Чајле

Чајле — село во Општина Гостивар, во областа Горен Полог, во околината на градот Гостивар.

 Географија и местоположба 

мини|300п|лево|Поглед на Старо Чајле

Селото се наоѓа во северниот дел на територијата на Општина Гостивар, недалеку од самиот град Гостивар, на оддалеченост од само три километри. Селото е рамничарско, сместено на надморска височина од околу 510 метри. Тоа се наоѓа на десниот брег на реката Вардар и практично е приградска населба на Гостивар.

Селото во поголемиот дел се наоѓа на котлинското дно покрај реката Вардар. Источно од селото започнува да се издигнува падината на планината Сува Гора. На јужниот дел од падината се наоѓа помал дел од селото, наречен уште и како Горно Чајле. Во минатото, жителите на Горно Чајле водата за пиење ја добивале од чешми, додека оние во котлинскиот дел копале бунари длабоки од 2 до 4 метри.

Месностите во атарот на селото ги носат следниве имиња: Стрчек, Бара, Бегои Ниви, Шкоза, Стежје, Алајска Нива, Аџи Нива, Јурија, Подиште, Градиште или Каља, Киево, Црква и Бунари.

Чајле е селска населба од разреден тип и има три маала. Маалата се наречени Старо, Ново и Горно Чајле. Првите две се наоѓаат на котлинското дно и оддалечени се една од друга околу 300 метри и тие го претставуваат главниот дел на селото. Горно Чајле е оддалечено од главниот дел на селото околу 600 метри. Старо Чајле претставувало православно македонско маало, додека другите две биле муслиманско албански маала ( 1947 г.).

 Историја 

Над Чајле на падините на Сува Гора се наоѓа голо варовничко возвишение сместено на околу 800 метри, каде се наоѓа Градиште или Кале. На возвишението се забележуваат остатоци од ѕидови, цигли и дупки исполнети со разновидни материјали.

Во подножјето на Градиште се наоѓа местото Киево. Мештаните мислат дека некогаш тука се наоѓа големо истоимено село, но кое во некоја војна или од чума било уништено. Тогаш била срушена и старата киевска црква „Св. Илија“. На местото каде се наоѓало Киево, денес има ретки остатоци од темели и се наоѓаат стари гробови со крстови. Во 1940-тите години уште можеле да се изнајдат околу 30 добро зачувани гробови.

Денешното Чајле е основано околу 1740-тите години од страна на православните македонските родови Смиљковци и Караџовци.

Вкупно 4 жители на оваа населба се заведени како жртви во Втората светска војна.

 Стопанство 

Атарот на селото зафаќа простор од 18,2 км2, при што преовладуваат пасиштата со површина од 1.073 хектари, на шумите отпаѓаат 388 хектари, а на обработливото земјиште 316 хектари.

Врз основа на составот на атарот селото Чајле има полјоделско-сточарска функција. Во селото работат продавници и услужни објекти.

Во близина на селото се наоѓа истоимениот рудник за доломит.

За време на отоманскиот период, поплодните ниви во котлинското дно биле во посед на гостиварските аги и бегови. Сопственици биле Асан-ага, Вели-бег и други. Асан-ага имал и паша над селото.

 Население 

Според статистиката на Васил К’нчов („Македонија, Етнографија и статистика“) од 1900 година, во Чајле живееле 549 жители, од кои 355 Албанци муслимани и 194 Македонци христијани.Кънчов, Васил. „Македония. Етнография и статистика“, София, 1902, стр. 214. Според секретарот на Бугарската егзархија Димитар Мишев, („La Macédoine et sa Population Chrétienne“) во 1905 година во Чајле имало 216 Македонци под врховенството на егзархијата.Brancoff, D.M. "La Macédoine et sa Population Chrétienne". Paris, 1905, pp. 124-125.

