Едначење по звучност

Според звучноста согласките се делат на безвучни, звучни и сонатни. Безвучните и звучните согласки образуваат таканаречени корелативни парови. Секоја безвучна согласка, освен х, има свој звучен парник. Тие парови се:

 корелативни парови звучна: б д г в з ж (-) ѕ џ ѓ безвучна: п т к ф с ш (х) ц ч ќ

 Правило 1 
Звучните и безвучните согласки се едначат по звучност кога ќе се најдат во непосреден допир. Едначењето се врши спрема втората согласка. Звучните согласки пред безвучните се менуваат во безвучни. Пример:

 б-п: баба - бапски; врабец - врапче, врапци; даб, дабот - дапче; забец - запци, запчест; јамб, јамбот, јампски; Љубе - Љупчо, Љупка; роб, робот - ропски, ропство, ...
 д-т:
 г-к:
 в-ф:
 з-с:
 ж-ш:
 ѕ-ц:
 џ-ч:
 ѓ-ќ:

 Правило 2 
Безвучните согласки пред звучните преоѓаат во звучни
сват- сватба-свадба

 Правило 3 
Едначењето по звучност редовно се обележува и во зборовите со претставка.

 Правило 4 
Согласката ј се обезвучува и пред слеаните ц, ч во зборови со претставка.

 Правило 5 
Кога претставките што завршуваат на согласка (зад-, над-, од-, под-, пред-, без-, из-, раз-) ќе влезат во состав на збор што почнува со истородна согласка, настануваат два случаја. 

 Правило 5.1 
Во некои зборови границата меѓу претставката и основниот збор јасно се чувствува, и согласките се пишуваат удвоено: оддели, поддава, раззелени, оттука, поттикне, бессовесен, ...

 Правило 5.2 
Во други случаи, кога е сраснатоста на составните делови изразена во поголем степен, по извршеното едначење се добива една согласка: одамна (од оддамна), бесмислен, бесмртен, бесрамен, бестрашен, исее, исекне, исели, исече, раседла (од разседла), расее, расели, расече, раслои, расобуе, расони и др.

Иста појава имаме и на составите меѓу префиските без-, из-, раз- и зборовите што почнуваат со ш. Во едни случаи се чува с: бесшумно (од безшумно), исшета, исшие, исшилчи, а во други, по асимилацијата на с во ш, се добило едно ш; ишари (од изшари), ишмрка, уштипе, рашета (од разшета), рашие, рашири, раштима, раштрка.

 Правило 6 
Едначењето по звучност не се одбележува во следниве случаи:

 Правило 6.1 
Не се одбележува едначењето на в пред безвучна согласка

 Правило 6.2 
Не се одбележува едначењето на д

 Правило 6.3 
Пред членската наставка -та не се одбележува и едначењето на другите звучни согласки

 Правило 6.4 
Согласката г не се едначи во: бегство, другпат.

 Правило 6.5 
Не се едначи т во сложенките од типот: петгодишен, десетгодишен, дванаесетгодишен, ...

 Правило 6.6 
Едначењето на согласките по звучност не се одбележува и во некои личните именки од туѓо потекло.

 Правило 6.7 
Во допир со гласниците (сонанти) не се врши едначење по звучност: милослив, милосница, мирислив.

 Литература 
 Правопис на македонскиот литературен јазик, Институт за македонски јазик "Крсте Мисирков", трето издание на Просветно дело - Скопје, 1986, Редакциски одбор: Божо Видоевски, Тодор Димитровски, Кирил Конески, Крум Тошев (претседател), Рада Угринова-Скаловска

Категорија:Правопис на македонскиот јазик
Категорија:Фонетика на македонскиот јазик