Српски јазик

Српски јазик — јужнословенски јазик и стандардизирана норма на српскохрватскиот јазик. Српскиот е службен јазик во Србија, Косово и Република Српска (Босна и Херцеговина), а се користи и во делови на Црна Гора и Хрватска и населените места кои се сметаат за српска дијаспора.

Во српскиот јазик, зборовите се пишуваат како што и се изговараат, и секоја буква претставува еден глас. Овој фонетски принцип е претставен во поговорката: "Пишувај како што зборуваш, читај како што е напишано", принцип користен во повеќе балкански јазици.

Друга одлика на српскиот јазик е што тој се пишува на две азбуки: кирилица и латиница. Двете азбуки се речиси еднакви, а единствена разлика е во користењето на буквите. Ова е последица на историски причини, имено делот од српската популација кој бил под влијание на Австроунгарија пишувал на латиница, а другиот дел кој бил под влијание на Византија пишувал на кирилица. Денес, сите образовани луѓе ги познаваат и двете азбуки.

 Граматика на српскиот јазик 

 Именки 
 Падежи и деклинација на именки 
Во српскиот јазик има седум падежи: номинатив, генитив, датив, акузатив, вокатив, инструментал и локатив. Кога именките се деклинираат, акцентот се менува за датив и локатив.
 Еднина Класа I - м.р. I прозор Класа I - м.р. II -ац, и живи суштествамагаре Класа I - с.р. Iсело Класа I - с.р. I главн што завршуваат на -e** дрво и Миле (име) Класа II - ж.р. I жена Класа II - ж.р. I  -ka банка Класа II - ж.р. I  -ga книга Класа III - ж.р. II  љубов Номинатив
(Ко? Шта?)

(Кој? Што?) прозорprozor магарацmagarac селоselo дрво drvo  Миле Mile женаžena банкаbanka књигаknjiga љубавljubav Генитив
(Кога? Чега?) прозорaprozora магарцаmagarca селasela дрвета drveta  Милета Mileta женežene банкеbanke књигеknjige љубавиljubavi Датив
(Коме? Чему?)

(На кого? Зошто?) прозôруprozôru магâрцуmagârcu сêлуsêlu дрвêту drvêtu  Милету Miletu жêниžêni бâнциbânci књизиknjizi љубâвиljubâvi Акузати
(Кога (видим)? Шта (гледам)?)

(Кој (гледам)? Што (гледам)?) прозорprozor магарцаmagarca селоselo дрво drvo  Милета Mileta женуženu банкуbanku књигуknjigu љубавljubav Вокатив
(Ој! Хеј!) прозорēprozore магарчēmagarče селōselō дрвō drvō  Миле Mile женōženō банкōbankō књигōknjigō љубавиljubavi Инструментал
(С ким(e)? Чим(е)?)

(Со кого? Со што?) прозоромprozorom магарцомmagarcom селомselom дрветом drvetom  Милетом Mile женомženom банкомbankom књигомknjigom љубави (or -ју)*ljubavi(or -ју) Локатив
(О коме? О чему?)

(За кого? За што?) прозóруprozóru магáрцуmagárcu сéлуsélu дрвéту drvétu  Милету Miletu жéниžéni бáнциbánci књизиknjizi љубавиljubavi Множина прозори  магариња села дрва жени банки книги љубов Номинатив прозориprozori магарциmagarci селаsela дрваdrva женеžene банкеbanke књигеknjige љубавиljubavi Генитив прóзорāprozora мáгарацāmagaraca сéлāsela дрвādrva жéнāžena бáнакābanaka књигāknjiga љубавиljubavi Датив прозоримаprozorima магарцимаmagarcima селимаselima дрвимаdrvima женамаženama банкамаbankama књигамаknjigama љубавимаljubavima Акузатив прозореprozore магарцеmagarce селаsela дрваdrva женеžene банкеbanke књигеknjige љубавиljubavi Вокатив прозориprozori магарциmagarci селаsela дрваdrva женežene банкеbanke књигеknjige љубавиljubavi Инструментал прозоримаprozorima магарцимаmagarcima селимаselima дрвимаdrvima женамаženama банкамаbankama књигамаknjigama љубавимаljubavima Локатив прозоримаprozorima магарцимаmagarcima селимаselima дрвимаdrvima женамаženama банкамаbankama књигамаknjigama љубавимаljubavima

