Птици

Птици () — двоножни топлокрвни тероподни диносауруси, чија главна карактериситка се пердуви на телото, предни екстремитети изменети во крила и шупливи коски. Тие претставуваат пердувести тероподни диносауруси и денес ги сочинуваат единствените живи диносауруси.

Птиците се среќаваат во различни големини: од ситните колибри до огромните емуа и ноеви. Од таксономска гледна точка, постојат околу 8.800 до 10.200 видови на живи птици (како и околу 120 до 130 кои се веќе исчезнати) во светот, што ги прави најраспространетата класа на копнени ‘рбетници.

Птиците се хранат со нектар, растенија, семиња, инсекти, риби, или со други птици. Повеќето птици се активни во текот на денот. Некои птици, како бувот на пример, се активни во текот на ноќните (поточно самрачни) часови. Многу птици се селат на долги растојанија за да живеат во еднакви услови. Некои пак, го поминуваат скоро целиот свој живот до морето.

Карактеристични белези за птиците се коскен клун без заби, несењето и инкубацијата на цврсти, варовнички јајце-клетки, висок степен на метаболизам, и лесен, но цврст скелет. Повеќето птици летаат, иако некои од нив, како тркачките птици и неколку други видови кои живеат претежно на островите ја загубиле оваа способност. Во нелетачки птици спаѓаат и пингвините, ноевите, кивите и исчезнатите додоа. Нелетачките птици се изложени на опасност од истребување ако луѓето или некои други цицачи се населат во нивното живеалиште, односно биотоп. На пример, моата од Нов Зеланд е истребена како резултат на човековото влијание.

Птиците се меѓу најпроучуваните животински групи. Стотици академски списанија и илјадници научници се посветени на истражувањето на птиците, додека бројката на аматерските ентузијасти (птичари) се искачува и до милиони.

 Морфологија и анатомија 
мини|270п|десно|Морфологија на малабарската калуѓерка (Vanellus malabaricus): 1 клун, 2 теме, 3 очен прстен, 4 око, 5 плашт, 6-11 пера на крилата, 12 долни скриени пера, 13 бедро, 14 писконожен зглоб, 15 ножје (tarsus), 16 прсти, 17 писка (tibia), 18 стомак, 19 бокови, 20 гради, 21 образ, 22 подбрадок, 23 очна лента.

 Скелетно-мускулен систем 

Предниот пар на екстремитети (крила) е наменет за летање; задниот е изменет на различни начини во зависност од птицата. Некои се приспособени за пливање, некои за трчање, а некои за активно движење по копното. Градната коска е огромна и поседува гребен за кој се прикачени мускулите за летање.

 Дигестивен систем 

Системот за варење кај птиците започнува со клун (уста без заби) и затоа ја голтаат храната, која потоа оди во грлото. Од грлото храната продолжува во хранопроводот, кој во средината има едно проширување наречено бапка, каде храната се собира и омекнува. Потоа храната се спушта во жлездестиот желудник, при што се натопува со сокови богати со ензими (ферменти). Вака натопената и омекната храна оди во мускулестиот желудник, каде се ситни со помош на неговите јаки мускули и каменчињата што птиците ги голтаат заедно со зрнестата храна. Желудникот однатре е обложен со рожна лушпа, која го заштитува од механички повреди при мелењето на храната. Вака омекнатата и иситнета храна преминува во цревото каде се доварува потпомогната од цревните сокови, соковите од панкреасот и жолчниот сок од црниот дроб. Сварените органски материи се впиваат низ цревниот ѕид, а
несварените се исфрлаат преку аналниот отвор. Задниот дел на цревото е проширен и е наречен клоака.

 Циркулаторен систем 

Птиците имаат четирикоморно срце кое целосно ја одделува оксидираната од редуцираната крв. Птиците се топлокрвни; како и цицачите, тие се способни да одржуваат постојана внатрешна температура од 40°С. Плаценталните цицачи одржуваат температура од 37°С, додека кај повеќето торбари таа изнесува 35°С.

