Vondrom-piteny kôisàna

Ny fiteny kôisàna dia vondrom-piteny tenenin' ny vahoaka kôikôy (na hôihôy) sy ny vahoaka sàna ao amin' ny faritra atsimo ao Afrika, indrindra ao Bôtsoana, ao Namibia, ao amin' ny faritanin' i Noord-Kaap ao Afrika Atsimo, ary ao amin' ny tapany atsimon' i Angôla. 

Ny fiteny koisàna dia miavaka noho ny fampiasany renifeo atao hoe klika. Ny fiteny kongekoka dia mampiasa karazana klika mihoatra ny 50 amin' ny hasim-peo miisa 140.

Tsy mamorona fianakaviam-piteny tokana ireo fiteny koisàna ireo nefa azo zaraina ho fianakaviam-piteny telo miavaka tsara, afa-tsy ny fiteny hadza sy ny fiteny sandaoe izay heverina fa fiteny manirery. Ny teny hoe kôisàna dia teny enti-manondro ireo fiteny rehetra ao Afrika misy klika sady tsy mifamatotra amin' ny fianakaiam-piteny telo lehibe fantatra tsara ao amin' io kôntinenta io, dia ny fiteny afrô-aziatika sy ny fiteny nilô-sahariana ary ny fiteny nizerô-kôngôley. Ny fiteny kôisàna be mpiteny indrindra dia ny fiteny kôikôy (na fiteny hôihôy), fitenin' ny foko Nama, izay isan' ny folo lehibe ao Namibia.

 Sampana 

 Fiteny koady-kôy 
Ny fiteny koady-kôy dia sampan' ny fiteny kôisana izay ahitana ireto zana-tsampana ireto: fiteny koady (fiteny maty) sy ny vondrom-piteny kôy. 

 Fiteny koady 
Ny fiteny koady dia fiteny maty.

 Fiteny kôy 
Ny fiteny kôy dia mbola mizara ho sampana roa: dia ny vondrom-piteny kôikôy (fiteny kôikôy avaratra na fiteny nama, fiteny kôikôy atsimo, fiteny einy) sy ny  fiteny tsokoe na fiteny kalahary (fiteny tsokoe atsinanana: fiteny soa sy fiteny tsoa; fiteny tsokoe andrefana).

 Fiteny johoana 
Ny fiteny johoana dia ahitana ny fiteny kôisana avaratra sy ny fiteny amkôe, 

 Fiteny too 
Ny fiteny too dia ahitana ny fiteny koy sy ny fiteny taa.

 Fiteny sandaoe sy fiteny haja 
Ny fiteny sandaoe sy ny fiteny haja dia fiteny manirery ao Tanzania sy ao Kenia avy.

 Jereo koa 
Fianakaviam-piteny ao Afrika
 Fianakaviam-piteny nilô-sahariana
 Fianakaviam-piteny afrô-aziatika
 Fianakaviam-piteny nizerô-kôngôley
 Vondrom-piteny kôisàna
 Fianakaviam-piteny aostrôneziana
Fianakaviam-piteny lehibe
 Fianakaviam-piteny afrô-aziatika
 Fianakaviam-piteny nizerô-kôngôley
 Fianakaviam-piteny nilô-sahariana
 Fianakaviam-piteny indô-eorôpeana

 Fianakaviam-piteny altaika

 Fianakaviam-piteny oraliana
 Fianakaviam-piteny dravidiana
 Fianakaviam-piteny sinô-tibetana
 Fianakaviam-piteny aostrôaziatika
 Fianakaviam-piteny aostrôneziana
 Fianakaviam-piteny hmông-miena
 Fianakaviam-piteny tay-kaday
 Fianakaviam-piteny japônika
 Fianakaviam-piteny na-dene
 Fianakaviam-piteny eskimô-aleota
Vondrom-pianakaviam-piteny
 Vondrom-piteny kôisàna;
 Vondrom-piteny kaokaziana
 Vondrom-piteny paleô-siberiana;
 Vondrom-piteny papoa;
 Vondrom-piteny amerindiana;
 Vondrom-pitenin'ny tompontanin'i Aostralia;
 Vondrom-piteny any Andamàna.
Hafa

 Fiteny aty Afrika