1605

1605 () — година според општоприфатениот календар. Тоа била 1605 година од новата ера, 605. од вториот милениум, 5. од XVII век и шеста од 1600-тите.

 Други календари 
Истата година се среќава поинаку во календарите на различни народи и култури. Меѓу попознатите се вбројуваат: византискиот, асирскиот, еврејскиот, римскиот, кинескиот, будистичкиот и исламскиот.

Така, во византискиот календар, којшто времето го мери од создавањето на светот според Библијата, на 1 септември 5509 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар, истата трае во текот на 7113 и 7114 година. Според асирскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува од 4750 г. п.н.е, кога се проценува дека бил изграден првиот храм во граот Асур, станува збор за 6355 година. Понатаму, во еврејскиот календар, којшто започнува на 1 септември 3760 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар или околу една година пред создавањето на светот според Евреите, годината се протега во текот на 5365 и 5366 еврејска година. Според календарот на Римјаните, којшто започнува од 753 г. п.н.е., кога браќата Ромул и Рем го основале градот Рим (познато и како Ab urbe condita), годината е избројана како 2358.

Во рамките на кинескиот календар, пак, постојат две поделени мислења за почетокот на броењето на годините: едни сметаат дека тоа е 61 година од владеењето на легендарниот Жолт Цар или 2637 г. п.н.е.; додека други сметаат дека за почеток треба да се земе годината кога Жолтиот Цар станал владетел, т.е. 2697 г. п.н.е. На тој начин, според првото гледиште, 1605 година се протега во 4241 и 4242, додека според второто гледиште, годината трае во текот на 4301 и 4302 кинеска година. Будистичкиот календар започнува да го мери времето од 543 г. п.н.е., година во којашто се смета дека Буда достигнал состојба на нирвана, и годината ја брои како 2148. Според исламскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува со 622 година, т.е. годината на пребегнувањето на пророкот Мухамед од Мека во Медина (позната и како хиџра), годината се протега во текот на 1013 и 1014 исламска година.
 Настани 

 јануари 
 16 јануари -Излегло од печат првото издание на „Дон Кихот“ од Мигел де Сервантес. Во Мадрид е објавен првиот дел од сатирата на Мигел де Сервантес на тема витештво, Дон Кихот (El ingenioso hidalgo don Quixote de la Mancha, „Генијалниот Идалго Дон Кихот од Ла Манча“). Еден од првите значајни романи во западната книжевна традиција, тој станува глобален бестселер речиси одеднаш.

 февруари 

 март 
11 март

 Прокламацијата ги прогласува сите луѓе на Ирска како директни поданици на британската круна, а не на кој било локален господар или поглавар

 април 
11 април

 Папата Лав XI го наследил папата Климент VIII, за да стане 232-ри папа, како резултат на вжештената папска конклава од март 1605 година.
 8 април -Градот Оулу (шведски: Uleåborg) бил основан од Карл IX од Шведска.
 13 април - Умрел царот Борис Годунов; Фјодор II пристапува на рускиот престол.
 16 април– Во Англија, Џон Винтроп, подоцна гувернер на идната колонија заливот Масачусетс, се оженил со својата прва сопруга (од 4), Мери Форт, ќерка на Џон Форт, од Грејт Стембриџ, Есекс.

 мај 

 16 мај - Папата Павле V го наследува папата Лав XI како 233-ти папа, што ја прави оваа последна година на тројца папи до 1978 година. Тој е избран за компромисен кандидат откако Папската конклава во мај 1605 година довела до физички напади.

 јуни 

 1 јуни - Руските трупи во Москва ги затвораат Фјодор II и неговата мајка, подоцна погубувајќи ги.
 20 јуни - Претендентот Дмитриј и неговите поддржувачи, вклучително и трупите на Полско-литванската Заедница, маршираат кон Москва. ж

 Јули-Декември 

 јули 

 4 јули - Прокламацијата им заповеда на сите римокатолички семинарски свештеници и језуити да ја напуштат Ирска до 10 декември и ги упатува мирјаните да присуствуваат на богослужбите на Црквата на Ирска.
 21 јули - Претендентот Дмитриј е официјално крунисан за цар Димитриј Јоанич на Русија во Москва од патријархот Игнатиј.мини|5 ноември: Заговор за барут

 август 

 септември 

 27 септември - Шведските војски се решително поразени од полско-литванската коњаница на Заедницата во Битката кај Кирхолм.

