Daftar Gala Datuak

Gala datuak adolah gala yang diagiah kapado pamimpin sabuah suku atau korong di wilayah dengan populasi etnis Melayu atau Minangkabau. Gala datuak disabuik juo sabagai gala sako di Minangkabau. Salain datuak ado gala yang diagiah kapado saornag laki-laki pado hari panikahannyo dan samanjak itu dianjuakan sakali kapado siapopun untuk mamanggia lalaki tasabuik jo gala yang alah diagiah, bukan lai mamanggia jo namo yang ketek sabagai bantuak penghormatan pado urang yang alah dewasa.

 Pawarisan Gala 
Di Minangkabau, gala adat khususnya gala datuak diwarihkan manuruik garih katurunan ibu (matrilineal). Tapi ado juo babarapo gala di Padang Pariaman jokota Padang yang diwarihkan menurut garis bapak (patrilineal) misalnyo gala Marah (dari Aceh, Meurah), Sutan (dari kata sulthan), Sidi (dari kata Sayyidi) dan Bagindo (Baginda).

 Daftar Gala Datuak Minangkabau 
Gala Datuak tagantuang pado masiang-masiang suku yang ado di Minangkabau. Barikuik daftar gala datuak yang utamo dalam tambo dan tradisi umum wilayah Minang:

 Datuak Perpatih Nan Sebatang
 Datuak Ketumanggungan
 Datuak Suri Dirajo
 Datuak Marajo Dirajo
 Datuak Tunaro
 Datuak Bandaharo
 Datuak Tan Tejo Garahano
 Datuak Rajo Penghulu
 Datuak Tan Dilangit
 Datuak Pintu Langit
 Datuak Rajo Intan
 Datuak Penghulu Mudo
Datuak tan gadang
 Datuak Panduko Kayo
 Datuak Rangkayo Basa
 Datuak Gamuak
 Datuak garang

 Datuak Rajo Malenggang
 Datuak Rajo Ameh
 Datuak Sangguno Dirajo
 Datuak Siamang Putiah
 Datuak Rajo Alam
 Datuak Rajo Bandaro
 Datuak Indomo
 Datuak Makhudum
 Datuak Rajo Mole
 Datuak Kayo
 Datuak Sari Mole
 Datuak Sati Andaleh
 Datuak Bagindo Basa
 Datuak Tan Malin
 Datuak Panduko Rajo

Ado sabagian tokoh minangkabau yang indak bagala datuak sarupo:

 Dang Tuanku
 Cindua Mato
 Cati Bilang Pandai
 Salamat Panjang Gombak
 Barakat
 Baruliah
 Tambahi

Bamacam gala pangirinag kaduo sasudah kato datuak:
 Rajo yang berarti Raja
 Bandaro, ada pula yang berubah sebutan menjadi Mandaro
 Panduko yang berarti Paduka
 Bagindo (Baginda)
 Maharajo atau Marajo (Maharaja)
 Penghulu atau Panghulu
 Sutan (Sultan)
 Marah atau Meurah

Gala pangiriang katigo, misalnyo barupo kato sipaik:
 Basa (besar)
 Batuah (bertuah)
 Gadang (besar)
 Gamuak (gemuk)
 Warna: kuning, putih, hitam dan sebagainya.
 Benda berharga: intan, emas dan sebagainya
 Setia
 Sati (sakti)
 Indo (indera)

 Gala-gala datuak yang tadapek dalam tambo 

 Datuak Parpatih nan Sabatang
 Datuak Katumanggungan
 Datuak Kakondo Marajo Kayo
 Datuak Suri Dirajo
 Datuak Tantejo Garahano
 Datuak Marajo nan Bamego-mego
 Datuak Nan Sakalok Dunia
 Datuak Indo Jati
 Datuak nan batuah
 Datuak rajo bijayo

Gala salain datuak di dalam Tambo :

 Sutan Paduko Basa
 Sutan Marajo Basa
 Sutan Cadiak
 Sutan Balun
 Sutan Pandak

 Gala-gala Datuak yang terdapat dalam Kaba 
Misalnyo dalam kaba Cindua Mato:

