фиџи. Јазикот како мајчин јазик го зборуваат околу 350.000 луѓе, што е половина од вкупното население на Фиџи, додека остатокот од населението го зборува јазикот како втор јазик. Со уставот од 1997, фиџискиот е службен јазик на Фиџи, заедно со англискиот јазик и со хиндустанскиот јазик. Постои иницијатива фиџискиот да се прогласи и за национален јазик. Реченичкиот ред на јазикот е глагол-прирок-подмет.

Стандардниот фиџиски јазик е заснован на јазикот од Бау, кој е и источен фиџиски јазик.


 Фонологија 
Согласките на фиџискиот јазик се:

   Билабијални Лабио-забни Забно-алвеоларни Непчани Веларни Носни        Плозивнибезвучни            пренасализирани        Фрикативни             Вевничисти              пренасализирана               Апроксимантни            

Звуците  и  се среќаваат само во позајмени зборови од странски јазици. Звуците  и  се среќаваат само во одредени региони во државата.

Самогласките на фиџискиот се:

+Монофтонзи Предни Централни ЗадникраткидолгикраткидолгикраткидолгиЗатворени      Средни      Отворени    

+ Дифтонзи Затворањедо  Затворањедо  Првиот дел е     Пвиот дел е    Првиот дел е    Првиот дел е    

Слоговите можат да се состојат од согласки следени од самогласка (плус согласка) или само од чиста самогласкаDixon 1988:15.. Акцентот е заснован на морите, кратка самогласка се смета за една мора а додека дифтонзите и долгите самогласки се сметаат за две мори.

 Правопис 
Фиџиската азбука се заснова на латиницата и ги содржи следните букви:

A B C D E F G I J K L M N O P Q R S T U V W Y

a b c d e f g i j k l m n o p q r s t u v w y

Што се однесува за согласките, има еден на еден сразмер помеѓу гласот и знакот:
 b = 
 c = 
 d = 
 f = 
 g = 
 j = 
 k = 
 l = 
 m =  n = 
 p = 
 q = 
 r = 
 s = 
 t = 
 v = 
 w = 
 y = 

Како додатно на ова, диграфот dr го претставува гласот , а понекогаш . Истото важи и за самогласките и не се бележи нивната должина освен во речници или книгуи наменести за учење со користење на макрон.

 Синтакса 
Нормалниот фиџиски реченички распоред на зборовите е глагол-прирок-подмет.
 E rai-c-a (1) na no-na (2) vale (3) na gone (4).
 3-ед.-под. гледа-транс.-3-ед.-прир. (1) 3-ед.-присв. (2) куќа(3) детето (4).
 (Детето ја гледа својата куќа.)

 Национален јазик 
Во мај и јуни 2005 година влијателни фиџици се изјасниле за подобрување на статусот на јазикот. Пред да се донесе уставот од 2007, јазикот не бил официјален, па така денес е службен јазик заедно со англиски јазик и со хиндустански јазик. Сѐ уште не дел од школските предмети, како и да е, сегашниот министер за образование на Фиџи да се прогласи за национален јазик на Фиџи. Слични изјави доаѓаат од поголем број влијателни институции во Фиџи и од опозициската партија.

 Наводи 

Литература



Поврзано

 Фиџи
 Фиџијани
 Централнотихоокеански јазици

 Надворешни врски 
 Ethnologue за фиџискиот
 Фиџиска азбука, јазик и изговор
 Rob Kay's FijiGuide 
 Fijian-English/ Англиско-фиџиски речник
 Добредојдовте на фиџиски јазик
 FijiTuwawa: Фиџиска заедница 

Категорија:Источнофиџиски јазици
Категорија:Јазици во Фиџи