 Респираторен систем 

Респирацијата е ефикасна бидејќи лобуларните бели дробови се поврзани со воздушни торби. Тие се полнат со воздух за време на вдишувањето. Потоа воздухот се ослободува од воздушните торби кога птицата издишува - ова значи дека птицата добива кислород за време на вдишувањето и издишувањето. Друга придобивка од воздушните торби е дека шупливите коски полни со воздух го олеснуваат телото и го потпомагаат летањето.

 Екскреторен систем 

Птиците, како и некои други животни, екскретираат мочна киселина. Влекачите и птиците ја елиминираат мочната киселина со нивниот фецес. Белиот материјал кој се гледа во птичјите екскременти е мочната киселина. Таа не е многу токсична и не е многу растворлива во вода. Затоа, екскрецијата на метаболити во форма на мочна киселина заштедува вода, бидејќи може да се произведе во концентрирана форма поради својата мала токсичност. Како резултат на тоа што мочната киселина е релативно нерастворлива и нетоксична, таа може да се акумулира во јајцата без притоа да ги оштети ембрионите. За синтезата на мочната киселина е потребно повеќе енергија отколку за синтеза на уреа. Не постои мочен меур кај птиците.

 Имунолошки систем 

Овој систем кај птиците најчесто се состои од лимфни садови и лимфоидно ткиво. Првични имунолошки ткива се тимусот сместен во вратниот регион долж југуларната вена, како и Фабрициусната торба сместена до клоаката. Вторични лимфатични органи и ткива се слезената, коскената срцевина, муралните лимфни јазолчиња и јазли. Постои и лимфен систем од садови и капилари кои ја пренесуваат лимфата низ телото на птицата и се поврзани со крвоносниот систем. Постојат три главни типови на имун одговор кај птиците; специфичен, кој се состои од хуморални и клеточно-посредувани одговори и неспецифичен. За хуморалните и клеточно-посредувани одговори потребен е процесуиран антиген за да се стимулира одговорот, кој се состои од создавање на специфично антитело за секој одделен антиген. Неспецифичниот имунитет одговара на сите антигени. В лимфоцитите (кои се произведуваат во Фабрициусната торба) се поврзани со хуморалниот одговор, додека Т лимфоцитите (кои се создаваат во тимусот) се поврзани со клеточно-посредуваниот одговор. Макрофагите, хетерофилите и тромбоцитите се основните клетки кои се вклучени во неспецифичниот имун одговор.

 Нервен систем и сетила 

Птиците поседуваат добро развиен черепен мозок, но неговиот зголемен дел изгледа дека е областа одговорна за инстинктивното поведение. Според ова, птиците имаат точно одредени начини на преселба и гнездење.

 Кожа 
Кожата на птиците е тенка, нежна и сува. Од кожните жлезди се развиле само лојните жлезди познати како тртна жлезда, која се наоѓа во основата на опашката.Таа лачи масни материи за подмачкување на перјето.
Кожата на птиците е покриена со перја - рожни творби кои се различнипо боја, форма и големина. Нивната улога е заштитна, ја одржуваат постојаната топлина на телото.
Нозете на птиците се покриени со рожни лушпи. Прстите завршуваат со нокти или канџи. Устата им е преобразена во клун исто така од рожна материја.

 Систематика 

Птиците образуваат класа чиешто научно име е Aves. Првичните видови на класата Aves веројатно живееле во периодот Јура.

Според најновиот консензус, класата птици и нејзината сестринска група, редот Кокодили (Crocodilia), заедно формираат група со неименувано и сѐ уште непознато ниво - архосаури (Archosauria).

Сите денешни постоечки птици се дел од поткласата Neornithes. Една од можните систематизации на класата Aves е онаа на Џејмс Клементс која е ревидирана од страна на Сибли-Монро. Во списокот на птици е дадена поподробна обработка на редовите на птици, вклучувајќи ги и фамилиите.

Поткласа Neornithes
Оваа поткласа се состои од два надреда -

Надред старовилични (Paleognathae):

Името на овој надред е изведено од paleognath, старогрчки збор за "стари вилици", што се однесува на палатната коска за која се смета дека е попримитивна и блиска до онаа на влекачите. Тука припаѓаат главно нелетачки птици. Paleognathae се состои од два реда кои се состојат од 49 постоечки видови.

