Те

<small>Портал:Таоизам
80px  

Те (zh-cpw|c=德|p=dé| w=te) — клучен концепт во кинеската филозофија, и обично се преведува како „неразделив дел; внатрешна сила; интегритет“ во таоизмот, или „морал, карактер, доблест“ во конфуцијанството, додека во кинескиот будизам се користи за „заслуга; доблесни дела“

 Значења 
Кинеското „те“ 德 е древен збор. Анализите кои следуваат се семантички, графички и етимолошки.

Дефинирани се дваесет значења за „те“, кои би можеле вака да се преведат:
 1. Кревање, искачување. [升; 登.]
 2. Морал, доблест, однесување, чест, морален интегритет. [道德, 品行, 节操.] 
 3. Означување на мудра/просветлена личност со морален карактер. [指有道德的贤明之人.]
 4. Љубезност, наклонетост, милост. [恩惠, 恩德.]
 5. Благодарност. [感恩, 感激.]
 6. Благонаклоно владеење, добра влада, добра наредба. [德政, 善教.]
 7. Објективни правила. [客观规律.] 
 8. Квалитет, природа, основна одлика, особина. [性质; 属性.]
 9. Намера, цел, срце, ум. [心意. 如:一心一德.]
 10. Во теоријата за петте фази, ја означува сезонската продуктивна енергија/воздух. [五行说指四李的旺气.] 
 11. Прв раст, почетен стадиум, почеток на нешто. [始生; 事物的开始.]
 12. Главата на феникс како шема/декорација. [凤凰头上的花纹.] 
 13. Благослови, добра среќа, среќа, резултат од добродушна активност. [福, 善庆的事.] 
 14. Штотуку, самошто. [通 "直 (zhí)".]
 15. Да се посади, да се воспостави. Да се посади дрво. [通 "植 (zhí)". 立木.]
 16. Да се добие, добивка, резултат. [通 "得".]
 17. Кратенка за Република Германија за време на Втората светска војна. [国名. 第二次世界大战结束前的德意志联邦的简称.]
 18. Име на ѕвезда. [星名.]
 19. Име на река. Втор назив за Жолтата Река. [水名. 黄河之别名.]
 20. Презиме. [姓.]

Сите овие значења на „те“ се востановени за време на династијата Хан или пред неа, освен бројот 17.

Тешко е да се одбере еден збор со кој ќе се преведува „те“. Некои јазичари сметаат дека „моќ“ е подобар израз отколку „доблест“ (збор кој е стандардно прифатен како превод), но повеќето се согласуваат дека после изразот Тао, „те“ е најзначајниот збор во древната кинеска макро и микро космологија.

 Други интересни податоци 

 „Те“ се пишува со кинескиот знак 德, но постојат и логографски варијанти: 悳 или 惪.
 Во „Тао Те Чинг“ зборот „те“ се споменува 44 пати, за разлика од „тао“ кој е употребен 76 пати.
 Чуанг Цу, влијателниот кинески филозоф од 4 век п.н.е., го користи „те“ 191 пати во неговите текстови.
 Четирите книги на конфуцијанството даваат некои проникливи објаснувања на зборот „те“ како „доблест“. Иако Конфуциј го велича „те“ како „доблест“, сепак го опишува како нешто што може да се зголеми.
 „Те“ со значење „доблест, карактер“ се споменува 41 пати во текстовите на Менг Це.

 Наводи 
 Boodberg, Peter, "The Semasiology of Some Primary Confucian Concepts," Philosophy East and West 2 (1953): 317-32, reprinted in Alvin P. Cohen, ed. Selected Works of Peter A. Boodberg. Berkeley: University of California Press, 1979, 26-40.
 Emerson, John H. "The Highest Virtue is like the Valley ," Taoist Resources 3.2, 1992, pp. 47–61.
 Mair, Victor H. Tao Te Ching: The Classic Book of Integrity and the Way, by Lao Tzu; an entirely new translation based on the recently discovered Ma-wang-tui manuscripts, New York, Bantam Books, 1990.
 Schuessler, Axel. ABC Etymological Dictionary of Old Chinese, University of Hawaii Press, 2007.
 Waley, Arthur. The Way and Its Power: A Study of the Tao Te Ching and its Place in Chinese Thought, London, Allen & Unwin, 1934, New York, Grove, 1958.

 Надворешни врски 
 Seal and bronze scripts for 德, Richard Sears
 "Te, Power of the Tao", Part 1 , Part 2 , Yakrider
 The Analects of Confucius , translated by Charles Muller
 The Doctrine of the Mean , translated by Charles Muller
 The Great Learning , translated by Charles Muller
 Mencius (Selections) , translated by Charles Muller

Категорија:Кинеска култура
Категорија:Кинеска филозофија
Категорија:Таоизам