25 идым

25 идым (25 сентябрь) — григориан кечышот почеш идалыкын 268-ше (кужемдыме ийлаште — 269-ше) кечыже. Идалык пытыме марте 97 кече кодеш.

 Пайрем да памятный дате-влак 

 Лӱмгече 
 Идым тылзын коло визымше кечынже шке лӱмгечыштым Семён да Юлиан-влак палемдат.

 Событий-влак 
Тугак ончо: :Категорий:Идым тылзын 25 кечысе событий-влак
 1763 — Екатерина Кокымшо кугыжан кӱштыкшö почеш Павловский госпитальым почмо: тиде Российыштына икымше кугу эмлымвер лийын.
 1818 — шымлызе Джеймс Бланделл ик айдеме деч весылан вӱрым кусарен. Тиде икымше тыгай эксперимент лийын.
 1945 — Василий Романюк парашют дене эн кӱшыч тöрштен: 12 километр наре тудо парашют деч посна чоҥештен, мланде марте ик километр кодмек гына парашютшым шупшылын.
 2002 — Иркутск велыште мландӱмбак мокточ кугу метеорит камвозын, но тудо южыштак йӱлен пытен. 

 Шочыныт 
Тугак ончо: :Категорий:Идым тылзын 25 кечынже шочшо-влак
 1920 — Ялмарий Йыван, марий серызе, журналист, драматург, туныктышо, 1941–1945 ийласе Кугу Ачамланде сарын участникше.
 1939 — Анатолий Александрович Ширнин, скульптор, Россий Федерацийын сулло сӱретчыже. Ончыч Анатолий Александрович Россий Федерацийысе сӱретсымыктыш фондын Марий пӧлкаштыже шуаралтын. Йошкар-Олаште да ятыр моло олалаште чапкӱ, монумент-влак лач тудын проектше почеш чоҥалтыныт. Мутлан, рӱдӧ олаштына тудо «В космос» фонтаным чоҥен. Тыгак тудо шуко сӱретын, портретын да медальын авторжо. Олык Ипай лӱмеш кугыжаныш премийын лауреатше.
 1947 — Шапкин, Виталий Владимирович, кумдан палыме артист-музыкант, Россий Федерацийын сулло артистше. Шернур кундем Тумерсолаште шочын-кушкын. Паша корныжо Йошкар-Оласе театрын оркестрже, сем училищ да 1-ше №-ан школ-интернат дене кылдалтын. Кугу чапым уста музыкант шиялтыш дене тӱнямбалсе, руш да марий классик произведений-влакым шоктымыж дене сулен. Марий семмастар-влак тудлан 60 утла произведенийым возеныт. Олык Ипай лӱмеш марий комсомол, республикысе кугыжаныш премий-влакын лауреатше. 
 1957 — Иван Дмитриевич Беляев муниципал да мер пашаеҥ. У Роҥго кундем Кадам ялыште шочын. Ончычсо паша корныжо Йошкар-Оласе механик завод дене кылдалтын. 1984-ше ий гыч Семёновскысо ял ушем исполкомын вуйлатышыжлан тыршаш тӱҥалын, 5 ий администрацийымат вуйлатен. 9 ий ончыч Йошкар-Оласе погынын депутатше лийын. Суапле пашажлан чап танык дене палемдалтын.
 1959 — Михаил Кудряшов, курыкмарий серызе, почеламутчо, драматург, кусарыше, Марий Эл Республикысе тӱвыран сулло пашаеҥже (2000), Пайдул Искаев лӱмеш Чуваш Тӱнямбал литератур премийын лауреатше (2007).
 1979 — Мария Викентьевна Пенькова, марий йылмызе, шанчызе, филологий шанче кандидат (2007).

 Коленыт 
Тугак ончо: :Категорий:Идым тылзын 25 кечынже колышо-влак
 1938 — Эсай Чапай, марий серызе, журналист, кусарыше.

 Калык пале 
Артамонын кечыже. Тиде кече деч вара кишке-влак телылан ямдылалтыт. Сонарзе-влакат Артамонын кечыжым чон вургыж вученыт: вет тиде кечын кеч ик мераҥым лӱет гын, идалык мучко сонарлаш куштылго лиеш. 

Категорий:25 идым