 Struthioniformes—ноеви, емуа, киви и сродниците
 Tinamiformes—тинамуа

Надред нововилични (Neognathae):

Надредот Neognathae (нововилични) се состои од 27 реда кои имаат близу десет илјади видови. Тие се нашироко распространети. Неогнатите подлегле на адаптивно распространување со што дале извонредна разновидност од облици, функции и поведение кое го гледаме и денес.

Редовите кои го градат Neognathae се:
 Anseriformes
 Galliformes
 Charadriiformes
 Gaviiformes
 Podicipediformes
 Procellariiformes
 Sphenisciformes
 Pelecaniformes
 Phaethontiformes
 Ciconiiformes
 Cathartiformes
 Phoenicopteriformes
 Falconiformes
 Gruiformes
 Pteroclidiformes
 Columbiformes
 Psittaciformes
 Cuculiformes
 Opisthocomiformes
 Strigiformes
 Caprimulgiformes
 Apodiformes
 Coraciiformes (модроврани)
 Piciformes
 Trogoniformes
 Coliiformes
 Passeriformes

 Птиците како тема во уметнота и популарната култура 
Птиците се јавуваат како тема во бројни дела од уметноста и популарната култура.

Птиците како тема во книжевноста
Птиците како тема во поезијата
 „Црно пиле црно просо зобно“ — македонска народна песна.Блаже Тренески, Стојна ситноода. Скопје: Студентски збор, 1981, стр. 81.
 „Птицо на смртта“ — песна на арапскиот поет Антара.Arapska poezija. Beograd: Rad, 1977, стр. 14.
 „Децата и птиците“ — песна на Јозо Т. Бошковски од 1981 година.Јозо Т. Бошковски, Деца и цвеќиња и ѕвезди, Нов свет, Скопје, 1981, стр. 8.
 „Ги чекам птиците“ — песна на македонската поетеса Ана Бунтеска од 2015 година.Ана Бунтеска, Стави лајк на сопствениот живот. Скопје: Матица Македонска, 2015, стр. 154-155.
 „Песната на чучулигата“ — поетска збирка на Григор Витез.„Хронологија“ во: Ацо Шопов, Песни. Скопје: Македонска книга, Мисла и Култура, 1988, стр. 160.
 „Името на царевата птица“ — песна за деца на Григор Витез.Григор Витез, Песни. Мисла, Македонска книга, Култура, Наша книга и Детска радост, Скопје, 1990, стр. 50-53.
 „Кај што има сила — правдина нема“ — расказ за деца на македонскиот писател Киро Донев од 2013 година.Киро Донев, Приказни од куќичката на дрво. Скопје: Македоника литера, 2013, стр. 13-15.
 „Птица“ — песна на југословенскиот поет Мак Диздар.Мак Диздар, Горчин. Скопје, Македонска книга, стр. 58.
 „Не им верувам на птиците...“ — краток расказ (без наслов) на македонскиот писател Благоја Иванов.Никола Гелевски и Владимир Мартиновски (приредувачи), Џинџуџе во земјата на афионите: Антологија на македонскиот краток расказ. Скопје: Темплум, 2022, стр. 42.
 „Сината птица“ — песна на македонскиот поет Славко Јаневски.Славко Јаневски, Глуви команди. Мисла, Скопје, 1966, стр. 43-44.
 „Бели птици“ (англиски: The White Birds) — песна на ирскиот поет Вилијам Батлер Јејтс.Viljem Batler Jejts, Kula. Beograd: Beogradski izdavačko-grafički zavod, 1978, стр. 62.
 „Галеб“ — песна на македонскиот поет Блаже Конески.Блаже Конески, 'Везилка. Скопје: Арс Ламина - публикации, Арс Либрис, 2021, стр. 19.</ref>
 „Клукајдрвец“ — песна на Блаже Конески.Блаже Конески, Црн овен. Скопје: Арс Ламина - публикации, 2021, стр. 37.
 „Сокол“ — песна на Блаже Конески.Блаже Конески, Црн овен. Скопје: Арс Ламина - публикации, 2021, стр. 38.
 „Ластовици“ — песна на Блаже Конески.<ref>Блаже Конески, 'Везилка. Скопје: Арс Ламина - публикации, Арс Либрис, 2021, стр. 40.
 „Ластовици“ — песна на Блаже Конески од 1988 година.Блаже Конески, Црква. Скопје: Арс Ламина - публикации, 2021, стр. 50.
 „Птици над рудини“ — поетска збирка на македонскиот писател Васил Куноски од 1984 година.
 „Чук-чук“ — песна на Васил Куноски.Васил Куноски, Песни. Скопје: Просветно дело, Редакција „Детска радост“, 2004, стр. 83.
 „Ластовиче долета“ — песна на Васил Куноски.Васил Куноски, Песни. Скопје: Просветно дело, Редакција „Детска радост“, 2004, стр. 84.
