Список на премиери на Обединетото Кралство

Премиерот ( - „Главен министер“) е политичкиот водач на Обединетото Кралство и шеф на британската влада. Има задача да ги одбере сите други членови на владата, да претседава на состаноците на кабинетот и да решава дали да се свикаат нови парламентарни избори за домот на општините (долниот дом).   Премиерот исто така има право да назначува лица на високи функции во Англиканската црква, да назначува судии и да предлага прогласување на нови доживотни перства. 

Канцеларијата на премиерот не е воспоставена со ниту еден статут или уставен документ, туку постои само со одамна воспоставена конвенција , според која монархот го назначува за премиер лицето кое најверојатно ќе ја има довербата на Долниот дом.  Во пракса, ова е лидер на политичката партија која има најголем број места во Заедницата. Премиерот по службена должност е и прв господар на Министерството за финансии (пред 1905 година, исто така, официјалното име на функцијата), министер за државна служба , министер одговорен за национална безбедност ,  и министер за Унијата .  Официјалната резиденција и канцеларија на премиерот, по силата на тоа што е прв господар на Министерството за финансии, е Даунинг стрит 10 во Лондон. 

58 луѓе (55 мажи и 3 жени) служеа како премиер, од кои првиот беше Роберт Волпол кој ја презеде функцијата на 3 април 1721 година. Премиер со најдолг стаж беше и Волпол, кој беше над 20 години, а најкраток беше Лиз Трас со 7 недели. Актуелниот премиер е Кир Стармер , кој го наследи Риши Сунак на 5 јули 2024 година, по општите избори во 2024 година .

 Историја 
Позицијата премиер не беше создадена; тој еволуираше бавно и органски во текот на триста години поради бројните акти на парламентот , политичките случувања и несреќите во историјата. Затоа канцеларијата најдобро се разбира од историска перспектива. Потеклото на позицијата се наоѓа во уставните промени што се случија за време на Револуционерното решение (1688–1720) и како резултат на промената на политичката моќ од суверен кон парламентот.  Иако на суверенот не му беа одземени своите древни прерогативни овластувања и легално остана на чело на владата, политички постепено стана неопходно тој или таа да владее преку премиер кој може да има мнозинство во Парламентот. 

До 1830-тите, се појави Вестминстерскиот систем на владеење (или владина влада); премиерот стана primus inter pares или прв меѓу еднаквите во кабинетот и шеф на владата во Обединетото Кралство, додека монархот се повеќе се сметаше за навреда на уставот директно да се меша во работата на владата. Политичката позиција на премиерот беше зајакната со развојот на современите политички партии и воведувањето на масовна комуникација .До почетокот на 20 век се појави модерната премиера; функцијата стана истакната позиција во уставната хиерархија во однос на суверенот, Парламентот и Кабинетот.

Пред 1902 година, премиерот понекогаш седеше во домот на лордовите , под услов неговата влада да формира мнозинство во општините. Меѓутоа, како што моќта на аристократијата слабеела во текот на 19 век, конвенцијата се развила дека премиерот секогаш треба да седи како пратеник во долниот дом, правејќи ги да одговараат само пред општините во парламентот. Авторитетот на премиерот беше дополнително зајакнат со Парламентарниот закон од 1911 година , кој го маргинализираше влијанието на домот на лордовите во процесот на донесување закони.

 Авторитет, овластувања и ограничувања 
Премиерот е шеф на владата на Обединетото Кралство . Како таков, модерниот премиер го води кабинетот (извршната власт). Покрај тоа, премиерот води голема политичка партија и генерално владее со мнозинството во Долниот дом (долниот дом на парламентот). Актуелниот претседател има и значајни законодавни и извршни овластувања. Според британскиот систем, постои единство на силите наместо поделба . 

Во домот на општините, премиерот го води процесот на донесување закони со цел да се донесе законодавната агенда на нивната политичка партија. Во извршна функција, премиерот ги назначува (и може да ги разрешува) сите други членови и министри на Кабинетот и ги координира политиките и активностите на сите владини оддели и персоналот на државната служба. Премиерот делува и како јавно „лице“ и „глас“ на Владата на Неговото Височество, и дома и во странство. Само по совет на премиерот, суверенот врши многу законски и прерогативни овластувања, вклучително и високи судски, политички, официјални и црковни назначувања на Црквата на Англија ; доделување врсници и некои витешки признанија, одликувања и други важни почести.

