16 кылме

16 кылме (16 ноябрь) — григориан кечышот почеш идалыкын 320-шо (кужемдыме ийлаште — 321-ше) кечыже. Идалык пытыме марте 45 кече кодеш.

 Пайрем да памятный дате-влак 
 Тӱрлö юмынйӱла, национальность дек чытымашым ончыктымо кече палемалтеш.
 Проектировщикын кечыже

 Лӱмгече 
Шке лӱмгечыштым Александр, Богдан, Федор, Анна, Евдокия лӱмым нумалше-влак палемдат.

 Событий-влак 
Тугак ончо: :Категорий:Кылме тылзын 16 кечысе событий-влак
 1848 — Лондонышто композитор Фредерик Шопенын пытартыш концертше лийын.
 1933 — Совет Ушем да США коклаште дипломатический кылым пеҥгыдемдыме.
 1945 — ЮНЕСКО ушемым почмо: тудо наука, тÿвыра да образований йодыш-влакым рашемдымаште тырша.
 1965 — «Венера-3» корабльым космосыш колтымо.

 Марий тӱняште 
 1970 — Йошкар-Олаште троллейбус транспорт кучемым почмо.

 Шочыныт 
Тугак ончо: :Категорий:Кылме тылзын 16 кечынже шочшо-влак
 1912 — Алексей Николаевич Семёнов (Алексей Эрыкан), марий серызе, «Кучедалме тулеш» да «Чолпан Иван» роман-влакын авторжо. Шочмо верже Урал велысе Арти кундем Андраул ял. 1937-ше ийыште репрессийыш логалын, тудым ссылкыш колтеныт: туштак ӱмыржӧ лугыч лийын. 1957 ийыште ӱмыр лугыч лийын.
 1920 — Галина Александровна Новикова, эмлызе да Кугу Ачаэл сарын геройжо, Россий Федерацийын сулло эмлызыже шочын. 1942-шо ийыште шочмо Озаҥ оласе мединститутым тунем пытарымек, 22 ияш самырык ӱдыр сарышке каен. Лӱддымылыкым ончыктымылан, ятыр еҥым колымаш деч утарымыжлын, эмлымыжлан тудым Йошкар Шӱдыр орден дене палемденыт. Марий Эл Республикысе тӱҥ эмлымверыште шуко ий невропатологлан ыштен. 
 1947 — Александр Александров, марий серызе, почеламутчо, шанчызе, филологий шанче кандидат (1972).
 1947 — Нина Григорьевна Османова, актриса, Марий Элын сулло артисткыже палемда. Шочынжо тудо Мари-Турек кундем Мари-Китня ялыште. Усталык дене кылдалтше пашаже М. Шкетан лӱмеш Марий калыкле драме театрыште тӱҥалын, варажым 8 ий Марий самырык театрын сценыштыже шуйнен. Тиде жапыштак республикысе тӱвыра да сымыктыш колледжыште туныктыш семын тыршен. «Аршаш» ансамбльын режиссёржыланат пашам ыштен. 
 1974 — Елена Геннадьевна Мочалова, актриса. У Роҥго кундем Шӱдысолаште шочын. 1998-ше ийыште тудо М. Шкетан лӱмеш Марий калыкле драме театрын сценыштыже модаш тӱҥалын. Икымше театр сезоныштак Елена Геннадьевна «Ачийжат-авийжат» спектакльыште Ведесан рольжым устан чоҥен, умбакыже тудым Чавайнын «Окса тулышто» Очийын, Арбанын «Кеҥеж йӱдыштӧ» Катян рольыштыжо ужаш лийын.  
 1974 — Сергей Александрович Пчёлкин, гармоньчо. Морко кундем Волаксолаште шочын. Шокташ 1 номеран школ-интернатыште, а вара сем колледжыште тунемын. Кызытсе пашажат тӱвыра алан дене кылдалтын, Сергей Пчёлкиным чӱчкыдын концертлаште ужаш лиеш.

 Коленыт 
Тугак ончо: :Категорий:Кылме тылзын 16 кечынже колышо-влак
 1999 — Ахмет Асаев, марий серызе, шанчызе, журналист, кусарыше, драматург, СССР Серызе-влак ушемын йыжъеҥже, Марий АССР-ысе тӱвыран сулло пашаеҥже.

 Калык пале 
Аннан кечыже. Тыгай калыкпалым эскереныт: ондак вочшо лум тиде кечын шула гын, шушаш ийыште кинде лектыш сай лиеш, чот йÿштö гын – шужен ий вуча.


Категорий:16 кылме