Fifidianana

Ny fifidianana dia fomba demokratikahttps://mg.globalvoices.org/2015/10/06/74926/ ampiasain'ny vahoaka hisafidianana solontena, mpitondra, na hanapaka hevitra amin’ny raharaham-panjakana sy fiarahamonina. Izy io dia zotra ara-politika sy ara-dalàna izay ahafahan'ny olom-pirenena maneho safidy amin’ny fomba mangarahara sy malalaka.

 Tanjona sy Zava-kendrena 
Ny tanjon’ny fifidianana https://mg.globalvoices.org/2025/06/11/174477/dia ny:

 Hanendrena olona amin’ny toerana ambony amin’ny fitondrana (filoham-pirenenahttps://mg.globalvoices.org/2023/09/29/166156/, solombavambahoaka, ben'ny tanàna, sns.).
 Hanapaka hevitra amin’ny lalàna na fanovana lalampanorenana (amin’ny alalan’ny fitsapan-kevi-bahoaka).
 Hanehoan’ny vahoaka ny safidiny amin’ny fomba mivantana.

 Karazana Fifidianana 
Misy karazany maro ny fifidianana arakaraka ny rafitra sy toerana iasany:

 Fifidianana filoham-pirenena:https://mg.globalvoices.org/2024/05/30/169958/ hisafidianana ny filohan’ny Repoblika.
 Fifidianana parlemantera: hanendrena solombavambahoaka ho any amin’ny Antenimiera.
 Fifidianana monisipaly: amin’ny sehatra ifotony, hisafidianana ben'ny tanàna sy mpanolotsaina.
 Fitsapan-kevi-bahoaka (referendum): hanapahana hevitra manan-danja amin’ny lalàna na fepetra manokana.

 Fomba sy Fandaminana 
Ny fifidianana dia tanterahina araka ny lalàna mifehy azy ao amin’ny firenena tsirairay. Ny fikambanana manara-maso sy mandamina ny fifidianana dia afaka ho:

 Vaomiera misahana ny fifidianana (toy ny CENI eto Madagasikara).
 Mpandinika iraisam-pirenena, izay manara-maso ny fahamarinan’ny latsabato.

Fitaovana ampiasaina amin’ny fifidianana:

 Lisitra mpifidy
 Kara-pifidianana
 Bilaon-tsafidy sy vata fandatsaham-bato

 Fifidianana sy Demokrasia 
Ny fifidianana dia fototra iorenan’ny demokrasia. Manome hery ny vahoaka haneho hevitra sy hanova mpitondra araka ny safidiny. Mifanandrify amin’izany, ilaina ny fahadiovan’ny fifidianana, fahafahana maneho hevitra, ary fanajana ny safidin’ny maro an’isa.

 Olana sy Fanamby 
Misy ihany koa ireo fanamby atrehin’ny fifidianana:

 Kolikoly sy hosoka
 Tsy fahalalan’ny vahoaka ny zony sy andraikiny
 Fisian’ny fanilikilihana ara-politika
 Tsy fisian’ny mangarahara 

 Jereo koa 

 Demokrasia
 Lalàmpanorenana
 Solontena voafidy
 CENI (Vaomiera misahana ny fifidianana eto Madagasikara)

 Rohy ivelany 

 Fifidianana (Wikipedia amin’ny teny Anglisy)
 Democracy and Elections – International IDEA