17 теле

17 теле (17 декабрь) — григориан кечышот почеш идалыкын 351-ше (кужемдыме ийлаште — 352-шо) кечыже. Идалык пытыме марте 14 кече кодеш.

 Пайрем да памятный дате-влак 
 Секс индустрий аланыште тыршыше -влакым виешлыме кырыме деч аралыме тӱнямбал кече.

  — Стратегический ракет войскан кечыже.
  — Кугыжаныш фельдъегерский службын кечыже
  — Кино кече.
  — Шнуй Лазарьын кечыже.
  — Кугыжаныш исполнительный органыште тыршыше-влакын пайремышт.
  — Калык кече.

 Лӱмгече 
 Католик лӱм-влак: Лазарь.
 Танле лӱм-влак:  Александр, Алексей, Анастасия, Варвара, Василий, Геннадий, Дмитрий, Екатерина, Иван, Кира, Николай, Серафим, Христодул, Христодула, Юлиания

 Событий-влак 
Тугак ончо: :Категорий:Теле тылзын 17 кечысе событий-влак
 1637 ий — Сиамбар пуламыр. Христиан верам кучышо япон кресаньык-влак Сиамбар кундемыште Сёгунат ваштареш шогалыныт. 
 1837 ий — Санкт-Петербургысо Зимний Дворецыште пожар.
 1903 ий — историйыште икымше гана самолётын чонештымыже.
 1926 ий — СССРыште икымше калык перепись 
 1959 ий — СССРыште стратегический сынан ракет сарзе войскa шочын
 1962 ий — Монакон конституций пеҥгыдемдалтын.
 1976 ий — метрополитенын историйыште - Киевысе метрополитенын Куренёвско-Красноармейский линийым эксплуатацийыш колтымо.
 1989 ий — СШАсе телеканалыште "Симпсон-влак" мультфильмым икымше гана ончыктымо
 1995 ий — Россий Федерацийысе Кугыжаныш Думыш депутат-влакым сайлымаш лийын.
 1998 ий — США ден Кугу Британий Ирак ваштареш "Лиса пустыни" сарзе операцийым тӱҥалыныт.
 2008 ий — "Times" журнал СШАн президентше Барак Обама нерген увертарен возен.

 Шочыныт 
Тугак ончо: :Категорий:Теле тылзын 17 кечынже шочшо-влак
 Марий-влак кокла гыч 
 1933 ий — Сазонов, Николай Иванович, армийын ветеранже, редактор, Марий Элысе тӱвыран сулло пашаеҥже шочын. 27 ий армий радамыште лийме деч вара, Йошкар-Оласе совет армий лӱмеш тӱвыра пӧрт вуйлатышылан пашам ышташ тӱҥалын. 1980-ше ий гыч типографий пашашке куснен, а 1992-шо ийыште Марий полиграфкомбинатын тӱҥ редакторжылан ышташ тӱҥалын. Николай Иванович 15 книган автор-составительже.
 1946 ий — Борисова, Ольга Петровна, эмлызе, Россий Федерацийын сулло эмлызыже. Йошкар-Олаште шочын-кушкын. Тудо «Инвалид йоча-влак» да шуко тӱрлӧ целян программе-влакын кураторжо семын палыме. Суапле пашажлан Марий Эл Республикын чаптаныкше дене палемдалтын. 
 1948 ий — Александрова Альбина Яковлевна, балерина, Марий Эл Республикын калык артистше. Паша корныжо Шкетан лӱмеш драмтеатрыште тӱҥалын. Тидын деч вара тудо туныктышыланат, балетмейстерланат тыршен. 1980-1990-ше ийлаште республикысе кӱшыл погынын депутатше лийын. Альбина Яковлевна кугыжаныш премий да «Знак Почёта» орден дене палемдалтын. 
 1964 ий — Платунова, Лидия Алексеевна, тӱвыра пашаеҥ. Провой кундем Нурӱмбал ялыште шочын. Ятыр ий тӱвыра пашаште тыршен: кугу кӱкшытыш шуын. Тыгак Лидия Платунова ятыр сылне мурын авторжо семын палыме, шкежат икмыяр сылне мурыжым йонгалтара. 
 1984 ий — Жирнова (Воробьева), Татьяна Васильевна, журналист. «Марий Эл ТВ» телекомпанийын чолга корреспондентше. Татьяна 1984-ше ийыште Юлсер кундем Шайра ялыште шочын-кушкын. 2007-ше ийын май тылзе гычше тудо «Марий Эл Радион» корреспондентшылан ышташ тӱҥалын, а 2008-ше ийыште «12 регион» телекомпанийыш куснен.
 Моло-влак 
 1493 ий — Парацельс, алхимик, врач, оккультист.
 1749 ий — Доменико Чимароза, итальян серызе.
 1830 ий — Жюль де Гонкур, француз серызе.
 1842 ий — Эрнест Лависс, француз историк.
 1883 ий — Степан Сергеевич Вострецов,  уста совет полководец.
 1887 ий — Йозеф Лада, чешский график, живописец да литератор.
 1893 ий — Эрвин Пискатор, немыч режиссёр.
 1903 ий — Эрскин Колдуэлл, американ серызе.
 1905 ий — Хейфиц, Иосиф Ефимович, совет кинорежиссёр.
 1917 ий — Юрий Александрович Гарнаев. СССРын Сулло лётчик-испытательже, Совет Ушем Герой.
 1925 ий — Константин Яковлевич Ваншенкин, руш почеламутчо.
 1945 ий — Жаклин Уилсон, англичан серызе.
 1948 ий — Дэррил Уэй, англичан скрипач.
 1966 ий — Валерий Викторович Люкин, кумдан палыме совет гимнаст, кок гана  олимпийский чемпион.
 1967 ий — Жижи Дагостино, итальян семмастар да диджей.
 1974 ий — Ника Георгиевна Турбина, украин почеламутчо. Йоча пагыт годым возымо почеламут дене кумдан чапланен.
 1975 ий — Мила Йовович, американ киноактриса да фотомодель.
 1996 ий — Туктамышева Елизавета, россий фигуристка, фигурнын мунчалтымаш дене 2009 ийысе Российын вице-чемпионкыжо.

