Пӱртӱс

Пӱртӱс () — йырым-йырысе чыла вершӧр ойыртемПӱртӱс мут 10-томан Марла-Рушла мутерыште. Чӱчкыдын пӱртӱс мут дене лӱмдат тудым, мом айдеме шке огыл ыштен. Пӱртӱс чонан да чондымылан шелалтеш.

 Чондымо 
Чондымо материй - вещества да кумдык-влак. Вселенныйыште чыла вещества-влак радамлалтыт: тӱҥлык пырче (элементарный частице), атом, молекул, макротела, кавасе объект-влак, шӱдыр-влак, галактике-влак. Вещество тӱрлӧ агрегат состоянийыште лийын кертеш (мутлан, газ, вӱд, пеҥгыде объект, плазма).

 Чонан 
Чонан пӱртӱс - Мланде ӱмбалне илышыше организм-влак. 8 кугыжанышлан шелалтеш: вирус-влак, протист-влак, архей-влак, хромист-влак, бактерий, поҥго, кушкыл да янлык.

 Палемдымаш-влак