 октомври 

 мини|Црвената сала, Борн, Англија, која датира од 1605 годинаПрвото објавување на Relation aller Fürnemmen und gedenckwürdigen Historien од Јохан Каролус во Стразбур (Светото Римско Царство), општо земено како првиот весник во светот. Оваа година излегува и „Де Ниуве Тидинген“, холандски прото-весник. Во Лондон е објавена книгата на Френсис Бејкон за умешноста и унапредувањето на учењето, божественото и човечкото.
 27 октомври - Третиот император на Могал, Акбар „Великиот“ умира од дизентерија во Фатехпур Сикри во Индија.
 28 октомври – Осумдесетгодишна војна, шпанските трупи под Амброџо Спинола, 1-виот Маркиз од Лос Балбаз, генерал-капетан на Армијата на Фландрија (ново назначен за витез од редот на златното руно), го окупираат Вахтендонк по 20-дневна опсада.

мини|Шахријар, индиско училиште од 17 век од нашата ера

 ноември 

 3 ноември - Четвртиот император на Могул Јахангир го започнува своето 22-годишно владеење над Могалската империја.
 5 ноември - Заговор за барут. Заговор за минирање на англискиот дом на парламентот е спречен кога, по дојава, сер Томас Книвет, судија на мирот, го нашол католичкиот заговорник Гај Фокс во подрумот под зградата на Парламентот и наредил пребарување на областа. Пронајдени се 36 буриња барут и Фокс е уапсен поради обид да го убие англискиот крал Јаков I и членовите кои требало да седнат заедно во парламентот следниот ден.

 декември 

 Непознати датуми 

 Токугава Иејасу абдицира како шогун на Јапонија, станувајќи Огошо (пензиониран шогун). Неговиот син Токугава Хидетада го наследува на функцијата.
 Живеалиште во Порт-Ројал основано од Франција под Пјер Дугуа, Сиер де Монс, првата европска колонизација на Нова Шкотска во Северна Америка (во ова време дел од Акадија), е усвоен Грегоријанскиот календар.
 мини|Портрет на Федерико Убалдо дела Ровере од Клаудио РидолфиЕкипажот на Оливе станале првите англиски посетители на Барбадос.
 Француските хугеноти-трговци бегалци почнале да се населуваат во Даблин и Ватерфорд.
 Приориумот на Свети Григориј е основан во Дуаи, Фландрија, во ова време во шпанска Холандија, од страна на нејзиниот прв претходник Џон Робертс и други прогонети, со што станала првата англиска бенедиктинска куќа која го обновила конвенционалниот живот по англиската реформација. Повеќе од два века подоцна заедницата ќе ја основа Downside Abbey назад во Англија.
 Ирскиот колеџ во Париз е ко-основач на Џон Ли, ирски свештеник, и Џон де л'Ескалопие, претседател на Парламентот.
 Популацијата на Американците во Централно Мексико достигнало еден милион.

 Родени 

 јануари-март 

 16 јануари - Шахријар, петти и најмлад син на императорот Могал Јахангир (р. 1628)
 17 јануари – Ентони Ирби, англиски политичар (р. 1682 г.)
 1 февруари - Исак Абоаб да Фонсека, португалски сефардски рабин (р. 1693)

мини|Симон Дач

 17 февруари – Лука Ферари, италијански сликар (р. 1654)
 18 февруари
 Хуан де Алмогуера, римокатолички прелат кој служел како архиепископ на Лима (1673–1676) и епископ на Арекипа (1659–1673) (п. 1676)
 Абрахам Екеленсис, либански маронит филозоф (р. 1664 г.)
 20 февруари - Сер Џон Лоутер, прв баронет од Лоутер, англиски политичар (р. 1675)
 1 март - Џејмс Вриотсли, Лорд Вриотсли, англиски политичар (р. 1624)
 2 март - Рене Менар, канадски истражувач (р. 1661)
 3 март – Џорџ Хорнер, англиски политичар (р. 1677 г.)
 14 март - Френсис Дејвис, велшки бискуп (р. 1675)[11]
 17 март - Џорџ II, Ландгрев на Хесен-Дармштат (1626–1661) (г. 166 г.

