Башкортостан

Башҡортостан РеспубликаһыРеспублика БашкортостанРепублика Башкортостан</big>

мини|десно|300п|Главниот град Уфа
мини|десно|300п|Реката Белаја
мини|десно|300п|Башкир во носија, 1910 г.

Башкортостан (башкирски: Башҡортостан; руски: Башкортостан; татарски: Башкортостан) — автономна република во составот на Руската Федерација.

 Географија 

Башкортостан е сместен во делот од Јужен Урал.

 Површина: .
 Граници: Пермски крај (север), Свердловска област (североисток), Чељабинска област (североисток/исток/југоисток), Оренбуршка област (југоисток/југ/југозапад), Татарстан (запад), и Удмуртија (северозапад).
 Највисока точка: Јамантау (1.638 м).
 Mаксимално Север->Југ растојание: 550 км.
 Maксимално Исток->Запад растојание: преку 430 км.

 Часовен појас 

Башкортостан е сместен во Екатеринбуршката часовен појас (YEKT/YEKST). UTC разлика од +0500 (YEKT)/+0600 (YEKST).

 Реки 

Постојат преку 13.000 реки во оваа република. Од кои најголеми се:

 Белаја (1,430 км)
 Уфа (918 км)
 Сакмара (760 км)
 Ик (571 км)
 Дјома (556 км)
 Ај (549 км)
 Јурузан (404 км)
 Бистар Тануп (345 км)
 Сим (239 км)
 Нугуш (235 км)
 Таналик (225 км)
 Ѕилим (215 км)
 Сјун (209 км)

 Езера 

Постојат преку 2.700 езера и резервоари. Најголеми се:

 Асиликул ()
 Кандрикул ()
 ургун ()
 Павловски Резервоар ()
 Нугушкојски Резервоар ()

 Планини 

Башлортостан содржи делови од јужниот Урал и други планини, од кои најголеми се:

 Јамантау (1.638 м)
 Голем Иремел (1.582 м)
 Мал Иремел (1.449 м)
 Арвјакрјаз (1.068 м)
 Зилмердак (909 м)
 Алатав (845 м)
 Јурматав (842 м)

 Природни богатства 

Башкортостан е најбогатата земја во Русија со минерали. Најмногу има наоѓалишта на: нафта, природен гас, јаглен, од металите има на манган, хром, од неметалите има на (кристали, флуорит, сулфур пирит, барит, силикат, азбест, а од природните камења се (малахит, жад, гранит).

Башкортостан е исто така богата со извори на минерална вода, лековита, и вода за пиење.

 Клима 

 Просечна годишна темперутура: 0.3 °C (планини) to 2.8 °C (низина)
 Просечна јануарска температура: -16 °C
 Просечна јулска температура: +18 °C

 Историја 

мини|250п|десно

Подрачјето на денешниот Башкортостан некогаш била т.н. „Велика Хунгарија“ (-{Magna Hungaria}-), татковина на денешниот унгарски народ. Исламот продрел меѓу нив во  век и до  век станал доминантна религија. Џингис Кан околу 1220 година завладеал со Башкортостан. Под монголско владеење Башкирите биле до средината на  век, кога нивните племенски поглавици доброволно се приклучиле кон царството на Иван Грозни. Губернија во Уфа е основана 1865 година додека Автономната Башкирска советска република настанала во 1919 година. На 25 февруари 1992 година територијата го добила сегашното име: Република Башкортостан.

 Население 

 Население: 4.104.336 (2002)
 Урбано: 2.626.613 (70,8%)
 Рурално: 1.477.723 (29,2%)
 Maжи: 1.923.233 (46,9%)
 Жени: 2.181.103 (53,1%)
 Жени на 1000 мажи: 1.134
 Просечна старост: 35,6 г
 Урбано: 35,2 г
 Рурално: 36,4 г
 Maжи: 33,4 г
 Жени: 37,7 г
 Домаќинства: 1.429.004 (со 1.066.649 жит.)
 Урбани: 931.417 (со 2.592.909 жит.)
 Рурални: 497.587 (со 1.473.740 жит.)
 Наталитет (2005)
 Раѓања: 44.094 (10,8)
 Умирања: 57.787 (14,2)
 Етнички групи

Според последниот руски попис од 2002, во Башкортостан најмногу живеат Руси и Башкири. Следува табела на пописите од 1926, па до последниот:

 попис  1926 попис  1939 попис  1959 попис  1970 попис  1979 попис  1989 попис  2002 Башкири 625,845 (23.5%) 671,188 (21.2%) 737,744 (22.1%) 892,248 (23.4%) 935,880 (24.3%) 863,808 (21.9%) 1,221,302 (29.8%) Руси 1,064,707 (39.9%) 1,281,347 (40.6%) 1,418,147 (42.4%) 1,546,304 (40.5%) 1,547,893 (40.3%) 1,548,291 (39.3%) 1,490,715 (36.3%) Татари 621,158 (23.3%) 777,230 (24.6%) 768,566 (23.0%) 944,505 (24.7%) 940,436 (24.5%) 1,120,702 (28.4%) 990,702 (24.1%) Чуваши 84,886 (3.2%) 106,892 (3.4%) 109,970 (3.3%) 126,638 (3.3%) 122,344 (3.2%) 118,509 (3.0%) 117,317 (2.9%) Мари 79,298 (3.0%) 90,163 (2.9%) 93,902 (2.8%) 109,638 (2.9%) 106,793 (2.8%) 105,768 (2.7%) 105,829 (2.6%) Украинци 76,710 (2.9%) 99,289 (3.1%) 83,594 (2.5%) 76,005 (2.0%) 75,571 (2.0%) 74,990 (1.9%) 55,249 (1.3%) други 113,232 (4.2%) 132,860 (4.2%) 129,686 (3.9%) 122,737 (3.2%) 115,363 (3.0%) 111,045 (2.8%) 123,222 (3.0%)
 Наводи 

 Надворешни врски 

Категорија:Републики во Русија

Категорија:Држави и територии настанати во 1917 година