Унгарски јазик

Унгарски јазик (унг. magyar nyelv ) — јазик дел групата на угрофински јазици од фамилијата на уралски јазици, неповрзан со голем дел од европските јазици. Претежно јазикот се зборува во Унгарија и од унгарските малцинства во околните држави.

Како мајчин, јазикот го зборуваат околу 14,5 милиони луѓе, од кои 9.5 до 10 милиони живеат во Унгарија. Два милиони говорители живеат во околните држави, поранешни територии на кралството Унгарија. Во соседството, најмногу Унгарци има во Романија каде има околу 1,4 милиони. Покрај Романија, унгарско малцинство има и во Словачка, Србија (поточно Војводина), Украина, Хрватска, Австрија и Словенија и околу еден милион во остатокот од светот.

 Распространетост и статус 

 службен стгатус 
Унгарскиот е службен јазик во Унгарија, и како резултат на тоа и службен јазик во Европската Унија. Исто така, унгарскиот е еден од службените јазици во Војводина во Србија и во три општини во Словенија: Ходош, Добровник и Лендава, заедно со словенечкиот јазик. Како малцински јазик е признат во Австрија, Хрватска, Романија, Украина и во Словачка. Во Романија е службен јазик во сите општини каде унгарскиот се зборува над 20%.

 Распространетост 
Унгарскиот како мајчин јазик се зборува во следните држави:
ДржаваГоворителиУнгарија10.177.223 (попис 2001)Романија(Трансилванија) 1.443.970 (попис 2002 )Словачка520.528 (попис 2001 )Србија(Војводина)293.299 (попис 2002)Украина (Закарпатска област)149.400 (попис 2001 )САД117.973 (попис 2000 )Канада75.555 (попис 2001 )Израел70.000Австрија (Градиште)22.000Хрватска16.500Словенија(Прекмурје)9.240Вкупно 12-13 милиони 
Извор: национални пописи

 Дијалекти 

Унгарските дијалекти се: алфолд, западнодунавски, дунавско-тисаски, северозападен унгарски, североисточен унгарски, секели и западен унгарски дијалект. Скоро сите дијалекти се многу слични помеѓу себе. Унгарскиот чанго дијалект се зборува во Романија во округот Бакау. Поради изолираноста од оставатите Унгарци, овој дијалект е сличен со средновековниот унгарски јазик.

 Споредба со останати угрофински јазици 

Во табелата е прикажана споредба на унгарскиот јазик со останатите угрофински јазици со македонски превод:
 унгарски естонски мордвински коми-пермјачки македонскипревод # според списокот свадеш фински én (ако не е запишано, се препознава по наставката -*m) mina мон mon ме me Јас, себе, мене 1 minä te sina тон ton тэ te ти 2 sinä mi meie, me минь miń ми mi ние 4 me ti teie, te тынь tyń ти ti Вие 5 te ez/itt see те te тайö tajö ова/тука 7tämä/täällä az/ott too што što сійö sijö тоа/таму 8 tuo/tuolla ki? kes? кие? kije? коді? kodi? кој? 11 kuka? mi? mis? мезе? meze? мый? myj? што? 12 mikä? egy üks вейке vejke öти öti еден 22 yksi kettő kaks кавто kavto кык kyk два 23 kaksi három kolm колмо kolmo куим kuim три 24 kolme négy neli ниле nile нёль ńol четири 25 neljä öt viis вете vete вит vit пет 26 viisi nej naine ни ni гöтыр götyr сопруга 40 vaimo anya ema (тиринь) ава (tiriń) ava мам mam мајка 42 äiti fa puu чувто čuvto пу pu дрво 51 puu vér veri верь veŕ вир vir крв 64 veri haj juuksed черь čeŕ юрси jursi коса 71 hius, hiukset fej pea пиле pile пель pel глава 73pää szem silm сельме seĺme син sin око 74 silmä orr nina судо sudo ныр nyr нос 75nenä száj suu курго kurgo вом vom уста 76suu fog hammas пей pej пинь piń заб 77 hammas láb jalg пильге piĺge кок kokстапало 80 jalka kéz käsi кедь ked́ ки ki рака 83 käsi szív/szűny süda седей sedej сьöлöм śölöm срце 90 sydän inni jooma симемс simems юны juny пие 92 juoda tudni teadma содамс sodams тöдны tödny знае 103 tietää élni elama эрямс eŕams овны ovny живее 108 elää víz vesi ведь ved́ ва va вода 150 vesi kő kivi кев kev из iz камен 156 kivi ég/menny taevas менель meneĺ енэж jenezh небо 162 taivas szél tuul варма varma тöв töv ветер 163 tuuli tűz tuli тол tol би bi оган 167 tuli éj öö ве ve вой voj ноќ 177 yö

 Наводи 

 Библиографија 
 Курсеви 
 Colloquial Hungarian - The complete course for beginners. Rounds, Carol H.; Sólyom, Erika (2002). London; New York: Routledge. ISBN 0-415-24258-4.
This book gives an introduction to the Hungarian language in 15 chapters. The dialogues are available on cassette or CDs.

