14 идым

14 идым (14 сентябрь) — григориан кечышот почеш идалыкын 257-ше (кужемдыме ийлаште — 258-ше) кечыже. Идалык пытыме марте 108 кече кодеш.

 Пайрем да памятный дате-влак 

 Лӱмгече 
Идым тылзын латнылымше кечынже шке лумгечыштым Марфа да Семен – влак палемдат.

 Событий-влак 
Тугак ончо: :Категорий:Идым тылзын 14 кечысе событий-влак
 1052 ий — Угарман оласе Софий Соборлан шнуй шӱлышым пуртеныт. 
 1812 ий — Наполеонын армийже пуста да йӱлалтен кодымо Москош пурен.
 1829 ий — Турций ден Россий коклаште Андриапольский вашкелшыкым пеҥгыдемдыме. Российлан шуко ола да крепость куснен.   
 1954 ий — Тоцкий полигонышто ядер оружийын испытанийже лийын. Тӱжем дене салтак-влаклан радиаций логалын. 

 Шочыныт 
Тугак ончо: :Категорий:Идым тылзын 14 кечынже шочшо-влак
 1920 — Сергей Иванович Полежайкин, Совет Ушемын Геройжо. Шкеже Мордовий кундем гыч, но изиж годым акаж дек Провой кундем Шолэҥер ялыш илаш толын. «Заготзерно» ушемыште контор лаборантлан ыштен, 1943-шо ийыште фронтыш логалын. Клайпеда ола воктене кредалмаште Сергей Иванович лӱддымылыкым ончыктен, но тиде операцийыште тудо илыш дене чеверласен. 
 1946 — Алексеев, Виталий Михайлович, марий семлызе. 
 1952 — Игорь Петрович Карпов, шанче литературовед, Марий Элын  сулло шанче пашаеҥже. Кисловодск олаште шочын. Кӱшыл шичымашым Марий кугыжаныш педагогик институтышто налын да паша верымат тыштак муын: аналитик филологий лабораторийын вуйлатышыже, литератур кафедрын профессоржо марте шуын. 150 наре шанче пашан, «Спаси и сохрани» книган авторжо. Филологий шанче доктор. Педагогик туныктыш шанче академийын чолга корреспондентше. 
 1955 — Васильев, Анатолий Алексеевич, марий туныктыш пашаеҥ.

 Коленыт 
Тугак ончо: :Категорий:Идым тылзын 14 кечынже колышо-влак

 Калык пале 
Семёнын кечыже. Ожно тиде кечын куван кеҥежым вученыт, ӱдырамаш-влак кыне кылтам олыкыш кошташ луктыныт. Межымат шӱдыреныт: шӱртќ тќр лектеш гын – пелашат шотан лиеш, утыждене вичкыж але кӱжгӱ гын, пелашетын койышыжат тӱрлӧ лиеш.

Категорий:14 идым