 Во зборовите од III-тата класа во инструментал еднина завршетокот може да биде -ју. Некои зборови претрпуваат промени, како на пример: љубав се менува во љубављу или младост станува младошћу и смрт станува смрћу
 Еднослоговните зборови што завршуваат на -о се деклинираат на овој начин.
 Именките нога, рука, око, уво (мак. нога, рака, око, уво) кои како делови на ловечкото тело доаѓаат во пар, имаат форми на генитив множина со завршеток -у: ногу, руку, очију, ушију.

Како да се одредат кои именки спаѓаат во кои класи: 
 Ако именката завршува на согласка, најверојатно таа спаѓа во првата класа за м.р.
 Ако именката завршува на самогласките – o, или -e во еднина, тогаш таа спаѓа во првата класа на с.р. Но сепак некои машки имиња не спаѓаат во оваа класа.
 Ако именката завршува на – a, тогаш таа е втора класа во ж.р. Исто така има и некои машки именки што имаат женски завршетоци на – a, (пр: судија).
 Именките на класа III се skoro сите од ж.р. и завршуваат на согласки. Тие се разликуваат од првата класа поради тоа што тие означуваат апстрактни именки (пр: љубав, смрт, болест, младост). Но, именките како гост, мост, прст се од м.р.

 Придавки 
 Промена 
Придавките имаат три рода (машки, женски и среден), седум падежи (номинатив, датив, генитив, акузатив, инструментал, локатив и вокатив кој е формално еднаков на номинативот), два броја (еднина и множина) и две промени (определена и неопределена). Неопределената промена според завршетоците е еквивалентна на промената на именките. Определената промена е специфична само за придавките и се разликува од неопределената, и по форма и по значење.

Определена промена Еднина м.р. с.р. ж.р. Номинатив нов(и) ново нова Генитив новог(а)| новог(а) новe Датив новом новом новој Акузатив нов(и) ново нову Вокатив нови ново нову Инструментал новим новим новом Локатив новом новом новој Множина    Номинатив нови нова нове Генитив нових нових нових Датив новим новим новим Акузатив нове нова нове Вокатив нови нова нове Инструментал новим новим новим Локатив новим новим новим

 Компарација на придавки 
Придавките имаат три степени: позитив, компаратив и суперлатив.

 Еднина М.Р. С.Р. Ж.Р. Номинатив добарбољинајбољи добробољенајбоље добрабољанајбоља Акузатив добарбољинајбољи добробољенајбоље добрубољунајбољу Генитив доброг(а)бољег(а)најбољег(а) доброг(а)бољег(а)најбољег(а) добребољенајбоље Датив добромбољемнајбољем добромбољемнајбољем добројбољојнабољој Инструментал добримбољимнајбољим добримбољимнајбољим добромбољомнајбољом Локатив добромбољемнајбољем добромбољемнајбољем добројбољојнабољој Множина М.Р. С.Р. Ж.Р. Номинатив добрибољинајбољи добрабољанајбоља добребољенајбоље Акузатив добребољенајбоље добрабољанајбоља добребољенајбоље Генитив добрихбољихнајбољих добрихбољихнајбољих добрихбољихнајбољих Датив добримбољимнајбољим добримбољимнајбољим добримбољимнајбољим Инструментал добримбољимнајбољим добримбољимнајбољим добримбољимнајбољим Локатив добримбољимнајбољим добримбољимнајбољим добримбољимнајбољим

 Глаголи 
 Помошни глаголи 
 Глагол јесам 
Нема инфинитив и има само сегашно време:

 Лична заменка Сегашност Сегашност (нег. форми) Долга (акцентирана) форма Долга (неакцентирана) форма Ја (Јас) јесам сам нисам Ти (Ти) јеси си ниси Он, Она, Оно (Тој, таа, тоа) јесте је није Ми (Ние) јесмо смо нисмо Ви (Вие) јесте сте нисте Они, Оне, Она (Тие) јесу су нису

 Глагол бити 
Овој глагол е ист со македонскиот помошен глагол сум.

