Старословенска азбука

Старословенска азбука, црковнословенско писмо, поретко климентовица () или стара кирилица — писмо создадено за време на IX век за пишување на старословенскиот јазик. Азбуката била заснована на грчкото писмо и со тоа се заменила првата словенска азбука — глаголицата. 

Старословенската азбука била создадена во крајот на IX век. Една од теориите е дека таа била создадена за време на постоењето на Првото Бугарско Царство,The Orthodox Church in the Byzantine Empire, Oxford History of the Christian Church, J. M. Hussey, Andrew Louth, Oxford University Press, 2010, ISBN 0191614882, p. 100.Southeastern Europe in the Middle Ages, 500-1250, Cambridge Medieval Textbooks, Florin Curta, Cambridge University Press, 2006, ISBN 0521815398, pp. 221-222.History of the Balkans: The Joint Committee on Eastern Europe Publication Series, No. 12, Barbara Jelavich, Cambridge University Press, 1983, ISBN 0521274583, p. 16.  најверојатно во 893-тата година на Црковно-народен собор, на кој биле присутни и дел од учениците на браќата Кирил и Методиј.The Entry of the Slavs into Christendom: An Introduction to the Medieval History of the Slavs, A. P. Vlasto, CUP Archive, 1970, ISBN 0521074592, p. 41.Сборник во чест на акад. Димитар Ангелов, Археолошки институт и музеј на Бугарската Академија на Науките), редактор проф. Велизар Велков, 1994 г. ISBN 9544302352, стр. 138-139.Grigorovicevo evangelie, broj 9, Makedonski srednovekovni rakopisi, Vangelija Despodova, Intitutt za istražuvanje na staroslovenskata kultura, 1988, str. 170. Оваа азбука подоцна во историјата започнала да се нарекува како „кирилица“, во чест на Св. Кирил, мисионер кој заедно со својот брат, Методиј ја измислиле глаголицата - првата словенска азбука. Кирилицата во добар дел е заснована на грчкото писмо, но можат да се забележат и некои латински или хебрејски влијанија. Како официјално писмо, новата азбука прво ја прифатило Бугарското Царство, кога речиси истовремено монахот Црноризец Храбар го напишал трактатот За буквите,  во кој детално се разработува оправданоста за постоење на посебно словенско писмо и во кој се брани словенската писменост. Ова се случило за време на владеењето на Симеон Велики, кој бил под силно византиско културно влијание. Самиот тој завршил Магнаурската школа во Цариград и бил дури нарекуван полугрк. 

Македонската наука смета дека донесените одлуки на Преславскиот собор во 893 година и замената на глаголицата со писмо поблиску до грчкото, биле причината несогласните Климент и Наум да се повлечат од Преслав во тогашната покраина Кутмичевица, во денешна Република Македонија. Тука тие почнале да градат нов духовен и книжевен центар преку Охридската книжевна школа, а Климент ја обновил Брегалничката епископија. Како епископ тука тој го поставил својот кирилометодиев соученик Константин Презвитер — повлекувајќи го исто од Преслав. Во Бугарија се смета дека овие настани се случили со согласието на релевантните црковни и државни органи.

За време на следните векови, кирилицата се адаптирала на промените во говорниот јазик, развила регионални варијации за задоволување на локалните потреби и била предмет на академски реформи и политички декрети. Варијации на кирилицата се употребуваат како писма кај јазиците ширум источна Европа и Азија.

