Rangitāne

Ko Rangitāne ngā uri a Whātonga, tētahi o ngā rangatira tokotoru o te waka o Kurahaupō. Ka tau te waka rā ki Nukutaurua, ki Te Māhia, i te tau 1350. Ka ū ki reira, ka whakakōhatuhia e te tohunga e Hau.

Nāwai ā, kei Heretaunga te kāinga noho o Whātonga. Ka moea e ia a Hotuwaipara, ka puta mai tā rāua tama, ko Tarataraika te ingoa. Ko ia te tipunao Ngāi Tara o Te Whanganui-a-Tara. Ka whānau mai ki tana murimanu a Reretua, tā rāua tama a Tautoki me tā rāua tamāhine a Rerekitaiari. Ko Tautoki ka moe i a Waipuna, te mokopuna tuarua a te kaumoana nui o Te Moananui-a-Kiwa, a Kupe. Ko tā rāua tama ko Rangitāne e mōhiotia anō ko Rangitānenui, ko Tāne-nui-a-rangi, ko Rangitānenui-ā-rangi rānei – nāna, ko Rangitāne.

Te Nohoanga o te iwi
Heke iho i ngā whakatipuranga, ka heke te iwi o Rangitāne ki Tāmaki-nui-a-Rua (ko te tāone o nāianei o Dannevirke), ki ngā rohe o Te Wairarapa, Te Wairau, Te Whanga-nui-a-Tara i te tonga, tae atu ki ngā rohe o Manawatū me Horowhenua i te uru. E toitū tonu ana te mana o Rangitāne ki ngā takiwā nei.

I te rau tau 1800 ka tutū te puehu ki a Rangitāne, nō te ekenga o ngā iwi o te raki ki ngā rohe whenua o te iwi ki te uru. Nō muri mai, ka riro i te Pākehā te nuinga o ngā whenua o te iwi ki Manawatū me Tāmaki-nui-a-Rua. Ahakoa i huri ngā tāngata o Rangitāne ki ngā mahi ahuwhenua i te rau tau 1900, nā te heke o te ōhanga o te ao, ka hokona ō rātou pāmu, ka neke rātou ki ngā tāone noho ai.

Ngā rangatira

I te rau tau 1800, i kaha ngā kaiārahi o te iwi ki te arataki i te iwi i roto i ngā nekenekehanga o te ao hurihuri. Nā rātou te iwi i whakahau kia mahi ngātahi ki te Pākehā. I te rau tau 1900 he tokomaha ngā rangatira o Rangitāne i hōu ki roto i ngā mahi tōrangapū o te rohe me te motu hoki.

Te ao hōu, ngā tikanga tuku iho
Nō te tau 1988 whakatūria ai Te Rūnanganui o Rangitāne, hei huinga mō ngā rūnanga o te iwi. E whitu ngā marae o te iwi, ko ētahi, nō ngā tau tata nei i whakatūria ai.

Hoto ki waho
 Te Runanga a Rangitāne
 Rangitāne o Tāmaki-nui-a-Rua

Category:Rangitāne
Category:Aotearoa