Reo Tokerau

Ko te reo Tokerau (te gagana Tokelau) te reo māori o Tokerau. E whā mano ngā kaikōrero māori. He reo Poronīhia te reo Tokerau.
+KīangaMālō, nīKia oraE ā mai koe?Kei te pēhea koe?Ko au, e lelei.Kei te pai ahau.IoĀeHēaiKāoFakamolmoleMō taku hēTēnā koaFakafetaiNgā mihiTōfāHaere rā.E noho rā.

 Pūnaha tātaki kupu 
15 ngā reta o te arapū Tokerau. Ka whakaaturia ngā reta me ngā oro ki Te Arapū Oromotu Tāwāhi.
+ArapūRetaAEIOUFGKLMNPHTVOro/a//e//i//o//u//hʷ//ŋ//k//l//m//n//p//h//t//v/
Ka tuhia ngā oropuare roa ki ngā tohutō.

 Oromotu 
+OrokatiNgutuNihoTakamuriKorokoroWhakamutuptkIhomnŋTiotiovh hʷTatal

 Ka whakahuatia te /h/ hei [hʲ] i mua i te /a/, i ngā oropuare takamuri hoki.

+OropuareTakamuaTakamuriTatai iːu uːWaengae eːo oːTuwheraa aː

 Wetereo 
+TūkapiTakitahiTakiruaTakitiniWhānuiMō muaWhānuiMō muaWhānuiMō muaKiritūneiKauawhikitāuakitākitātouKaupareau, kitakōkimāuakimākimātouKiritūnākoekēkouluakoutouKiritūrāiakilāuakilākilātouHokinga(ai)(ai)(ai)

+Tūkapi riroWhānuiKaupapaPū tautuhiPūnoaTakitahiTakitiniTakitahiTakitiniKiritūneiKauawhiTakirua“A”ta tāua, ta tāa tāua, a tāha tāua, ha tāni a tāua, ni a tāa tāua, a tā“O”to tāua, to tāo tāua, o tāho tāua, ho tāni o tāua, ni o tāo tāua, o tāTakitini“A”ta tātoua tātouha tātouni a tātoua tātou“O”to tātouo tātouho tātouni o tātouo tātouKaupareTakitahi“A”taku, tataaku, atahaku, hatani aku, ni ataa aku, a kita“O”toku, totaoku, otahoku, hotani oku, ni otao oku, o kitaTakirua“A”ta māua, ta māa māua, a māha māua, ha māni a māua, ni a māa māua, a mā“O”to māua, to māo māua, o māho māua, ho māni o māua, ni o māo māua, o māTakitini“A”ta mātoua mātouha mātouni a mātoua mātou“O”to mātouo mātouho mātouni o mātouo mātouKiritūnāTakitahi“A”tauauhauni aua au“O”tōōhōni ōo ouTakirua“A”tauluaauluahauluani auluaa koulua“O”touluaouluahouluani ouluao kouluaTakitini“A”tautouautouhautouni autoua koutou“O”toutououtouhoutouni outouo koutouKiritūrāTakitahi“A”tanaanahanani anaa ana“O”tonaonahonani onao onaTakirua“A”ta lāua, ta lāa lāua, a lāha lāua, ha lāni a lāua, ni a lāa lāua, a lā“O”to lāua, to lāo lāua, o lāho lāua, ho lāni o lāua, ni o lāo lāua, o lāTakitini“A”ta lātoua lātouha lātouni a lātoua lātou“O”to lātouo lātouho lātouni o lātouo lātou
+PūtohuTakitahiTakitiniPū tautuhiWhānuitenāTētahitētahiiētahiPūnoaWhānuiheniTētahihētahini ētahiPūmokoia

 Ka whakamahia te pūmoko i mua i ngā ingoa anake (ehara mō ngā tūkapi).

+TūwāhiMeaWāhiHātepeTakitahiTakitiniTūkapiTūkēWhānuitēiēkōTū neitēneiiēneikineineivēneiTū nātēnāiēnākinānāvēnāTū rātēiaiēialāvēlā

 Ka kīia ngā tūwāhi mō ngā mea ki muri i te tūingoa (kāore i mua).

+Tūwāhilugarungalalorarolotorotofafowahomuamuamulimurituatuatafate tahate vāwaenga
+PūhonoiiKa panoni ki te “ia” i te wā, ka whakamahia ai mō ngā ingoa tangata. Ka panoni ki te “iate” i te wā, ka whakamahia ai mō ngā tūkapi.kikiKa panoni ki te “kia” i te wā, ka whakamahia ai mō ngā ingoa tangata. Ka panoni ki te “kiate” i te wā, ka whakamahia ai mō ngā tūkapi.maimai iKa whakamahia ki te “ia” mō ngā ingoa. Ka whakamahia ki te “iate” mō ngā tūkapi.a, oa, omame, heimā, mōmā, mōvēpērā metalumai anō i, nā
+Whakarerekē mō muafātoāinātataneifiahiamatuākatoatāie tata ana kitamāāhuatoeanō, tonuvavewawe
+Whakarerekē mō murinoanoalahinuilelerawamaimaiatuatuakeakeifoihokātoakatoaumapeatonufokihokilavarawa
Ko te “faka-” te kūmua pūtake.
+Kūmuri -a(gia) -tia -ga -tanga
+Tūpātaiāahaaiwaifeaheaanafeainaheaāfeaāheatēfeatēheaiēfeaēheavēheapēheafiahiaaiheāhe aha ai
+Wāmahiee (whānui)nai, kuanaeikoikei tekākakuakua
+Whakakorehēkore, eharaKa makaia i mua i ngā wāhi, e whakakorea ai.hēkikāorehēaikāore (he)hē i einahe, nākaua
+Ētahi atu kīangaoiāperāneika(e)engarikekiakāfaimehemea, inako tēnā lānō reiraauā, onanō te meamahalotērā pea