 Коленыт 
Тугак ончо: :Категорий:Теле тылзын 17 кечынже колышо-влак
 1187 ий — Григорий VIII, папа римский
 1273 ий — Джалаледдин Руми́, персий йылман почеламутчо-суфий
 1603 ий — кугыжа вате Зинга Мбанди Нгола Мбанди 
 1830 ий — Симо́н Боли́вар Кечывалвел Америкысе испан-влакын колонийыштым вияҥден толмаште кугу надырым пыштен.
 1857 ий — Фрэнсис Бофорт, англичан моряк, 12 баллан мардеж шкалам илышыш пуртен.
 1907 ий — Уильям Кельвин (р. 1824), англичан физик
 1917 ий — Эрнст Леман (р. 1894), руш сарзе летчик , 1 Тӱнямбал сарын ас-истребительже
 1928 ий — Юлий Исаевич Айхенвальд, руш литератур критик
 1929 ий — Владимир Диксон, руш поэт, прозаик
 1844 ий — Иван Данков руш поэт
 1947 ий — Йоханнес Брёнстед, химий шанче гыч кислота да основанийын протон негыз теорийын авторжо.
 1957 ий — Дороти Л. Сэйерс англичан возышо
 1962 ий — Томас Митчелл американ актёр
 1964 ий — Виктор Франц Гесс, австро-американ физик, сандалык лучым почмылан 1936 ийын нобелевский Премийынн лауреатше  
 1973 ий — Чарлз Грили Аббот, американ астрофизик
 1983 ий — Хэл Перейра (), американ сӱретче
 1987 ий — Аркадий Исаакович Райкин, режиссёр, сценарист, актёр, мыскараче, СССР Калык артист, Социалистический Паша Герой почётан лӱмым нумалеш.
 1996 ий — Александр Юзыкайн, марий серызе, Марий Элын Калык серызыже (1996), Марий АССР-ысе тӱвыран сулло пашаеҥже (1984), Марий АССР-ысе Кугыжаныш премийын лауреатше (1988).
 2001 ий — Александр Моисеевич Володин, руш драматург, сценарист, почеламутчо.
 2010 ий — Лапицкий, Марк Исаакович, руш шанчызе, историк, историй шанче доктор, профессор.

 Калык пале 
 Варваран кечыже 
 Тиде кечын эре йÿштö лиеш, маныныт. 
 Йÿд каваште шÿдыр-влак чолгыжыныт гын тиде йÿштö жап кужун шогымым ончыктен. 

Категорий:17 теле