 „Дроздови“ — песна на рускиот писател Борис Пастернак.Борис Леонидович Пастернак, Изабране песме. Нови Сад: Orpheus, 2011, стр. 239-240.
 „Кос“ — песна на македонскиот писател Видое Подгорец.Видое Подгорец, И сончогледите спијат. Скопје: Македонска книга, Детска радост, Култура, Мисла, Наша книга, 1990, стр. 51.
 „Чучулига“ — песна на Видое Подгорец.Видое Подгорец, И сончогледите спијат. Скопје: Македонска книга, Детска радост, Култура, Мисла, Наша книга, 1990, стр. 59.
 „Адвокат“ — песна на Видое Подгорец.Видое Подгорец, И сончогледите спијат. Скопје: Македонска книга, Детска радост, Култура, Мисла, Наша книга, 1990, стр. 70.
 „Овие ангели, риби и птици“ — поетски циклус на рускиот поет Андреј Пољаков.Антологија руске лирике – X-XXI век. Књига III: Средина XX века – поч. XXI века (неомодернизам, неоавангарда, постмодернизам и нова трагања). Београд: Paidea, 2007, стр. 258.
 „Што е добра таа птица...“ — песна на македонскиот поет Анте Поповски.Анте Поповски, Поезија. Наша книга, Скопје, 1990, стр. 77.
 „Враќање од Тулгеш“ — песна на македонскиот поет Анте Поповски.Анте Поповски, Поезија. Наша книга, Скопје, 1990, стр. 139.
 „Жолта птица, Дага“ — песна на македонскиот поет Анте Поповски.Анте Поповски, Поезија. Наша книга, Скопје, 1990, стр. 115.
 „Чудесни птици што нè надлетуваат“ — песна на македонскиот поет Анте Поповски.Анте Поповски, Поезија. Наша книга, Скопје, 1990, стр. 233.
 „Чекајќи ја птицата“ — песна на македонскиот поет Анте Поповски.Анте Поповски, Поезија. Наша книга, Скопје, 1990, стр. 132.
 „Да се направи портрет на една птица“ — песна на францускиот поет Жак Превер.Жак Превер, Чари велеграда. БИГЗ, Београд, 1972, стр. 34-35.
 „Мачката и птицата“ — песна на Жак Превер.Жак Превер, Чари велеграда. БИГЗ, Београд, 1972, стр. 50.
 „Пријателот на птиците“ — песна на Жак Превер.Жак Превер, Чари велеграда. БИГЗ, Београд, 1972, стр. 126-127.
 „Птици, сенки“ — песна на полскиот поет Јулијан Пшибош.Savremena poljska poezija. Beograd: Nolit, 1964, стр. 94.
 „Лошо дело“ — песна на македонскиот поет Живко Ризовски од 1995 година.Живко Ст. Ризовски, Дете и светулка. Скопје: Наша книга, 1995, стр. 19.
 „Есенски разговор“ — песна на Живко Ризовски од 1995 година.Живко Ст. Ризовски, Дете и светулка. Скопје: Наша книга, 1995, стр. 26.
 „Птицата, морето детето...“ — песна на Живко Ризовски од 1995 година.Живко Ст. Ризовски, Дете и светулка. Скопје: Наша книга, 1995, стр. 36.
 „Жална вест“ — песна на Живко Ризовски од 1995 година.Живко Ст. Ризовски, Дете и светулка. Скопје: Наша книга, 1995, стр. 44.
 „Молба“ — песна на македонскиот писател Бошко Смаќоски.Бошко Смаќоски, Модричка тетратка. Просветно дело, Редакција „Детска радост“, Скопје, 2004, стр. 20.
 „Една птица златара“ — песна на македонскиот поет Стојан Тарапуза.Стојан Тарапуза, Сон на тркала, Просветно дело, Редакција „Детска радост“, Скопје, 2015, стр. 28.
 „Кавгата на убавите птици“ — песна на македонскиот поет Васе Тодоров - Шлеговец.Васе Тодоров - Шлеговец, Магија на детството. Скопје: александар & александар, 2000, стр. 27.
 „Населбата на птиците“ — песна на македонскиот поет Васе Тодоров - Шлеговец.Васе Тодоров - Шлеговец, Магија на детството. Скопје: александар & александар, 2000, стр. 44.
 „Ждрал“ — песна на рускиот поет Велимир Хлебников.Велимир Хлебњиков, Краљ времена Велимир I. Просвета: Београд, 1964, стр. 168-175.
 „Разговор со ќосот“ — песна на хрватскиот поет Добрица Цесариќ.Поетска читанка: Избор од македонската и светската поезија за деца, Просветно дело, Редакција „Детска радост“, Скопје, 2005, стр. 33.
 „Враќањето на птиците селици“ — песна на полската поетеса Вислава Шимборска.Vislava Šimborska, Izabrane pesme. Beograd: Treći trg, 2014, стр. 118.