Според Афанасиј Селишчев, во 1929 година Чајле — село во Чегранска општина во Горнополошкиот срез и има 120 куќи и 686 жители, Албанци и Македонци.Селищев, Афанасий. „Полог и его болгарское население. Исторические, этнографические и диалектологические очерки северо-западной Македонии“. – София, 1929, стр. 26.

Според германска карта издадена во 1941 година, а заснована на пописот на Кралство Југославија во 1931 година, селото имало 650 Албанци и 150 Македонци.

Чајле е големо село, коешто во 1961 година имало 1.681 жител, од кои 1.380 Албанци, 288 Македонци и 7 Турци. Во 1994 година, бројот се зголемил на 2.674 жители, исклучиво албанско население.

Пописот од 1991 година не бил целосно одржан во селото Чајле, бидејќи дел од неговото население одбило да учествува, односно го бојкотирало неговото одржување, поради што за таа пописна година, за селото нема целосни податоци.

Според пописот на населението на Македонија од 2002 година, селото има 3.070 жители, од кои 1 Македонец, 3.028 Албанци, 3 Турци и 38 останати.

Според последниот попис од 2021 година, во селото живееле 1.236 жители, од кои 3 Македонци, 1.161 Албанец и 72 лица без податоци.

Низ годините ова било вкупното население и етничка припадност на населението во Чајле:

 Година Македонци Албанци Турци Роми Срби   Вкупно 1948 — — — — — — — 1.224 1953 284 1.157 2 0 1 4 — 1.448 1961 288 1.380 7 — 0 6 — 1.681 1971 82 1.968 0 0 2 9 — 2.061 1981 191 2.955 0 10 3 7 — 3.166 1991 0 2 0 0 0 0 — 2 1994 0 2.672 0 0 0 2 — 2.674 2002 1 3.028 3 0 0 38 — 3.070 2021 3 1.161 0 0 0 0 72 1.236

* Извор: Државен завод за статистика на Република Македонија (1948-2021), според податоци од официјалните пописи во соодветните години
 Родови 

Чајле е мешано село, со православно македонско население и муслимански Албанци. Сите родови потекнуваат од доселеници.

Според истражувањата од 1947 година, родови во селото:
 Македонски православни родови:
 Доселеници: Смилковци или Лифуровци (10 к.), најстари доселеници. Тие се основачи на денешното село, и најпрвин се населиле на местото Киево. Доселени се од Крушевско. Основачот на родот бил Аврам, за кој населението на овој род мисли дека бил Влав по потекло. Го знаат следното родословие: Диле (жив на 72 г. во 1947 година) Мерџан-Трпе-Миленко-Смилко-Аврам, основачот на родот кој се доселил. Имаат иселеници во Тетово (едно семејство), Романија (едно семејство) и во Франција (едно семејство); Караџовци или Катранџии (10 к.), доселени се од некое место во Албанија. П. Јовановиќ слушал за нив дека се доселени од Љура во северна Албанија. Имаат иселеници во Гостивар (едно семејство) и во Сушица; Стојчевци или Туљаковци (12 к.), доселени се од Албанија. П. Јовановиќ слушал дека се доселени од Чаје во северна Албанија. Го знаат следното родословие: Стојан (жив на 65 г. во 1947 година) Кузман-Митре-Илија-Стојче, основачот на родот кој се доселил. Имаат иселеници во Романија (две семејства), Смедерево (едно семејство), Ковин (едно семејство) и во Стари Бечај (едно семејство); Јанкуловци или Гоџомаровци (7 к.), последни македонски доселеници во селото кои се доселиле од селото Волче во Порече. Се доселил основачот на родот, Јанкула. Во селото Волче имаат роднини. Имаат иселеници во Тетово (едно семејство).
 Албански муслимански родови:
 Доселеници: Корби (39 к.), доселени се од некое село во околината на Пешкопеја. Според П. Јовановиќ доселени се од областа Матија во северна Албанија. Корби се првите албански доселеници во селото. Го знаат следното родословие: Шабан (жив на 70 г. во 1947 година) Исо-Селим-Алија, кој се доселил; Љурци (28 к.), доселени се од Љура во северна Албанија. Овде се доселиле како католици, и ја промениле верата во муслиманска; Алмете (17 к.), доселени се од Матија во северна Албанија; Зогеј (14 к.), доселени се од Хас во северна Албанија; Калишта (13 к.), доселени се од селото Калишта во Матија во северна Албанија; Кете (6 к.), по потекло се од Матија. Овде се доселиле од селото Симница, каде имале истоимени роднини. А роднини имаат и во селото Беловиште, таму наречени исто така, Кета; Ељмаз (1 к.), доселени се од Струшко; Адиље (2 к.), доселени се од селото Ѓурѓевиште; Шабан (1 к.), основачот на родот е дојден како домазет од селото Балин Дол; Фератовци (2 к.), доселени се од селото Речане; Ќајил (1 к.), доселени се од селото Страјане; Сабри (1 к.), доселени се од Долна Ѓоновица; Дино (1 к.), родот го основал домазет од селото Добри Дол.