 Азбуката 
 Буква Уникод Изворноиме Име(трансл.) Име(МФА) Предавањена македонски МФА  А а  azǔ  а   Б б  buky  б  В в  vědě  в  Г г  glagoli  г  Д д dobro  д   Є є  estǐ  е  Ж ж  živěte  ж <center> Ѕ ѕ  dzělo  ѕ   З з  zeml’ja  з   И и  iže  и   І і / Ї ї  i  и   К к  kako  к  Л л  ljudije  л   М м  mūslite  м   Н н  našǐ  н   О о  onǔ  о   П п  pokoi  п   Р р  rǐci  р  С с  slovo  с   Т т  tvrǐdo  т     Ѹ ѹ ukǔ  у   Ф ф  frǐtǔ  ф  Х х  xěrǔ ? х   Ѡ ѡ  otǔ  о   Ц ц  ci  ц    Ч ч  červ  ч   Ш ш  ša  ш  Щ щ  šta  шт, шч   Ъ ъ  jerǔ  '   Ы ы  jerū  ' + и   Ь ь jerǐ  ии   Ѣ ѣ  jatǐ  је   Ю ю  ju  ју   Я я  ja  jа   Ѧ ѧ  ęsǔ  е назално   Ѩ ѩ  jęsǔ  ј + е назално   Ѫ ѫ  ǫsǔ  о назално   Ѭ ѭ jǫsǔ  ј + о назално   Ѯ ѯ  ksi  кс  Ѱ ѱ  psi  пс  Ѳ ѳ  fita  меѓу т и ф (англ. „th“)   Ѵ ѵ ižica  и или в   Ѥ ѥ  jeː  ие   Ћ ћ  đerv, djerv  ѓ, џ     Ѿ ѿ  otǔ  от    Ҁ ҁ  kopa  копа  center  

 Броеви, дијакритики и интерпункција 

Секоја буква имала и нумеричка вредност. Врз низа зборови се ставало т.н. титло кое укажувало на фактот дека тие букви треба да се сметаат за броеви.Видете кирилични броеви, Титло.

Неколку дијакритики, преземени од политонската грчка ортографија, исто така се употребувале (овие може да не се прикажуваат правилно кај секој интернет пребарувач; тие треба да бидат директно над буквцата, а не горе надесно)

Интерпункциски знаци:

 ·  ано телеја (U+0387), средна точка за одвојување на зборови
 ,  запирка (U+002C)
 .  точка (U+002E)
 ։  ерменска точка (U+0589), слична на две точки
   грузиски делник на параграфи (U+10FB)
   триаголни две точки (U+2056, added in Unicode 4.1)
   баклавични две точки (U+2058, added in Unicode 4.1)
   пет точки (U+2059, added in Unicode 4.1)
 ;  грчки прашалник (U+037E), сличен на точка-запирка
 !  извичник (U+0021)

 Наводи 

 Поврзано 
 Глаголица
 Кирилица
 Кирилични броеви
 Титло
 Фонетика и фонологија на старословенскиот јазик
 Старословенски морфолошки систем
 Македонска азбука
 Македонска латиница
 Старомакедонска азбука
 Македонска преродбеничка азбука
 Илинденска азбука
 Македонска абецедарска азбука
 Македонски писма
 Македонски јазик
 Историја на македонскиот јазик

 Извори 
 A Berdnikov and O Lapko, "Old Slavonic and Church Slavonic in TEX and Unicode", EuroTEX ’99 Proceedings , септември 1999
 DJ Birnbaum, "Unicode for Slavic Medievalists" , 28 септември 2002
 M Everson and R Cleminson, "Final proposal for encoding the Glagolitic script in the UCS", Expert Contribution to the ISO N2610R , 4 септември 2003
Iliev, I. Short History of the Cyrillic Alphabet. Plovdiv. 2012/Иван Г. Илиев. Кратка история на кирилската азбука. Пловдив. 2012. Short History of the Cyrillic Alphabet
 V Lev, "The history of the Ukrainian script (paleography)", in Ukraine: a concise encyclopædia, volume 1. University of Toronto Press, 1963, 1970, 1982. ISBN 0-8020-3105-6
 V Simovyc and JB Rudnyckyj, "The history of Ukrainian orthography", in Ukraine: a concise encyclopædia, volume 1 (op cit).
 J Zamora, "Help me learn Church Slavonic", online 
 Украинска Википедија, „Кирилиця“

Категорија:Кирилични азбуки
Азбука
Категорија:Преславска книжевна школа
Категорија:Средновековна македонска книжевност