Ѣ

Јат (кирилица: ; глаголица: 10px) — 32-та буква од старословенското писмо и име на гласот кој таа го претставува.

Јатот бил долга самогласка. Се претпоставува дека се изговорал како  (широко е), рефлексија на првобитните индоевропски гласови: долго е (, т.е. *ē) и двогласките:  и . Објаснето на македонски, како среден глас помеѓу е и а (Еа): врм, млко, сно. Овој глас се развил доцна во историјата на словенските јазици  како втора палатализација на словенските заднонепчени согласки.

Интересно е тоа што во најраните текстови оваа буква била помешувана со а јотирано (). Едно објаснение е дека солунскиот дијалект (врз кој се заснова старословенскиот јазик) како и другите македонски старословенски дијалекти се префрлиле од  независно од северните и западните словенски подгрупи. Исто тка збунува тоа што кириличниот знак за јус мало () изгледа многу слично на глаголската ознака за Јат (, може да се види само со Уникод 4.1.

мини|лево|Буквата „јат“ во разни фонтови. Заб: малото ракописно јат има поинаков облик

 Историја 
 Рефлексии во словенските јазици 
Во разните современи словенски јазици буквата јат се има одразено во самогласки. На пример, старословенскиот основен збор běl станал бел  на македонски,  — бел (изг. бјел) на стандарден руски (дијалекти: , , па дури и  во некои краишта), бил  на украински, бял(изг.бjал)/бел на бугарски, биел/биали на полски и били на чешки. Постојат и постари неповрзани рефлексии како: стар збор  (двоколки) станало „телеги“ на руски, но на српски станало „таљиге“.

Најинтересна е судбината на јатот во српскохрватскиот јазик. Имено во рамките на овој дијасистем се јавуваат три рефлекса на јатот што претставува една од основните поделби на српскохрватските дијалекти. Рефлексите се следниве:
  > e - екавски дијалекти
  > и - икавски дијалекти
  > ије (ако јатот бил долг) и  > је (ако јатот бил долг) - јекавски дијалекти
Така:
 млко > млеко/mleko, млико/mliko, млијеко/mlijeko
 мсто > место/mesto, мисто/misto, мјесто/mjesto

 Мешање со други букви 
Како резултат на овие рефлексии, јат повеќе не претставувал засебна фонема, туку станал идентичен со некој друга во даден словенски јазик. Затоа децата морале да учат напамет каде да стават, а каде да не стават „јат“. Затоа оваа буква била исфрлена во низа правописни реформи: во српскиот со реформата на Вук Стефановиќ Караџиќ, која подоцна била прифатена и во македонскиот, во рускиот, белорускиот и украинскиот отприлика со Октомвриската револуција, а во бугарскиот дури во 1945 г. Денес буквата не се користи во ниту еден словенски јазик, туку само во старословенскиот, и од 1991 г. во некои реклами поради штос.

 Обид за враќање во Бугарија 
По 1989 многу десничарски политички организации во Бугарија, меѓу кои Радикалната национална партија на Бугарија и ВМРО-БНД пробале да издејствуваат повторно воведување на буквата „јат“ во бугарската азбука, но не успеале.

 Поврзано 
 Јус
 Старословенски гласовен систем
 Старословенски морфолошки систем