Маорски јазик

Маорскиот  (te reo Māori) е полинезиски јазик и мајчин јазик на староседелското население на Нов Зеланд - Маорите. Јазикот е еден од трите официјални јазика во државата, прогласен како таков во 1987 година. Маорскиот е дел од групата на источнополинезиски јазици и е сроден со куковоостровскиот маорски, туамотскиот и тахитскиот јазик. Според истражувањето од 2001 година, бројот на возрасни луѓето кои течно го зборуваат јазикот се движи на околу 9% од вкупното маорско население, илиу 29.000 возрасни лица.

Загрозеност
Од вкупно 4 милиони жители на Нов Зеланд, само околу 1,000,000 од нив се од полинезиско потекло. Од нив пак, само околу 15% умеат да го зборуваат Маорскиот јазик на нивните предци.  Овој јазик ги има следните слични проблеми како и ирскиот келтски јазик:
 во последниов век се претворил во малцински јазик иако бил главен пред тоа
 се зборува во островска држава со мал број на жители
 англискиот јазик сѐ повеќе е застапен во секојдневниот живот
 се смета дека овој јазик изумира

Класификација

Споредбената лингвистика го класифицира маорскиот јазик како полинезиски јазик, поточно дел од подгрупата на тахитски јазици од групата на источнополинезиски јазици. Во оваа група на источнополинезиски јазици се и тахитскиот, раротонганскиот, хавајскиот и рапанујскиот, меѓу другите.Biggs, Bruce (1994). "Does Māori have a closest relative?" In Sutton (Ed.)(1994), pp. 96–105Clark, Ross (1994). "Moriori and Māori: The Linguistic Evidence". In Sutton (Ed.)(1994), pp. 123–135.Harlow, Ray (1994). "Māori Dialectology and the Settlement of New Zealand". In Sutton (Ed.)(1994), pp. 106–122. Маорските говорници веруваат дека јазиците од Куковите Острови, меѓу кои и раротонганскиот, се најлесните за нив полинезиски јазици во поглед на разбирање и говорење.

 Примери 

 Календар 
Уште од времето на мисионерите, маорскиот користел транслитерација на англиските имиња за денови и месеци. Од 1990 година, Маорската јазична комисија промовирала нов („традиционален“) сет називи. Новите имиња немаат еквиваленти од предевропскиот период, но се совпаѓаат со потеклото на англиските називи (на пример, hima = moon [месечина]). Комисијата при изработката на месеците се засновала на традиционалниот племенски месечев календар.

 ден (мак.) ден (анг.) транслитерација официјалнопонеделник  Monday Mane  Rāhinaвторник Tuesday  Tūrei  RātūсредаWednesday  Wenerei  Rāapaчетврток  Thursday  Tāite  RāpareпетокFriday  Paraire  RāmereсаботаSaturday  Rāhoroi/Hāterei  RāhoroiнеделаSunday  Rātapu/Wiki  Rātapu месец (мак.) месец (анг.) транслитерација официјалнојануариJanuary  Hānuere  Kohi-tāteaфевруариFebruary  Pēpuere  Hui-tanguruмартMarch  Māehe  Poutū-te-rangiаприлApril  Āperira  Paenga-whāwhāмајMay  Mei  HaratuaјуниJune  Hune  PipiriјулиJuly  Hūrae  HōngongoiавгустAugust  Ākuhata  Here-turi-kōkāсептемвриSeptember  Hepetema  MahuruоктомвриOctober  Oketopa  Whiringa-ā-nukuноемвриNovember  Noema  Whiringa-ā-rangiдекемвриDecember  Tīhema  Hakihea

 Наводи 

 Литература
 Banks, Sir Joseph. The Endeavour Journal of Sir Joseph Banks, Journal from 25 August 1768 – 12 July 1771. Project Gutenberg. Also available on Wikisource.
 Biggs, Bruce (1994). Does Māori have a closest relative? In Sutton (ed.) (1994), pp. 96–105.
 Biggs, Bruce (1998). Let's Learn Māori. Auckland: Auckland University Press.
 Biggs, Bruce (1988). Towards the study of Maori dialects. In Ray Harlow and Robin Hooper, eds. VICAL 1: Oceanic languages. Papers from the Fifth International Conference on Austronesian linguistics. Auckland, New Zealand. January 1988, Part I. Auckland: Linguistic Society of New Zealand.
 Bauer, Winifred (1997). Reference Grammar of Māori. Auckland: Reed.
 Bauer, Winifred (1993). Maori. Routledge. Series: Routledge descriptive grammars.
 Clark, Ross (1994). Moriori and Māori: The Linguistic Evidence. In Sutton (ed.) (1994), pp. 123–135.
 Harlow, Ray (1996). Maori. LINCOM Europa.
 Harlow, Ray (1994). Māori Dialectology and the Settlement of New Zealand. In Sutton (ed.) (1994), pp. 106–122.
 Goodall, Maarire, & Griffiths, George (1980). Maori Dunedin. Dunedin: Otago Heritage Books.


 Поврзано 

 Маори
Нов Зеланд
 Недела на маорскиот јазик
 Куковоостровски маорски јазик

Надворешни врски

 Маорски јазичен акт 1987 
 Маорски јазични образовни ресурси
 Маорска јазична комисија 
 Колекција историски маорски весници
 Маорска фонологија 
 maorilanguage.net - страница за изучување основен маорски
 Седмица на маорскиот јазик 
 Публикации за маорскиот јазик 
 Чести маорски зборови

*
Категорија:Јазици на Нов Зеланд