Сланско

Сланско — село во Општина Македонски Брод, во областа Порече, во околината на градот Македонски Брод.

 Потекло на името 

Се верува дека името на селото потекнува по извор на солена вода во близина на селото.

 Географија и местоположба 

мини|300п|лево|Маалото Рајовци

Селото се наоѓа во областа Порече, во крајниот јужен дел на територијата на Општина Македонски Брод, на северозападните падини на Бушева Планина, од десната страна на реката Треска. Селото е ридско, на надморска височина од 750 метри. Од градот Македонски Брод е оддалечено 4,5 километри.

Атарот зафаќа површина од 17,3 км2. На него преовладуваат шумите на површина од 1.243 хектари, на пасиштата отпаѓаат 212 хектари, а на обработливото земјиште 175 хектари.

Низ селото тече Сланштица, мала планинска река со притоки од длабоки долови.

Сланско има три нееднакви маала, Горно Маало, Мурговци и Рајовци. Двете маала (Горно Маало и Мурговци) ги поврзува главниот селски пат, додека третото маало (Рајовци) е од другата страна на реката.

Селото е поврзано со асфалтен пат од градот Македонски Брод, кој подоцна продолжува до селото Дреново.

Соседни села на селото Сланско се: Дреново од југ, Латово, Пласница и Преглово од запад, Суводол од север, Дебреште и Кошино од исток и југоисток. Селото исто така граничи и со градот Македонски Брод од север.

 Историја 

мини|десно|300п|Групен фотопортрет на Ѓурчин Наумов (лево), Питу Гули (во средината) и Јордан Пиперката (десно).

Селото се споменува во турските пописни дефтери од 1467/68 година, како дел од Кичевската нахија (Nahiye-I Kirçova) и имало 40 семејства, 2 неженети и 1 вдовица, сите христијани.Турски документи за историјата на македонскиот народ кн.4, Методија Соколоски, д-р Александар Стојановски, Скопје 1971, стр.247

Во  век, Сланско било село во Прилепската каза на Отоманското Царство, иако географски припаѓало на Порече.

Вкупно 17 жители на оваа населба се заведени како жртви во Втората светска војна.

 Стопанство 

Селото има полјоделско-шумарска функција.

 Население 

Според податоците на Васил К’нчов („Македонија. Етнографија и статистика“) од 1900 година, во селото Сланско имало 560 жители, сите Македонци.Васил К’нчов. „Македонија. Етнографија и статистика“. Софија, 1900, стр. 258. По податоците на секретарот на Бугарската егзархија, Димитар Мишев („La Macédoine et sa Population Chrétienne“) во 1905 година во Сланско имало 600 жители.D.M.Brancoff. "La Macédoine et sa Population Chrétienne". Paris, 1905, р. 156-157.

На Етнографската карта на Битолскиот Вилает од 1901 г. Сванско се води како чисто македонско село во Прилепската каза на Битолскиот санџак со 70 куќи.

Според германска карта издадена во 1941 година, а заснована на пописот на Кралството Југославија од 1931 година, селото имало 450 Македонци.

Селото преминало од средно во мало, населено со македонско население. Така, во 1961 година Сланско броело 579 жители, а во 1994 година 218 жители.

Според пописот од 2002 година, во селото Сланско имало 169 жители, сите Македонци.

Според последниот попис од 2021 година, во селото живееле 96 жители, од кои 94 Македонци и 2 Албанци.

 Родови 

Сланско е македонско православно село. Селото е многу старо, доказ за тоа се и староседелските родови во селото. Населението верува дека потекнува од тројца, а секој брат основал посебно маало во селото.

Родови во селото се:

 Во Горно Маало се родовите: Докузовци, Божиновци, Јосифовци, Којовци и Шундевци, сите заедно имаат 53 куќи;
 Во Мурговско Маало се родовите: Ѓермановци, Најдовци, Стефановци и Тошаревци, сите заедно имаат 35 куќи;
 Во Рајовско Маало се родовите: Котевци, Таневци, Лапевци и Рајовци, сите заедно имаат 13 куќи.

Сите родови во селото се староседелски.

 Самоуправа и политика 

мини|300п|десно|Споменици за Илинденското востание и НОБ во селото

Селото влегува во рамките на Општина Македонски Брод, која била променета со новата територијална поделба на Македонија во 2004 година, при што кон нејзе била придодадена поранешната Општина Самоков. Во периодот од 1996-2004 година, селото било во рамките на некогашната Општина Македонски Брод.