 Уставна позадина 
Британскиот систем на владеење се заснова на некодифициран устав , што значи дека не е наведен во ниту еден документ.  Британскиот устав се состои од многу документи и што е најважно за еволуцијата на функцијата премиер, тој се заснова на обичаи познати како уставни конвенции кои станаа прифатена практика. Во 1928 година, премиерот г.г. Асквит ја опиша оваа карактеристика на британскиот устав во своите мемоари:Во оваа земја живееме ... под непишан Устав. Вистина е дека имаме во книгата на Статутот големи инструменти како Магна Карта, Петицијата за правата и Бил на правата кои дефинираат и обезбедуваат многу од нашите права и привилегии; но најголемиот дел од нашите уставни слободи и ... нашите уставни практики не ја црпат својата валидност и санкција од кој било предлог-закон што добил формална согласност од кралот, лордовите и општините. Тие се потпираат на употреба, обичај, конвенција, често со бавен раст во раните фази, не секогаш униформни, но кои со текот на времето добиваа универзално почитување и почит. Односите меѓу премиерот и суверенот, Парламентот и Кабинетот во голема мера се дефинирани со овие непишани уставни конвенции. Многу од извршните и законодавните овластувања на премиерот се всушност кралски прерогативи кои сè уште формално му се доделени на суверенот , кој останува шеф на државата .  И покрај нејзината растечка доминација во уставната хиерархија, на премиерата и беше дадено мало формално признавање до 20 век; се задржа правната фикција дека суверенот сè уште управува директно. Позицијата првпат беше спомната во статутот дури во 1917 година, во распоредот на Законот за имот на Чекерите . Сè повеќе во текот на 20 век, функцијата и улогата на премиер се појавуваа во статутните закони и официјалните документи; сепак, овластувањата и односите на премиерот со другите институции сè уште во голема мера продолжуваат да произлегуваат од античките кралски прерогативи и историските и модерните уставни конвенции. Премиерите продолжуваат да ја имаат позицијата на прв господар на Министерството за финансии и, од ноември 1968 година, на министер за државна служба , а вториот им дава овластување над државната служба .

Според овој аранжман, Британија може да изгледа дека има двајца извршни директори: премиерот и суверенот. Концептот на „ Круната “ го решава овој парадокс.  Круната го симболизира авторитетот на државата да управува: да донесува закони и да ги извршува, да наметнува даноци и да ги собира, да објавува војна и да склучува мир. Пред „ Славната револуција “ од 1688 година, суверенот исклучиво ги користел овластувањата на круната; потоа, Парламентот постепено ги принуди монарсите да заземат неутрална политичка позиција. Парламентот ефективно ги дисперзира овластувањата на круната, доверувајќи ги своите овластувања на одговорните министри (премиерот и кабинетот), одговорни за нивните политики и активности пред Парламентот, особено избраниот Дом на општините .

Иако многу од прерогативните овластувања на суверенот сè уште се законски недопрени,  уставните конвенции го отстранија монархот од секојдневното владеење, при што министрите ги користат кралските прерогативи, оставајќи го монархот во пракса со три уставни права: да се задржи информирани, да советуваат и предупредуваат.
 __TOC__БојаПартијаБојаПартија Виговци Либерали Националлабуристи Пилити Лабуристи Ториевци / Конзервативци  

 Премиери од XVIII век 
Премиерите од XVIII век биле Премиер на Англија, Велс и Шкотска (Кралство Велика Британија, формирано со законот „Закон за Унијата 1707“.

|}
Име Портрет Стапил на должност Отстапил должност Политичка партија Роберт Волпол(од 1742 како Ерл од Орфорд)60px4 април 172111 февруари 1742Виговци Ерлот од Вилмингтон60px16 февруари 17422 јули 1743 Виговци Хенри Пелхем60px27 август 17436 март 1754 Виговци Војводата од Њукасл(прв мандат)60px16 март 175416 ноември 1756 Виговци Војводата од Девоншир60px16 ноември 175625 јуни 1757 Виговци Војводата од Њукасл(втор мандат)60px2 јули 175726 мај 1762 Виговец Ерлот од Бјут60px26 мај 176216 април 1763Ториевци Џорџ Гренвил60px16 април 176313 јули 1765 Виговци Маркизот од Рокингем(прв мандат)60px|врска=Special:FilePath/Charles-Wentworth.jpg13 јули 176530 јули 1766 Виговци Ерлот од Четем, „Вилијам Пит Постариот“60px30 јули 176614 октомври 1768 Виговци Војводата од Графтон 14 октомври 176828 јануари 1770 Виговци Лорд Норт60px28 јануари 177022 март 1782 Ториевци Маркизот од Рокингем(втор мандат)60px|врска=Special:FilePath/Charles-Wentworth.jpg27 март 17821 јули 1782 Виговци Ерлот од Шелбурн60px4 јули 17822 април 1783 Виговци Војводата од Портленд(прв мандат)60px2 април 178319 декември 1783 Виговци Вилијам Пит Помладиот(прв мандат)60px19 декември 178314 март 1801 Ториевци