Птиците како тема во прозата
 „Чудната птица“ (српски: Чудновата тица) - српска народна приказна.Вук Караџић, Српске народне приповијетке. Београд: Лагуна и Вукова задужбина, 2017, стр. 168-170.
 „Птица девојка“ (српски: Тица дјевојка) - српска народна приказна.Вук Караџић, Српске народне приповијетке. Београд: Лагуна и Вукова задужбина, 2017, стр. 301-303.
 „Чудната птица“ - унгарска народна приказна.Мађарске бајке. Београд: Народња књига, 1974, стр. 89-91.
 „Човекот и птицата“ - басна на американскиот писател Емброуз Бирс.Емброуз Бирс, Басни. Скопје: Темплум, 2016, стр. 16.
 „Мачорот и птиците“ - басна на Емброуз Бирс.Емброуз Бирс, Басни. Скопје: Темплум, 2016, стр. 34.
 „Дете и птица“ - збирка раскази за деца на македонскиот писател Генади Болиновски од 1964 година.Драган Мишкоски, „Разговор за делото „Игра на прозорецот“ од Генади Болиновски“, во: Генади Болиновски, Игра на прозорец, Скопје: Култура, Наша книга, Мисла, Македонска книга, Детска радост, 1990, стр. 79.
 „Дете и птица“ - расказ за деца на Генади Болиновски од 1964 година.Генади Болиновски, Игра на прозорец, Скопје: Култура, Наша книга, Мисла, Македонска книга, Детска радост, 1990, стр. 63-76.
 „Птици“ - кус расказ на македонскиот писател Климент Булоски (под псевдонимот Дозгулпмус) од 2008 година.Дозгулпмус, Тритонус, Темплум, Скопје, 2008.
 „Разбојник со жолта дамка“ — расказ на хрватскиот писател Григор Витез.Григор Витез, Сказна за глинената птица. Скопје: Мисла/Детска радост/Култура/Наша книга/Македонска книга, 1978, стр. 35-38. 
 „Страчката е страчка“ — расказ на Григор Витез.Григор Витез, Сказна за глинената птица. Скопје: Мисла/Детска радост/Култура/Наша книга/Македонска книга, 1978, стр. 39-40.
 „Лов на штиглици“ - краток расказ на македонскиот писател Петко Дабески.Никола Гелевски и Владимир Мартиновски (приредувачи), Џинџуџе во земјата на афионите: Антологија на македонскиот краток расказ. Скопје: Темплум, 2022, стр. 74.
 „Ластовици“ — краток расказ на македонската писателка Лилјана Дирјан.Никола Гелевски и Владимир Мартиновски (приредувачи), Џинџуџе во земјата на афионите: Антологија на македонскиот краток расказ. Скопје: Темплум, 2022, стр. 122.
 „Птица“ — расказ за деца на македонскиот писател Неџати Зекерија.Неџати Зекирија, Орхан. Просветно дело, Редакција „Детска радост“, Скопје, 2004, стр. 40.
 „Што се случи со птицата по земјотресот“ — расказ за деца на Неџати Зекерија.Неџати Зекирија, Орхан. Просветно дело, Редакција „Детска радост“, Скопје, 2004, стр. 64-65.
 „Зошто Орхан не ја нацрта птицата“ — расказ за деца на Неџати Зекерија.Неџати Зекирија, Орхан. Просветно дело, Редакција „Детска радост“, Скопје, 2004, стр. 81-82.
 „Конференцијата на птиците“  (англиски: The Conference of the Birds) - книга на Фарид ал-Дин од 1984 година.Farid al-Din, The Conference of the Birds. Penguin Classics, 1984.
