Долгаш

Долгаш — село во Општина Центар Жупа, во областа Жупа, во околината на градот Дебар.

 Географија и местоположба 

Ова мало село се наоѓа во југозападниот дел на територијата на Општина Центар Жупа. Припаѓа на областа Дебарска Жупа, чиј атар на една страна се допира со подрачјето на Општина Дебар, а на друга страна со подрачјето на Општина Струга. Селото е планинско, сместено на надморска височина од 825 метри. Од градот Дебар, селото е оддалечено 21 километар, додека од регионалниот пат Дебар-Струга (Р1201) е оддалечено 2,4 километри.

Селото лежи на западните падини на планината Стогово. Сместено е високо од левата страна над Долгашка Река.

Низ селото поминува регионалниот пат 2249, кој кај хидроцентралата „Глобочица“ се спојува со регионалниот пат 1201.

 Историја 
Само 1 жител на оваа населба е заведен како жртва во Втората светска војна.

 Стопанство 

Атарот на селото е мал и зафаќа простор од 4,7 км2, при што преовладуваат шумите со површина од 283,2 хектари, на пасиштата отпаѓаат 155,3 хектари, а на обработливото земјиште само 19,6 хектари.

Селото, во основа, нема некоја развиена аграрна функција.

 Население 

Според отоманските дефтери од 1520-тите, во 16. села поврзани со Кала-и Коџаџик (сите денешни села на Центар Жупа) немало муслиманско население. Сепак, муслиманското население се зголемило во подоцнежните години. Ова најверојатно било дел од исламизацијата на Македонија под турска власт.367 NUMARALI MUHÂSEBE-İ VİLÂYET-İ RÛM-İLİ DEFTERİ İLE 94 ve 1078 NUMARALI AVLONYA LİVÂSI TAHRÎR DEFTERLERİ (926-1520/937-1530) "Во тахрирот од 1520-1530 година:  Dizdār, nefer 1 Kethudā, nefer 1 İmām, nefer 1 Merdān-ı kal‘a, neferan 28 Kurā 16 Mezra‘a 1 Hāne-i müslim 1 Mücerred-i müslim 1 Hāne-i gebrān (Христијанин) 635 Mücerred-i gebrān 67 Bīve 26 Hāsıl 47.035  Според дефтерот Тахрир, Коџаџик и неговите села во 1530 година биле 1-Kocacık kl. 2- Gorenci 3-Pariş 4-Boroşiniçe 5-Çirnibok 6-Yukarı Papranik 7-Aşağı Papranik 8-Koçişte 9-Breştani 10-Novak 11-Aşağı Elişiçe 12-Gorna Elişiçe 13-Osolniçe 14-Porovalenik 15-Vilasik 16-Tırnovnik"

Според податоците од 1873 година во „Етнографија на вилаетите Адријанопол, Монастир и Салоника“, селото имало 4 домаќинства со 14 жители христијани (Македонци) и 7 муслимани (Турци).„Македония и Одринско. Статистика на населението от 1873 г.“ Македонски научен институт, София, 1995, стр. 176-177.

Според статистиката на Васил К’нчов („Македонија, Етнографија и статистика“) од 1900 година, во Долгаш живееле 140 жители, од кои 30 жители Македонци христијани и 110 Турци муслимани.Васил Кънчов. „Македония. Етнография и статистика“. София, 1900, стр. 261. Според егзархискиот секретар Димитар Мишев, („La Macédoine et sa Population Chrétienne“) во 1905 година во Долгаш имало 24 Македонци, под врховенството на Бугарската егзархија.Brancoff, D.M. "La Macédoine et sa Population Chrétienne". Paris, 1905, р. 184-185.

Според германска карта издадена во 1941 година, а заснована на пописот на Кралството Југославија од 1931 година, селото имало 50 Македонци и 150 Турци.

Селото е мало и во 1961 година броело 30 жители, а во 1994 година бројот се зголемил на 117 жители, турско население.

Според пописот од 2002 година, селото Долгаш броело 123 жители, сите Турци.

Според последниот попис од 2021 година, во селото живееле 143 жители, од кои 135 Турци и 8 лица без податоци.


 Родови 

Долгаш е турско село.

Според истражувањата од 1954 година, родови во селото се:
 Доселеници: Караманлар (6 к.), Караисмаилар (5 к.), Караосманлар (5 к.), Елезлер (7 к.), Абдустаилар (6 к.), Османлар (7 к.), Латифлер (2 к.), Есатлар (4 к.) и Шавник (2 к.), сите се доселени од селото Елевци, а за сите родови освен последниот уште подалечно потекло имаат од селото Коџаџик.

 Иселеништво 

До 1954 година од селото имало иселеници во Турција (8 семејства), и тоа во Шамди близу Анкара, Аксер, Бурса, Паламуд, Истанбул и Измит.

 Општествени установи 

мини|300п|десно|Поранешната амбуланта во селото

 Основно училиште „Неџати Зекерија“, подрачно петгодишно основно училиште во состав на ОУ „Неџати Зекерија“ - Коџаџик
 Поранешна амбуланта

 Самоуправа и политика 

Кон крајот на  век, Долгаш било село во Дебарската каза на Отоманското Царство.

Селото влегува во рамките на Општина Центар Жупа, која била една од ретките општини, кои не биле променети со новата територијална поделба на Македонија во 2004 година. Во периодот од 1996-2004 година, селото исто така припаѓало на некогашната Општина Центар Жупа.

Во периодот од 1955 до 1996 година, селото се наоѓало во рамките на големата општина Дебар.

Во периодот 1952-1955, селото било во рамките на тогашната Општина Коџаџик, во која влегувале селата Брештани, Долгаш, Евла, Елевци, Кочишта, Коџаџик, Новак, Осолница и Праленик. Во периодот 1950-1952 година селото било дел од некогашната општина Евла, која била составена од селата Долгаш, Евла и Елевци.

 Избирачко место 

Во селото постои избирачкото место бр. 0571 според Државната изборна комисија, сместено во просториите на основното училиште.

На претседателските избори во 2019 година, на ова избирачко место биле запишани вкупно 98 гласачи. На локалните избори во 2021 година, на ова избирачко место биле запишани вкупно 110 гласачи.

 Културни и природни знаменитости 

Џамии
 Џамија — главна селска џамија

Реки
 Долгашка Река — мала река низ селото

Галерија

 Поврзано 
 Општина Центар Жупа
 Дебар
 Дебарска Жупа

 Наводи 

 Надворешни врски 


Категорија:Села во Македонија
Категорија:Дебарски села
Категорија:Села во Општина Центар Жупа