 Aприл- јуни 

 8 април
 Кралот Филип IV од Шпанија (п. 1665 г.)[12]
 Мери Стјуарт, англиско-шкотска принцеза (р. 1607 г.)
 18 април - Џакомо Карисими, италијански композитор (р. 1674)
 19 април – Орацио Беневоли, италијански композитор (р. 1672 г.)
 30 април - Педер Винструп, бискуп од Лунд (г. 1679 г.)
 7 мај – Патријарх Московски Никон, патријарх на Руската православна црква (р. 1681 г.)
 16 мај – Федерико Убалдо дела Ровере, војвода од Урбино, италијански благородник (р. 1623 г.)
 29 мај – Хендрик ван Антонисен, холандски сликар (р. 1656)
 15 јуни - Томас Рендолф, англиски поет и драматург (р. 1635)
 22 јуни – Андреа Болџи, италијански вајар (р. 1656)

 Јули- септември 

 6 јули – Улрих II, гроф на Источна Фризија, владетел на Источна Фризија во подоцнежните години од Триесетгодишната војна (п. 1648 г.)
 25 јули – Теодор Хаак, германски научник (р. 1690 г.)
 29 јули – Симон Дах, пруски германски лирски поет и писател на химни (п. 1659)
 6 август
 Јохан Филип фон Шенборн, надбискуп-изборник на Мајнц (1647– (р. 1673)
 Булстрод Вајтлок, англиски адвокат (р. 1675)
 8 август - Сесил Калверт, втор барон Балтимор, прв сопственик и сопствен гувернер на провинцијата Мериленд (р. 1675 година)
 18 август - Хенри Хамонд, англиски црковник (р. 1660)
 25 август – Филип Мориц, гроф од Ханау-Минценберг, германски благородник (р. 1638)
 30 август – Феличе Фичерели, италијански сликар (р. 1660 г.)
 31 август - Николас Талон, француски језуит (р. 1691)
 мини|Папата Лав XI1 септември – Микеле Мацарино, италијански католички кардинал (р. 1648)
 8 септември - Корнелис Јан Витсен, градоначалник на Амстердам (г. 1669)
 12 септември - Вилијам Дагдејл, англиски антиквар и хералд (р. 1686)
 14 септември - Брињолфур Свеинсон, исландски бискуп и научник (р. 1675)
 17 септември – Франческо Сакрати, италијански композитор (р. 1650 г.)
 24 септември – Антоан Годо, француски бискуп и поет (р. 1672 г.)
 28 септември – Исмаел Булијалдус, француски астроном (р. 1694 г.)

 Oктомври-декември 

 15 октомври - Мари де Бурбон, војвотката од Монпенсие, француска принцеза (р. 1627)
 16 октомври – Шарл Коипо д’Асоси, француски писател и композитор (р. 1677 г.)
 19 октомври - Сер Томас Браун, англиски лекар и филозоф (р. 1682)
 22 октомври - Фредерик Морис де Ла Тур д'Оверњ, принц на независното кнежевство Седан (р. 1652)
 3 ноември - Џон Хендерсон, 5-ти од Фордел, шкотски благородник (р. 1650)
 4 ноември – Вилијам Хабингтон, англиски поет (р. 1654)
 5 ноември - Томас Шепард, американски пуритански министер и значајна фигура во раната колонијална Нова Англија (р. 1649)
 1 декември – Роџер Хил, англиски политичар (р. 1667 г.)
 8 декември – Франсоа Вавасер, француски писател (р. 1681 г.)
 16 декември - Џером Вестон, втор гроф од Портланд, англиски дипломат и земјопоседник (р. 1663)
 23 декември - император Тианки, император Минг на Кина (п. 1627)
 25 декември – Френсис Годолфин, англиски политичар (р. 1667 г.)мини|Теодор-де-Безе

 Непознат датум 

 Вилијам Беркли, англиски гувернер на Вирџинија (р. 1677 г.)
 Адријан Брувер, фламански сликар (р. 1638)
 Александар Доминик Казановски, полски благородник (р. 1648)
 Александра Маврокордату, грчка интелектуалка и салонист (г. 1684)
 Афанаси Ордин-Нашчокин, руски државник (р. 1680 г.)
 Жан Батист Таверние, француски патник и пионер во трговијата со Индија (г. 1689 г.)
 Констанција Зиренберг, германско-полска пејачка (р. 1653)
 Томас Хејстингс, американски политичар (р. 1685 г.)
 Јохан Рудолф Штадлер, швајцарски производител на часовници (р. 16 октомври 1637 година)[13]
 Ајше Султан и/или Гевхерхан Султан, отомански принцези, ќерки на Ахмед I

 Приближен датум 

 Семјон Дежњов, морепловец (у. 1672)
 Џон Гауден, англиски бискуп и писател (у. 1662 г.)
 Вилијам Гоф, англиски парламентарец и регицид (у. 1679)
 Томас Набс, англиски драматург (у. околу 1645 г.)
 Френсис Вилоби, 5. барон Вилоби од Пархам, англиски благородник (у. 1666)

