Феникиски јазик

Феникиски јазик — изумрен канански јазик, дел од групата на севеорозападни семитски јазици.  Феникискиот бил изворно зборуван во крајбрежниот средоземен регион Ханан, во Блискиот Исток. Феникиското говорно подрачје во Блискиот Исток, а подоцна и држава, е позната како Феникија. Јазикот бил најсроден со хебрејскиот јазик.Glenn Markoe.Phoenicians. p108. University of California Press 2000Zellig Sabbettai Harris. A grammar of the Phoenician language. p6. 1990

Споредено со денешните територии, феникискиот се зборувал на териториите на Либан, крајбрежјето на Сирија, крајбрежните северни делови на Израел, како и мали делови на Кипар и Анадолија.Lipiński, Edward. 2004. Itineraria Phoenicia. P.139-141 inter alia Со подемот на феникиската цивилизација се создале и феникиски колонии околу Средоземното Море. Следствено на тоа, феникиското говорно подрачје се проширило на територии на денешните Тунис, Мароко, Либија и Алжир, а во помали делови и на Малта, Италија (Сицилија, Сардинија и Корзика) и крајбрежјето на Шпанија заедно со Балеарските Острови.

 Писмо 

Феникискиот јазик се пишувал со феникиската азбука, согласно писмо (абџад) кое потекнувало до пракананската азбука. Одлика на ова писмо е што се пишувале само согласки. Феникиската азбука станала основа за создавање на старогрчкото писмо (а преку него и кирилското), но и основа за создавање на етрурското писмо, кое пак било основа за латинското. Феникиската азбука која се користела во Картагина се развила во малце поразлична, поточно имала позакосени букви. Истото, во 3 век п.н.е. се појавила тенденција за бележење и на самогласките, особено крајните самогласки, со употреба на буквите алеф или ајин.Jongeling, K. and Robert Kerr. Late Punic epigraphy. P.10.
 Феникиска азбука  Алеф𐤀  Бет𐤁  Гимел𐤂  Далет𐤃  Хе𐤄  Вав𐤅  Зајин𐤆  Хет𐤇  Тет𐤈  Јод𐤉 Каф𐤊  Ламед𐤋  Мем𐤌  Нун𐤍  Семех𐤎  Ајин𐤏 Пе𐤐  Цаде𐤑  Куф𐤒  Реш𐤓  Шин𐤔  Тав𐤕

Зборовен фонд
Именките претежно се создаваат со комбинација на согласни корени и самогласни елементи, но тие исто така може да се создадат и со претставките , која искажува дејство или нивен резултат, а поретко со ) и наставката . Апстрактни именки може да се создадат со наставката -t (најверојатно  , ).Лявданский, А.К. 2009. Финикийский язык. Языки мира: семитские языки. Аккадский язык. Северозапазносемитские языки. ред. Белова, А.Г. и др. P.293 Придавките може да се создадат по принципот со познатата семитска наставка .

+феникискинатпис на саркофагот на Табнит од Сидон, 5 век п.н.е. текст транслитерација   ʾnk tbnt khn ʿštrt mlk ṣdnm bn  ʾšmnʿzr khn ʿštrt mlk ṣdnm škb bʾrn z  my ʾt kl ʾdm ʾš tpq ʾyt hʾrn z  ʾl ʾl tptḥ ʿlty wʾl trgzn  k ʾy ʾrln ksp ʾy ʾr ln ḥrṣ wkl mnm mšd  blt ʾnk škb bʾrn z  ʾl ʾl tptḥ ʿlty wʾl trgzn  k tʿbt ʿštrt hdbr hʾ  wʾm ptḥ tptḥ ʿlty wrgz trgzn  ʾl ykn lk zrʿ bḥym tḥt šmš  wmškb ʾt rpʾm  преводЈас, Табнит, свештеник на Астарте, крал на Сидон, синот наЕшмуназар, свештеник на Астарте, крал на Сидон, лежам во овој саркофаг.Кој и да си ти, кој било човек да го најде овој саркофаг,не, не го отворај и не ме вознемирувај,бидејќи нема собрано сребро со мене, нема злато собрано со мене, ниту било што од каква вребдност,с амо јас лежам во саркофагот.Не, не го отворај анд не ме  вознемирувај,бидејќи тоа гнасење на Астарте.И ако навистина го отвориш и ако навистина ме вознемириш,да немаш никаков зачеток помеѓу живите под ова сонце,ниту пак почивалиште со Рефаитите.

+доцнопунски 1 в.п.н.е. текст реконструкција ΛΑΔΟΥΝ ΛΥΒΑΛ ΑΜΟΥΝ  ΟΥ ΛΥΡΥΒΑΘΩΝ ΘΙΝΙΘ ΦΑΝΕ ΒΑΛ  ΥΣ ΝΑΔΩΡ ΣΩΣΙΠΑΤΙΟΣ ΒΥΝ ΖΟΠΥΡΟΣ  ΣΑΜΩ ΚΟΥΛΩ ΒΑΡΑΧΩ  lʾdn lbʿl ḥmn wlrbtn tnt pn bʿl ʾš ndr S. bn Z. šmʾ klʾ brkʾ  превод На господарот Бал Хамони на нашата господарка Танит, лицето на Бал, кој го посветил Сосипатиус, син на Зопирус.Тој го слушнал неговиот глас и го благословил.

 Наводи 

Литература
Fox, Joshua. "A Sequence of Vowel Shifts in Phoenician and Other Languages." Journal of Near Eastern Studies 55, no. 1 (1996): 37-47. https://www.jstor.org/stable/545378.
Holmstedt, Robert D., and Aaron Schade. Linguistic Studies In Phoenician: In Memory of J. Brian Peckham. Winona Lake, IN: Eisenbrauns, 2013.
Krahmalkov, Charles R. A Phoenician-Punic Grammar. Leiden: Brill, 2001.
Schmitz, Philip C. "Phoenician-Punic Grammar and Lexicography in the New Millennium." Journal of the American Oriental Society 124, no. 3 (2004): 533-47. doi:10.2307/4132279.Copy
Segert, S. A Grammar of Phoenician and Punic. München: C.H. Beck, 1976.
Tomback, Richard S. A Comparative Semitic Lexicon of the Phoenician and Punic Languages. Missoula, MT: Scholars Press for the Society of Biblical Literature, 1978.
Tribulato, Olga. Language and Linguistic Contact In Ancient Sicily. Cambridge: Cambridge University Press, 2012.
Woodard, Roger D. The Ancient Languages of Syria-Palestine and Arabia. Cambridge: Cambridge University Press, 2008.

 Надворешни врски 
 Феникиски јазик на Британика 

Категорија:Ханански јазици
Категорија:Мртви јазици во Африка
Категорија:Мртви јазици во Азија
Категорија:Мртви јазици во Европа