Фински јазик

Финскиот (suomi, suomen kieli) е балтофински јазик, дел од групата на уралски јазици.  Финскиот е службен јазик на Финска, а воедно и национален јазик, каде го зборува мнозинството од населението на државата (92%). Тој е службен јазик и на официјалното финско малцинство во Шведска и истиот е еден од службените јазици на ЕУ.

Финскиот јазик е член на балтофинските јазици и е класифициран како аглутинативен јазик. Тој ги модифицира формите и на именките и на придавките во зависност од нивната улога во реченицата. Има репутација дека е тежок за учење и разбирање, што е првенствено поради тоа што има само мал број јазици сродни со него, така правејќи го речникот непознат.

Класификација
Финскиот е од групата на балтофински јазици од семејството на уралски јазици. Покрај финскиот, во оваа група е и естонскиот, како и неколку други мали балтички јазици. Финскиот покажува сродност со останатите уралски јазици:

слична морфологија:
наставки за падежи како што се за генетивот -n, за партитивот -(t)a / -(t)ä ( ← уралски *-ta), за есивот -na / -nä
множина со  -t and -i-
наставки за присвојност како што е за 1 лице еднина -ni ( ← уралски *-mi), 2 лице еднина -si ( ← уралски *-ti).
бројни зборообразовни наставки
сличен зборовен фонд

Географска распространетост
Финскиот јазик претежно се зборува во Финска, каде го зборуваат околу 5 милиони. Јазикот го зборува и финската емиграција, особено во Норвешка, Шведска, Русија, Естонија, САД, Бразил и Канада. Околу 90,37% од населението на Финска зборува фински. Остатокот зборува на шведски (5.42%), и некои од лапонските јазици.

Статус
Финскиот јазик е еден од двата официјални јазика во Финска, другиот е шведскиот. Според податоците од 2010 година, само 5,42% од населението на Финска зборува шведски.) Финскиот е еден од службените јазици на Европската Унија и има службен стгатус на малцински јазик во Шведска.

 Историја 
Се смета дека Уралското семејство на јазици, од кои дел е и финскиот, имаат еден заеднички предок кој се именува како прауралски јазик, зборуван некаде помеѓу 8,000 и 2,000 п.н.е. (во зависност од различните проценки) во близина на планината Урал. Со текот на времето, прауралскиот се разделил на повеќе јазици, кои и самите продолжиле да се менуваат и да се оддалечуваат еден од друг, давајќи уште повеќе нови јазици. Еден од тие јазици е и прафинскиот јазик, од кој се развиле балтофинските јазици.

Записот на брезова кора бр. 292 од 13ти век од Новгород напишан со кирилица е најстариот пронајден запис на било кој балтофински јазик. Првиот пример на пишан фински е пронајден во еден германски патнички дневник кој датира од  година:  (современ фински: "" македонски: "Навистина сакам да зборувам фински, [но] не можам"). Според овој дневник, ова се зборови на фински бискуп, чие име е непознато. Погрешната употреба на  (современ фински ) во акузатив, наместо  во партитив, и отсуството на сврзникот  се типични за странските говорители на фински дури и денес. Во тоа време, повеќето свештеници во Финска зборувале на шведски јазик.

Дијалекти
 западни
југозападни
основни југозападни
 северни
 јужни
средни југозападни
пориски
ала-сатакунтански
турку
сомеро
западноусимански
тавастијански
иле-сатакунтански
тавастијански
јужнотавастијански
југоисточни тавастијански
хололански
порвоански
литиски
јужноботниски
средни и северни ботниски
средноботниски
северноботниски
перепохјола
торнио
кеми
кемијерви
јеливара
руија
источни
савонски
северносавонски
јужносавонски
средни дијалекти
источносавонски
каину
среднофински
пеијене тавастија
кеуру-евијерви
савонски дијалекти од Вермланд
југоистиочни 
основни југоисточни
лемиски
ингриски

Примери

(Hyvää) huomenta – (Добро) утро
(Hyvää) päivää – (Добар) ден
(Hyvää) iltaa – (Добра) вечер
Hyvää yötä / Öitä! – Добра ноќ / „Ноќ!“
Terve! / Moro! – Здраво!
Hei! / Moi! – Здраво!
Heippa! / Moikka! / Hei hei! / Moi moi! – Чао!
Nähdään! – Ќе се видиме! („се ледаме“)
Näkemiin – Пријатно (буквало „Додека јас/ние се видиме“).
Hyvästi – Довидување/ пријатно
Hauska tutustua! – Мило ми е што те сретнав.
Kiitos – Благодарам
Kiitos, samoin – "Благодарам, исто и тебе" 
Mitä kuuluu? – Како си? (за познаници, буквално „Што слушаш?“)
Kiitos hyvää! –  Добро сум, благодарам.
Tervetuloa! – Добре дојде!
Anteeksi – Извини

Наводи

Поврзано

 Финци
 Финска
 Финска азбука
 Балтофински јазици

Надворешни врски
 Колекција на фински двојазични речници
 FSI Фински јазичен курс

*
Категорија:Аглутинативни јазици
Категорија:Јазици во Русија
Категорија:Јазици во Шведска
Категорија:Јазици во Норвешка
Категорија:Јазици во Финска
Категорија:Јазици во Естонија