Ветар

thumb

Ветар (ветер) — струењето на воздухот, т.е. ветар (или ветер) се воздушните молекули во движење.

Ветровите често се класифицираат според просторната скала, нивната брзина, видовите сили кои ги предизвикуваат, географските региони во кои тие дуваат и според нивниот ефект. Иако ветрот сам по себе е самостоен временски феномен, може и да се појави и како дел од некоја бура, најзабележително е во циклонот.

Во човечката цивилизација, ветрот ја инспирирал митологијата, го променли текот на историјата, го проширил ланецот на транспорт и овозможил извор на струја за механичката работа, електричната енергија и за рекреација.


Според времетраењето ветровите ги делиме на постојани, периодични и локални.

 Постојани ветрови 
 Пасатите како постојани ветрови дуваат од 30° СГШ и 30° ЈГШ кон екваторот. Поради Земјината ротација скршнуваат кон запад. 
 Антипасатите дуваат од екваторот на височина од 4км на север и југ сè до 30°СГШ и 30°ЈГШ од каде го менуваат правецот од запад кон исток.
 Западните ветрови дуваат на запад од Атлантскиот Океан кон земјите на Западна и Средна Европа на исток.

 Периодични ветрови 
Овие ветрови дуваат во определени области на Земјата, во определен временски период. Од овие ветрови најважни се монсуните кои дуваат во Индокина, југоисточна Азија и Индија. Тие шест мецеци дуваат од морето кон копното, а шест од копното кон морето.

 Локални ветрови 
Карактеристични се за определени области на Земјата. Најпознати се: Фен, Југо, Бура, Кошава, Вардарец и др.

Ветрот во митологијата
Ветровите се среќаваат и во митологијата, каде имаат и посебни имиња и одлики. Така, во римската митологија, северниот ветар бил наречен Аквилон или Бореј; јужниот ветар се викал Аустер; Зефир бил западниот ветар, кој бил најблаг од сите ветрови и во пролет носел пријатно и топло време; Јапиг (наречен според Јапигија, т.е. Апулија) бил ветар што дувал од северозапад и бил погоден за оние кои патувала кон Стара Грција; Нот бил јужен ветар кој бил многу опасен, зашто често носел бура и ја попречувал пловидбата; Фавонија била персонификација на западниот ветар кој во Италија дувал во февруари, носејќи ја пролетта; додека Еол бил бог на ветровите,„Objašnjenja“, во: Rimska lirika. Beograd: Rad, 1964, стр. 105-108. кој ги држел затворени во својата пештера.Хорације, Одабране песме. Београд: Нолит, 1956, стр. 9.

