Riperata Kahutia

Kāhore i roa, ka rangona e te rohe katoa mō ngā kerēme a Riperata ki te Kōti Whenua Māori me te Kōmihana o Tūranga-nui-a-Kiwa i whakatūria taua komihana ki te whakahoki whenua ki ngā Māori i pūmau ki te Karauna pērā i a Riperata Kahutia i ngā riri i te tekau tau atu i 1860. Ka nunui, ka kaha ana mahi ki rō kōti, ka whai taitara a ia ki te whenua nui mōna, tōna whānau, tae atu ki tōna iwi. He nui ngā whenua o Riperata i roto i te poraka Tūranganui Nama 2, i hokona rā ki te kāwanatanga i te tau 1869 hei wāhi whakatū i Tūranga tāone (Gisborne).

I te tōmuatanga o te tekau tau atu i 1880 ka tahuri a Riperata ki te āwhina i te whakaoranga anō o ngā tikanga a tana iwi, whai muri i ngā putanga kino o ngā riri o te tekau tau atu i 1860. Ka whakatūria e ia he marae ki runga i ōna whenua i Awapuni, ko Te Poho-o-Materoa te ingoa. Nā Horonuku Te Heuheu, ariki o Ngāti Tūwharetoa, te rākau i tuku mai hei tāhuhu mō te whare.

Ka mate a Riperata i te mate kohi i te tau 1887, whai muri iho i te whakatuwheratanga o te whare. E 48 ōna tau. Ka moe tētahi o ana tamāhine, a Hēni Materoa i a Timi Kara, te Mema Pāremata Māori mō Te Tai-rāwhiti mō tētahi wā roa. Ko ia hoki te Minita mō ngā Take Māori atu i te 1899 ki te 1912. 

Tohutoro
 Ngā Tāngata Taumata Rau URL:NZDB

Category:Tai-rāwhiti
Category:Rangatira