Reo Niuē

Ko te reo Niuē (e vagahau Niuē) te reo māori o Niuē. E waru mano ngā kaikōrero māori. He reo Poronīhia te reo Niuē.
+KīangaFakaalofa lahi atuKia oraMalolō nākai a koe?Kei te pēhea koe?Malolō a au.Kei te pai ahau.ĒĀeNākaiKāoFakamolemoleTēnā koaFakaaueNgā mihiKoe kiaKa kite anō.

 Pūnaha tātaki kupu 
16 ngā reta o te arapū Niuē. Ka whakaaturia ngā reta me ngā oro ki Te Arapū Oromotu Tāwāhi.
+ArapūRetaAEIOUFGHKLMNPTVSOro/a//e//i//o//u//f//ŋ//h//k//l//m//n//p//t//v//s/
Ka tuhia ngā oropuare roa ki ngā tohutō.

 Oromotu 
+OrokatiNgutuNihoTakamuriKorokoroWhakamutuptkIhomnŋTiotiof vshTatal

 Ka whakahuatia te /t/ hei [s] i mua i ngā oropuare takamua. Engari, ka tuhia tonutia te <t>.

+OropuareTakamuaTakamuriTatai iːu uːWaengae eːo oːTuwheraa aː

 Wetereo 
+TūkapiTakitahiTakiruaTakitiniKiritūneiKauawhitauatautoluKaupareaumauamautoluKiritūnākoemuamutoluKiritūrāialaualautoluHokinga(ai)

+Tūkapi riroWhānuiWhaiorangaWhānuihamaKiritūnei takitahihaakumaakuKiritūnā takitahihaaumaauKiritūrā takitahihaanamaana

 I te nui o te wā, ka kīia ki muri i te tūingoa (kāore i mua).

+PūtohuPū tautuhiePūnoahaPūmokoa

 Ka panoni te “e” ki te “he” i muri i ngā kupu: Ko te “i”, te “ke”, te “mai”, me te “e”.
 Ka whakamahia te pūmoko pēnei me te reo Māori. Engari, ka kīia hoki mō ngā tūkapi i muri i te tūmahi.
 Ka taea te tāpiri te “tau” ki muri, kia whakatakitinitia te tūingoa, e whai ake rā.

+TūwāhiMeaWāhiHātepeTūkapiTūkēWhānuiēkōpehēTū neihaneihineineiTū rāhanāhinānāHokingahaiaiapihia

 Ka taea te tū mokemoke anake e ngā tūwāhi mō ngā mea. Kia kīia te “tēnei mea”, me kī te “e mena nei”.

+Tūwāhilugarungalalorarolokorotofafowahomuamuamuimurituatuahe vahālotowaenga
+Pūhonoii, kei, a, oKa mukua i mua i te pū tautuhi.kikiKa panoni ki te “ke” i mua i te pū tautuhi.maimai ihaa, oKa whakamahia mō ngā ingoa. Ka whakamahia te “i” mō ngā tūingoa.momā, mō, memae (hei kupukiri)akie whakamahi ana i
+Whakarerekē mō muafiahiateitata
+Whakarerekē mō murilahirawamaimaiatuatuagee whai ana ihakeakehifoihonīnoaagaiatonuoti, katoa(toa)katoafokihokiauloatahi
Ko te “faka-” te kūmua pūtake.
+Kūmuri -nia -tia -aga -tanga
+Tūpātaiheigoaahahaiwaifēheafēfēpēheafihahiahāhe aha ai
+Wāmahikuakei te, e, ineikakakekia
+Whakakorenākaikāore, eharaauakaua

 Ka whakakapi noa ēnei i te punga wāmahi.

+Ētahi atu kīangatiāporāneikaeengarikaekemehemea, inapeteahakoahānō te mealiga(liga)tērā pea