 Teach Yourself Hungarian - A complete course for beginners. Pontifex, Zsuzsa (1993). London: Hodder & Stoughton. Chicago: NTC/Contemporary Publishing. ISBN 0-340-56286-2.
This is a complete course in spoken and written Hungarian. The course consists of 21 chapters with dialogues, culture notes, grammar and exercises. The dialogues are available on cassette.

 Hungarolingua 1 - Magyar nyelvkönyv. Hoffmann, István; et al. (1996). Debreceni Nyári Egyetem . ISBN 963-472-083-8
 Hungarolingua 2 - Magyar nyelvkönyv. Hlavacska, Edit; et al. (2001). Debreceni Nyári Egyetem . ISBN 963-03-6698-3
 Hungarolingua 3 - Magyar nyelvkönyv. Hlavacska, Edit; et al. (1999). Debreceni Nyári Egyetem . ISBN 963-472-083-8
These course books were developed by the University of Debrecen Summer School program for teaching Hungarian to foreigners. The books are written completely in Hungarian. There is an accompanying 'dictionary' for each book with translations of the Hungarian vocabulary in English, German, and French.
 "NTC's Hungarian and English Dictionary" by Magay and Kiss. ISBN 0-8442-4968-8 (You may be able to find a newer edition also. This one is 1996.)

 Граматика 
 A practical Hungarian grammar (3rd, rev. ed.). Keresztes, László (1999). Debrecen: Debreceni Nyári Egyetem. ISBN 963-472-300-4.
 Practical Hungarian grammar: [a compact guide to the basics of Hungarian grammar]. Törkenczy, Miklós (2002). Budapest: Corvina. ISBN 963-13-5131-9.
 Hungarian verbs and essentials of grammar: a practical guide to the mastery of Hungarian (2nd ed.). Törkenczy, Miklós (1999). Budapest: Corvina; Lincolnwood, [Ill.]: Passport Books. ISBN 963-13-4778-8.
 Hungarian: an essential grammar. Rounds, Carol (2001). London; New York: Routledge. ISBN 0-415-22612-0.
 Hungarian: Descriptive grammar. Kenesei, István, Robert M. Vago, and Anna Fenyvesi (1998). London; New York: Routledge. ISBN 0-415-02139-1.
 Hungarian Language Learning Наводи (including the short reviews of three of the above books)
 Noun Declension Tables - HUNGARIAN. Budapest: Pons. Klett . ISBN 978-963-9641-04-4
 Verb Conjugation Tables - HUNGARIAN. Budapest: Pons. Klett . ISBN 978-963-9641-03-7

 Поврзано 
 Уралски јазици
 Угрофински јазици
 Унгарска азбука

 Надворешни врски 
 Унгарски - чудна торта на менито  - статија од Адам Надашди
 Ethnologue за унгарскиот јазик
 Вовед во унгарскиот 
 Унгарски профил 
 "Унгарски јазик: кратка описна граматика"
 Список на наставки во унгарскиот 
 Старата страница на Универзитетот во Индијана, Институтот за унгарски 
 Врски помеѓу финскиот и унгарскиот јазик
 Наводи за учење унгарски јазик
 Преглед на унгарскиот јазик
 Еден од најстарите унгарски текстови 
 Пренос во живо на унгарски јазик на InfoRádió  
 Граматички водич за унгарскиот јазик
 Список на фрази на англиски, унгарски и јапонски јазик 
 Слободен речник  
 Wikihu 

 Енциклопедија Humana Hungarica 
 Вовед во историјата на јазикот
 Лингвистички записи за раниот стар унгарски јазик
 Стариот унгарски период
 Доцниот стар унгарски јазик
 Среден унгарски јазик

 Речници 
 Унгарски речник: од Webster's Dictionary
 Унгарски ↔ англиски  )
 Англиски-унгарски-фински  
 Колекција на унгарски речници
 Унгарски сленгови
 Унгарски двојазичен речник

 Online преводи 
 Слободен англиски->унгарски превод
 Слободен превод 
 Русско-Венгерский словарь

 Курсеви 
 Online унгарски речник 
 Унгарски курс 
 Курс на hungarotips.com
 Учи унгарски! 
 Унгарски фрази 
 Унгарски часови - квизови, сложувачки и звучни податотеки

*
Категорија:Аглутинативни јазици
Категорија:Јазици во Словачка
Категорија:Јазици во Унгарија
Категорија:Јазици во Украина
Категорија:Јазици во Србија
Категорија:Јазици во Романија
Категорија:Јазици во Хрватска
Категорија:Јазици во Словенија