 Лич. заменка Сегашност Иднина Минато 1-во 2-ро перфект аорист имперфект плуперфект Ја (Јас) будем ћу бити будем био/ла сам био/ла; био/ла сам бих бејах био/ла сам био/ла Ти (Ти) будеш ћеш бити будеш био/ла си био/ла; био/ла си би бејаше био/ла си био/ла Он, Она, Оно (Тој, таа, тоа) буде ће бити буде био/ла/ло је био/ла/ло; био/ла/ло је би бејаше био/ла/ло је био/ла/ло Ми (Ние) будемо ћемо бити будемо били/ле смо били/ле; били/ле смо бисмо бејасмо били/ле смо били/ле Ви (Ти) будете ћете бити будете били/ле сте били/ле; били/ле сте бисте бејасте били/ле сте били/ле Они, Оне, Она (Тие) буду ће бити буду били/ле/ла су били/биле/била; били/ле/ла су бише бејаху били/ле/ла су били/ле/ла

 Правилни глаголи 
 Лич. заменка Сегашност Иднина Минато 1-во 2-ро перфект аорист имперфект плуперфект Ја (Јас) радим ћу радити будем радиo/ла сам радиo/ла; радиo/ла сам рад+их > радих рад+ах > рађах радиo/ла сам радиo/ла Ти (Ти) радиш ћеш радити будеш радиo/ла си радиo/ла; радиo/ла си рад+ише > радише рад+аше > рађаше радиo/ла си радиo/ла Он, Она, Оно (Тој, таа, тоа) ради ће радити буде радиоo/ла/ло је радиo/ла/ло; радиo/ла/ло је рад+ише > радише рад+аше > рађаше радиo/ла/ло је радиo/ла/ло ми (Ние) радимо ћемо радити будемо радили/ле смо радили/ле; радили/ле смо рад+исмо > радисмо рад+асмо > рађасмо радли/ле смо радили/ле Ви (Вие) радите ћете радити будете радили/ле сте радили/ле; радили/ле сте рад+исте > радисте рад+асте > рађасте радили/ле сте радили/ле Они, Оне, Она (Тие) раде ће радити буду радили/ле/ла су радили/радиле/радила; радили/ле/ла су рад+ише > радише рад+аху > рађаху радили/ле/ла су радили/ле/ла

 Неправилни глаголи 

 Лич. заменки Сегашност Иднина Минато 1-во 2-ро перфект аорист имперфект плуперфект Ја (Јас) могу' ћу моћи будем могаo/ла сам могаo/ла; могаo/ла сам могох моћијах могаo/ла сам могаo/ла Ти (Ти) можеш ћеш моћи будеш могаo/ла си могаo/ла; могаo/ла си може моћијаше могаo/ла си могаo/ла Он, Она, Оно (Тој, таа, тоа) може ће моћи буде могаo/ла/ло је могаo/ла/ло; могаo/ла/ло je може можијаше могаo/ла/ло je могаo/ла/ло Ми (Ние) можемо ћемо моћи будемо могли/ле смо могли/ле; могли/ле смо могосмо моћијасмо могли/ле смо могли/ле Ви (Вие) можете ћете моћи будете могли/ле сте могли/ле; могли/ле сте могосте моћијасте могли/ле сте могли/ле Они, Оне, Она (Тие) могу ће моћи буду могли/ле/ла су могли/могле/могла; могли/ле/ла су могоше моћијаху могли/ле/ла су могли/ле/ла

