Самоков

Самоков — село во Општина Македонски Брод, во областа Порече, во околината на градот Македонски Брод.

До 2004 година, Самоков претставувал административно седиште на истоимената општина, која ги опфаќала селата во Горно Порече.

 Географија и местоположба 

мини|300п|лево|Станбени згради во селото

Селото се наоѓа во областа Порече, во западниот висок планински дел на територијата на Општина Македонски Брод, на просторот на левата страна на реката Треска. Селото е ридско, на надморска височина од 600 метри.

Атарот зафаќа простор од 14,2 км2. Најзастапени се шумите на површина од 869 хектари, на пасиштата отпаѓаат 256 хектари, а на обработливото земјиште 182 хектари. Во вкупната површина влегува и просторот околу селото Ковач, кое не е заведено во катастарската евиденција и го дели атарот со Самоков.

До селото води асфалтен пат, кој се двои од регионалната делница Македонски Брод-Скопје.

 Историја 

Во  век, Самоков било село во Поречката нахија на Кичевската каза на Отоманското Царство. За време на отоманското владеење, Самоков било административниот центар на Порече. Во Самоков се наоѓал поречкиот мудур, а привремено престојувала и војска. Во тие времиња во Самоков се ковала железната руда, која се ископувала и измивала во поречките мелови.

Вкупно 3 жители на оваа населба се заведени како жртви во Втората светска војна.

 Стопанство 

Селото има мешовита земјоделска функција.

Во минатото, најзначаен индустриски објект била фабриката за оружје „Сувенир“, која денес работи под името „Сумбро Трејд“.

 Население 

Според податоците на Васил К’нчов („Македонија. Етнографија и статистика“) од 1900 година, во селото Самоков имало 5 жители, сите Албанци.Васил К’нчов. „Македонија. Етнографија и статистика“. Софија, 1900, стр. 258. По податоците на секретарот на Бугарската егзархија, Димитар Мишев („La Macédoine et sa Population Chrétienne“) во 1905 година во Самоков имало 400 жители.D.M.Brancoff. "La Macédoine et sa Population Chrétienne". Paris, 1905, р. 156-157.

Според германска карта издадена во 1941 година, а заснована на пописот на Кралство Југославија во 1931 година, селото имало 100 Македонци.

Селото е мало, без поголеми промени на бројот на населението. Така, во 1961 година имало 270 жители, а во 1994 година 292 жители и е населено само со македонско население.

Според пописот од 2002 година, во селото Самоков имало 388 жители, сите Македонци.

Според последниот попис од 2021 година, во селото живееле 356 жители, од кои 331 Македонец, 6 Албанци, 1 останат и 18 лица без податоци.

 Родови 

мини|300п|десно|Влезот во некогашната фабрика за оружје „Сувенир“

Самоков во целост е населено со родови на Македонци од православна христијанска вероисповед. Како средиште кое и во минатото имало управна (административна) и стопанска важност Самоков е привлечно место за доселување поради што населението во најголем дел е сочинето од доселенички родови од околните поречки села, а со изградбата на фабриката „Сувенир“ и од други краишта на Македонија. Според истражувања од 1925 година во Самоков живееле пет куќи од родот Ушиновци и три куќи од родот Лазаровци, доселени од селото Ковач. Во денешно време во Самоков живеат семејствата и родовите: Аврамоски, Ангеловски, Ванески, Видески со потекло до блиското село Косово, Златески со потекло од блиското село Ковач, Карафиловски, Јанкулоски, Огненоски и др.

 Општествени установи 

мини|300п|десно|Подрачното основно училиште „Св. Климент Охридски“ во Самоков

 Основно училиште „Св. Климент Охридски“ до V одделение, подрачно училиште на ОУ „Св. Климент Охридски“ - Македонски Брод.
 Доставна пошта (6535)

 Самоуправа и политика 

Селото влегува во рамките на Општина Македонски Брод, која била променета со новата територијална поделба на Македонија во 2004 година, при што кон нејзе била придодадена поранешната Општина Самоков. Во периодот од 1996-2004 година, селото било седиште на некогашната Општина Самоков.

Во периодот 1950-1952, селото било седиште на некогашната општина Самоков.

Во периодот 1952-1955, селото било седиште на тогашната општина Самоков, во која покрај селото Самоков се наоѓале селата Бенче, Брест, Звечан, Зркле, Инче, Ковач, Ковче, Лупште, Рамне, Старо Село и Сушица.

Во периодот 1955-1957, селото било дел од тогашната општина Манастирец.

Во периодот 1957-1965, селото се наоѓало во некогашната општина Брод.

Во периодот 1965-1996 година, селото се наоѓало во рамките на големата Општина Брод.

 Избирачко место 

Во селото постои избирачко место бр. 0259 според Државната изборна комисија, кое е сместено во основното училиште.

На локалните избори во 2017 година, на ова избирачко место биле запишани вкупно 290 гласачи. На претседателските избори во 2019 година, на ова избирачко место биле запишани вкупно 286 гласачи.

 Културни и природни знаменитости 

Археолошки ликалитетиКоцо, Димче (1996). Археолошка карта на Република Македонија. Скопје: МАНУ. ISBN 9789989101069
 Кале — градиште од доцноантичко време; и
 Во Селото — населба и некропола од доцноантичко време.

Цркви
 Црква „Св. Илија“ — главна селска црква
 Црква „Св. Теодор Тирон“ — стара црква, сместена на патот помеѓу Самоков и Ковач, која од историски причини се води под селото Ковач

 Личности 

 Злата Маџовска — била дел од Равногорското движење на Дража Михајловиќ, и партнерка на Миливоје Трбиќ.
Јордан Арсоски (1910 - 1944) — загинат во НОБ.
Јордан Јосифоски (1924 - 1944) — загинат во НОБ.
Лазо Ванески (1920 - 1944) — загинат во НОБ.
Михајло Трајаноски (1905 - 1944) — загинат во НОБ.
Тодор Аврамоски (1914 - 1944) — загинат во НОБ.
Јордан Милошески (1909 - 1944) — загинат во НОБ.

 Иселеништво 

Многу жители на Самоков и околните села се иселени во поголемите градови во Македонија. Исто така, многу жители на Самоков и околните села за време на Втората светска војна се иселени во странство.

 Галерија 

 Наводи 

 Надворешни врски 


Категорија:Села во Македонија
Категорија:Поречки села
Категорија:Села во Општина Македонски Брод