Ирска

Република Ирска (, ) е официјалниот „опис“ (како што е дефинирано со ирскиот закон) на независната држава што покрива приближно пет шестини од островот Ирска кој се наоѓа релативно блиску до северозападниот брег на Европа. Република Ирска е најзападната држава на Европската Унија и има развиена економија и население од приближно четири милиони жители. Според ирскиот устав, официјалното име на земјата е едноставно Ирска (на ирски: Éire, на англиски: Ireland). Главен град на Ирска е Даблин.

Останата шестина од островот Ирска е позната како Северна Ирска и претставува дел на Обединетото Кралство на Велика Британија и Северна Ирска.

Ирска е парламентарна република која своја основа наоѓа во Уставот кој бил усвоен во 1937 година.
Парламентот (Oireachtas) е формиран од Претседателот и од два Дома: Дом на пратеници (Dail Eireann) и Сенат (Seanad Eirann). Претседателот (Uachtaran na hEireann) управува со државата 7 години додека двата Дома можат да бидат избрани најдолго 5 години. Ирска влегла во Европската Унија на 1 јануари 1973 година, а го прифатила еврото на 1 јануари 1999 г. како дел од нејзиното формирање на еврозоната.

Ирскиот народ потекнува од келтските племиња кои се населиле на островот уште од древни времиња и успеале да дадат отпор против туѓите напади.

 Потекло на поимот 

 Историја 

Првото познато населување на територијата на денешна Република Ирска било во околу 8000 п.н.е., кога носителите на мезолитната култура се населиле во Велика Британија и Европа. Се смета дека тие се населиле по земјиште, односно во тоа време не постоел островот Велика Британија, туку бил дел од тлото на европскиот континент. Од нивното време, денеска има многу малку зачувано некои артефакти и е многу малку познато. Пд нив останале само археолошките објекти. Повеќе познанство има за нивните потомци, кои се населиле главно од Пиринејскиот Полуостров. Од тоа неолит|неолитско време, во минатите векови биле отквиени разни споменици и гробници.

По пристигнувањето на Свети Патрик на островот во 5 век, христијанството започнало постепено да се проширува. Ирска со текот на времето се претворила во центар на манастирскиот живот на монасите. Подоцна, Ирска изиграла голема улога за распространувањето на христјанството низ Европа. Според една легенда, Свети Патрик ги прогонил змиите од островот

Во околу 800 година бил даден почетокот на викинската инвазија во Ирска. Во 1169 година бил даден почетокот на норманското управување на чело со графот Ричард Стронгбој. Подоцна, со државата владееле англичаните. Во времето на реформацијата, избувнале повеќе немири и востанија од 1534 до 1691 година. Во текот на тој период, англичаните провеле политика на колонизирање на ирските територии, населувајќи се голем број на англиски и шкотски протестанти. 

Во 1613 година, 85% од вклупниот број на население се католици. Но, тие го изгубиле мнозинството си во парламентот. Кон крајот на векот, официјално им било забрането да бидат дел од парламентарните групи. Политичката власт преминала во рацете на англиканците, додека католичкото општество било изложено на голема дискриминација. Во 1801 година бил укинат парламентот, и Ирска станала дел од Обединетото кралство Велика Британија и Ирска. Во текот на 1829 година, католиците добиле право да бидат избирани во парламентот, но нивните права биле значително намалени.

Во текот на 19 век, Ирската парламентарна партија започнала политичка кампања за добивање на автономија. Таа во голема мера постигнала успех, но со започнувањето на Првата светска војна истата била укината. Во 1922 година, по Ирската војна за независност, 26 од 32 грофовии се оделиле од Обединетото кралство, образувајќи Ирска слободна држава која од 1948 година се нарекува Република Ирска. Останатите грофовии остануваат во составот на Обединетото кралство, под името Северна Ирска.

 Географија и клима 

Република Ирска единствен сосед и е Северна Ирска која припаѓа на Обединетото Кралство. Западно од Република Ирска се наоѓа Атлантскиот Океан, на североисток Северниот канал, а на исток Ирското Море. Климата во Република Ирска е умерена.

 Политички систем 

 Административна поделба 

Ирска е првостепено поделена на 4 главни покраини. Кои понатаму се делат на грофовии.

 Покраина Население Површина (км²) Најголем град   1.993.918  24.481  Белфаст   503.083  17.713  Голвеј   2.292.939  19.774  Даблин   1.172.170  24.608  Корк

 Стопанство 

 Население, јазик 

 Религија 

Според последната анкета која била спроведена во 2005 година од страна на Евробарометар , 73% од населението на Ирска рекле дека постои Бог и дека веруваат во него, 22% рекле дека веруваат дека постои некоја друга натприродна сила и 4 % рекле дека не веруваат ниту во Бог ниту во некоја друга сила.

 Култура 

Ирска како тема во уметноста и во популарната култура
 „Јас сум од Ирска“ (I am of Ireland) - песна на ирскиот поет Вилијам Батлер Јејтс.Viljem Batler Jejts, Kula. Beograd: Beogradski izdavačko-grafički zavod, 1978, стр. 154-155.
 „Песната на црвениот Ханрахан за Ирска“ (Red Hanrahan's Song About Ireland) - песна на ирскиот поет Вилијам Батлер Јејтс.Viljem Batler Jejts, Kula. Beograd: Beogradski izdavačko-grafički zavod, 1978, стр. 72.
 „На Ирска од идните времиња“ (To Ireland in the Coming Times) - песна на ирскиот поет Вилијам Батлер Јејтс.Viljem Batler Jejts, Kula. Beograd: Beogradski izdavačko-grafički zavod, 1978, стр. 63-64.
 „Ирско срцебиење“ (Irish Heartbeat) - музички албум на северноирскиот пејач Ван Морисон и групата „Чифтанс“ (The Chieftains) од 1988 година.Van Morrison and The Chieftains, Irish Heartbeat, Polygram Music, 834 496-2.
 „Моето патување во Ирска“ (My Trip To Ireland) - композиција на американската џез-група „Лаунџ лизардс“ (The Lounge Lizards) од 1987 година.Discogs, The Lounge Lizards* ‎– No Pain For Cakes (пристапено на 8.1.2021).

 Наводи 

 Поврзано 
 Список на градови во Ирска

 Надворешни врски 


Категорија:Држави во Европа
Категорија:Земји членки на Европската Унија
Категорија:Северна Европа
Категорија:Западна Европа
Категорија:Островски земји
Категорија:Земји од англиското говорно подрачје
Категорија:Републики
Категорија:Држави и територии настанати во 1949 година