Алкан

Алкани — јаглеводороди во чија молекула се содржат само единечни ковалентни врски, како меѓу јаглеродните и водородните атоми, така и меѓу самите јаглеродни атоми. Алканите се нарекуваат и заситени јаглеводороди, бидејќи не можат да содржат повеќе водород отколку што веќе содржат во молекулата. Како резултат на тоа што сите атоми во алканите се сврзани со единечни врски, следува дека јаглеродните атоми во нив се sp3 хибридизирани.

 Изомерија кај алканите 
Алканите не содржат функционални групи, па затоа единствен вид структурна изомерија е изомеријата на низата. Овој тип изомерија започнува од бутанот, кај кој постојат две различни соединенија со молекулска формула C4H10. Се разликуваат нормални и разгранети алкани. Во молекулите на нормалните алкани, јаглеродните атоми се поврзани во една права, континуирана низа, како кај октанот. Оние, пак, алкани во чијашто молекула јаглеродните атоми се поврзани со алкил групи се разгранети алкани. Притоа, јаглеродниот атом кој е поврзан со три или четири други такви атоми е точка на разгранување. Пример за разгранет алкан е изобутанот кој има три јаглеродни атоми во правата (главна) низа и CH3 алкил група.

Друг тип изомерија што постои кај алканите е конформациона стереоизомерија.
Овој вид изомерија се јавува поради можноста за ротација на атомите или атомските групи околу единечната врска, а како резултат на тоа тие заземаат различни положби едни во однос на други во просторот.
На пример, водродните атоми зврзани на различните јаглеродни атоми во етенот можат да се најдат еден зад друг, или пак дијагонално еден во однос на друг.

И нормалните, а и разгранетите алкани имаат општа молекулска формула CnH2n+2.  Средните јаглеродни атоми кај алканите се поврзани со најмалку 2 водородни атоми, што го објаснува 2n од претходниот израз. Крајните јаглеродни атоми кај алканите се поврзани со уште еден водороден атом, па затоа и +2 во изразот.

Хомолошката низа на алканите составени од еден до десет јаглеродни атоми е следната:

Табела на алкани

АлканФормулаТочка на вриењеФизички својства на праволанчениот изомер[°C]Точка на топење[°C]Густина[кг/м3] (при 20 °C)ИзомериВкупен број на стуктурни изомери за оваа молекуларна формулаМетанCH4 −162 −182 0,656 (гас) 1ЕтанC2H6 −89 −183 1,26 (гас) 1ПропанC3H8 −42 −188 2,01 (гас) 1БутанC4H10 0 −138 2,48 (гас) 2ПентанC5H12 36 −130 626 (течен) 3ХексанC6H14 69 −95 659 (течен) 5ХептанC7H16 98 −91 684 (течен) 9ОктанC8H18 126 −57  703 (течен) 18НонанC9H20 151 −54 718 (течен) 35ДеканC10H22 174 −30 730 (течен) 75УндеканC11H24 196 −26 740 (течен) 159ДодеканC12H26 216 −10 749 (течен) 355ТридеканC13H28 235 −5,4 756 (течен) 802ТетрадеканC14H30 253 5,9 763 (течен) 1858ПентадеканC15H32 270 10 769 (течен) 4347ХексадеканC16H34 287 18 773 (течен) 10.359ХептадеканC17H36 303 22 777 (цврст) 24.894ОктадеканC18H38 317 28 781 (цврст) 60.523НонадеканC19H40 330 32 785 (цврст) 148,284ИкозанC20H42 343 37 789 (цврст) 366.319ТриаконтанC30H62 450 66 810 (цврст) 4.111.846.763ТетраконтанC40H82 525 82 817 (цврст) 62.481.801.147.341ПентаконтанC50H102 575 91 824 (цврст) 1.117.743.651.746.953.270ХексаконтанC60H122 625 100 829 (цврст) 2,21587345357704×1022ХептаконтанC70H142 653 109 869 (цврст) 4,71484798515330×1026	 

 Физички својства 
Сите алкани се безбојни. Алканите со најмала молекулска тежина се гасови, оние со средна се во течна, а тие со поголема молекулска тежина се во цврста агрегатна состојба.

 Добивање на алканите 

Постојат повеќе начини за добивање на алканите. Некој од нив се наведени подолу:
 Хидрогенизација (адиција на водород) на незаситени јаглеводороди 
 Вирцова синтеза — реакција меѓу алкил и халоген (RX) и натриум,
 Грињаров реагенс — алкил-магнезиумови халогениди (RMgX). Тие лесно хидролизираат на алан и магнезиум хдроксид халогенид.

 Поврзано 
 Список на алкани

 Наводи 

*
Категорија:Јаглеводороди
Категорија:Органски соединенија
Категорија:Функционални групи
Категорија:Зборови што ги нема во ТРМЈ