Подвис (Кичевско)

Подвис — село во областа Копачка, во Општина Кичево, на патот помеѓу градовите Кичево и Охрид. До март 2013 година, селото било дел од поранешната Општина Другово, која била споена со Општина Кичево.

Селото е значајно за македонската историја и култура бидејќи во ова село во селското училиште во 1943 година за првпат се одржала настава на современ македонски јазик.

 Географија и местоположба 

мини|300п|лево|Поглед на новиот дел на селото Подвис

Селото се наоѓа во областа Копачка, во јужниот дел на територијата на Општина Кичево, во горното сливно подрачје на реката Треска, недалеку од левата страна на регионалниот пат Кичево-Охрид. Селото е ридско, на надморска височина од 840 метри. Од градот Кичево е оддалечено 10 километри.

Селото е сместено десно од реката Треска, на западната падина на масивот Планиница (1.053 метри). Околни села се: Видрани, Пополжани, Другово и Лавчани.

Месностите во атарот ги носат следниве имиња: Градиште, Викало, Планиница, Пилотец, Варница, Стара Куќина, Лозиште, Маало, Лајкина Куќа, Селиште, Плевење, Долна Вода, Ќерамидница и Горни Куќи.

Селото има збиен тип. Постојат две маала, Горно и Долно маало.

Денес, Горното маало, или старото село Подвис, е целосно напуштено и во него се наоѓаат останати стари руини на куќи и главната селска црква, како и старото селско училиште, по кое селото е познато.

 Историја 

мини|300п|десно|Чешма во старото село Подвис со плоча посветена на создавањето првиот околиски комитет во 1943 година

Северно од селото се издига тврдината Градиште. Тврдината претставувала една од најважните утврдувања во Кичевската Котлина. Служела за заштита на патиштата Кичево-Охрид и Кичево-Дебар. Денес, може да се најдат остатоци од ѕидини и понекогаш уште се наоѓаат монети.

Источно од селото се наоѓа месноста Селиште. По зборување на мештаните, таму некогаш имало село. Исто така, се верува дека се живееле и на месностите Стара Куќа, Маало, Лајкина Куќа и Горна Куќа.

Денешното село потекнува од крајот на  век. Тогаш во него се населиле доселеници од Закамен. Од основачите на селото потекнува големиот македонски род Каракашовци.

Во  век, Подвис било село во Кичевската каза на Отоманското Царство.

За време на Втората светска војна, на 23 септември 1943 година во селското училиште во Подвис за првпат се одржала настава на македонски јазик на слободната територија, а за прв учител бил наименуван Василко Лазарески од Подвис.

 Стопанство 

Атарот зафаќа простор од 8,5 км2. На него преовладуваат шумите на површина од 629 хектари, на пасиштата отпаѓаат 121 хектар, а на обработливото земјиште само 78 хектари.

 Население 

Според податоците од 1873 година, селото имало 19 домаќинства со 78 жители христијани (Македонци).„Македония и Одринско. Статистика на населението от 1873 г.“ Македонски научен институт, София, 1995, стр.90-91.

Според податоците на Васил К’нчов („Македонија. Етнографија и статистика“) од 1900 година, во Подвис имало 304 жители, сите Македонци.Васил К’нчов. „Македонија. Етнографија и статистика“. Софија, 1900, стр. 256. Според егзархискиот секретар Димитар Мишев, во 1905 година во Подвис имало 280 жители, под врховенството на Бугарската егзархија.D.M.Brancoff. "La Macédoine et sa Population Chrétienne". Paris, 1905, рр. 154-155.

На Етнографската карта на Битолскиот Вилает од 1901 г. Подвис се води како чисто македонско село во Кичевската каза на Битолскиот санџак со 40 куќи.

Една статистика, која ја подготвил кичевскиот училиштен инспектор Крсто Димчев во 1909 година, ги дава следниве податоци за Подвис:Стойчева, Станислава. Аспекти на грамотността на българското население в Македония (1878 – 1912), Македонски преглед, година ХХХVІІІ, 2015, кн. 2, с. 75.

ДомаќинстваГурбетчииПисмениНеписменимажиженивкупномажиженивкупно37203913525984143

Според германска карта издадена во 1941 година, а заснована на пописот на Кралството Југославија од 1931 година, селото имало 200 Македонци.

Подвис е мало село, населено со македонско население. Во 1961 година броело 188, а во 1994 година 99 жители.

Според пописот од 2002 година, во селото Подвис живееле 72 жители, сите Македонци.