 „Ластовички“ — краток расказ на македонскиот писател Тоде Илиевски.Никола Гелевски и Владимир Мартиновски (приредувачи), Џинџуџе во земјата на афионите: Антологија на македонскиот краток расказ. Скопје: Темплум, 2022, стр. 113.
 „Потеклото на птиците“ - расказ на италијанскиот писател Итало Калвино.Italo Kalvino, Kosmikomike: stare i nove. Beograd: Paidea, 2008, стр. 203-212.
 „Звучна азбука“ — кус прозен текст на македонскиот писател Блаже Конески од 1988 година.Блаже Конески, Збор и опит 1. Скопје: Арс Ламина - публикации, Арс Либрис, 2021, стр. 172.
 „Да се убие птицата подбивница“ - роман на американскиот писател Харпер Ли.Магор, Каталог 2015. Скопје, 2015, стр. 9.
 „Птица-Евреин“ - расказ на американскиот писател Бернард Маламуд.Riba, patka, vodozemac: Priče o životinjama (Priredila Ljubica Arsić). Beograd: Laguna, 2014, стр. 147-158.
 „Аларм за птици“ - кус расказ на македонскиот писател Владимир Мартиновски.Летаат приказни. Скопје: Темплум, 2019, стр. 26-27.
 „Птиците од ланските гнезда“ - роман на македонскиот писател Митко Маџунков од 2013 година.Роберт Алаѓозовски, „Последниот писателски бард“, Економија и бизнис, година 16, број 182, август 2013, стр. 86-87.
 „Куќичка за птици“ — кус расказ на македонската писателка Сања Михајловиќ-Костадиновска од 2018 годинаСања Михајловиќ-Костадиновска, (Бес)конечни модели на расказот. Скопје: Бегемот, 2018, стр. 13.
 „Крагуј“ - расказ на италијанскиот  писател Еуџенио Монтале.Riba, patka, vodozemac: Priče o životinjama (Priredila Ljubica Arsić). Beograd: Laguna, 2014, стр. 305-309.
 „Четирите птички“ — расказ на македонскиот писател Ванчо Николески.Ванчо Николески, Приказни од моето село. Култура, Скопје, 1964, стр. 5-8.
 „Гугутки“ — краток расказ на македонскиот писател Бошко Смаќоски.Бошко Смаќоски, Модричка тетратка. Просветно дело, Редакција „Детска радост“, Скопје, 2004, стр. 21-23.
 „Луѓе, птици и сеништа: Збирка раскази“ - книга на македонската писателка Жанета Станоевска, од 2011 година.Жанета Станоевска, Луѓе, птици и сеништа: Збирка раскази, Темплум, Скопје, 2011.
 „Стаклената птица“ - расказ од македонската писателка Жанета Станоевска, од 2011 година.
 „Засолниште на преселните птици“ - роман на руско-турската писателка Јана Темиз.Клеопатра - балет на Василиј Медведев (Русија) - светска премиера. Скопје: Македонска опера и балет, 2016, стр. 22.
 „Ластовичка“ — краток расказ на македонскиот писател Иван Точко.Никола Гелевски и Владимир Мартиновски (приредувачи), Џинџуџе во земјата на афионите: Антологија на македонскиот краток расказ. Скопје: Темплум, 2022, стр. 17.
 „Чинтамани и птици“ - расказ на чешкиот писател Карел Чапек.Карел Чапек, Раскази од другиот џеб, Темплум, Скопје, 2012.
 „Птици“ - расказ на полскиот писател Бруно Шулц.Bruno Šulc, Cimetaste prodavnice. Beograd: Paidea, 2015, стр. 21-25.

