Охридско Езеро

Охридско Езеро — најголемо и најзначајно природно езеро во Македонија, најстаро во Европа и, од биолошки аспект, најзначајниот стагнантен воден екосистем на континентот. Се одликува со богата историја, културa, археолошки наоѓалишта и природна убавина, и го делат две држави: Македонија и Албанија.

Благодарение на ваквите особености, во 1980 година Охридското Езеро и градот Охрид се прогласени за Светско културно наследство, под заштита на УНЕСКО. Светската важност на езерото се потврдува во 2010 г. кога НАСА и Меѓународниот астрономски сојуз решаваат едно од езерата на Сатурновата месечина Титан да го носи името „Охридско Езеро“  (лат. Ohrid Lacus) .

 Географија 
лево|мини|Карта со населени места на Охридското езеро
Езерото е сместено во длабока и затворена котлина, на исток ограничена со планината Галичица (2288 м), а на запад со Јабланица (2257 м). Се наоѓа на надморска височина од 695 метри. Во сливот на Охридското Езеро припаѓаат 40 реки, од кои 23 на албанска и 17 на македонска територија.

Езерото покрива површина од 358,2 км2. Најголемата должина изнесува 30,8 км, а најголемата широчина изнесува 14,8 км. Неговата средна широчина изнесува 11 км. Должината на брегот изнесува 87,5 км. Неговата длабочина достигнува до 289 м., што го прави Охридското Езеро најдлабоко езеро во Македонија. Вкупниот волумен на езерото изнесува 58,6 км3. 

Најголемата длабочина од 286 метри е измерена меѓу селата Пештани и Трпејца, на околу 5 км од езерскиот брег. Средната длабочина на езерото е 151 м. За бистрата вода чија провидност изнесува и до 22 метри, што претставува вистинска реткост помагаат бројните подводни врутоци и изворите кои се наоѓаат по должината на источниот и јужниот брег.

 Потекло 
мини|лево|Карпата наречена „Стог“ во близина на селото Трпејца во Охридското Езеро
Потеклото на Охридското Езеро, гледано како езерски систем со Преспанското Езеро, е тектонско. Двете езера претставуваат остатоци од базенот на поранешното Десаретско Езеро од кое настануваат по пат на геотектонска депресија за време на плиоценот (пред 5,3-1,8 милиони години).

Неговата геолошка старост се проценува на околу 2-3 милиони години и како такво е најстаро во Европа. Ваквите езерски екосистеми се сметаат за центри на диверзитет и резервоари на еволуција во кои пред сè поради стабилноста на амбиенталната средина, изолираноста на екосистемот и долгото постоење доаѓа до процеси на рапидна еволуција на одредени групи организми.

 Флора и фауна 
За Охридското Езеро карактеристични се поголем број реликтни и ендемски организми. Вкупно има 212 ендемски вида флора и фауна, при што ендемични се 36% од сите видови и 34% од животинските видови.Ана Петровска, „Климатските промени и отпорот на природата“, Институт за комуникациски студии, 2022, 17 стр.

Групи што се најбогати со ендемски организми и воедно најистражувани групи на организми се дијатомеите (силикатни алги, Bacillariophyta), харите (група од зелените алги, Charophyta), потоа планариите (сплескани црви, Turbellaria), мекотелите (Molusca), особено полжавите (Gastropoda) и раковите (Crustacea). Во езерото живеат 17 видови на риби, од кои 10 се ендемски. Тие се:

 Клима 
мини|лево|Охридски топчест сунѓер (Ochridospongia rotunda, Arndt), ендемски вид за езерото

Климата во Охридската Котлина е класифицирана како локално-континентална. Вообичаена средна тепмература достига до 11,4 Целзиусови степени. Средната месечна температура изнесува 21,2 степени во јули и август, со 34,4 е постигнат апсолутен максимум во август. Најниска средна месечна температура изнесува 1,5 степени во јануари , додека -17,2 степени е апсолутен минимум. Просечната вредност на врнежи во охридскиот басен приближно изнесува 759 mm.

Највообичаен ветер е оној кој дува од север, посебно во есен и зима. За време на летниот и зимскиот период дуваат ветрови во правец на југ и југоисток. Безначајни се југоисточните и источните ветрови. Дождливите и благите периоди се менуваат преку ден, посебно во лето. Утрата се одликуваат со паузи помеѓу дувањето на северните ветрови и благите периоди. Временските услови стануваат многу различни попладне кога јужните и југоисточните ветрови ја менуваат стабилноста. Средната брзина на ветер во охридскиот регион е релативно ниска, 3,4 м /сек .

Температурата на водата во подлабоките слоеви од Охридско Езеро е приближно 6 C°, додека на површината водата може да се загрее до 24 степени, и во крајбрежните слоеви дури до 26 °C.

 Археологија и историја на езерото 
Бреговите на Охридското Езеро биле населени од предисториско време. Најстарите археолошки населби датираат од неолитскиот период, околу 6.000 години п.н.е. Само на македонската страна од сливот се откриени повеќе од 170 археолошки места.

 Езерото низ минатото 
Сликарот Никола Герман оставил неколку фото-записи за тоа како изгледало езерото и рибарството во Охрид по војната:

Охридското Езеро како мотив во уметноста и во популарната култура
 „Незаконски товар“ — краток расказ на македонскиот писател Ѓорѓи Крстевски.Никола Гелевски и Владимир Мартиновски (приредувачи), Џинџуџе во земјата на афионите: Антологија на македонскиот краток расказ. Скопје: Темплум, 2022, стр. 267.
 „Охрид“ — песна на македонскиот поет Блаже Конески.Блаже Конески, Поезија. Скопје: Просветно дело, Редакција „Детска радост“, 2011, стр. 53-54.

 Галерија 

 Поврзано 
Студенчишко Блато
Охридско Езеро (Титан)
Охрид

 Наводи 

 Надворешни врски 

 Риболовна основа за риболовна вода „Охридско Езеро“ за периодот 2011-2016 година , Министерство за земјоделство, шумарство и водостопанство

__ИНДЕКС__

Категорија:Езера во Македонија
Категорија:Езера во Албанија
Категорија:Географија на Охрид
Категорија:Споменици на природата на Македонија
Категорија:Светско наследство во Македонија
Категорија:Дримски слив
Категорија:Македонско-албанска граница
Категорија:Меѓународни езера во Европа