Tribulus terrestris

Ny Tribulus terrestris dia karazana zavamaniry mamony sy maniry isan-taona ao amin' ny fianakaviana Zygophyllaceae. Miely patrana eran-tany izy io ary namolavola toetra mifanaraka amin' ny toerana misy toetany maina izay vitsy zavamaniry hafa afaka mivelona. Atao hoe bakakely na hisatsy izy io amin' ny teny malagasy. Teratany any amin' ny faritra mafana antonony sy trôpikaly any amin' ny tapany atsimo amin' i Eorazia sy aty Afrika izy io. Tafiditra tsy nahy tany Amerika Avaratra sy tany Aostralia izy io. Karazan-javamaniry sy manafika ny Tribulus terrestris izay heverina ho ahidratsy mampidi-doza noho ny voany kely mafy misy tsilo maranitra sy matanjaka izay mora mitsatoka amin' ny felan-tongotra tsy mikapa na amin' ny kiraro manify, amin' ny kodiaran' ny bisikileta, ary amin' ny vava sy ny hoditry ny biby fiompy. Ampiasaina amin' ny fitsaboana nentim-paharazana izy io any amin' ny faritra maro ary misy ny olona mampiasa azy io mba hanentanana ny famokarana testôsterônina.

 Famariparitana 
Ahitra maniry isan-taona amin' ny fahavaratra any amin' ny faritra manana toetany antonony ny Tribulus terrestris. 

 Taho 
vignette|Ravina taho ary tsilo
Ny misampana avy amin' ny foto-taho ny tahony sady be volovolo izay misandrahaka amin' ny savaivo 10 sm ka hatramin' ny 1 m mahery . Matetika ireo taho ireo dia mipetaka amin' ny tany, na dia mety haniry mitsangana kokoa raha eo amin' ny alokaloka na eo afovoan' ny zavamaniry avo kokoa.

 Ravina 
Mifanohitra ny raviny toa volom-borona izay fitambarana zana-pelana. Mifanohitra koa ny zana-pelana izay manana halava mahatratra 3 mm.

 Vony 
vignette|Vony
ankavia|vignette|Vonin' ny Tribulus terrestris
Mirefy 4 hatramin' ny 10 mm ny savaivon' ny voniny, misy felambony mavo dimy miloko mavo, misy ravimbony dimy ary lahimbony folo. Any California Atsimo, mamony izy io manomboka amin' ny volana Avrily ka hatramin' ny Oktobra, ary tena manafika any amin' ny toerana malalaka na amin' ny tany voakorontana.

 Voa 
ankavia|vignette|212x212px|Voan' ny bakakely lena
Aorian' ny famelanana dia miforona ny voa izay mihasina ho singam-bavimbony dimy miendrika kintana. Mafy ireo hasina ireo ary misy tsilo maranitra roa ka hatramin' ny efatra (roa fohy sy roa lava) avy manana halava 10 mm sy sakany 4 hatramin' ny 6 mm. Tena miendrika lohan' osy na lohan' omby misy tandroka ireo hasina ireo. Maranitra ireo "tandroka" ireo ka afaka manindrona kodiarana bisikileta sy zavatra hafa. Mety hiteraka ratra mangirifiry amin' ny faladia tsy mikiraro koa izy ireo ary mety handratra ny vavan' ny biby fiompy mihinana an' ilay zavamaniry.
vignette|Voan' ny bakakely efa maina
Ao anatin' ny hasina tsirairay dia mifanizina ny vihim-boa izay sarahan' ny elabakaka mafy. Any amin' ny faritra manana toetany maina dia ny vihim-boa lehibe indrindra no mitsimoka voalohany, fa ny sisa kosa miandry ny fisian' ny hamandoana bebe kokoa vao mitsimoka. Mitodika miakatra ny tsilo ka miraikitra amin' ny tongotra sy ny volon' ny biby, izay manaparitaka ny voa. Mankarary ny biby fiompy izany ary manimba ny volony.

 Fampiasana azy 

 Sakafo sy famenon-tsakafo ary fanafody 
vignette|Fanafody vita amin' ny Tribulus terrestris
Hanin' ny olona any Azia Atsinanana ny ravina sy ny tsimoka avy amin' ny Tribulus terrestris. Ampiasaina hamparihitra ny rononon-dibera mitsiranoka ny tahonyPieroni, Andrea (2005). Prance, Ghillean; Nesbitt, Mark (eds.). The Cultural History of Plants. Routledge. p. 35. ISBN 0-415-92746-3..