 Иселеништво 

Се знае за следниве иселени македонски родови: Силјаноски (1 к.), живеат во Беловиште кај Гостивар и Синадиновци (2 к.), живеат во Галате.

 Општествени установи 

 Основно училиште „Чајле“, централно основно училиште
 Пошта (1243)

 Самоуправа и политика 

Кон крајот на  век, Чајле било село во Гостиварската нахија на Тетовската каза на Отоманското Царство.

Селото се наоѓа во рамките на Општина Гостивар, која била значително проширена со територијалната поделба на Македонија во 2004 година. Претходно селото припаѓало на поранешната помала Општина Гостивар.

Во периодот од 1955 до 1996 година, селото се наоѓало во рамките на големата општина Гостивар.

Во периодот 1952-1955, селото било седиште на Општина Чајле, во која покрај Чајле се наоѓале Балин Дол, Корито и Мало Турчане. Во периодот 1950-1952 година, селото било административно седиште на тогашната истоимена општина во која влегувале селата Балин Дол, Мало Турчане и Чајле.

 Избирачко место 

Во селото постојат избирачките места бр. 0404, 0405, 0406, 0406/1 и 2975 според Државната изборна комисија, сместени во просториите на основното училиште и простории на џамијата во Старо Чајле.

На претседателските избори во 2019 година, на овие избирачки места биле запишани вкупно 3.259 гласачи. На локалните избори во 2021 година, на овие избирачки места биле запишани вкупно 3.330 гласачи.

 Културни и природни знаменитости 

Археолошки наоѓалишта
 Градиште — населба од железно и доцноантичко време;
 Јурија — средновековна населба; и
 Ветва Црква — средновековна црква и некропола.

Цркви
 Црква „Св. Атанасиј“ — главната селска црква, сместена во Старо Чајле

Џамии
 Стара џамија — старата џамија;
 Нова џамија — нова џамија; и
 Нова џамија — нова џамија.

 Личности 

Родени во или по потекло од Чајле
 Добрица Бурзевска (р.1919 -) — учесник во НОВ на Македонија и носител на Партизанска споменица од 1941 година
 Антина Василевска (р.1915 -) — учесник во НОВ на Македонија
 Менча Василевска (р.1907 -) — учесник во НОВ на Македонија
 Доља Герасимовска (р.1920 -) — учесник во НОВ на Македонија
 Десанка Ѓеоргиевска (р.1894 -) — учесник во НОВ на Македонија
 Љубица Ѓеоргиевска (р.1922 -) — учесник во НОВ на Македонија
 Ѕвезда Исаковска (р.1882 -) — учесник во НОВ на Македонија
 Руфи Османи (р. 1960) — политичар и пратеник во македонското Собрание
 Шефит Џафери (р. 1960) — поранешен член на ОНА

 Наводи 

Забелешки

 Надворешни врски 


Категорија:Села во Македонија
Категорија:Села во Општина Гостивар
Категорија:Гостиварски села