Môngôlika (vahoaka)

Ny Môngôlika dia fitambarana vahoaka avy any Azia Atsinanana izay hita any Azia Atsinanana, any Azia Avaratra, any Azia Atsimo ary Eorôpa Atsinanana, izay miteny fiteny môngôlika. Antsoina hoe Prôtô-Môngôly ny razambeny.

Ny vondrom-poko môngôlika lehibe indrindra amin' izao fotoana izao dia ny Môngôly. Ny vahoaka miteny môngôlika, na dia miparitaka amin' ny faritra ara-jeografia midadasika aza, dia mampiseho fifanahafana ara-pototarazo avo lenta, ary mampiseho fitohizana amin' ireo vahoaka tany Azia Avaratra-Atsinanana fahiny.

 Ny vahoaka môngôlika 
Ireto avy ny foko ao amin' io vondrona io: Bônana, Daora, Dôngsiana, Hamnigana, Iogora, Kangjia, Katsô, Mogaly, Môgôly, Môngôly, Môngôly Sisoana, Môngoôra, ary Sôgoô Ariga.

Fafana mapiseho ny vahoaka môngôlika   ankehitrinyAnaram-pokoIsan' ny mponnaFaritra ahitana azyFivavahanaMôngôly11 000 000Môngôlia, Môngôlia  Anatiny, faritra mizakatena môngôliana any Sina, Buryatia (Rosia), Kalmykia (Rosia), Agin-Buryat Okrug (Rosia), Ust-Orda Buryat Okrug (Rosia)Bodisma tibetana, tengrismaMogaly3 000 000India  Avaratra, PakistànaSilamo  sonitaDôngsiana621 000Kôntea Mizakatenan' i Dongxiang, Jishishan  Bonan, Kôntea Mizakatenan' i Dongxiang sy SalarSilamo  sonitaMôngoôra290 000Qinghai, GansuBodisma tibetana, tengrismaDaora132 000Morin Dawa Daur Autonomous Banner, Meilisi Daur DistrictBodisma tibetana, tengrismaKatsô>60 000?Kôtean' i TonghaiBodisma tibetanaSôgoô Ariga40 000?QinghaiBodisma tibetana, BonMôngôly Sisoana29 000Kôntea Mizakatenan' i Muli Tibetan, Kôntenan' i YanyuanBodisma tibetanaBônana20 000Jishishan  Bonan, Kôntea Mizakatenan' i Dongxiang sy SalarSilamo  sonita, Bodisma tibetanaHamnigana10 000?Krain' i Zabaykalsky, Môngôlia Avaratra-Atsinanana, HulunbuirBodisma tibetana, samanismakIogora6 000Kôntea Mizakatenan' i Sunan YugurBodisma tibetana, tengrismaMôgôly2 000Faritanin' i HeratSilamo  sonitaKangjia2 000Prefektiora Tibetana Mizakatenan' i HuangnanSilamo  sonita

 Ny fiteny môngôlika 
Ny fiteny môngôlika dia fianakaviam-piteny any Azia Avaratra sy any Azia Afovoany. Matetika dia ampifanakaikezina amin' ireo fiteny torkika sy ireo fiteny tongoza ao amin' ny fianakaviambem-piteny altaika izy ireo nefa tsy miombon-kevitra ny amin' izany ny mpahay teny maro. Anisan' ny fiteny môngôlika ny fiteny môngôly (na môngôliana) izay tetenina ao Môngôlia sy ao Môngôlia Anatiny.

Ireto ny fiteny ao amin' io fianakaviam-piteny io:

 fiteny bônana (mpiteny miisa 6 000)
 fiteny boriata (mpiteny miisa 330 000)
 fiteny dagora (mpiteny miisa 96 000)
 fiteny kamnigana (mpiteny miisa 2 000)
 fiteny kangjia (mpiteny miisa 1 000)
 fiteny môgôly (fiteny maty)
 fiteny môngôliana (mpiteny miisa 5,2 tapitrisa)
 fiteny môngoôra (mpiteny miisa 150 000)
 fiteny ôirata (anisany ny fiteny kalmika) (mpiteny miisa 360 000)
 fiteny ôrdôsy (mpiteny miisa 123 000)
 fiteny santa (Dongxiang) (mpiteny miisa 200 000)
 fiteny sira iogora (mpiteny miisa 4 000)