Ӱлӱл Выльэҥер

Ӱлӱл ВыльэҥерВершинин В. И. Словарь марийских топонимов низовья Камы и Вятки.– Йошкар-Ола, 2005. – С. 37. (Марий Ошай) () – Российыште Киров велын Пыжанъю кундемыштыже верланыше Вӱлэҥер ял шотан илемыш пурышо ял. Вӱлэҥер – Вӱлэҥер ял шотан илемын рӱдерже. Илыше еҥ-влак коклаште кас-йӱдвел марий-влак (маре) утларак улыт, сандене тиде ялым Киров велысе марий тӱвыра рӱдерлан сайленыт. Ял кок пелылан шелалтеш – Ӱлыл Вӱлэҥер да Кӱшыл Вӱлэҥер. Кок пеле коклаште кугорно да изи олык верланен. Туге гынат ик яллан шотлалтыт, вольыкым пырля кӱтат.

 Инфраструктур 
90-ше ийлаште Йошкар-Ола гыч Вӱлэҥер марте кугарня, шуматкече, рушарнян рейс автобус коштын. Калык чот иземме дене 2005 ийыште автобус коштмым чареныт. Тачысе кечын кӧ Марий Элыш кайынеже – Пыжанъю марте эн ончыч мийыман. Пыжанъю марте кугорно гоч 5 километр.

Ялыште Киров велысе марий тӱвыра рӱдер верланен. Кызыт Алевтина Чельникова вуйлата. Йоча-влак кушташ, мураш коштыт, кугарнян дискотеке-влак эртат, рӱдер пайрем, концерт-влакым эртара. Пайрем-влак коклаште эн кугу – кеҥежымсе Пеледыш пайрем.

Ялын тӱҥ озанлыкланже СПК «Ошаевский» шотлалтеш. Озанлык ферме, олык, пасу, нур-влакше икмыняр яллаште верланеныт, но вуйлатыше-влак, бухгалтерий, технике гараж, ачалыме вер, тӱҥ аппарат-влак Вӱлэҥерыште улыт. Ял калык тыште пашам ышта, шке суртышто пашам ыштен шукташлан техникым айла. Озанлык технике дене ялласе урем-влакым эрыктат.

Вӱлеҥерыште водопровод уло. Ялыш йӱдвел гыч пурет гын – вӱдым шупшшо башне коеш. Туге гынат, кажне пӧртыш вӱд ок пуро, шукынжо уремысе кран гыч вӱдым йӧктарат да ведра дене пӧртыш нумалыт. Южышт шлангым пӧрт деке шупшыныт. Водопровод пуч тоштемын, чӱчкыдын кӱрылтеш, сандене шукын пӧрт воктене тавым кӱнчат.

Ял воктене Вӱлэҥер () эҥер йога, Пижанка эҥерыш ушна. Вӱлэҥер да Максиволык ял коклаште 1996 ийыште пӱям пӱеныт. Кеҥежым калык пӱя ӱмбачын коштеш, а вӱдыштыжӧ йӱштылалтыт, колым кучат.

 Школ 
Эҥер серыште кок пачашан школым чоҥеныт. Кызыт школ пӧртышкӧ йочасадым кусареныт. «МОУ СОШ д. Мари-Ошаево» официал лӱмым нумалеш. Школышто марий йылмым, литературым, марий калыкын тӱвыра да эртымгорныжым туныктеныт, кызыт нине предмет-влак факультатив семын гына кодыныт. Марий йылме да литературым Русинова Лилия Ивановна туныкта, марий калыкын тӱвыра да эртымгорныжо (ИКМН) предметым Анисимов Аркадий Кузьмич туныктен, кызыт сулен налме канышыш лектын. Кок туныктышоат Марий Эл республик гыч толын.

Ынде ятыр ий школым Унженин Владимир Васильевич – марий мер пашан чолга еҥже, сӱретче вуйлата.

 Эртымгорно 
Ондак ял верыште кугу чодыра шоген. Марий-влак тыште шке илымверыштым чоҥеныт, эҥер лӱм дене ялымат лӱмдаш тӱҥалыныт. Кунам Яраҥ гыч ялым возашлан статист-влак толыныт, ялыште эн кугу суртым Ошай лӱман марий кучен. Яллан Мари-Ошаево руш лӱмым пуэныт. Вара тиде мут кальке семын марий йылмыштат кучылталташ тӱҥалын. Ялысе марий-влак (маре-влак) ялым Вӱлэҥер лӱмдат.

Лӱмлӧ еҥ-влак
 11px|Йошкар Шӱдыр орденЭлектронный банк документов «Подвиг народа в Великой Отечественной войне 1941-1945 гг.». 9px|«Сталинградым аралымылан» медальЙошкар Шӱдыр орден дене наградитлыме Наградной лаштыкыште палемдалтын. СССР Президиум Верховный Советын Указше. 22.12.1942 ий.  Добровольцев Андрей Ефимович – Йошкар Шӱдыр орденын кавалерже, 1941–1945 ийласе Кугу Ачамланде сарын участникше.
 11px|Йошкар Шӱдыр орденЭлектронный банк документов «Подвиг народа в Великой Отечественной войне 1941-1945 гг.». 8px|III степенян Чап орденЭлектронный банк документов «Подвиг народа в Великой Отечественной войне 1941-1945 гг.». III степенян Чап орденым кучыктымо Наградной лаштыкыште палемдалтын. Пр. 160-го ОТРП №04/н 08.08.1944 ий. Электронный банк документов «Подвиг народа в Великой Отечественной войне 1941-1945 гг.». Коновалов Илья Еремеевич – Йошкар Шӱдыр орден да III степенян Чап орден-влакын кавалерже, 1941–1945 ийласе Кугу Ачамланде сарын участникше.
 9px|«Бойысо суаплан» медальЭлектронный банк документов «Подвиг народа в Великой Отечественной войне 1941-1945 гг.». Коновалов Михаил Дмитриевич – 1941–1945 ийласе Кугу Ачамланде сарын участникше.
 9px|«Бойысо суаплан» медальЭлектронный банк документов «Подвиг народа в Великой Отечественной войне 1941-1945 гг.». Лампеев Семён Петрович – 1941–1945 ийласе Кугу Ачамланде сарын участникше.
 Электронный банк документов «Подвиг народа в Великой Отечественной войне 1941-1945 гг.». 9px|«Бойысо суаплан» медальЭлектронный банк документов «Подвиг народа в Великой Отечественной войне 1941-1945 гг.». Лебедев Иван Филиппович – 1941–1945 ийласе Кугу Ачамланде сарын участникше.
 11px|Йошкар Шӱдыр орденЭлектронный банк документов «Подвиг народа в Великой Отечественной войне 1941-1945 гг.». Тубаев Василий Осипович – Йошкар Шӱдыр орденын кавалерже, 1941–1945 ийласе Кугу Ачамланде сарын участникше.

 Тугак ончо 
 Пыжанъю

 Важ-влак 

Категорий:Пыжанъю кундемысе илымверла
Категорий:Киров велысе марий илымверла