Sadiavahy

Ny Sadiavahy dia Malagasy izay heverina ho mpangalatra na mpikomy, arakaraka ny fomba fijery, indrindra tany amin' ny faritra Bara sy Mahafaly. Ny zava nitranga momba ny Sadiavahy dia maneho ny fanoherana ny fanjanahantany tany amin' ny faritra ambanivohitra, any atsimon' i Madagasikara. Tao anatin' ny fifanolanana lalina eo amin' ny Malagasy mpandala ny netim-paharazana sy ny fitondrana frantsay ity hetsika ity, izay naneho ny fanirian' ny Malagasy hiaro ny fivelomany sy ny fomba fiainany. Na dia nitsitokotoko sy tsy misy rafitra nipetraka tsara aza izany dia pejy mahery vaika teo amin' ny tantaran' i Madagasikara izy io, eo anelanelan' ny fikomiam-bahoaka sy ny asan-jiolahy.

 Fiforona-teny 
Avy amin' ny teny malagasy hoe sadia (izany hoe salaka) sy vahy (zavamaniry mandady na mianika) io teny io"Sadiavahy", motmalgache.org"Les Sadiavahe, simples voleurs ou insurgés ?", agir-avec-madagascar.over-blog.com"Sadiavahy", Petite encyclopédie du Grand Sud de Madagascar (books.openedition.org). Manana heviny an' ohatra ihany koa io teny io: araka ny nambaran' i Faranirina Esoavelomandroso, dia nitoka-monina sy nivezivezy hatrany tao anaty ala ireo olona ireo, niaraka tamin' ny akanjo feno vovoka, toa vahy volondavenona sy maloto. Ho an' ny mponina tsy nifidrafindra monina dia nilaza fanamavoana sy tahotra io teny io.

 Fikomiana sa asan-jiolahy? 
Ny Sadiavahy, amin' ny ankapobeny, dia heverina ho mpitarika ny hetsi-panoherana tany ambanivohitra, izay nitranga teo anelanelan' ny taona 1908 sy 1917. Ny hetran' ny fanjanahantany sy ny fandraisana mpiasa an-terivozona no tena notoherin' ity fikomiana ity — indrindra fa ny fampidirana lehilahy handray anjara tamin' ny Ady Lehibe Voalohany. Teo anelanelan' ny Menarandra, Ampanihy, Ampotaka ary Ambohitsy no nitrangan' izany.

Ny asan' ny Sadiavahy, indrindra fa ny fanafihana tanàna, ny famotehana ny fotodrafitrasa (tariby sy andrin' ny telegrafy) ary ny halatra omby, dia endrika fanoherana ny fanjakazakan' ny mpanjanaka avokoa, na dia antsoin' ny olona sasany hoe "jiolahy" aza. Maro ny olona nalaza tamin' izany: Beantana, Ehelake, Relenja, Tsilongoresy, Hamelo, ary Mahatoritsy (nosamborina tamin' ny 1912).

 Toe-javatra tamin' ny fanjanahantany 
Ny fikomiana nataon' ny Sadiavahy tamin' ny 1915 ka hatramin’ny 1917 tany amin' ny faritra atsimo-andrefan' i Madagasikara (faritra Ampanihy, Ambovombe, sns.) dia nanohitra ny hetra mihoa-pampana sy ny fanompoana tsy maintsy atao (asa an-terivozona) ary ny famoretana nataon’ ny mpanjanaka. Niaran' ny famoretana mafy ireo hetsika ireo nandritra ny Ady Lehibe Voalohany; Nogadraina, natao sesitany, na nampanaovina asa an-terivozona ireo mpitarika mpikomy.

 Jereo koa 

 Menalamba
 V.V.S

 Loharano sy fanamarihana