Pseodepigrafa (Testamenta Vaovao)

Ny pseodepigrafa ao amin' ny Testamenta Vaovao dia boky maro ao amin' ny Baiboly kristiana izay heverin' ny ankamaroan' ny mpikaroka fa tsy nosoratan' ilay olona lazaina fa nanoratra azy, anisan' izany ny enina amin' ny Epistily telo ambin' ny folon' i Paoly, ny Epistily atao hoe katôlika, ny Evanjelin' i Matio sy ny Evanjelin' i Joany. Ireo evanjely roa ireo dia voalaza araka ny lovantsofina kristiana fa nosoratan' i Matio sy i Joany, nefa tsy manohana izany lovantsofina izany intsony ny mpikaroka tantara ankehitriny.

 Ny Epistilin' i Paoly 

 Epistily tena nosoratan' i Paoly 
Ny telo ambin' ny folo amin' ny Epistilin' i Paoly dia voalaza fa nosoratan' i Paoly avy any Tarsisy, nefa ny fito fotsiny amin' ireo no heverina fa tena nosoratany tokoa araka ny fifanarahan' ny mpahay tantara, izany hoe, "nataon' ilay apôstôly sora-tononona sy nalefan' ny tenany manokana"François Vouga, "Le corpus paulinien", in Daniel Marguerat (dir.), Introduction au Nouveau Testament : Son histoire, son écriture, sa théologie, Labor et Fides, 2008 (ISBN 978-2-8309-1289-0), p. 164-165., dia:

 ny Epistily ho an' ny Rômana, 
 ny Epistily voalohany ho an' ny Kôrintiana, 
 ny Epistily faharoa ho an' ny Kôrintiana, 
 ny Epistily ho an' ny Galatiana, 
 ny Epistily ho an' ny Filipiana, 
 ny Epistily voalohany ho an' i Timôty, ary 
 ny Epistily ho an' i Filemôna, izay ataon' ny manampahaizana hoe "prôtô-paoliniana". 

Heverina fa soratry ny mpianatr' i Paoly ireo epistily miisa enina amin' ny anaran' i Paoly nefa tsy nosoratany, izay manaraka ny fampianarany sy eo ambany fahefany.

 Epistily pseodepigrafa 
Ny enina amin' ny epistily amin' ny anaran' i Paoly dia heverina fa pseodepigrafa.

 Epistily deoterô-paoliniana 

 Ny "epistily deoterô-paoliniana", izay nosoratan' olona akaiky an' i Paoly, dia soratry ny mpianany taranaka voalohany: 
Epistily ho an' ny Kôlôsiana, izay nosoratana tokony ho tamin' ny taona 80 tao Rôma Raymond E. Brown, Que sait-on du Nouveau Testament ?, Bayard, 2011 (ISBN 978-2-227-48252-4), p. 650. Fampatsiahivana: ravan' ny horohorontany ny tanànan' i Kôlôsia tamin' ny taona 60.;
Epistily ho an' ny Efesiana, izay voasoratra tokony ho tamin' ny taona 90Raymond E. Brown, Que sait-on du Nouveau Testament ?, Bayard, 2011, p. 671.;
Epistily faharoa ho an' ny Tesalôniana.

 Epistily tritô-paoliniana 

 Ny epistily pastôraly na "epistily tritô-paoliniana" telo, izay voasoratry ny mpianany taty aorianaSimon Claude Mimouni et Pierre Maraval, Le Christianisme des origines à Constantin, PUF/Nouvelle Clio, 2006 (ISBN 978-2-13-052877-7), p. 415.:
Epistily voalohany ho an' i Timôty, izay voasoratra tokony ho tamin' ny faran' ny taonjato voalohanyRaymond E. Brown, Que sait-on du Nouveau Testament ?, Bayard, 2011, p. 706.;
Epistily faharoa ho an' i Timôty, izay voasoratra tamin' ny faran' ny taonjato voalohanyRaymond E. Brown, Que sait-on du Nouveau Testament ?, Bayard, 2011, p. 725.;
Epistily ho an' i Titosy, izay voasoratra tamin' ny faran' ny taonjato voalohanyRaymond E. Brown, Que sait-on du Nouveau Testament ?, Bayard, 2011, p. 690..

 Epistily katôlika 
Voasoratra taloha kelin' ny Epistily katôlika ny Epistily ho an' ny Hebreo izay tsy azo lazaina hoe epigrafia satria tsy mitondra anaran' olona nanoratra azy. Tokony ho nosoratana tao amin' ny tontolo grika (helenista) tao Palestina teo anelanelan' ny taona 86 sy 96 io epistily ioPierre Geoltrain (dir.), Aux origines du christianisme, Folio/Histoire, 2000 (ISBN 978-2-07-041114-6), « Introduction », p. XLV-XLVI..

Ireto epistily ireto no heverina fa pseodepigrafa:

Epistily nosoratan' i Jakôba, izay voasoratra tokony tao Palestina teo anelanelan' ny taona 80 sy 90;
Epistily voalohany nosoratan' i Petera, izay mety nosoratan' i Petera tokoa nefa amin' ny fotoana tsy fantatra;
Epistily faharoa nosoratan' i Petera, izay mety nosoratana tamin' ny taona 125 sady mety fanoratana fanindroany ny Epistily nosoratan' i Joda;
Epistily voalohany nosoratan' i Joany, izay voasoratra tokony tamin' ny taona 90 sady voasoratra taorian' ny Epistily faharoa sy fahatelo nosoratan' i Joany;
Epistily faharoa nosoratan' i Joany, izay voasoratra tao Azia tamin' ny fotoana tsy fantatra;
Epistily fahatelo nosoratan' i Joany, izay voasoratra tao Azia tamin' ny fotoana tsy fantatra;
Epistily nosoratan' i Joda, izay voasoratra tokony tamin' ny taona 90 tao Palestina.

 Jereo koa 

 Pseodepigrafa (prôtestantisma)

 Petra-kevitry ny loharano roa

 Loharano sy fanamarihana