Ady tao Borodino

Ny Ady tao Borodino (frantsay: Bataille de la Moskova , rosiana: Бородинское сражение) dia ady tamin'ny fampielezan-kevitr'i Napoléon Bonaparte rosiana. Tamin’ny 26 Aogositra/7 Septambra 1812, ny Grande Armée  frantsay, notarihin’i Napoléon, sy ny tafika rosianina notarihin’ny jeneraly Kutuzov, dia niady tamin’ny iray tamin’ireo ady nandriaka indrindra tamin’ny taonjato faha-19 tao Borodino.

Afara
Ny lehiben'ny komandy Rosiana, Minisitry ny Ady Michael Barclay de Tolly, dia nanala ny tafiny tamin'ny ady lehibe tao anatin'ny fotoana tsara taorian'ny fanafihan'ny Frantsay ary niantehitra tamin'ny fihemorana efa nomanina ho paikady fiarovana, nanararaotra ny haben'ny firenena.
Nanendry ny Printsy Mikhail Kutuzov ho lehiben'ny komandy i Tsar Alexander I tamin'ny 20 aogositra, taorian'ny nitakian'ny fitsarana rosianina hatrany ny hanatsaharan'ny Tsar ny fihemorana sy hanao izay azo atao mba hamonjena ny renivohitra teo aloha, Moskoa, amin'ny Frantsay.

Borodino dia mipetraka eo amin'ny lalana taloha avy any Smolensk mankany Moskoa, eo amin'ny 115 kilometatra any andrefan'ny renivohitra Rosiana ao amin'ny faritra be havoana ao amin'ny Lemak'i Rosia Afovoany.

Ny Jeneraly Kutuzov dia nitarika miaramila an-tongotra sy mpitaingin-tsoavaly 120.000 teo ho eo, ary tafondro 640.

Ny tafik'i Napoléon dia nanana tanjaky ny lehilahy 128.000 teo ho eo, anisan'izany ny mpitaingin-tsoavaly 28.000 teo ho eo ary mpitifitra 16.000 niaraka tamin'ny tafondro 587. Ny ankamaroan'ny tafika dia Poloney, Württembergers, Westphalians, Saxons, Kroaty, ary Bavarians.

 Fahafatesana 
Miovaova be ny isan'ireo namoy ny ainy. Na izany aza, ny tombantombana ambony indrindra matetika dia tsy mifanandrify amin'ireo tarehimarika atolotry ny mpahay tantara amin'izao fotoana izao. Ny mpahay tantara miaramila GDR Helmert sy Usczeck dia nametraka ny fatiantoka frantsay tamin'ny 58.000 tamin'ny 135.000, ary ny Rosiana dia 44.000 tamin'ny 128.000. Ludwig Renn, indray, nanoratra momba ny 50.000 (amin'ny 130.000) fatiantoka frantsay ary 58.000 (amin'ny 120.000) ny an'ny Rosiana. Nohamafisin'i Eugen Tarlé koa fa (saika) ny antsasaky ny tafika Rosiana no rava noho izany. Tamin’ny fampirantiana nataony tamin’ny 1987, dia mbola niresaka momba ny 28.000 (amin’ny 130.000) eo amin’ny lafiny frantsay ary 52.000 (amin’ny 120.000) eo amin’ny lafiny Rosiana ny Mozea Miaramila Tantara ao Minsk.

 Amin'ny lafiny Rosiana 
Ny ankamaroan'ny mpanoratra ankehitriny dia manombana ny fatiantoka Rosiana eo anelanelan'ny 39.000 sy 45.000 lahy. Mahatratra hatramin'ny 58.000 ny isan'ny zokiolona.

Ny jeneraly Rosiana Bagration, Alexander Kutaisov, Nikolai sy Alexander Tuchkov, Ivan Krasnov, ary Boris Golitsyn dia maty na naratra mafy; Jeneraly 21 hafa no naratra, dimy tamin'izy ireo no maivana, ary nijanona teo amin'ny fanompoana. Nogadraina ny Jeneraly Likhachev naratra. Niady teo amin'ny lafiny Rosiana koa ny manamboninahitra alemà, soedoà, aotrisy, ary na dia frantsay aza.

 Amin'ny lafiny frantsay 
Sarotra ny hamaritana ny fahavoazan'ny tafika Frantsay noho ny fahaverezan'ny ankamaroan'ny antontan-taratasy nandritra ny fialana tamin'i Rosia. Misy mpahay tantara milaza fa eo anelanelan’ny 30.000 ka hatramin’ny 35.000 izy ireo.
Manamboninahitra 460 farafahakeliny no voatanisa ho maty, ary tombanana ho 480 ny fitambarany amin'izao fotoana izao.

 Famaranana 
Koa satria nijanona teo am-pelatanan'ny Frantsay ny sahan'ady taorian'ny fihemorana ara-dalàna ny Rosiana, dia azo heverina ho fandresena tetika ho an'ny Frantsay ny ady. Na izany aza, ny fatiantoka mavesatra azy ireo dia navesatra be noho ny an'ny Rosiana noho ny tsy fisoloana azy ireo. Na dia misokatra ho an'i Napoléon aza izao ny lalana mankany Moskoa, ao anatin'ny toe-javatra izay nanohitra mafy azy ny fotoana, dia tsy nahomby ny fandresena iray izay mety nandresy lahatra ny fahavalo hifampiraharaha. Avy amin'ny fomba fijery stratejika, ny vokatry ny ady tao Borodino dia tsy nankasitrahan'i Napoléon Bonaparte.

Sokajy:Ady
Sokajy:Ady (Rosia)
Sokajy:Ady (Frantsa)
Sokajy:Napoléon I