Во периодот 1950-1952, селото било дел од некогашната општина Брод, во која влегувале селата Брод, Девич, Дреново, Латово, Сланско, Суви Дол и Требино.

Во периодот 1952-1955, селото било дел од тогашната општина Брод, во која покрај селото Сланско се наоѓале селата Брод, Девич, Дреново, Грешница, Латово, Суво Дол и Требино.

Во периодот 1955-1957, селото било дел од тогашната општина Брод.

Во периодот 1957-1965, селото се наоѓало во некогашната општина Брод.

Во периодот 1965-1996 година, селото се наоѓало во рамките на големата Општина Брод.

 Избирачко место 

Во селото постои избирачко место бр. 0229 според Државната изборна комисија, кое е сместено во основното училиште.

На локалните избори во 2017 година, на ова избирачко место биле запишани вкупно 113 гласачи. На претседателските избори во 2019 година, на ова избирачко место биле запишани вкупно 105 гласачи.

 Културни и природни знаменитости 

мини|300п|десно|Главната селска црква „Св. Никола“

Цркви
 Црква „Св. Никола“ — главна селска црква
 Црква „Св. Илија“ — гробјанска црква

Реки
 Сланска Река — мала река покрај селото

 Редовни настани 

 Илинден (2 август) — селска слава
 Свети Никола (19 декември) — селска слава

 Личности 
 Илинденци 
 Ѓурчин Наумов-Пљакот, Војвода Илинденски
 Милан Стефаноски
Георги Апостолов
Гино Андреев
Дамјан Здравев
Секула Здравев
Диме Влечков
Димитрија Кочов
Димитрија Толев
Иван Смилев
Илија Апостолов
Илија Тодоров
Китан Котев
Кузман Тодоров
Лазар Бошков
Мишко Фиданов
Никола Влечков
Никола Димев
Петар Дуков
Цветан Алексов
Симеон Мицев
Цветан Велев Меро

 Загинати во Балканските војни / Првата светска војна 

 Ванѓел Велјаноски
 Ванѓел Димоски
 Аго Бегоски
 Блаже Бошкоски
 Блаже Филипоски
 Борис Котески
 Дамјан Јовески
 Дамјан Тоцески
 Димко Огненоски
 Диме Танески
 Мисајле Шошкеноски
 Јован Пајдоски
 Јошко Најдоски
 Мисајле Смилески
 Милутин Лешкоски
 Милан Здравески
 Павле Мишкоски
 Петре Здравески
 Најдо Димоски
 Никола Димоски
 Никола Стојкоски
 Раде Стојоски
 Ристе Којоски
 Раде Смилески
 Раде Апостолски
 Tpпкo Котески
 Тодор Шашкоски
 Томче Талески
 Тирчо Котески
 Цветан Трајчески

 Борци во НОБ 
мини|300п|десно|Загинатите борци од селото за време на НОБ

 Раде Ѓ. Блажески (1924 - 1944)
 Мица Блажеска (1908- )
 Светозар А. Велјаноски (1920 - 1944)
 Дафиле С. Јосифоски (1910 - 1944)
 Јордан С. Јосифоски (1924 - 1944)
 Милан K. Костадиноски (1914 - 1944)
 Панто С. Мицкоски (1913 - 1944)
 Душан Д. Стојаноски (1920 - 1945)
 Аце М. Тодороски (1924 - 1944)
 Стојо Цветаноски (1910-1944)
 Генадија И. Лешко (? - 1953)
 Стојан Д. Смилески (1924 - 1991)
 Лешко Г. Раде (1923)
 Ристе Ѓ. Ристески (1918-2010)

 Културни дејци 
 Илија Сланштанец, македонски писател и историчар.

 Иселеништво 
Со текот на годините огромен број од населението на селото се има отселено.Највише иселеници има во Дреново(32 куќи) и Софија(30 куќи) други иселеници се наоѓаат во: Скопје,Кичево,Македонски Брод,Прилеп,Белград,Крушево и на многу други места.Иселеници од постаро време има и во некои Битолско-Прилепски села

 Галерија 

 Наводи 

 Надворешни врски 


Категорија:Села во Македонија
Категорија:Поречки села
Категорија:Села во Општина Македонски Брод
Категорија:Села со слава Илинден во Македонија