United Church of Canada

Ny United Church of Canada (UCC) na Église unie du Canada (EUC) dia fiangonana prôtestanta kanadiana, izay fiangonana faharoa lehibe indrindra any Kanada, aorian’ ny Eglizy Katôlika Rômanina, sady izy no fiangonana prôtestanta lehibe indrindra ao, raha ny habetsahan' ny mpikambana ao aminy no heverina. Vokatry ny firaisan' ny antokom-pivavahana samihafa ity fiangonana ity ka sady ao amin' ny metôdisma izy no ao amin' ny kalvinisma (fiangonana nohavaozina). Na dia miteny anglisy voalohany indrindra aza ilay fiangonana dia mampihatra ny fenitry ny fiteny roa anglisy sy frantsay.

Araka ny fanisana natao tamin' ny 2011 dia Kanadiana miisa 2 tapitrisa no milaza ho mpikambana ao amin' io fiangonana io, ary 121 000 no manatrika fotoam-pivavahana Alahady. Hita any amin' ny faritany sy fizaran-tany kanadiana rehetra, ary koa any Bermioda, ny UCC.

 Tantara 
Tamin' ny 10 Jona 1925, tany Toronto, no teraka ny United Church of Canada avy tamin' ny fitambaran' ny fiangonana prôtestanta efatra: ny iray metôdista, ny roa kalvinista (nohavaozina) ary iray dia fitambarana firehana maromaro. Izany dia ny Methodist Church (Canada), ny 70 % amin' ny paroasy tao amin' ny Presbyterian Church in Canada, ny Congregational Union of Ontario and Quebec, izay kely lanja kokoa amin' ny isan' ny mpino, saingy tena manan-danja ara-tantara amin' ny prôtestantisma evanjelika, ary ny Association of Local Union Churches, izay manana mpikambana vitsivitsy. Ny Canadian Conference of the Evangelical United Brethren Church dia niditra tao amin' ny United Church of Canada tamin' ny 1 Janoary 1968. Izany fampitambarana izany dia tonga any Newfoundland (na Terre-Neuve) ihany koa, izay tsy niankina tamin' i Kanada tamin' izany fotoana.

Tamin' ny nananganana azy dia nankatoavina ny tahiarin-kevitra antsoina hoe The Basis of Union, izay mamaritra ny fotopampianarana sy ny eklesiôlôjian’ ny United Church of Canada. Izy io dia misy andininy 20 momba ny fotopampianarana, avy amin' ny A Brief Statement of the Reformed Faith ("Fanambarana Fohy momba ny Finoana Nohavaozina"), navoakan' ny Presbyterian Church in the United States tamin' ny taona 1905, sy ny Articles of Faith an' ny Presbyterian Church of England tamin' ny taona 1890. Na izany aza, ny filazana ny tsy fisian-diso ao amin' ny Baiboly sy ny predestinasiôna (fanendren' Andriamanitra mialoha) dia tsy notazomina. Miorina amin' ny lahatsoratra presbiteriana ny andininy 20 momba ny fotopampianarana ao amin' ny The Base of Union izany ka tsy ahitana hevitra ara-teôlôja metôdista (en) manokana toy ny fanamasinana manontolo na ny fiheverana arminiana. Ireo lohahevitra rehetra ireo dia nafindra any amin' ny sokajin' ny adiafôra. Ny rafi-piangonana nofidina dia ny an' ny Presbiteriana: ny rafitra kônsistôrialy sinôdaly, izay lalana eo anelanelan' ny kôneksiônalisma metôdista an-daniny (rafitra misy antanan-tohatra sy ananan' ny foibe fahefana lehibe), izay manakaiky kokoa ny rafitra episkôpaly, sy ny rafitra kôngregasiônalista an-kilany, izay mampitovy zo kokoa sy misy fitsinjaram-pahefana bebe kokoa.

Isan-taona dia paroasy mahaleo tena sy fiangonana kely hafa maro no nitambatra ao amin' ny UCC, toy ny Sinôdan' ny Fiangonana Metôdista vesleiana any Bermioda tamin' ny taona 1930.

Nanomboka tamin' ny taona 1943 dia nisy fifampiraharahana naharitra niarahana tamin' ny Anglican Church of Canada mba hanambatra ireo fiangonana roa ireo. Tamin' ny taona 1969, nono ny fandraisana anjaran' ny Christian Church (Disciples of Christ) tamin' ny fifampiraharahana momba ny fampitambarana, dia natsangana ny vaomiera lehibe hanatanteraka izany. Tamin' ny taona 1972 dia nisy tetikasan-pampiraisana naroso. Nolavin' ny Anglikana izy io tamin' ny taona 1975 ary nolavin' ny Mpianatr' i Kristy tamin' ny taona 1984.

Ny UCC dia manana arsiva maro, ary maro amin' izy ireo no voatahiry ao amin' ny foibe maron' ny Bibliothèque et Archives nationales du Québec.