 Премиери од XIX век 
Премиерите за време на XIX век биле Премиер на Англија, Велс, Шкотска и Ирска, по Законот за Унијата 1800 (со кој Кралството Ирска се присоединило кон Кралството Велика Британија, така создавајќи ја државата Обединето Кралство на Велика Британија и Ирска, почнувајќи од 1 јануари 1801).

Име Портрет Стапил на должност Отстапил должност Политичка партија  Хенри Адингтон 60px 17 март 1801 10 мај 1804 Ториевци  Вилијам Пит Помладиот(втор мандат) 60px 10 мај 1804 23 јануари 1806 Ториевци  Лордот Гренвил 60px 11 февруари 1806 31 март 1807 Виговци  Војводата од Портленд(втор мандат) 60px 31 март 1807 4 октомври 1809 Ториевци  Спенсер Персевал 60px 4 октомври 1809 11 мај 1812 Ториевци  Ерлот од Ливерпул 60px 8 јуни 1812  9 април 1827 Ториевци  Џорџ Кенинг 60px 10 април 1827 8 август 1827 Ториевци  Виконтот Годрич 60px 31 август 1827  21 јануари 1828 Ториевци  Војводата од Велингтон(прв мандат) 60px 22 јануари 1828 16 ноември 1830 Ториевци  Ерлот Греј 60px 22 ноември 1830 9 јули 1834 Виговци  Виконтот Мелбурн(прв мандат) 60px 16 јули 1834 14 ноември 1834 Виговци  Војводата од Велингтон(втор мандат) 60px 14 ноември 1834 10 декември 1834 Ториевци  Роберт Пил(прв мандат) 60px 10 декември 1834 8 април 1835 Конзервативци  Виконтот Мелбурн(втор мандат) 60px 18 април 1835 30 август 1841 Виговци  Роберт Пил(втор мандат) 60px 30 август 1841 29 јуни 1846 Конзервативци  Лордот Џон Расел(прв мандат)(отоа премиер како Ерл Расел) 60px 30 јуни 1846  21 февруари 1852 Виговци  Ерлот од Дерби(прв мандат) 60px 23 февруари 1852 17 декември 1852 Конзервативци   Ерлот од Абердин 60px 19 декември 1852  30 јануари 1855 Пилити  Виконтот Палмерстон(прв мандат) 60px 6 февруари 1855 19 февруари 1858 Виговци  Ерлот од Дерби(втор мандат) 60px 20 февруари 1858 11 јуни 1859 Конзервативци   Виконтот Палмерстон(втор мандат) 60px 12 јуни 1859 18 октомври 1865 Либерали  Ерлот Расел(втор мандат)(претходно премиер како Лорд Џон Расел) 60px 29 октомври 1865 26 јуни 1866 Либерали  Ерлот од Дерби(трет мандат) 60px 28 јуни 1866 25 февруари 1868 Конзервативци   Бнеџамин Дизраели(прв мандат)  27 февруари 1868 1 декември 1868 Конзервативци   Вилијам Еварт Гладстон(прв мандат) 60px 3 декември 1868 17 февруари 1874 Либерали  Бнеџамин Дизраели(втор мандат)(од 1876 како Ерл од Биконсфилд)  20 февруари 1874 21 април 1880 Конзервативци  Вилијам Еварт Гладстон(втор мандат) 60px 23 април 1880 9 јуни 1885 Либерали  Маркизот од Солсбери(прв мандат) 60px 23 јуни 1885 28 јануари 1886 Конзервативци  Вилијам Еварт Гладстон(трет мандат) 60px 1 февруари 1886 20 јули 1886 Либерали  Маркизот од Солсбери(втор мандат) 60px 25 јули 1886 11 август 1892 Конзервативци  Вилијам Еварт Гладстон(четврт мандат) 60px 15 август 1892 2 март 1894 Либерали  Ерлот од Роузбери 60px 5 март 1894 22 јуни 1895 Либерали  Маркизот од Солсбери''(трет мандат) 60px 25 јуни 1895 11 јули 1902 Конзервативци

