Fiteny hamitô-semitika

Ny fiteny hamitô-semitika, izay atao hoe koa fiteny afrô-aziatika, dia fianakaviam-piteny tenenina indrindra ao Afrika Avaratra, ao amin' ny Tandrok' i Afrika, ao Atsinanana Afovoany, ao amin' ny faritr' i Sahara ary ao amin' ny ampahany amin' ny faritr' i Sahel. Miisa 350 any ho any ny fiteny ao amin' io fianakaviam-piteny io ary miisa 410 000 000 ny mpiteny azy. Fahefatra maneran-tany io fianakaviam-piteny io raha ny isan' ny mpiteny no heverina, ka ny eo alohany, araka ny filaharany avy, dia ny fianakaviam-piteny indô-eorôpeana sy ny fianakaviam-piteny sinô-tibetana ary ny fianakaviam-piteny nizerô-kôngôley.

Ny fiteny hamitô-semitika dia misampana enina, dia 

 ny sampam-piteny berbera, 
 ny sampam-piteny kositika, 
 ny sampam-piteny semitika, 
 ny sampam-piteny egiptiana taloha,
 ny sampam-piteny tsadika, 
 ary ny sampam-piteny ômôtika.

Ny fiteny afrô-aziatika be mpiteny indrindra dia ny fiteny arabo. Izy ihany koa no be mpiteny indrindra ao amin' ny fiteny semitika, izay lasa aloha lavitra an' ireo fiteny amharika izay laharana faharoa amin' ny fiteny semitika be mpiteny.

Ankoatr' ireo fiteny mbola misy mpiteny ankehitriny dia maro ireo fiteny be mpiteny tamin' ny Andro Taloha ao amin' ny fianakaviam-piteny hamitô-semitika, dia ny fiteny egiptiana taloha sy ny fiteny akadiana ary ny fiteny geezy.

 Ny sampam-piteny berbera 
Ny fiteny berbera dia sampan' ny fianakaviam-piteny tenenin' ny olona monina ao Afrika Avaratra hatrany Marôka ka hatrany Ejipta, mamakivaky an' i Aljeria sy ny Tonizia ary i Libia, ary i Sahara sy ny ampahan' i Sahely ao andrefan' i Afrika. Ahitana olona maro miteny berbera koa ny ao Maly sy ao Nijera. Ny Glottolog dia milaza fa miisa 27 ny fiteny berbera, ka misy fiteny maty ao amin' izany. Manana tarehin-tsoratra azy manokana ny fiteny berbera, dia ny tifinagh izay voatahirin' ny Toarega sady misy karazany ampiasaina ao Marôka.

 Ny sampam-piteny kositika 
Ny fiteny kositika dia fianakaviam-piteny ao amin' ny Tandrok' i Afrika (Jibotỳ, Etiopia, Somalia, Eritrea) sy ao amin' ny Lohasahan' i Nily ary manamorona ny morontsiraky ny Ranomasina Mena (hatrany Sodàna ka hatrany amin' ny faritra atsimo ao Ejipta). Ny fiteny kositika maro mpiteny indrindra dia ny fiteny ôrômô tenenina indrindra ao Etiôpia sady misy mpiteny miisa any amin' ny 35 tapitrisa, manaraka azy ny fiteny somalỳ izay misy mpiteny miisa 20 tapitrisa (anisan' izany ny mponina any am-pielezana), ny fiteny afara izay misy mpiteny miisa 5 tapitrisa (Etiôpia, Jibotỳ, Eritrea) ary ny fiteny sidama izay misy mpiteny any amin' ny 3 tapitrisa. Misy fiteny kositika iray, ny fiteny beja izay tenenin' ny olona miisa 1,2 tapitrisa. Ny fiteny sômalỳ, izay fiteny ôfisialy manampy ny fiteny arabo, no hany fiteny kositika manana satan' ny fiteny ôfisialy ao amin' ny firenena iray. Anisan' ny fitenim-pirenena ao Jibotỳ miaraka amin' ny fiteny afara ny fiteny sômalỳ.

 Ny sampam-piteny semitika 
Ny fiteny semitika dia vondrom-piteny any Atsinanana Akaiky (Azia Atsimo-Andrefana) sy ao Afrika Avaratra ary ao amin' ny Tandrok' i Afrika. Amin' izao fotoana izao dia ireto avy no tena ampiasaina aty Afrika: ny fiteny arabo sy ny fiteny amharîka ary ny fiteny tigrinia.

 Ny sampam-piteny egiptiana taloha 
Ny fiteny egiptiana notenenina tao Egipta tamin' ny Andro Taloha sady nosoratana tamin' ny soratra hierôglifa. Ankehitriny dia fiteny maty ny fiteny egiptiana, nefa nipoiran' ny fiteny maro toy ny fiteny egiptiana demôtika sy ny fiteny kôpta, izay voasolon' ny fiteny arabo.

 Ny sampam-piteny tsadika 
Ny fiteny tsadika dia ahitana fiteny maro tenenina ao Afrika, tenenin' ny olona miisa 50 tapitrisa, indrindra fa ao amin' ny faritra avaratra ao Kamerona sy ao Tsady. Ny fiteny haosa izay fiteny tsadika be mpiteny indrindra (30 tapitrisa) dia tenenina ao Nizeria sy ao Nizera.

 Ny sampam-piteny ômôtika 
Ny fiteny ômôtika dia fianakaviam-piteny ao Afrika Atsinanana, ka ny ankamaroany dia tenenina ao Etiôpia. Mbola iadian-kevitra anefa ny fidiran' ny fiteny ômôtika ho anisan' ny vondrom-piteny hamitô-semitika. Mahazatra ny fiheverina azy ho sampana andrefana ao amin' ny fiteny kositika.

 Jereo koa 
Fianakaviam-piteny ao Afrika:
 Fianakaviam-piteny nilô-sahariana
Fianakaviam-piteny afrô-aziatika
 Fianakaviam-piteny nizerô-kôngôley
 Vondrom-piteny kôizàna
 Fianakaviam-piteny aostrôneziana
Fianakaviam-piteny lehibe
 Fianakaviam-piteny afrô-aziatika
 Fianakaviam-piteny nizerô-kôngôley
 Fianakaviam-piteny nilô-sahariana
 Fianakaviam-piteny indô-eorôpeana

 Fianakaviam-piteny altaika

 Fianakaviam-piteny oraliana
 Fianakaviam-piteny dravidiana
 Fianakaviam-piteny sinô-tibetana
 Fianakaviam-piteny aostrôaziatika
 Fianakaviam-piteny aostrôneziana
 Fianakaviam-piteny hmông-miena
 Fianakaviam-piteny tay-kaday
 Fianakaviam-piteny japônika
 Fianakaviam-piteny na-dene
 Fianakaviam-piteny eskimô-aleota
Vondrom-pianakaviam-piteny
 Vondrom-piteny kôisàna;
 Vondrom-piteny kaokaziana
 Vondrom-piteny paleô-siberiana;
 Vondrom-piteny papoa;
 Vondrom-piteny amerindiana;
 Vondrom-pitenin'ny tompontanin'i Aostralia
 Vondrom-piteny any Andamàna.
Hafa

 Fiteny aty Afrika
 Fiteny ao Azia

Sokajy:Fiteny etiopia