Canis lupus

Ny Canis lupus dia karazam-biby mampinono sy mpihinan-kena, ao amin' ny fianakaviana Canidae ahitana zana-karazana bibidia, ompiana na bibidia taloha fa niverina ho bibidia indray, izay afaka mifanambady sy mifampiteraka tanteraka avokoa, toy ny lopa eoraziana (Canis lupus lupus), ny lopa arktika (Canis lupus arctos), ny alika (Canis lupus familiaris), ny dingô (Canis lupus dingo), ny lopa indiana (Canis lupus pallipes). na ny alika mpihiran' i Ginea Vaovao (Canis lupus hallstromi).

Amin' ny endriny bibidia, ny lopa volondavenona dia naripaky ny olombelona tsikelikely tany amin' ny faritra maro niaviany, indrindra tamin' ny taonjato faha-19. Amin’ izao taonjato faha-21 izao, dia biby miisa 300 000 eo ho eo ny sisa tavela eto amin’ izao tontolo izao, indrindra fa any amin’ ny “erana malalaka lehibe” izay mbola mijanona ho bibidia, toy ny taiga any Siberia sy Kanada na ny fatrana sy tandavan-tendrombohitra any Eorôpa sy Azia Afovoany. Voaro izy io ankehitriny any amin’ ny tany tandrefana maro, izay misy ezaka atao mba hiarovana ny sisa tavela. Ny fandaharan' asa fiarovana sasany dia nahafahan' ny lopa volondavenona hiverina any amin' ny faritra nanjavonany, indrindra fa any Amerika Avaratra.

Mifanohitra amin' izany, ny alika, izay zana-karazana fiompy (Canis lupus familiaris), ny biby voalohany nokarakarain' ny olona mba ho tamaba, fara fahakeliny, 33 000 taona lasa izay, dia niely nanerana izao tontolo izao. Miaraka amin' ny isa 900 tapitrisa eo ho eo, izy io ankehitriny dia saika ny isan' ny biby maneran-tany amin' ilay karazana.

Avy amin' ny alika indray ny zana-karazana izay niverina tany an' ala (lasa dia): ny dingô sy ny alika mihira, vokatry ny evôlisiôna an' arivony taona maro.

Anisan' ny karazan' ny Canidae akaiky nefa tsy anisan' ny karazana Canis lupus fa antsoina koa hoe "lopa", dia azo tanisaina ny lopa misy vombo (Chrysocyon brachyurus), ny lopan' i Falkland (Dusicyon australis), ny lopa tatsinanana (Canis lycaon), ny lopa mena (Canis rufus), ny lopa etiôpiana (Canis simensis), sns.

 Lisitry ny karazana sy ny zana-karazana 
Inty ny lisitry ny zana-karazana araka ny Mammal Species of the World (version 3, 2005) (11 Jolay 2014):
 Canis lupus albus
 Canis lupus alces
 Canis lupus arabs
 Canis lupus arctos
 Canis lupus baileyi
 Canis lupus beothucus
 Canis lupus bernardi
 Canis lupus campestris
 Canis lupus chanco
 Canis lupus columbianus
 Canis lupus crassodon
 Canis lupus dingo
 Canis lupus familiaris
 Canis lupus floridanus
 Canis lupus fuscus
 Canis lupus gregoryi
 Canis lupus griseoalbus
 Canis lupus hattai
 Canis lupus hodophilax
 Canis lupus hudsonicus
 Canis lupus irremotus
 Canis lupus labradorius
 Canis lupus ligoni
 Canis lupus lupus
 Canis lupus lycaon
 Canis lupus mackenzii
 Canis lupus manningi
 Canis lupus mogollonensis
 Canis lupus monstrabilis
 Canis lupus nubilus
 Canis lupus occidentalis
 Canis lupus orion
 Canis lupus pallipes
 Canis lupus pambasileus
 Canis lupus rufus
 Canis lupus tundrarum
 Canis lupus youngi