 Премиери од XX век 
Немало промени на јурисдикцијата на Парламентот (и затоа премиерот бил Премиер на териТориевциите каде бил) сѐ до 1922, кога по Англо-ирската војна, 26 грофовии во Ирска се отцепиле од Обединетото Кралство и ја формирале Ирската Слободна Држава. Останатите 6 грофовии на североистокот од Ирска останале, формирајќи ја Северна Ирска. Официјаното име на Обединетото Кралство сега било Обединето Кралство на Велика Британија и Северна Ирска. 

Име Портрет Стапил ма должност Отстапил должност Политичка партија  Артур Балфур 60px 11 јули 1902 5 декември 1905 Конзервативци  Хенри Кемпбел-Банерман 60px 5 декември 1905 3 април 1908 Либерали  Х. Х. Асквит 60px 5 април 1908 5 декември 1916 Либерали  Дејвид Лојд Џорџ 60px 6 декември 1916 19 октомври 1922 Либерали  Ендрју Бонар Ло 60px 23 октомври 1922 20 мај 1923 Конзервативци  Стенли Болдвин(прв мандат) 60px 23 мај 1923 16 јануари 1924 Конзервативци  Ремзи МекДоналд(прв мандат)
| 
| 22 јануари 1924
| 4 ноември 1924
| Лабуристи
|-
! style="background-color: " | 
| Стенли Болдвин(втор мандат) 60px 4 ноември 1924 5 јуни 1929 Конзервативци  Ремзи МекДоналд(втор мандат)  5 јуни 1929 24 август 1931 Лабуристи  Ремзи МекДоналд(трет мандат)  24 август 1931 7 јуни 1935 Националлабуристи  Стенли Болдвин(трет мандат) 60px 7 јуни 1935 28 мај 1937 Конзеревативци  Невил Чемберлен 60px|врска=Special:FilePath/Arthur-Neville-Chamberlain.jpg 28 мај 1937 10 мај 1940 Конзервативци  Винстон Черчил(прв мандат)  10 мај 1940 27 јули 1945 Конзервативци  Клемент Етли 60px 27 јули 1945 26 октомври 1951 Лабуристи  Винстон Черчил(втор мандат)  26 октомври 1951 7 април 1955 Конзервативци   Ентони Идн 60px 7 април 1955 9 јануари 1957 Конзервативци  Харолд Мекмилан 60px 11 јануари 1957 19 октомври 1963 Конзервативци  Ерлот од Хоум(од 1963 како Алек Даглас-Хоум) 60px 19 октомври 1963 16 октомври 1964 Конзервативци  Харолд Вилсон(прв мандат) 60px 16 октомври 1964 19 јуни 1970 Лабуристи  Едвард Хит 60px 19 јуни 1970 4 март 1974 Конзервативци  Харолд Вилсон(втор мандат) 60px 4 март 1974 5 април 1976 Лабуристи  Џејмс Калаган 60px 5 април 1976 4 мај 1979 Лабуристи  Маргарет Тачер 60px 4 мај 1979 28 ноември 1990 Конзервативци  Џон Мејџор 60px 28 ноември 1990 2 мај 1997 Конзервативци  Тони Блер 60px 2 мај 1997 27 јуни 2007 Лабуристи

 Премиери од XXI век 
ИмеПортретСтапил на должностОтстапил должностПолитичка партија Гордон Браун 60п 27 јуни 2007  11 мај 2010 Лабуристи Дејвид Камерон 60п 12 мај 2010  13 јули 2016 Конзервативци Тереза Меј 60п 13 јули 2016  24 јули 2019 Конзервативци Борис Џонсон 60п 24 јули 2019  6 септември 2022 Конзервативци Лиз Трас 60п 6 септември 2022 25 октомври  2022 Конзервативци Риши Сунак 60п 25 октомври 2022 5 јули 2024 Конзервативци Кир Стармер 60п 5 јули 2024 на функција Лабуристи

 Поврзано 
 Премиер на Обединетото Кралство
 Список на британски монарси

 Наводи 

 Извори 




Обединето Кралство
Обединето Кралство