Според последниот попис од 2021 година, во селото живееле 55 жители, од кои 53 Македонци и 2 лица без податоци.

 Родови 

Подвис е населено со православни Македонци. Сите родови во Подвис се доселенички. Првиот род во селото дошол крајот на ХVIII век од Закамен, а потоа дошле и други родови.

Според истражувањата на Јован Трифуноски во 1960-тите години родови во селото се:

 Родови во Подвис се: Каракашовци (22 к.), доселени од Закамен, го знаат следното родословие: Цветан (жив на 85 год, во 1961 година) Никола-Кузман-Ристе, се доселил таткото на Ристе; Трпковци (7 к.) и Бојовци (6 к.), потекнуваат од предци кои биле браќа и кои дошле од селото Клење, Голо Брдо, денес во Албанија. Во родот Трпковци се знае следното родословие: Стојче (жив на 60 г. во 1961 година) Максим-Трипун-Апостол-Трпко, основачот на родот кој се доселил од Клење. Како зборуваат жителите на овој род, доселеници од Клење има и во селата Кленоец, Душегубица и Лавчани.

Според истражувањата пак на Тома Смиљаниќ во периодот од 1921-1926 година родови во селото се: Каракашовци (21 к.) и Бојовци (17 к.).

 Општествени установи 

мини|300п|десно|Историското основно училиште во селото, зграда во руинирана состојба, иако е прогласена за споменик на културата

 Основно училиште

 Самоуправа и политика 

Селото влегува во рамките на Општина Кичево, која била проширена по новата територијална поделба на Македонија во 2013 година. Во периодот од 1996-2013 година, селото се наоѓало во некогашната Општина Другово.

Во периодот од 1965 до 1996 година, селото се наоѓало во рамките на големата општина Кичево. Селото припаѓало на некогашната општина Кичево во периодот од 1955 до 1965 година.

Во периодот 1952-1955, селото било дел од тогашната Општина Другово, во која покрај селото Подвис, се наоѓале и селата Горно Добреноец, Долно Добреноец, Другово, Јаворец, Лавчани, Манастирско Доленци, Пополжани и Србјани. Во периодот 1950-1952, селото било седиште на некогашната Општина Подвис, во која влегувале селата Горно Добреноец, Долно Добреноец, Лавчани и Подвис.

 Избирачко место 

Во селото постои избирачкото место бр. 0775 според Државната изборна комисија, кое е сместено во основното училиште.

На локалните избори во 2017 година, на ова избирачко место биле запишани вкупно 60 гласачи. На референдумот во 2018 година, на ова избирачко место биле запишани вкупно 60 гласачи.

На претседателските избори во 2019 година, на ова избирачко место биле запишани вкупно 55 гласачи.

 Културни и природни знаменитости 

мини|300п|десно|Поглед на главната селска црква „Св. Атанасиј“

Археолошки наоѓалиштаКоцо, Димче (1996). Археолошка картаг на Република Македонија. Скопје: МАНУ. ISBN 9789989101069
 Градиште — населба од доцната антика.

Цркви
 Црква „Св. Атанасиј“ — главна селска црква.

Споменици на културата
 Старо училиште — споменик на културата, објект каде првпат била изведена настава на современ македонски јазик во 1943 година.

 Личности 

Родени во Подвис
 Арсо Мицков — македонски револуционер.
 Дончо Арсов Мицков — македонски револуционер.
 Стојан Поппетров — македонски револуционер.
Лубе Настев Наумоски — македонски револуционер од ВМОРО.
Трене Томев Трајкоски — македонски револуционер од ВМОРО.
Ѓорѓија Божиноски (1907-1944) — македонски партизан, борец за слобода на Македонија и учесник во НОВ
Наќе Спасеноски (1916-1944) — македонски партизан, борец за слобода на Македонија и учесник во НОВ
Аница Богоевска (р. 1925)— учесник во НОВ на Македонија
Мара Велјаноска (1887- ) — учесник во НОВ на Македонија
Ристанка Дамјаноска - Аризанка — учесник во НОВ на Македонија

 Иселеништво 

Од Подвис се иселени 12 домаќинства. Иселениците живеат во соседното село Другово (2 к.), во Кичево (2 к.), во Битола (2 к.) и во Софија (6 к.).

 Галерија 

 Наводи 

 Поврзано 
 Кичевско Поле
 Општина Другово
 Кичево

 Надворешни врски 


Категорија:Села во Македонија
Категорија:Кичевски села
Категорија:Села во Општина Кичево