Треви

Тревите () се фамилија на монокотиледонски растенија опфатени со научното име Poaceae или поранешното Gramineae. Ова е голема група на скриеносемени растенија кои се многу важни од економски и еколошки аспект. Фамилијата брои околу 635 родови и 9.000 видови, правејќи ја четвртата најголема фамилија на растенија, по Fabaceae, Orchidaceae и Asteraceae.

Сите житарици припаѓаат на оваа фамилија. Најпознати култивирани растенија се оризот, пченицата, пченката и јачменот. Од шеќерната трска се добива најголемиот дел од светското производство на шеќер, додека од бамбусот се добиваат важни градежни материјали, а се користи и за производство на хартија и храна. Тревите се примарниот извор на храна за човекот, домашните и дивите животни.

Тревите се најшироко распространетите цветни растенија, кои можат да се сретнат од Арктикот, преку умерените и тропските региони, па до Антарктикот. При тоа, тревите се единствените цветни растенија што растат на Антарктикот. Овие растенија се најчести во отворените станишта, како што се прериите, тундрите, степите и саваните, но ги има и во шумите (особено во тропските области). Одделни видови се водни растенија, а некои се среќаваат и во пустините.

 Морфолошки особености 

Тревите варираат во големината од тропските џиновски бамбуси (високи и повеќе од 100 m), до едногодишните ливадски треви високи само неколку сантиметри. Некои претставници немаат сабјести листови, но доколку постојат, тие можат да достигнат должина од 5 m.

Тревите се многу униформни по својата основна вегетативна структура, така што претставниците делат повеќе особености. Корењата се најчесто фиброзни, а постојат и дополнителни (адвентивни) корења, што може јасно да се забележи кај пченката. Стеблата се најчесто тревести (ливадски треви) или шупливи (бамбус), но постојат и исклучоци, како што се исполнетите со паренхим стебла на пченката или дрвенестите стебла на некои бамбуси.

Листовите се развиваат од нодиумите (членчињата) на стеблото и се поредени во два реда. Се состојат од долга и тесна ламина (лиска), како и од листен ракавец кој го обвива стебленцето. Лисниот ракавец дава потпора на регионот над нодиумот, бидејќи тој е изграден од меко ткиво наречено творно ткиво (меристем), чии клетки се делат и така растението расте во височина (за разлика од повеќето други растенија кои се елонгираат при врвот на стеблата и листовите). Значи, иако се пресече врвот на листот од тревата, тој повторно ќе биде во можност да расте, што е мошне значајно при косењето на тревата. Друга значајна особина на тревите е присуството на јазиче (ligula), што претставува кратка влакнеста или мембранозна проекција на точката каде лисниот ракавец се спојува со лисната ламина. Функцијата на лигулата сѐ уште не е позната, но се верува дека таа спречува навлегување на влага во регионот помеѓу лиската и стеблото.

 Цветови 
Цветовите на тревите се неугледни и/или незабележливи, но тие најчесто се групираат во големи соцветија. На пример, кочанот кај пченката е всушност женското соцветие, додека метличката е машкото соцветие (пченката е еднодомно растение). Повеќето треви се опрашуваат со помош на ветрот (анемофилно), така што нивните цветови се силно редуцирани и многу прости и со невпечатливи бои (за разлика од растенијата кои се опрашуваат со помош на инсекти, кои се впечатливо обоени за да го привлечат самиот инсект).

Секој поединечен цвет на тревите е со мала големина и кај него отсуствува околуцветник или перигон (чашкини и венечни ливчиња). Наместо тоа, тој поседува две ситни лушпи наречени lodiculi кои се наоѓаат во неговата основа. Над лодикулите се развиваат по 3 прашника (или 6 кај оризот). Единствениот плодник е натцветен и со две пердувести устенца. Тој созрева во одделен, едносеменски плод наречен кариопсис (caryopsis), кој се одликува со тоа што при неговото образување, семето се соединува со ѕидот на јајчникот (плодникот).