Zavamaniry fanafody efa nampiasaina tamin' ny fitsaboana nentim-paharazana hatramin' ny Andro Taloha ny Tribulus terrestrisPokrywka, Andrzej; Obmiński, Zbigniew; Malczewska-Lenczowska, Jadwiga; Fijatek, Zbigniew; Turek-Lepa, Ewa; Grucza, Ryszard (8 July 2014). "Insights into supplements with Tribulus terrestris used by athletes". Journal of Human Kinetics. 41 (1): 99–105. doi:10.2478/hukin-2014-0037. ISSN 1899-7562. PMC 4120469. PMID 25114736.. Ampiasaina any India sy any Sina izy io noho ny toetrany manaitra ny filana ara-piraisana ara-nofo sy mampatanjaka, ary hitsaboana aretin' ny fo sy ny lalandra. Ny iray amin' ny singa miasa ao aminy, ny harmina, izay navahana tamin' ny taonjato faha-19, dia manana toetra manaitaitra sy misy fiantrakany amin' ny saina ka nahitana fampiharana amin' ny fitsaboana ny aretin' i Parkinson"Contribution à l'étude de Tribulus Terrestris" [PDF] (arsiva), univ-lorraine.fr, 2002.

Nampiasaina ho famenon-tsakafo ny singa azo avy aminy nanomboka tamin' ny taompolo 1980 amin' ny fiheverana fa mampitombo ny haavon' ny testôsterônina izany mba hananana vatana matanjaka na fahavitrihana amin' ny firaisana ara-nofo ho an' ny lehilahy, nefa tsy nanamarina ny vokatra tsy miova momba izany ny fanadihadiana natao, tsy azo antoka koa ny tsy mampisy voka-dratsy ny fampiasana azy, ary mety hisy fiantraikany ratsy amin' ny fiasan' ny fanafody sasany"Dietary Supplements Marketed for Weight Loss, Bodybuilding, and Sexual Enhancement: What the Science Says". National Center for Complementary and Integrative Health, US National Institutes of Health. 10 January 2018. Retrieved 9 April 2021..

Naneho ny fandinihana tamin' ny taona 2014 fa ny Tribulus dia mampitombo ny faniriana ara-nofo ao amin' ny vehivavy izay tsy ampy faniriana ara-nofo (tratran' ny Hypoactive Sexual Desire Disorder - HSDD), nefa tsy misy fiantraikany hafa izanyElham Akhtari, Firoozeh Raisi, Mansoor Keshavarz et Hamed Hosseini, "Tribulus terrestris for treatment of sexual dysfunction in women: randomized double-blind placebo - controlled study", Daru: Journal of Faculty of Pharmacy, Tehran University of Medical Sciences, vol. 22,‎ 28 avril 2014, p. 40 (ISSN 2008-2231, PMID 24773615, PMCID PMC4045980, DOI 10.1186/2008-2231-22-40, lire en ligne [archive], consulté le 16 août 2018). Tamin' io taona io ihany, ny meta-analizyAhmed Qureshi, Declan P. Naughton et Andrea Petroczi, "A systematic review on the herbal extract Tribulus terrestris and the roots of its putative aphrodisiac and performance enhancing effect", Journal of Dietary Supplements, vol. 11, no 1,‎ mars 2014, p. 64–79 (ISSN 1939-022X, PMID 24559105, DOI 10.3109/19390211.2014.887602, lire en ligne [archive], consulté le 16 août 2018) sy ny fanadihadiana ara-pitsaboanaC. A. Santos, L. O. Reis, R. Destro-Saade et A. Luiza-Reis, "Tribulus terrestris versus placebo in the treatment of erectile dysfunction: A prospective, randomized, double blind study", Actas Urologicas Espanolas, vol. 38, no 4,‎ mai 2014, p. 244–248 (ISSN 1699-7980, PMID 24630840, DOI 10.1016/j.acuro.2013.09.014, lire en ligne [archive], consulté le 16 août 2018) dia naneho fa tsy mampitombo ny haavon' ny testôsterôna sy tsy namaha fikorontanan' ny fahadangirana ny Tribulus Terrestris. Voaporofo anefa ny fahombiazany amin' ny fampitomboana ny fahatairana ara-nofo ao amin' ny voalavoKazim Sahin, Mehmet Tuzcu, Cemal Orhan et Hasan Gencoglu, "MAT, a Novel Polyherbal Aphrodisiac Formulation, Enhances Sexual Function and Nrf2/HO-1 Pathway While Reducing Oxidative Damage in Male Rats", Evidence-Based Complementary and Alternative Medicine: eCAM, vol. 2018,‎ 2018, p. 8521782 (ISSN 1741-427X, PMID 29853975, PMCID PMC5949178, DOI 10.1155/2018/8521782, lire en ligne [archive], consulté le 16 août 2018).

