20 шыжа

20 шыжа (20 октябрь) — григориан кечышот почеш идалыкын 293-шо (кужемдыме ийлаште — 294-ше) кечыже. Идалык пытыме марте 72 кече кодеш.

 Пайрем да памятный дате-влак 
  — Российысе сарзе-теҥыз флотын шочмо кечыже.
  — Сарзе связистын кечыже.
  — Статистик кече.
 Авиадиспетчер-влакын калык-влак кокласе пайремышт. 
 Повар-влакын калык-влак кокласе пайремышт. 

 Лӱмгече 
Шыжа тылзын колымшо кечынже Сергей, Пелагея, Марк, Иосиф, Николай да Юлиан – влакын лӱм кечышт.  

 Событий-влак 
Тугак ончо: :Категорий:Шыжа тылзын 20 кечысе событий-влак
 1480 — летопись почеш «стояние на Угре» лӱман исторический факт лийын. Моско кугыжаныш татар-монгол-влак деч утлен. Йӧзакым тӱлаш чарнен.
 1714 — Пётр Первый кугыжа у кӱштыкым луктын: тудо Санкт-Петербург деч моло олаште кӱ полат-влак чоҥымым чарен. 
 1880 — Цветной бульварыште верланыше Моско цирк икымше сеансым эртарен.
Марий тӱняште
 1886 — Морко кундемысе Коркатово лицейлан негызым пыштеныт.
 1931 — Козьмодемьянск оласе йоча усталык пöртым почмо.

 Шочыныт 
Тугак ончо: :Категорий:Шыжа тылзын 20 кечынже шочшо-влак
 1925 — Анна Андреевна Саваткова, марий йылмызе, шанчызе, туныктышо, филологий шанче кандидат (1953).
 1926 — Андрей Андреевич Кудрявцев, артист да режиссёр. Шуко жап тудо Шкетан лÿмеш кугыжаныш драме театрыште пашам ыштен. 18 ий марий телевиденийыште режиссёр сомылым шуктен шоген. 
 1928 — Василий Ижболдин, марий серызе, туныктышо, журналист.
 1930 — Сергей Иванович Иванов, марий сымыктыш пашаеҥ, серызе, артист, туныктышо, режиссёр, драматург, М. Шкетан лӱмеш Марий кугыжаныш драме театрын тӱҥ режиссёржо (1958–1974), И.С.Палантай лӱмеш Йошкар-Оласе музык училищын директоржо (1982–1998), Марий калык конгрессын Вуйлатышыже (2002–2005), Марий АССР-ысе сымыктышын сулло пашаеҥже (1963), РСФСР-ысе сымыктышын сулло пашаеҥже (1969).  Марий тӱвырам вияҥдымаште тудын надырже моткоч кугу: 1963-шо ийыште Сергей Иванович икымше марий «Акпытыр» оперым шынден. 
 1950 — Мария Илибаева (Мария Каликаевна Илибаева), марий серызе, журналист, туныктышо, Россий Серызе-влак ушемын йыжъеҥже, Марий Эл Республикын Калык серызыже.
 1956 — Антонида Ксенофонтовна Михайлова, ял озанлык пашаеҥ. Морко кундем Елейкино ялыште шочын. Паша корныжо шочмо велысе «Родина» колхоз дене кылдалтын: тыште тудо 26 ий ушкал лӱштышылан тыршен. Икмыняр гана Россий кӱкшытыштӧ эртаралтше ӱчашымаште сеҥыше радамыш лектын. Кӱшыл погынын депутатше лийын. Пашам тыршен ыштымыжлан Антонида Ксенофонтовна «Паша Чап» 3-шо степенян орден дене палемдалтын.

 Коленыт 
Тугак ончо: :Категорий:Шыжа тылзын 20 кечынже колышо-влак
 1937 — П. Эмӓш, курыкмарий серызе, почеламутчо, туныктышо, РСФСР Паша Талешке (1923).
 1986 — Сергей Иванович Захаров, руш серызе, журналист, СССР Журналист-влак ушем йыжъеҥже, 1941–1945 ийласе Кугу Ачамланде сарын участникше. 
 2012 — Семён Черных (Семён Яковлевич Черных), марий серызе, туныктышо, шанчызе, йылмызе, профессор (1993), филологий шанче доктор (1997), Марий АССР-ысе шанчын сулло пашаеҥже (1989), Россий Федерацийын кӱшыл профессионал туныктышын почётан пашаеҥже (1998), Марий Эл Республикысе М.Н. Янтемир лӱмеш Кугыжаныш премийын лауреатше (2000).

 Калык пале 

 Сергий Печорскийын кечыже. Тиде кечылан лум возын гынат, пушеҥгысе лышташ-влакым онченыт: пушеҥгылаште лышташ эше шуко гын – теле саадак вашке ок тол.


Категорий:20 шыжа