Цветовите кај тревите се групирани во мали класчиња. Секое класче се состои од оска наречена rachilla околу која се образуваат поединечните цветови. Секој цвет е затворен со две лушпести прицветници означени како lemma (надворешен прицветник) и palea (внатрешен прицветник). Во основата на рахилата се наоѓаат две лушпи наречени glumae (еднина gluma) кои се празни (не содржат цветови). Палеата е најчесто нежна и мембранозна, за разлика од глумите и лемите кои се груби по конзистенција. Постојат големи разновидности во деталната градба на цветовите на тревите, што е причина за големиот број на видови.

 Систематика 

Преглед на систематиката на PoaceaeGrass Phylogeny Working Group, Nigel P. Barker, Lynn G. Clark, Jerrold I. Davis, Melvin R. Duvall, Gerald F. Guala, Catherine Hsiao, Elizabeth A. Kellogg, H. Peter Linder: Phylogeny and Subfamilial Classification of the Grasses (Poaceae). Annals of the Missouri Botanical Garden, 2001, Vol. 88, No. 3 (Summer, 2001), pp. 373–457 
 Потсемејство Anomochlooideae – со две племиња и еден род:
 Племе Anomochloeae
 Anomochloa
 Племе Streptochaeteae
 Streptochaeta
 Потсемејство Pharoideae – со едно племе и еден род со еден или два вида::
 Племе Phareae
 Pharus
 Потсемејство Puelioideae – со две племиња и еден род со 14 видови:
 Племе Puelieae:
 Puelia
 Племе Guaduelleae:
 Guaduella

 BEB-клад (разгранок)

 Потсемејство Bambus (Bambusoideae) – овие треви имаат три лодикули и шест прашници. Вклучува две племиња и 98 родови со 1200 видови:
 Племе Olyreae
 Племе Bambuseae:
 Bambusa ≈ 120 видови
 Chusquea ≈ 120 видови
 Fargesia
 Guadua
 Phyllostachys
 Потсемејство Ehrhartoideae (= Oryzoideae) – имаат три лодикули и шест прашници. Вклучува четири племиња со 19 родови во кои се распоредени околу 120 видови: 
 Племе Ehrharteae – со четири родови.
 Племе Phyllorachideae – со два родови.
 Племе Streptogyneae – со еден род.
 Племе Oryzeae:
 Ориза (Oryza) ≈ 20 вида
 Зизанија Zizania – 4 вида
 Leersia ≈ 17 вида
 Chikusichloa – 3 вида
 Hygroryza – 1 вид
 Luziola ≈ 11 вида
 Zizaniopsis ≈ 5 вида
 Porteresia – 1 вид
 Rhynchoryza – 1 вид
 Maltebrunia – 5 вида
 Prosphytochloa – 1 вид
 Potamophila – 1 вид
 Потсемејство Pooideae – со 15 племиња и 202 рода со околу 3300 вида:
 Племе Ampelodesmeae
 Племе Aveneae
 Agrostis ≈ 220 вида
 Ammophila – 3 вида
 Alopecurus ≈ 25 вида
 Arrhenatherum – 6 вида
 Avena ≈ 25 вида
 Calamagrostis ≈ 230 вида
 Deschampsia ≈ 50 вида
 Helictotrichon ≈ 50 вида
 Holcus
 Phalaris ≈ 15 вида
 Phleum
 Племе Brachyelytreae
 Племе Brachypodieae
 Племе Bromeae
 Bromus ≈ 100 вида
 Племе Brylkinieae
 Племе Diarrheneae
 Племе Hainardieae
 Племе Lygeeae
 Племе Meliceae
 Glyceria ≈ 15 вида
 Puccinellia
 Melica ≈ 75 вида
 Племе Nardeae
 Nardus
 Племе Phaenospermatideae
 Племе Poeae
 Briza ≈ 20 вида
 Dactylis
 Festuca ≈ 470 вида
 Lolium – 8 вида
 Poa ≈ 200 вида
 Sesleria – 30–35 вида
 Племе Stipeae
 Stipa ≈ 300 вида
 Племе Triticeae
 Elymus ≈ 150 вида
 Јачмен (Hordeum) ≈ 30 вида
 Leymus – 40 вида
 Пченица (Triticum)
 ’Рж (Secale)