 Починале 

 Јануари-март 

 16 јануари - Ајтел Фридрих IV, гроф од Хоенцолерн (р. 1545)
 5 февруари – Едвард Стафорд, англиски дипломат (р. 1552)
 15 февруари – Марија од Ханау-Минценберг, германска благородничка (р. 1562 г.)
 19 февруари – Орацио Веки, италијански композитор (р. 1550 г.)
 24 февруари – Џироламо Симончели, италијански католички кардинал (р. 1522 г.)
 26 февруари – Џорџ III, гроф на Ербах-Бројберг (1564–1605) (р. 1548)
 5 март – папа Климент VIII (р. 1536)[14]
 12 март - кралот Александар II од Кахети (р. 1527)
 17 март – Питер Баст, холандски картограф, гравер и цртач (р. 1550 г.)

 Април-јуни 

 5 април - Адам Лофтус, англиски католички надбискуп (р. околу 1533 година)
 6 април - Џон Стоу, англиски историчар и антикварец (р. 1525)
 10 април – Албрехт VII, гроф Шварцбург-Рудолштат (р. 1537 г.)
 13 април – Борис Годунов, цар на Русија (р. 1551 г.)[15]
 14 април - Френсис Чери, англиски дипломат (р. 1552)
 25 април - Наресуан, сијамски крал на кралството Ајутаја (р. околу 1555 година)
 27 април - папата Лав XI (р. 1535)[16]
 4 мај – Улисе Алдрованди, италијански натуралист (р. 1522)
 10 мај - Казимир VI, војвода од Померанија, лутерански администратор на епископијата Камин принц (р. 1557 г.)
 3 јуни – Јан Замојски, полски благородник (р. 1542)[17]
 9 јуни – Џон Луј II, гроф од Насау-Висбаден-Идштајн (1596–1605) (р. 1596)
 20 јуни – Рускиот цар Феодор II (р. 1589 г.)[7]

 Јули-септември 

 2 јули - Луј I, гроф од Сајн-Витгенштајн (1588–1605) (р. 1532)
 18 јули – Јохан II, војвода од Саксо-Вајмар, германски војвода (р. 1570 г.)
 26 јули – Св. Мигел де Бенавидес, О.П., шпански свештеник и синолог (р. 1552)
 2 август - Ричард Левсон, англиски адмирал (р. околу 1570 година)
 4 август – Чарлс I, војвода од Елбеф, француски војвода и благородник (р. 1556 г.)
 9 септември – Хајнрих Кунрат, германски лекар (р. 1560 г.)
 11 септември - Сер Томас Трешам, англиски политичар (р. 1550)
 14 септември – Јан Тарновски, архиепископ Краковски (р. 1550 г.)
 19 септември - Едвард Левкнор, англиски политичар (р. 1542)
 23 септември - Pontus de Tyard, француски поет (р. околу 1521 година)
 24 септември – Мануел Мендес, португалски композитор (р. 1547 г.)

 октомври-декември 

 13 октомври – Теодор Беза, француски теолог (р. 1519)
 18 октомври - Беате Клаусдатер Биле, данска благородничка (р. 1526)
 22 октомври - Кралот Константин I од Кахети (р. 1567)
 27 октомври - Акбар Велики, император на Могал (р. 1542)
 30 октомври - Џорџ Клифорд, 3-ти Ерл од Камберленд, англиски благородник (р. 1558)
 31 октомври - Дороти Бреј, бароницата Чандос, англиска благородничка (р. 1524)
 5 ноември - Нјаунгјан Мин, бурмански крал (р. 1555)
 8 ноември - Роберт Кејтсби, англиски заговорник (р. 1573)
 12 ноември – Јан Томаш Дрохојовски, полски благородник (р. 1535)
 14 ноември – Ана Марија од Анхалт, германска благородничка (р. 1561 г.)
 Декември – Френсис Трешам, англиски заговорник (р. 1567 г.)
 3 декември - Гај XX де Лавал, француски благородник (р. 1585)
 6 декември – Мураи Нагајори, јапонски самурај (р. 1543)
 25 декември – Марино Гримани, дуж од Венеција (р. 1532)
 29 декември – Џон Дејвис, англиски истражувач (р. 1550 г.)

 Непознат датум 

 Марек Собиески, полски благородник (р. 1549)

 Наводи 

 Надворешни врски 


01605