Tsovasa (vahoaka)

Ny Tsovasa dia vahoaka torkika, sampan' ny Ônôgora, teratany any amin' ny faritra manomboka eo amin' i Volga ka hatrany Siberia. Amin' izao fotoana izao, ny ankamaroany dia mipetraka ao Chuvashia/Tchouvachie (repoblika mizaka tena ao anatin' ny Federasiônan' i Rosia) sy ny manodidina, na dia misy vondrom-piarahamonina tsovasa aza manerana ny Federasiônan' i Rosia. Miteny tsovasa izy ireo, fiteny tiorka tsy manam-paharoa izay nisaraka tamin' ny fiteny hafa tao amin' ny fianakaviam-piteny efa mihoatra ny arivo taona lasa izay.

 Fiaviany 
Misy petra-kevitra roa momba ny niandohan' ny Tsovasa. Ny voalohany dia milaza fa avy amin' ny Sabira (Sabir) tao amin' ny Kanata Bolgarianan' i Vôlga nifangaro amin' ny Mary (Mari) sy ny vahoaka miteny oraliana ao amin' ny sahan-dranon' i Volga izy ireo. Ny faharoa milaza fa ny Tsovasa dia avy amin' ny Bolgarianan' i Volga, nitambatra tamin' ny Skitiana, ary ny Mary (Mari).

 Kolontsainy 

 Fiteny 
Miteny amin' ny fiteny tsovasa izy ireo ary manana fomban-drazana efa nisy talohan' ny andro kristiana.Maro amin' izy ireo koa no mampiasa ny fiteny rosiana sy sy fiteny tatara. Ampiasaina any Chuvashia sy akaikin' ny faritra maromaro ao amin' ny afovoan' ny ony  Volga, any amin' ny faritra afovoany amin' i Eorôpa.

 Asa tanana 
Ny Tsovasa dia manana lamina manokana ampiasaina amin' ny peta-kofehy, izay hita amin' ny fitafiana nentim-paharazana. 

 Fivavahana 
Ny ankamaroan' ny Tsovasa dia Kristiana ôrtôdôksa tatsinanana ary anisan' ny Fiangonana Ôrtôdôksa Rosiana raha ny vitsy anisa kosa dia Mozilmana Sonita na mpikatroka ao amin' ny vatisena ialy (tsovasa: Ваттисен йӑли / vattisen yaly), izay fivavahan-drazany. Taorian' ny fandresen' ny Rosiana ny Tsovasa tamin' ny taonjato faha-16 dia nanomboka ny fampielezana ny kristianisma. Na izany aza, ny ankamaroan' ny Tsovaza dia tsy niova finoana raha tsy tamin' ny tapaky ny taonjato faha-19. Ny Tsovasa dia mitazona ny fomban-drazan' ny samanisma izay efa nisy talohan' ny kristianisma sy talohan' ny silamo ao amin' ny hetsika ara-kolontsainy.

Misy Tsovasa vitsy anisa mety efa nahafantatra ny finoana silamo tany am-piandohan' ny vanim-potoanan' ny Kanata Bolgarianan' i Vôlga fa ny ankamaroan' ny ny Tsovasa dia azo inoana fa niova finoana nandritra ny vanim-potoan' ny Hôrda Volamena. Ny sora-tsokitra tamin' ny taona 1307 dia manondro fa ny Tsovasa sasany dia niova ho mozilmana, ary nisy voambolana momba ny fivavahana miseho amin' ny teny tsovasa amin' ny endrika teny tatara nindramina. Na izany aza, ny loharanom-pahalalana dia tsy mamaritra ny fanaon' ny Tsovasa nandritra io vanim-potoana io. Ny Tsovasa sasany izay niova ho kristiana taorian' ny fandresen' ny Rosiana dia niova ho mozilmana nandritra ny taonjato faha-19 sy ny fiandohan' ny taonjato faha-20.

Misy koa ny vavaka amin' ny toerana masina maromaro antsoina hoe keremet ary misy ny sorona gisa atao ao. Ny iray amin' ny toerana masina lehibe dia ao amin' ny tanànan' i Bilyarsk. Vattisen Yaly dia fifohazan' ny fivavaham-poko tsovasa  amin' izao fotoana izao.

 Jereo koa 

 Vahoka torkika sasany: Azery - Baskira - Gagaoza - Iakoty - Kazàka - Kirgizy - Oigoro - Ozbeka - Tatara - Tiorka - Torkmena - Tovàna - Tsovasa
 Fiteny torkika sasany: fiteny afsara - fiteny argo - fiteny azery - fiteny baskira - fiteny gagaoza - fiteny iakoty -  fiteny kaskay - fiteny kazàka - fiteny kiptsaka - fiteny kirgizy - fiteny ôgora - fiteny ôgoza - fiteny oigoro - fiteny ozbeka - fiteny tatara - fiteny tatara - fiteny tatara krimeana - fiteny tatara siberiana - fiteny tiorka - fiteny torkmena - fiteny tovàna - fiteny tsovasa