 Предлози 

+ПредлогПадежУсловПример međuакузативсо глагол што означува движењеići među ljude = « да оди помеѓу луѓе »  инструментал со глагол што не означува движење biti među ljudima = « да се биде помеѓу луѓе » naакузатив со глагол што означува движење postaviti na sto = « да се постави на масата »  локатив со глагол што не означува движење biti na stolu = « да се биде на масата » nad(a)||акузатив|| со глагол што означува движење ||uzdigati se nad more = « да се воздигне над морето »
|-
| || инструментал|| со глагол што не означува движење ||nalaziti se nad morem = « се наоѓа над морето »
|-
| o||акузатив|| || obesiti o nešto = « да обеси нешто »
|-
| || локатив|| || govoriti o nečemu = « да зборува за нешто »
|-
| pod(a)||акузатив|| со глагол што означува движење ||padati pod stolicu = « да падне под столицата »
|-
| || инструментал|| со глагол што не означува движење||ležati pod stolicom = « да лежи под масата »
|-
| pred(a)|| акузатив|| со глагол што означува движење ||pozoviti pred kralja = « да се доведе пред кралот »
|-
| || инструментал|| со глагол што не означува движење ||govoriti pred kraljem = « да зборува пред кралот »
|-
| s(a)||генитив|| || iskočiti sa stola = « отскокни од стол »
|-
| || инструментал||со нешто|| s mužem = « со мажот ми »
|-
| u|| генитив|| ||u Branka Ćopića = « во Бранко Ќопиќ»
|-
| || акузатив|| со глагол што означува движење ||ići u selo = « да оди во село »
|-
| || локатив|| со глагол што не означува движење ||živeti u selu = « да живи во село »
|-
| za'||акузатив|| ||za profesora = « за професорот »
|-
| || инструментал|| || za profesorom'' = « за професорот »

 Споредбена лексикологија 

 Македонски јазик Хрватски јазик  Српски јазик Споредба Usporedba Поређење Европа Europa Европа Холандија Nizozemska Холандија  Италијанци Talijani Италијанци Вселена Svemir Васиона  ’Рбет Kralježnica Кичма Воздух Zrak Ваздух  Образование Odgoj Васпитање  Седмица Tjedan Седмица  Историја Povijest Историја  Панталони Hlače Панталоне  Стомак Trbuh Стомак  Наука Znanost Наука  Лично Osobno Лично  Личност Osoba Лице  Обединети Нации Ujedinjeni Narodi Уједињене Нације Леб Kruh Хлеб Вештачко Umjetno Вештачки Крст Križ Крст Демократија Demokracija Демократија Сознание Spoznaja Сазнање  Остров Otok Острво Офицер Časnik Официр Патен сообраќај Cestovni promet  Друмски саобраћај Автопат Autocesta Аутопут  Должина Duljina Дужина Здружение Udruga Удружење Фабрика Tvornica Фабрика Општо Opće Опште Христос Krist Христос Извини Oprosti Извини ГеографијаZemljopisГеографија ЈануариSiječanjЈануар ПасошPutovnicaПасош ПензионериUmirovljeniciПензионериСовет за безбедностVijeće sigurnostiСавет безбедностиНадворешноVanjskiСпољашњи СопственоVlastitoСопствено НивоRazinaНиво ПечатTisakШтампаРаботникDjelatnikРадник Декада, век, милениумDesetljeće stoljeće tisućljećeДеценија, век, миленијум ОпштењеPriopćenjeСаопштење Стандард на мајчиниот јазик Materinski jezićni standard Матерњи језички стандард 

 Поврзано 
 Српскохрватски јазик
 Србија
 Срби
 Српска азбука

 Наводи 

 Надворешни врски 
 Работилница за српски јазик и култура , курс за српски јазик.

*
Категорија:Јазици во Унгарија
Категорија:Јазици во Србија
Категорија:Јазици на Косово
Категорија:Јазици во Романија
Категорија:Јазици во Хрватска
Категорија:Јазици во Босна и Херцеговина
Категорија:Јазици во Луксембург
Категорија:Јазици во Црна Гора
Категорија:Јазици во Словенија