Птиците како мотив во музиката
 Ластовица — македонска музичка група.
 Структурни птици (хрватски: Strukturne ptice) — хрватска рок-група од 1980-тите.Strukturne Ptice (пристапено на 8.7.2023)
 „Биљбило пее по росата“ — македонска народна песна.Ѓорѓи Доневски, Сокол ми лета високо. Скопје: Културно-уметничкото друштво „Гоце Делчев“, 1978, стр. 117.
 „Кога летаат фазаните“ (хрватски: Kad fazani lete) — песна од истоимениот музички албум на хрватската група Азра (Azra) од 1983 година.Amazon.co.uk, AZRA - Kad fazani lete, Album 1983 (CD) (пристапено на 12.1.2017)Discogs, Azra (3) ‎– Kad Fazani Lete (пристапено на 18.12.2021)
 „Птица во дланката“ (англиски: A bird in the hand) — песна на американскиот рапер Ајс Кјуб (Ice Cube) од 1991 година.YouTube, Ice Cube - Death Certificate (1991) (FULL ALBUM) (пристапено на 9.3.2017)
 „Одлични птици“  (англиски: Excellent Birds) — песна на американската музичарка Лори Андерсон (Laurie Anderson) од 1984 година.YouTube, Laurie Anderson - Excellent Birds (посетена на 27.11.2019)
 „Пилето“ — песна на македонската група Баклава од 2008 година.Baklava, Kalemar, SJF Records 124, 2008.
 „И твојата птица може да запее“ (англиски: And your bird can sing) - песна на англиската рок-група Битлси (The Beatles) од 1966 година.YouTube, and your bird can sing (beatles) (пристапено на 4.2.2017)
 „Кос“ (англиски: Blackbird) — песна на Битлси од 1968 година.DISCOGS, The Beatles ‎– The Beatles (пристапено на 27.6.2019)
 „Дождовни птици“ (англиски: Rainbirds) — песна на американскиот музичар Том Вејтс (Tom Waits) од 1983 година.DISCOGS, Tom Waits ‎– Swordfishtrombones (пристапено на 25 септември 2021)
 „Сина птица“ (англиски: Bluebird') — песна на американската рок-група Бафало Спрингфилд (Buffalo Springfield) од 1967 година.DISCOGS, Buffalo Springfield ‎– Buffalo Springfield Again (пристапено на 21.12.2018)
 „Пластична птица“ (англиски: Plastic Bird) — песна на американската рок-група Galaxy 500 од 1989 година.Discogs, Galaxie 500 ‎– On Fire (пристапено на 8.11.2022)
 „Добра летачка птица“ (англиски: A Good Flying Bird) — песна на американската рок-група Guided By Voices од 1995 година.Discogs, Guided By Voices – Alien Lanes (пристапено на 20.3.2023)
 „Ова е сликата (Одлични птици)“ (англиски: This Is The Picture (Excellent Birds)) — песна на британскиот пејач Питер Гебриел (Peter Gabriel) од 1986 година.YouTube, Peter Gabriel - This Is The Picture (Excellent Birds) (пристапено на 19.5.2017)
 „Американски дроздови“ (англиски: Mockingbirds) — песна на американската рок-група Grant Lee Buffalo од 1994 година.AllMusic, Mighty Joe Moon (пристапено на 11.11.2022)
 „Девојка-птица“ (англиски: Bird girl/Bird gerhl) — песна на музилката група Ентони енд д Џонсонс (Anthony and the Johnsons) од 2005 година.YouTube, Antony & The Johnsons - Bird Girl / Bird﻿ Gerhl (пристапено на 22.12.2016)
