Базалт

мини|250п|Базалтни столбови во Стаза на дивовите во северна Ирска
Базалт — магматска карпа, со темна или црна боја, која се одликува со својата тврдост. Оваа карпа е потврда од гранитот. Базалтот го сочинува дното на длабоките мориња и служи како многу добар градежен материјал, особено за градење на патишта.

Обично е ситнозрнест поради долгото ладење на лавата на површината од земјата. Може да биде со порфирна структура, т.е. да содржи поголеми кристали во матрична форма. Може да има везикуларна или флуидална текстура. Базалтот обично е црн или сив. Базалтните магми се оформуваат со декомпресивно топење на Земјината кора. Повеќе од 90% од сите вулкански карпи на Земјата се базалт.

Плиниј Постариот го користел зборот базалт.

 Типови на базалт 
 толеитски базалт има релативно малку силициум и сиромашен е со натриум. Најголем дел од базалтот од океанското дно е од овој тип. 
 високоалуминиумски базалт кој содржи повеќе од 17% (Al2O3) 
 алкален базалт има релативно малку силициум, а богат е со натриум. Може да содржи алкален момирок и флогопит.
 бонинит е андезит богат со магнезиум.

 Петролошки одлики 
Базалтот е карактеристичен по калцитниот плагиокласен момирок и пироксенот. Оливин исто така може да се најде во значајна мерка. Во базалтот може да се најдат и оксиди на железо или оксиди на железо и титан, како што се магнетит, улвоспинел и илменит. Поради присуството на тие материјали, базалтот има силни магнетни својства.

Во теолеитичкиот базалт има пироксени и калциум богат со плагиоклас. Матрицата на карпата често содржи кварц, тридимит или кристобалит. 
Во високоалуминиумскиот базалт присутни се фенокристали на момирок. Алкалниот базалт е без ортопироксени. 
Базалтот има високотемпаратурна течна и цврста фаза. Блиску до Земјината површина има 1200 °C.
Повеќето телеолити се создаваат на околу 50-100 километри под површината, а алкалниот базалт се создава веројатно на 150-200 километри под површината.

 Геохемија 
Базалтот е богат со MgO и CaO, а сиромашен со SiO2 и Na2O. Базалтот најчесто има ваков состав:
45-55% SiO2, 2-6% алкали, 0,5-2,0% TiO2, 5-14% FeO и 14% или повеќе Al2O3. Составот на CaO вообичаено е околу 10%, а MgO има од 5 до 12%.

Високо алуминиумскиот базалт има 17-19% Al2O3.

 Морфологија и текстура 
мини|Базалтни столбови во Касел, Германија (старост: 60 мил. год.)
Формата, структурата и текстурата на базалтот покажуваат на кој начин излегол на површината, дали тоа било во море, со експлозивна ерупција или приерупција на лава. Кога базалтот излегува под вода, водата го лади и се создаваат карпи во форма на перници, низ кои се пробива лавата и создава нова површина.

 Наводи 

 Литература 

 A. Y. Ozerov, The evolution of high-alumina basalts of the Klyuchevskoy volcano, Kamchatka, Russia, based on microprobe analyses of mineral inclusions. Journal of Volcanology and Geothermal Research, v. 95, pp. 65–79 (2000).
 A. W. Hofmann, Sampling mantle heterogeneity through oceanic basalts: isotopes and trace elements. Treatise on Geochemistry Volume 2, pages 61–101 Elsevier Ltd.  In March, 2007, the article was available on the web at https://web.archive.org/web/20070628183205/http://www1.mpch-mainz.mpg.de/%7Egeo/hofmann/Hofmann.mantle_heterogen1.pdf.
 A. V. Sobolev and others, The amount of recycled crust in sources of mantle-derived melts. Science, v. 316, pp. 412–417 (2007). http://www.sciencemag.org/cgi/content/abstract/316/5823/412








 Надворешни врски 

 Lava - water interface
 Pillow lava USGS
 Petrology of Lunar Rocks and Mare Basalts
 Basalt in Northern Ireland 
 Basalt Columns
 PetDB, the Petrological Database 
 Pillow lava USGS

Категорија:Вулкански карпи
Категорија:Петрологија
Категорија:Геоморфологија