Tsy nisy ny fikarohana avo lenta momba ny fampiasana ny vokatra azo avy amin' ny Tribulus terrestris, ary tsy misy fandalinana milaza fa manana toetra manamafy ny tanjaka na misy fiantraikany amin' ny fitombon' ny nofotra na amin' ny famokarana testôsterôna na hanatsarana ny firaisana ara-nofo ny fampiasana izany. Manakana ny atleta tsy hampiasa fanafody na famenon-tsakafo vita amin' ny Tribulus terrestris ny Australian Institute of Sport.

Misy milaza fa misy fiantraikany amin' ny fisorohana ny vato anaty voa (litiazy anaty amany) ny Tribulus terrestris, indrindra ny ôksalatana kalsiôma (CaC2O4). Ampiasaina izy io amin' ny fitsaboana bibyÉric Lorrain, chap. 97 "Le tribulus", Grand Manuel de phytothérapie, Dunod, coll. "L.es nouveaux chemins de la santé", 2019, 1769 p. (ISBN 9782100781560, [arsiva]), pp. 1490-1507.

Ny singa voanjanahary avy amin' ny voan' ny Tribulus terrestris dia ahazoana môlekiola ao amin' ny fianakavian' ny sapôninina, izay ivon' ny fandalinana simia maro toy ny biôsimia, ny biôfarmaseotika ary ny fisintonana vokatra voajanaharyKostova, I., & Dinchev, D. (2005). "Saponins in Tribulus terrestris – chemistry and bioactivity". Phytochemistry Reviews, 4, 111–137.Dinchev, D. et al. (2008). "Steroidal saponins from Tribulus terrestris". Phytochemistry, 69(9), 1767–1772..

 Fitôsimia sy poizina 
vignette|Voan' ny Tribulus terrestris
Mampiseho ny fisian' ny sapôninina sterôidiana ny fitôsimian' ny Tribulus terrestrisDinchev, Dragomir (Mey 2007). "Distribution of steroidal saponins in Tribulus terrestris from different geographical regions". Phytochemistry. 69 (1): 176–186. doi:10.1016/j.phytochem.2007.07.003. PMID 17719068.. Fantatra fa miteraka fahasimban' ny aty ny taharo misy poizina ao amin' ilay zavamaniry raha hanina amin' ny fatra ambony"LiverTox: Clinical and Research Information on Drug-Induced Liver Injury", National Library of Medecine.

Miangona ao amin' ny ra ny filôeritrinina izay vokatra azo avy amin' ny fahasimban' ny klôrôfila (na famaitso) voatelina; na izany aza dia tsy mbola voamarina fa misy fiantraikany ratsy eo amin' ny olombelona izany. Amin' ny ondry, ny fihinanana Tribulus terrestris dia miteraka tribolôzy, izay karazana fôtôdermatita (aretin-koditra vokatry ny hazavan' ny masoandro)"Tribulus terrestris", BoDD – Botanical Dermatology Database. Toa miteraka parezian' ny rantsam-batana (fahalemen' ny nofotra) ny alkalôida roa (harmana sy nôrharmana) izay mahatonga ny ondry mihinana Tribulus terrestris tsy hahay mamindraBourke CA, Stevens GR, Carrigan MJ (July 1992). "Locomotor effects in sheep of alkaloids identified in Australian Tribulus terrestris". Australian Veterinary Journal. 69 (7): 163–165. doi:10.1111/j.1751-0813.1992.tb07502.x. PMID 1445080.. Eo amin' ny 44 mg / kg ny alkalôida ao amin' ny ravina maina.

 Jereo koa 

 Tribulus
 Bakakely

 Loharano