Ветрот како тема во уметноста и во популарната култура
Ветрот како мотив во книжевноста
 „Мајката на ветровите“ — естонска народна приказна.Волшебниот прстен - Естонски народни приказни. Наша книга, Скопје, 1969, стр. 57-59.
 „Развигорче“ — песна на македонската поетеса Христина Аслимоска.Христина Аслимоска, Заорок. Скопје: Македонски духовни конаци, 2001, стр. 12.
 „Ветерот и кравите“ — кус расказ за деца на ангискиот писател Доналд Басет од 1967 година.Доналд Бисет, Разговори со еден тигар. Култура, Македонска книга, Мисла, Наша книга и Детска радост, Скопје, 1993, стр. 28-30.
 „Палавостите на пролетниот ветер“ — песна за деца на хрватскиот поет Григор Витез.Григор Витез, Песни. Мисла, Македонска книга, Култура, Наша книга и Детска радост, Скопје, 1990, стр. 57.
 „Гитарата на есенскиот ветер“ — песна за деца на Григор Витез.Григор Витез, Песни. Мисла, Македонска книга, Култура, Наша книга и Детска радост, Скопје, 1990, стр. 71.
 „Попот, Северецот и Југот...“ — расказ за деца на македонскиот писател Киро Донев од 2013 година.Киро Донев, Приказни од куќичката на дрво. Скопје: Македоника литера, 2013, стр. 143-145.
 „Рапсодија во ветровитата ноќ“ (англиски: Rhapsody on a Windy Night) - песна на англискиот поет Т.С. Елиот од 1917 година.T. S. Eliot, Selected Poems. Harmondsworth, Middlesex: Penguin Books in association with Faber and Faber, 1952, стр. 23-25.
 „Крај мене мина ветрот“ — песна на бугарскиот поет Николај Зидаров.Поетска читанка: Избор од македонската и светската поезија за деца, Просветно дело, Редакција „Детска радост“, Скопје, 2005, стр. 46.
 „Се разбудил орканот лут...“ (српски: Probudio s’ orkan ljuti) - песна на српскиот поет Јован Јовановиќ-Змај.Zoran Mišić, Antologija srpske poezije. Nolit, Beograd, 1963, стр. 54.
 „Ветрот во еден град“ (италијански: Veno in una città) - расказ на италијанскиот писател Итало Калвино.Italo Kalvino, Pre nego što kažeš „halo“. Beograd: Rad, 2001, стр. 29-36.
 „Дојрански ветришта“ — песна на македонскиот поет Блаже Конески од 1984 година.Блаже Конески, Збор и опит 1. Скопје: Арс Ламина - публикации, Арс Либрис, 2021, стр. 99.
 „Пламениот ветар“ (хрватски: Plameni vjetar) - песна на хрватскиот писател Мирослав Крлежа.Miroslav Krleža, Lirika. Sarajevo: Svjetlost, 1966, стр. 24-25.
 „Ветар во ноемвриска ноќ“ (хрватски: Vjetar u novembarskoj noći) - песна на Мирослав Крлежа.Miroslav Krleža, Lirika. Sarajevo: Svjetlost, 1966, стр. 69.
 „Безобразниот ветер“ — краток расказ на македонскиот писател Ѓорѓи Крстевски од 2019 година.Ѓорѓи Крстевски, Другата страна. Скопје: Бегемот, 2019, стр. 7.
 „Северко“ — песна на македонскиот поет Васил Куноски.Васил Куноски, Песни. Скопје: Просветно дело, Редакција „Детска радост“, 2004, стр. 15.
 „Како да го фатам“ — песна на Васил Куноски.Васил Куноски, Песни. Скопје: Просветно дело, Редакција „Детска радост“, 2004, стр. 27.
 „Убавицата и ветрот“ — песна на шпанскиот поет Федерико Гарсија Лорка.Федерико Гарсија Лорка, Песме. Рад, Београд, 1970, стр. 35-37.
 „Морски развигор“ (француски: Brise marine) - песна на францускиот поет Стефан Маларме.Стефан Маларме, Песме. Београд: Култура, 1970, стр. 14-15.
 „Приказна за ветерот Северко“ — расказ на македонскиот писател Ванчо Николески.Ванчо Николески, Приказни од моето село. Култура, Скопје, 1964, стр. 16-20.
 „Внатрешната страна на ветрот“ (српски: Унутрашња страна ветра) - роман на српскиот писател Милорад Павиќ од 1991 година.„Белешка о писцу“, во: Милорад Павић, Кутија за писање. Београд: Народна библиотека Србије, 2012, стр. 121.
 „Ноќен ветар“ - песна на рускиот писател Борис Пастернак.Борис Леонидович Пастернак, Изабране песме. Нови Сад: Orpheus, 2011, стр. 260.
 „Ветрот на далечината“ - расказ на мексиканскиот писател Хосе Емилио Пачеко.Riba, patka, vodozemac: Priče o životinjama (Priredila Ljubica Arsić). Beograd: Laguna, 2014, стр. 383-385.
 „Црн ветар“ - песна на македонскиот поет Анте Поповски.Анте Поповски, Дрво што крвави. Скопје: Детска радост, Наша книга, Македонска книга, Култура, Мисла, 1991, стр. 76.
 „Запис за црвените ветрови“ — песна на македонскиот поет Анте Поповски.Анте Поповски, Поезија. Наша книга, Скопје, 1990, стр. 160.
 „Ветер“ — песна на македонскиот поет Анте Поповски.Анте Поповски, Поезија. Наша книга, Скопје, 1990, стр. 527.
 „Ветрот и детето“ — кус расказ на македонскиот писател Гето Руди од 2017 година.Гето Руди, Можеше да биде реми. Скопје: Темплум, 2017, стр. 42-44.
 „Ветар“ - песна на рускиот поет Владимир Солоухин.Антологија руске лирике – X-XXI век. Књига II: Прва четвртина – средина XX века (авангарда и социјалистички реализам). Београд: Paidea, 2007, стр. 255-256.
 „Ветар“ — песна на англискиот писател Роберт Луис Стивенсон.Поетска читанка: Избор од македонската и светската поезија за деца, Просветно дело, Редакција „Детска радост“, Скопје, 2005, стр. 44.
 „Ветер капки шутирал“ — песна на македонскиот поет Стојан Тарапуза.Стојан Тарапуза, Сон на тркала, Просветно дело, Редакција „Детска радост“, Скопје, 2015, стр. 48.
 „Ветерот еднаш направил грешка“ — песна на Стојан Тарапуза.Стојан Тарапуза, Сон на тркала, Просветно дело, Редакција „Детска радост“, Скопје, 2015, стр. 50.
 „Алина по којзнае кој пат“ — краток расказ на македонската писателка Оливера Ќорвезироска од 2021 година.Оливера Ќорвезироска, Престапни години (прозен календар). Скопје: Бегемот, 2021, стр. 181.
 „Понекогаш кога ќе задува јужниот ветар“ - расказ на македонскиот писател Живко Чинго од 1963 година.Живко Чинго, Пасквелија. Скопје: Култура, 1968, стр. 24-30.
 „Ветрот носи убаво време“ - песна на македонскиот поет Ацо Шопов од истоимената збирка од 1957 година.Ацо Шопов, Песни. Скопје: Македонска книга, Мисла и Култура, 1988, стр. 54.„Хронологија“, во: Ацо Шопов, Песни. Скопје: Македонска книга, Мисла и Култура, 1988, стр. 159.

