Гармонь

Кид гармонь (рушла - Ручная гармонь) — «гармоника» ешыш пурышо семӱзгар. Кок пелекорпус ӱмбалне клавиатур-влакым вераҥдыме, нунын коклаште — мех (В. Регеж-Гороховын произведенийыштыже — мек). Шоктымо годым изи гармонь-влакым кидыште кучен шогаш лиеш, кугуракым - ончыко шогалтен шинчышыла шоктат. 

 Эртык 
Икымше кид гармоньым 1822 ийыште Берлиныште Христиан Фридрих Людвиг Бушман (1805—1864) мастар ыштен.

 Гармонь-влак Российыште 

 Йот элласе гармоника-влак 
 Концертина (англичан концертина) — семӱзгарым Английыште 1827 ийыште Чарльз Уитстон ыштен. Мекым шупшылмо-темдыме годым йӱкшӧ ик гай.
 Немыч концертина — семӱзгарым 1832 ийыште немыч мастар Фридрих Улиг ыштен. Мекым шупшылмо-темдыме годым немыч концертина тӱлӧ йӱкым пуа.
 Бандонеон — немыч концертина негызеш 1840 ийыште немыч мастар Генрих Банд ыштен. Мекым шупшылмо-темдыме годым немыч концертина тӱлӧ йӱкым пуа.
 Аккордеон — хроматический кид гармонь, Европышто шочын да туштак кумдан шарлен. Российыште аккордеоным фортепиано шотан пурла клавиатуран семӱзгар-влакым лӱмдат. 

 Марий гармоньчо-влак 
Чыла марий гармоньчо-влакым ик статьяште тӱрыснек возен шукташ ок лий, сандене, тыште икмыняр кумдан палыме лӱм-влакым палемдыме:
 Анатолий Ермаков, Кельмаксола гыч (гармонь) — Марий Эл Республикын сулло артистше
 Ермаков, Анатолий Леонидович, Кельмаксола гыч (гармонь) — тӱвыра да сымыктыш колледжын преподавательже.
 Саша Иванов (гармонь)
 Пчёлкин, Сергей Александрович, Морко кундем, Себеусад ял гыч (баян) — «Памаш шинча» ансамбль вуйлатыше.
 Сергей Байназов (музыкан - тальянка)
 Арсений Яйцов (гармонь) — концертмейстер, Марий Эл Республикысе тӱвыран сулло пашаеҥже, Россий Федераций тӱвыран сулло пашаеҥже.
 Сергей Пакеев (гармонь)
 Анатолий Ванин (гармонь)
 Йорга Каче (Павел Филиппов)
 Веткин, Евгений Аркадьевич, Шернур кундем (баян, гармонь) — Кукнур школын туныктышыжо.
 Егошин, Владимир, Киров вел, Кукарка кундем, Родыгино ял (гармонь) — администраций пашаеҥ, гармоньчо-виртуоз.
 Станислав Шакиров (музыкан - тальянка) — мурызо, семлызе, композитор, «Мари» ансамбльым вуйлатыше, Марий Эл Республикын калык артистше.
 Якимов, Василий Иванович, Маскасола кундем, Юбилейный посёлко гыч (баянист) — руш фольклор ансамбль вуйлатыше.