 PACC-клад (разгранок)
 Потсемејство Aristidoideae – со едно племе и три рода со ≈ 350 вида:
 Племе Aristideae:
 Aristida ≈ 330 вида
 Потсемејство Danthonioideae – со едно племе и 26 рода со ≈ 250 вида:
 Племе Danthonieae
 Cortaderia ≈ 20 вида
 Пампасова трева (C. selloana)
 Danthonia ≈ 100 вида
 Потсемејство Arundinoideae – со едно племе и 14 рода и 36 или 38 вида:
 Племе Arundineae
 Phragmites – со два или три вида:
 Луле-трева (Molinia) – 2 или 5 вида
 Arundo
 Потсемејство Chloridoideae – со пет племиња и 145 рода со ≈ 1400 вида:
 Племе Cynodonteae
 Astrebla
 Bouteloua
 Buchloe
 Cynodon – 8 вида
 Spartina ≈ 14 вида
 Племе Eragrostideae
 Eleusine
 Eragrostis ≈ 300 вида
 Muhlenbergia ≈ 160 вида
 Sporobolus ≈ 160 вида
 Племе Leptureae
 Parapholis ≈ 6 вида
 Племе Orcuttieae
 Племе Pappophoreae
 Потсемејство Centothecoideae – со две племиња и 13 рода со ≈ 45 вида:
 Племе Centotheceae
 Centotheca
 Племе Thysanolaeneae
 Потсемејство Panicoideae – со седум племиња и 216 рода со околу 3270 вида:
 Племе Andropogoneae
 Andropogon ≈ 100 вида
 Chrysopogon
 Ветивер (Chrysopogon zizanioides)
 Coix – 5 вида
 Cymbopogon ≈ 50 вида
 Лимонова трева (C. citratus)
 Saccharum ≈ 35 вида
 Шеќерна трска (S. officinarum)
 Сирак (Sorghum)
 Zea
 Племе Arundinelleae
 Племе Gynerieae
 Племе Hubbardieae
 Племе Isachneae
 Племе Paniceae
 Digitaria
 Echinochloa
 Panicum ≈ 500 вида
 Paspalum ≈ 330 вида
 Pennisetum ≈ 80 вида
 Setaria ≈ 150 вида
 Setaria viridis
 Zygochloa, монотипна
 Племе Steyermarkochloeae
 Племиња кои не се класифицирани во потсемејства:
 Племе Eriachneae – со два рода:
 Eriachne
 Pheidochloa
 Племе Micraireae – со еден род:
 Micraira

Тревата како мотив во книжевноста
 „Трева во сонот и на јавето“ (српски: Trava u snu i na javi) — песна на српскиот поет Милан Дединац.Zoran Mišić, Antologija srpske poezije. Nolit, Beograd, 1963, стр. 254-255.
 „Песната на тревата“ (српски: Pesma trave) — песна на српскиот поет Стеван Раичковиќ.Zoran Mišić, Antologija srpske poezije. Nolit, Beograd, 1963, стр. 313.
 „Трева“  — песна на македонскиот поет Матеја Матевски.Матеја Матевски, Подготовки за патување: избор од поезијата, Македонска книга, Скопје, 1987, стр. 47.
 „Трева“  — песна на Матеја Матевски.Матеја Матевски, Подготовки за патување: избор од поезијата, Македонска книга, Скопје, 1987, стр. 217.

 Галерија 

 Наводи 


Категорија:Монокотиледони
Категорија:Степи
Категорија:Животни облици на растенијата