 Datuak Bandaro
 Datuak Indomo
 Datuak Rajo Mangkuto
 Datuak Tamani
 Datuak Rajo Indo Piliang
 Datuak Rajo Panghulu
 Datuak Tunaro
 Datuak Bandaron Putiah
 Datuak Ali Basa
 Datuk Rajo Endah
 Datuk Manti tuo
 Datuk Makhudum

 Datuak Maruhum Basa
 Datuak Maruntun Manau
 Datuak Biawak Kasek
 Datuak Salah Cangkuang
 Datuak Harimau Lapa
 Datuak Palajang Bukik
 Datuak Baruak Pajaguang
 Datuak Ampiang Basi
 Datuk Harimau Campo
 Datuk Garagasi

 Gala datuak di Kabupaten Solok 
Barikuik daftar Gala datuak yang ado di 44 nagari Kabupaten Solok:

 Datuak Rajo Johan
 Datuak Rajo Batuah
 Datuak Rajo Adie
 Datuak Rajo Kuaso
 Datuak Rajo Intan
 Datuak Rajo Sampono
 Datuak Rajo Mangkuto
 Datuak Rajo Pituan
 Datuak Rajo Magek
 Datuak Rajo Bandaro
 Datuak Rajo Panghulu
 Datuak Rajo Bagak
 Datuak Rajo Malano
 Datuak Rajo Mansue
 Datuak Rajo Dilie
 Datuak Rajo Alam
 Datuak Rajo Indo
 Datuak Rajo Angso
 Datuak Rajo Indo Alam
 Datuak Rajo Langik
 Datuak Rajo Nan Sati
 Datuak Rajo Nan Putiah
 Datuak Rajo Nan Gadang
 Datuak Rajo Nan Kayo
 Datuak Rajo Lelo
 Datuak Rajo Lelo Panghulu
 Datuak Rajo Gamuak
 Datuak Gamuak
 Datuak Rajo Sulaiman
 Datuak Rajo Lenggang
 Datuak Rajo Nan Gadang
 Datuak Rajo Gamuyang
 Datuak Gamuyang
 Datuak Marajo/Maharajo
 Datuak Majo Basa
 Datuak Majo Indo
 Datuak Majolelo
 Datuak Maharajo Nan Sati
 Datuak Muajo
 Datuak Jang Kayo
 Datuak Kayo
 Datuak Rangkayo Sati
 Datuak Rangkayo Marajo
 Datuak Rangkayo Basa
 Datuak Rangkayo Batuah
 Datuak Rangkayo Mulie
 Datuak Bandaro
 Datuak Bandaro Rajo
 Datuak Bandaro Rajo Lelo
 Datuak Bandaro Kampuang
 Datuak Bandaro Panjang
 Datuak Bandaro Hitam
 Datuak Bandaro Putih
 Datuak Bandaro Kayo
 Datuak Bandaro Panai
 Datuak Bandaro Sati
 Datuak Mandaro Mudo
 Datuak Mandaro Kayo
 Datuak Mandaro Sati
 Datuak Gindo Nan Itam
 Datuak Bagindo Marajo
 Datuak Bagindo Sati
 Datuak Bagindo Kayo
 Datuak Bagindo Sutan
 Datuak Bagindo Basa
 Datuak Mangkuto
 Datuak Mangkuto Kayo
 Datuak Mangkuto Marajo
 Datuak Mangkuto Sati
 Datuak Panghulu Bangso
 Datuak Panghulu Dirajo
 Datuak Panghulu Bungsu
 Datuak Panghulu Sati
 Datuak Panghulu Bandaro Guno
 Datuak Panghulu Basa
 Datuak Pamuncak
 Datuak Pamuncak Alam
 Datuak Basa
 Datuak Gadang
 Datuak Gadang Basa Batuah
 Datuak Batuah
 Datuak Muaro Panjang
 Datuak Sinaro Nan Kuning
 Datuak Sinaro Sati
 Datuak Tanaro
 Datuak Talanai Sati
 Datuak Paduko Alam
 Datuak Tianso
 Datuak Singo Labiah
 Datuak Palawan
 Datuak Mudo Nan Kuniang
 Datuak Putiah
 Datuak Parpatieh ([[Datuak   Perpatih Nan Sebatang]])
 Datuak Malako
 Datuak Malakewi
 Datuak Malakomo/Pakomo
 Datuak Mangguang
 Datuak Tumanggung ([[Datuak   Ketumanggungan]])
 Datuak Nangkodoh Rajo
 Datuak Sangguno
 Datuak Sari Marajo
 Datuak Sridano/Saridano
 Datuak Sari Basa
 Datuak Sori Marajo
 Datuak Saripado
 Datuak Lenggang Saripado
 Datuak Lenggang Sutan
 Datuak Bando Sutan
 Datuak Sutan Panindih
 Datuak Bijo
 Datuak Bijo Sati Dirajo
 Datuak Tan Marajo
 Datuak Tan Batuah
 Datuak Tan Bagindo
 Datuak Tan Bandaro
 Datuak Tan Majo Lelo
 Datuak Tanali
 Datuak Ampo Majolelo
 Datuak Tuhijar
 Datuak Kali Bandaro
 Datuak Muncak
 Datuak Sati
 Datuak Mangkudun Sati
 Datuak Sampono Bumi
 Datuak Pono Kayo
 Datuak Lubuak Kayo
 Datuak Indo Kayo
 Datuak Indo Alam
 Datuak Malelo
 Datuak Malintang Bumi
 Datuak Pado Diaceh
 Datuak Gajah Banyak
 Datuak Bagindo Mangkuto
 Datuak Sutan Dilangik
 Datuak Mali Putih