 „Птици“ (англиски: Birds) — песна на канадскиот рок-музичар Нил Јанг (Neil Young) од 1970 година.Neil Young – After The Gold Rush (пристапено на 25.11.2023)
 „Златни птички“ (англиски: Golden Birdies) — песна на американскиот рок-музичар Captain Beefheart од 1972 година.Captain Beefheart - Golden Birdies - YouTube (пристапено на 3.3.2016)
 „Мрзлива птица“ (англиски: Lazy bird) — композиција на американскиот џез-музичар Џон Колтрејн (John Coltrane) од 1958 година.John Coltrane – Blue Train (пристапено на 5.5.2025)
 „Измачена стара птица“ (англиски: Battered Old Bird) — песна на британскиот рок-музичар Елвис Костело (Elvis Costello) од 1986 година.DISCOGS, Elvis Costello And The Attractions* ‎– Blood & Chocolate (пристапено на 19.3.2018)
 „Три пиленца“ (англиски: Three Little Birds) — песна на јамајската реге-група Bob Marley & The Wailers од 1974 година.Bob Marley & The Wailers – Exodus (пристапено на 9.4.2023)
 „Птица-часовник“ (англиски: Clock Bird) — песна на израелската група Минимал компакт (Minimal Compact) од 1987 година.YouTube, Clock Bird (пристапено на 19.10.2025)
 „Барам птица“ (англиски: Looking for Bird) — песна на австралиската поп-рок група Mental As Anything од 1981 година.YouTube, Mental As Anything - Looking for Bird (пристапено на 6.7.2017)
 „Слатка птица“ (англиски: Sweet Bird) — песна на канадската поп-музичарка Џони Мичел (Joni Mitchell) од 1975 година.Joni Mitchell – The Hissing Of Summer Lawns (пристапено на 26.4.2023)
 „Забрането за птици“ (англиски: No Birds) — песна на британската рок-група ПИЛ (Public Image Ltd.) од 1979 година.YouTube, Public Image Ltd. – Metal Box (FULL ALBUM | HQ SOUND) (пристапено на 29.5.2017)
 „Бркање на птицата“ (англиски: Chasin the bird) — композиција на американскиот џез-музичар Чарли Паркер (Charlie Parker).Il flauto nel jazz, Fantasy, OMMCD 001, 1995.
 „Како птица на мојата дланка“ (српски: Kao ptica na mom dlanu) — песна на српската и југословенска група Пилоти.YouTube, Piloti - Kao ptica na mom dlanu (lyrics) (пристапено на 27.12.2016)
 „Сега сум птица“ (англиски: I am a bird now) — музички албум на Ентони енд д Џонсонс од 2005 година.
 „Крал на птиците“ (англиски: King of Birds)  песна на американската рок-група Р.Е.М. (R.E.M.) од 1987 година.DISCOGS, R.E.M. ‎– Document (пристапено на 22.8.2019)
 „Канаринка“ (англиски: Canary)  песна на американската рок-музичарка Лиз Фер (Liz Phair) од 1993 година.Discogs, Liz Phair ‎– Exile In Guyville (пристапено на 30.9.2019)
 „Утринска птица“ (англиски: Morning Bird) — песна од истоимениот албум на британската пејачка Шаде (Sade'') од 2010 година.YouTube, Sade - Morning Bird (music video) (пристапено на 19.1.2017)

Птиците како тема во филмот

 Поврзано 
 Диносауруси
 Орнитологија

 Наводи 


Категорија:Диносауруси
Категорија:Животни
Категорија:Таксони опишани од Карл Линеј