Ветрот како тема во музиката
 „Ветрот е див“ (англиски: Wild is the wind) - песна на британскиот рок-музичар Дејвид Боуви (David Bowie) од 1976 година.YouTube, David Bowie - Wild Is The Wind (пристапено на 8.5.2017)
 „Божествен ветар“ (англиски: Divine Wind) - песна на американската рок-група Blue Oyster Cult од 1980 година.Divine Wind - Blue Öyster Cult - YouTube (пристапено на 24.4.2018)
 „Дувај ветру, дувај“ (англиски: Blow Wind Blow) - песна на американскиот музичар Том Вејтс (Tom Waits) од 1987 година.DISCOGS, Tom Waits ‎– Franks Wild Years (пристапено на 20.7.2019)
 „Венецијански развигор“ (англиски: Venetian Breeze) — композиција на Бени Голсон (Benny Golson).Jay Jay Johnson, Fantasy, OMMCD 003, 1996.
 „Лесен ветар“ (англиски: Easy Wind) - песна на американската рок-група Grateful Dead од 1970 година.YouTube, Easy Wind (пристапено на 30.5.2019)
 „Меки ветрови“ (англиски: Soft winds) — композиција на американскиот џез-музичар Бени Гудмен (Benny Goodman).Jay Jay Johnson, Fantasy, OMMCD 003, 1996.
 „Наспроти ветрот“ - песна на македонската етно-група Dragan Dautovski Quartet.Dragan Dautovski Quartet, The Path of the Sun. Dragan Dautovski - DDQ Music, DDQM 002, 2008.
 „Ладно ветре на карпите“ (англиски: Cool Breeze On The Rocks) — песна на американската хип-хоп група De La Soul.De La Soul – 3 Feet High And Rising (пристапено на 25.6.2022)
 „Идиотски ветар“ (англиски: Idiot Wind) - песна на американскиот рок-музичар Боб Дилан од 1975 година.YouTube, Bob Dylan - Idiot Wind (Audio) (пристапено на 29.3.2020)
 „Со ветрот в лице“ (српски: S vetrom uz lice) — музички албум на српската рок-група ЕКВ (ЕКВ) од 1986 година.Discogs, Ekatarina Velika ‎– S Vetrom Uz Lice (пристапено на 13.8.2020)
 „Прашина на ветрот“ (англиски: Dust in the wind) — песна на американската група Канзас (Kansas).YouTube, Dust in the wind lyrics - Kansas (пристапено на 28.1.2017)
 „Леден ветар“ (англиски: Eisiger Wind) — песна на швајцарската панк-рок група Клинекс/ЛиЛиПУТ (Kleenex/LiLiPUT).YouTube, Kleenex/LiLiPUT - Eisiger Wind (from Kleenex/LiLiPUT) (пристапено на 1.7.2017)
 „Ветрот и дождот“ (англиски јазик: The Wind And The Rain) — песна на американската рок-група Мит папетс (Meat Puppets) од 1987 година.Meat Puppets – Mirage (пристапено на 21.3.2023)
 „Секој начин на којшто дува ветрот“ (англиски: Any Way The Wind Blows) — песна на американската рок-група The Mothers Of Invention од 1966 година.Discogs, The Mothers Of Invention ‎– Freak Out! (пристапено на 11.7.2019)
 „Со лицето спроти ветрот“ (англиски јазик: Facing The Wind) — песна на германската музичарка Нико (Nico) од 1968 година.Nico (3) – The Marble Index (пристапено на 13.5.2023)
 „Ветрот завива“ (англиски: Howlin Wind) — песна од истоимениот албум на британскиот рок-музичар Греам Паркер (Graham Parker) од 1976 година.DISCOGS Graham Parker And The Rumour ‎– Howlin Wind (пристапено на 24.12.2017)
 „Ветровито“ (англиски: Windy) — песна на британската рок-група Прем (Pram) од 1995 година.Pram – Helium (пристапено на 1 ноември 2023)
 „Прашина на ветрот“ (англиски: Dust in the wind) — песна на американскиот рок-музичар Тод Рундгрен (Todd Rundgren)“ од 1972 година.Todd Rundgren ‎– Something / Anything? (пристапено на 27.12.2017)
 „Виор“ (англиски: Whirlwind) — песна на британската рок-група Рокси Мјузик од 1975 година.Roxy Music ‎– Siren (пристапено на 27.12.2017)
 „Бакнежи на ветрот“ (англиски: Kisses on the Wind) — песна на американската пејачка Нене Чери од 1989 година.Neneh Cherry - Kisses On The Wind (посетена на 15.11.2016)

Ветрот како тема во филмот
 „Ветар во кутиче кибрит“ - македонски телевизиски филм од 1970 година.

 Наводи 


Категорија:Атмосферска динамика
Категорија:Едрење
Категорија:Метеоролошки појави