Алшар

Алшар — рудник на планината Кожуф кај селото Мајден, Кавадаречко. Тука за првпат е откриен талиумовиот минерал лорандит.С. Јанковиќ, Б. Боев и Т. Серафимовски, Магматизам и Терциерна минерализација во Кожуфската металогенетска област во Македонија со посебен осврт на наоѓалиштето Алшар, Посебно издание бр. 5, РГФ, Штип, 1997

 Историјата на рудникот 

Историјата на Алшар започнува уште од времето на античка Македонија, преку римскиот период и Османлиското Царство до денес. Историјата на рудникот Алшар е многу интересна, но малку позната и документирана. Станува збор за рудник што има особено голема традиција. Минерали од Алшар се најдени и во археолошките остатоци на Стоби. Во пишувани документи рудникот Алшар се споменува во турските дефтери од 1481 година. Во овој документ, кој се однесува на Рожденскиот атар (селото Рожден е во близина на Алшар), се споменува годишниот приход на турскиот султан кој изнесувал 13.380 акчиња, од кои 1.500 акчиња се дел од продажбата на арсенската руда од Алшар. Во текот на XV и XVI век регионот бил добро развиен како резултат на дејноста во рудникот Алшар.

Следни податоци за работата на рудникот се среќаваат во документи од 1877 година, кога почнала да се формира и рударската населба Мајден. Во тој период Алшар бил даден под концесија на англиско-француско претпријатие со седиште во Солун, а работите во рудникот ги надгледувал инженерот Шарто. Во почетокот во рудникот биле вработени 500 работници. Денес, во долните делови на селото Мајден се забележуваат траги од старата сепарација на арсенската руда. Вака издробената и сепарирана руда со каравани со коњи и маски се транспортирала во Солун, а оттаму со воз во топилниците во Фрајберг, Германија. Токму од тие вагони биле земени и првите примероци во кои било откриено присуството на минерали на талиум (крај на XIX и почеток на XX век). За време на Балканските и Првата светска војна рудникот престанал со работа.

 Геолошки истражувања  
По Втората светска војна рудникот бил главно геолошки истражуван, а редовно експлоатирање не било воведено. Истражувањата до 1965 година резултирале со откривање количество руди на антимон, арсен и на талиум. При истражувањето е утврдено постоење на талиум во концентрации од 0,11-0,22%, посебно во северниот дел на наоѓалиштето наречено Црвен Дол.

Во почетокот на 1980-тите за минералите од Алшар (особено за минералот лорандит) се заинтересирал и американскиот астрофизичар Мелвин Фридман, од аспект на употреба на талиумските минерали од Алшар како детектори на неутрината по потекло од Сонцето.

 Поврзано 
 Алшар — истоимено археолошко наоѓалиште, рудник од средниот век недалеку од денешниот

 Наводи 

Категорија:Рудници во Македонија
Категорија:Мајден