Урду

Урду (, اردو, транс. Urdū, историски  Ordu) (исто така познат во родната форма како Лашкари, لشکری) е дел од групата на централните јазици на  индоариските јазици. Јазикот е службен во Пакистан еден од 23 службени јазици во Индија. Зборовниот фонд на јазикот се развил на основа на санскритскиот, персискиот, арапскиот и туркиските јазици. Јазикот почнал да се создава за време на султанатот Делхи и Могулското Царство во Јужна Азија.

Научниците независно го карактеризираат јазикот како стандарден како дел од хиндистанските јазициhttp://www.britannica.com/EBchecked/topic/619612/Urdu-language. Граматичкиот опис на оваа статија е заснован на стандардниот урду јазик. Општо гледано, терминот урду може се однесува кон дијалекти на хиндустански отколку стандардната верзија на јазикот. Оригиналниот јазик на мугалите бил турскиот јазик, но со доселувањето во Јужна Азија го прифатиле персискиот јазик а подоцна и урду јазикот. Името на урду се верува дека доаѓа од турскиот збор ордо. На почетокот се нарекувал Забан-е-орду или јазикот на војската, а подоцна се нарекувал едноставно урду.

Стандардниот урду јазик е еден од дваетсетте најголеми јазици покрај сите јазици. Тој е еден од 23 службени јазици во Индија и е национален јазик на Пакистан.

Урду јазикот често е споредуван со хинди јазикот, другата стандардизирана форма на хиндистанскиот јазикhttp://www.britannica.com/EBchecked/topic/266241/Hindi-language. Главната разлика помеѓу двата јазика е тоа што урду се пишува со писмото насталик и зборовите се под влијание на арапски и персиски јазикhttp://www.languageinindia.com/oct2001/punjab1.html додека стандардниот хинди јазик се пишува со деванагари и зборовите се под влијание на санскритски јазикhttp://dictionary.reference.com/browse/urdu. Според одередени научници и јазичари, урду и хинди се два стандарди на еден ист јазик а од друга страна, други ги класифицираат посебно поради социојазичарички причини..

 Распространетост 

Има околу 60 до 80 милиони говорници на јазикот. Според Ethnologue, Хинди е петтиот најголем јазик во светот. Според статијата на Џорџ Вебстер, Хинди/ урду јазикот е четвртиот најзборуван јазик во светот со околу 4.7% од вкупното светско население веднаш зад кинески јазик, англиски јазик и шпански јазик.

Поради сличноста на урду со хинди, луѓето од двете држави можат да се разберат меѓу себе. Поради вакавата состојба лингистите ги ставаат во една група на јазици и ги нарекуваат дијасистем. Покрај јазичаричките сличности, јазиците се различни од аспект на социо-политиката. Исто така, поради теренот каде се зборува, јазиците можат да се поделат на дијалекти.

Во Индија, урду се зборува на места каде има поголем број на муслиманско население или градови кои биле дел од муслимански империи. Така јазикот во Индија се зборува во Утар Прадеш, Делхи, Бопал, Хајдерабад, Бангалор, Калкута, Мајсур, Патна, Аџемер и Ахемдабад. Некои од индиските училишта држат настава на урду јазик. Во Индија постојат над 3.000 публикации на урду од кои 405 се весници.

Во Пакистан, урду се зборува од поголемиот број на урбани жители во државата. Исто така се зборува во сите покраини во Пакистан, покрај фактот дека се зборуваат и различни јазици од урду. Јазикот се изучува до средното образование во сите училишта на Пакистан и тоа довело до зголемување на бројот на говорители на јазикот бидејќи и луѓето што ги зборувале панџаби, паштунски или синди јазиците сега го разбираат урду јазикот. Голем број зборови се воведени во урду јазикот како резултат на регионалните јазици
Покрај во овие две држави, јазикот се зборува и во:

 Индија (51,536,111 [2001], 5.1%)http://www.censusindia.gov.in/Census_Data_2001/Census_Data_Online/Language/Statement1.htm
 Пакистан (10,800,000 [1993], 7%)http://www.ethnologue.com/show_country.asp?name=pk
 Обединетото Кралство
 Бангладеш (650,000, 0.4%)Ethnologue Report for Bangladesh
 Обединетите Арапски Емирати (600,000)
 Саудиска Арабија (382,000, 1.5%)Ethnologue Report for Saudi Arabia
 Непал (375,000, 1.3%)
 САД  (350,000, 0.1%)
 Авганистан (320,000, 8%)
 Јужноафриканска Република (170,000 Ethnologue Report for South Africa
 Канада (156,415 [2006], 0.5%)
 Оман (90,000, 2.8%)
 Бахреин (80,000, 11.3%)
 Маврициус (74,000, 5.6%)
 Катар (70,000, 8%)
 Германија (50,000)
 Норвешка  (27,700 [2006])Statistics Norway
 Франција (20,000)
 Шпанија (18,000 [2004])
 Шведска (10,000 [2001])Answers.com: Demographics of Sweden
 Вкупно: 60,503,578Ethnologue Report for Urdu

 Службен статус 
Урду е еден од службените јазици во Индијаsee Urdu  at Microsoft Encarta Encyclopedia

Урду е исто така национален и службен јазик на Пакистан. Јазикот се користи во образованието, литературата, судството  итн. Покрај тоа што има многу јазици во Пакистан, урду е лингва франка во државата.

 Дијалекти 

Урду има четири дијалекти: дахини, пинџари, рехта и модерен урду заснован на хариболи дијалектот. Социојазичарите го сметаат урду како еден од дијалектите на хинди-урду дијасистемот.

Дахини се зборува во регионот декан во јужна Индија. Тој се разликува поради мешавината на зборови со маратски и телугу јазиците како и со арапскиот, персискиот и турскиот јазик. Кога станува збор за изговорот, најлесно се позната кога се изговара буквата "qāf" (ﻕ) како "kh" (ﺥ).

Модерниот урду јазик е форма на јазикот што се зборува околу Делхи и е дијалект што ги изгубил арапските и персиските зборови.

 Азбука 

 Буква  Име на азбука  МФА   alif   во зависност од наредениот знак   be     pe     te   (забно)      (свиено)   se     jīm     ce          khe     dāl   (dental)      (свиено)   zāl     re        (свиено вевно)   ze     zhe     sīn     shīn     su'ād     zu'ād     to'e   (забно)   zo'e     ‘ain   по согласка; а подруго како ,  или тивко.   ghain     fe     qāf     kāf     gāf     lām     mīm     nūn   или носна   vā'o        на крај од зборот, инаку како  или тивка.   do cashmī he  покажува дека претходната согласка е приздивна () или ().   hamzah   или тивка.          

 Фонологија 

{|class="wikitable" border="2" Двоуснени Уснено-забни Забно-венечни Свиени Заедно-венечни Задно-непчени Ресични Гласилни Носни    Избувни           Слеани       Струјни        Вевни   Приближни  
|
+Самогласки200px 
|}

 Зборовен фонд 

Урду има богат зборовен фонд со потекло од хинди и од јазиците околни на Пакистан, така има зборови со арапско и персиско потекло. Исто така има и мал број на зборови од турско, португалско и англиско потекло. Повеќето позајмени арапски зборови имаат различно значење одошто правилното оригинално значење.

 Примери 

 Македонски Урду Транслитерација здраво السلام علیکم  Здраво (возврат) و علیکم السلام  Догледање خدا حافظ  да (разговорно) ہاں   да (формално) جی   да (формално) جی ہاں   не (разговорно) نہ   не (формално) نہیں، جی نہیں      ве молам مہربانی  Ви благодарам شکریہ   Ве молам влезете تشریف لائیے  Ве молам седнете تشریف رکھیئے  Мило ми е што ве сретнав اپ سے مل کر خوشی ہوئی  Дали зборувате англиски? کیا اپ انگریزی بولتے ہیں؟   Јас не зборуван урду. میں اردو نہیں بولتا/بولتی   Моето име е ... میرا نام ۔۔۔ ہے   Како до  Лахор? لاھور کس طرف ہے؟  Каде е Лакнау?  لکھنؤ کہاں ہے؟  Урду е добар јазик. اردو اچھی زبان ہے 

 Наводи 

 Надворешни врски 

 Речници 
 Англиско-урду речник
 Урду речник 
 Урду-англиски речник  
 Англиско-урду речник
 Англиско-урду речник
 Англиско-урду речник
 Урду речник 
 Урду јазик 

Категорија:Јазици во Индија
Категорија:Јазици во Пакистан
Категорија:Индоариски јазици
Категорија:Флективни јазици