Gala-gala panghulu kenagarian Koto Sani (Aktif)

A. Panghulu Suku Sumagek

 Datuak Rajo Nan Sati
 Datuak Rajo Malelo
 Datuak Rang Kayo Basa
 Datuak Mangkuto Sati
 Datuak Rajo Mangkuto
 Datuak Mangkuto Marajo

B. Panghulu Suku Koto

 Datuak Tumangguang
 Datuak Bunsu
 Datuak Rajo Nan Salasai
 Datuak Mudo Nan Kusuik
 Datuak Siri Marajo
 Datuak Kayo
 Datuak Batuah

C. Panghulu Suku Panyalai

 Datuak Sinaro Sati
 Datuak Mangkuto Sati
 Datuak Sutan Dilangik
 Datuak Tandi Langik
 Datuak Tandi Nan Mudo
 Datuak Marajo

D. Panghulu Suku Panindu

 Datuak Pamuncak
 Datuak Tanan Sati
 Datuak Gindo Nan Panjang

E. Panghulu Suku Guci

 Datuak Rajo Dipati
 Datuak Tumak Alam

Sumber:

 Manti Rajo Bagaga
 Manti Bagindo Kayo
 Datuak Rajo Malelo

Datuak Mangkudun Sati adolah salah satu panghulu nan balipek dari suku sumagek yang barado di Nagari Koto Sani, Datuak Mangkudun Sati adolah panghulu dari kaum suku "SUMAGEK TALAGO BARUAH-BURAI". Kamanakan dari Datuak Mangkudun Sati ini antaro lain adolah:

 Mangguluang Alam
 Rajo Taduang
 Rajo Alam
 Kunci Alam
 Khatik mangkuto
 Mangkuto Alam
 Pakiah Mangkuto, dll.

 Gala salain Datuak 

 Angku
 Bagindo
 Bandaro
 Bila
 Cati atau Cateri
 Dang
 Dubalang
 Imam
 Indo
 Inyiak
 Kambang
 Kari
 Katik atau Khatib

 Kulipah atau Chalifah
 Malin
 Manti
 Marah
 Pandito
 Penghulu
 Puti
 Rajo
 Sutan
 Tan
 Tuan
 Tuanku atau Tuangku
 Pandeka

 Referensi 

 Inventarisasi Kekayaan 44 Nagari di kab. Solok, Pemda Solok, 2001, Padang.
 A.A. Navis, Alam Terkembang Jadi Guru

Kategori:Budayo Minangkabau