 Fivoaran' ny teôlôjia 
Miorina amin' ny foto-kevitra prôtestanta hoe Ecclesia reformata semper reformanda ("Ny Fiangonana nohavaozina dia tsy maintsy mihavao mandrakariva") sy ny foto-kevitra momba ny saina sy ny traikefa ao amin' ny Efadafin' i Wesleya, ny United Church of Canada dia nandray tsikelikely fomba fijery "mandroso" maro nandritra ny tantarany, indrindra momba ny fiainana ara-nofo sy ny mahalahy na ny mahavavy:

 Tany am-piandohan' ny taompolo 1930: fanekena ny fanabeazana aizana; 
 1936: fanaovana ôrdinasiôna ho pastora ny vehivavy mpitovo;
 1964: fanaovana ôrdinasiôna ho pastora ny vehivavy manambady;
 1966: tsy fahombiazan' ny fanambadiana: fepetra ampy hanaovana fisaraham-panambadiana;
 1971: fankatoavana ny fahalalahan' ny safidy momba ny fanalan-jaza;
 1988: fanekena ny mpino pelaka sy fanaovana ôrdinasiôna pasitera pelaka;
 1993: fanekena ny fanambadian' ny mitovy fananahana.

 Fiheverany ny lohahevitra sasany 
Ny UCC dia miorina indrindra amin' ny finoana an' Andriamanitra amin' ny alalan' i Jesoa Kristy, ary koa amin' ny fanambaràna omen' ny Baiboly, amin' ny fahazavan' ny Fanavaozana prôtestanta, ny siansan' ny maha-olona ary ny toe-javatra misy ankehitriny. Ao anatin' izany anefa dia mbola misy fandraisana sy fahatakarana tsy mitovy amin' ny an' ny Fiangonana kristiana maro hafa ary fampiharana ny finoana kristiana miavaka amin' ny an' ny Fiangonana prôtestanta hafa. Manamafy, ohatra, io fiangonana io, toy ny Eglizy Katôlika, fa rehefa antsoina hoe "tenin' Andriamanitra" ny andalan-teny iray ao amin' ny Baiboly iray, dia tsy tenin' Andriamanitra ara-bakiteny izy io, fa midika kosa hoe nahazo tsindrimandry avy amin' Andriamanitra ny mpanoratra azy.

Ny UCC ihany koa dia malaza amin' ny fanohanany ny fanamby isan-karazany maneran-tany, toy ny ady amin' ny fihafanan' ny Tany sy ny fiarovana ny tontolo iainana, ary koa ny lohahevitra momba ny rariny ara-tsôsialy isan-karazany toy ny zo hanala zaza, ny fitsinjarana ny harena, ny fitovian' ny lahy sy ny vavy ary ny zon' ny LGBT. Ny UCC dia afaka mankalaza ny fanambadian' ny mitovy fananahana sy ny fanambadian' ny olona nisara-panambadiana. Soatoavina lehibe ao amin' ny UCC ny fisokafana sy ny tsy fanilihana. Raha ny marina dia manokatra ny varavarany ny UCC ho an' ny olona rehetra, na inona na inona ny sata ara-panambadiany, ny firazanany, ny volonkodiny, ny fironana ara-nofony, sns. Ankoatra izay, ny pasitera sy ny diakona dia mety ho lehilahy na vehivavy ary mety ho mpivady lahy sy vavy na mitovy fananahana.

Na dia niova ho amin' ny elatra ankavanana (fr) mpandala ny nentin-drazana aza ny Prôtestanta evanjelika (indrindra fa any Etazonia), ara-pôlitika sy ara-teôlôjia, ny UCC dia nihazona fomba fijery tena liberaly, indrindra teo momba ny zon' ny vehivavy sy ny vitsy anisa, ary koa ny fifandraisany amin' ny Fiangonana kristianina manontolo.

Nanolo-tena ho amin' ny ekiomenisma ny UCC ka milaza fa mampiray sy mitsipaka ny fandikana ara-potopampianarana ny Soratra Masina. Nanomboka tamin' ny taona 1990, dia nekena tamin' ny fomba ôfisialy fa ny pelaka dia azo atao ôrdinasiôna ho pasitera ary afaka miaina ampahibemaso amin' ny maha pelaka azy miaraka amin' ny vadiny mitovy fananahana aminy. Manamafy izany ny UCC amin' ny filazana fa ny olombelona rehetra dia noforonina araka ny endrik' Andriamanitra (en), na inona na inona fironany ara-nofo. Tamin' ny taona 1993 dia nanaiky hankalaza ny fanambadian' ny olona mitovy fananahana ny UCC. Na izany aza, ny paroasy tsirairay dia mijanona ho malalaka amin' ny fanapahan-kevitra raha hanaiky na tsia ny fanambadian' ny mitovy fananahana. Amin' ny fanekena ny fanambadian' ny mitovy fananahana, ny UCC dia mikatsaka ny hampiroborobo ny fitiavana, ny fanoloran-tena, ny fahatokiana, ary ny fahamasinan' ny fanambadiana eo amin' ny fiarahamonina LGBT. Nijoro amin' ny fanohanana ny fanambadian' ny mitovy fananahana ihany koa ity fiangonana ity nandritra ny adihevitra izay nitarika ho amin' ny famoahana lalàna manohana ny fanambadian' ny mitovy fananahana tany Kanada tamin' ny taona 2005.

 Jereo koa 

 Evangelical Lutheran Church in America
 Fanamasinam-panambadian' ny mitovy fananahana
 Ôrdinasiôn' ny olona manambady ny mitovy fananahana aminy