Akondro (zavamaniry)

Ny akondro dia zamaniry mamony tokan-dravin-tsimoka isan-karazany mamorona ny vondron-karazana Musa izay ao amin'ny fianakaviana Musaceae. Maniry maharitra taona maro izy io sady be ravina, maitso lalandava, mitahiry rano betsaka sady amin' ny ankapobeny fihinam-boa. Tsy hazo fa zavamaniry ahitra ny akondro, tsy araka ny bika aman' endriny. Raha ny marina dia tsy tena manana vatany izy, fa fitambarana ravina no mampitsangana azy.

Ity vondron-karazana ity dia ahitana karazana enimpolo eo ho eo, izay maniry amin'ny faritra trôpikaly avokoa amin'ny ankamaroany, ary maro amin'izy ireo no ambolena hahazoana voany izay atao hoe akondro ihany koa. Ny karazana sasany dia fanao haingo ary volena anaty trano fonenana any amin' ny tany manana toetany antonony.

Zavamaniry avy any Azia Atsimo-Atsinanana ny akondro, nefa vokarina manerana ny faritra mafana sy mando izy ankehitriny, izay volena mba hahazoana ny voany, ny tsiratsiraka amin' ny vatany, na ny raviny.

 Toerana ahafahan' ny akondro maniry 
vignette|Akondro
Vokatra fahita manerana ny faritra rehetra manana toetanin-jana-pehin-tany ny akondro. Afaka maniry amin' ny toerana rehetra misy rano ny akondro na amin' ny tany mananana toetany misy ririnina tsy dia mangatsiaka loatra (toy ny an’ ny vondon-nosy Canarias izay niavian' ny fambolena akondro any Amerika) na amin' ny tany mafana. Tsy afaka maniry amin' ny tany be orampanala anefa izy. Ny sala-maripana anatin' ny taona ahafahany maniry dia 20 °C, mila orana eo anelanelan' ny 1 500 mm  sy 2 000 mm  izy  hahafahany maniry tsara ary mila rivotra mando. Ny antsanga misy fotaka entin’ ny renirano sy ny ony no nofon-tany tiany aniriana.

 Toetoetrany 
 Ny vatan' ny akondro 
Ny vatan'ny akondro dia tsy inona fa ny tahon-dravina mifanosona sy mifampiditra ka miendrika varingarina matevina. Rehefa lehibe ny vatan' akondro dia mahatratra 3 hatramin' ny 12 m.

 Ny ravina 
vignette|Akondro
Ny eny an-tampon' izany vatan'akondro izany dia ivoahan’ny ravina be velarana miainga avy eo afovoany ka mitodika any ivelany toa tana-masoandro, ny ankamaroan'ny raviny (ireo tsy eo afovoany) dia miondrika manondro ny tany.

 Ny voniny 
vignette|280x280px|Embok' akondro
Mivoaka avy eo afovoan'izay ivo isarahan'ny foto-dravina ny tahom-bonin'ny akondro. Ny vony lahy dia eo am-pototr' ilay tahom-bony fa ny vony vavy kosa dia eo an-tendron' ny tahom-bony.

 Ny voan' akondro 
Tsy misy vihiny ny voan' akondro, ka noho izany ny fampitomboan-taranaky ny akondro dia amin' ny alalan' ny zanany izay mipoitra avy eo am-potony avy amin' ny fakany any anaty tany. Mirefy 10 sm hatramin' ny 40 sm ny halavan' ny voan' akondro. Ny salan-danjan' ny embok' akondro iray dia eo amin' ny 10 kg eo nefa misy embok' akondro mahatratra 20 kg.  Ny 75 % amin' ny lanjan' ny voan' akondro dia rano fa ny 21 % kosa dia gliosida.

 Tsingerim-piainan' ny akondro 
Ny vatan' akondro dia ahitana emboka izay maty aorian' ny fahamasahan' ny voany. Ny fakan' akondro izay milevina any anaty tany no tsy maty fa manome zanany afaka mitomba ho akondro vaovao isan-taona. Mitombo haingana ny akondro ka mahatonga ny voany ho masaka ao anatin' ny 10 volana aorian' ny fambolena zanak' akondro sy 3 volana aorian' ny fivoahan' ny voniny.

 Famokarana sy fampiasana ny akondro 

 Famokarana akondro   
Na dia avy any Azia aza ny akondro dia avy ao Afrika ny antsasaky ny vokatra akondro maneran-tany, nefa lany ao Afrika avokoa ny ankabetsahan' ny vokatra. Ny firenena any Amerika Afovoany sy Amerika Avaratra no tena manondrana akondro.

 Fampiasana sy karazana akondro 
Ny akondro sasany dia ahazoana voany mamy ka azo hanina izany rehefa masaka, ny karazany hafa indray dia manome voany izay tsy maintsy ahandroina satria tsy tena mamy (Musa paradisiaca). Misy koa ny akondro volena mba hakana ny tsiratsitaka sy ny ravina eny aminy (Musa textilis), izay ampiasaina amin' ny fanamboarana taratasy sy tady. Misy koa karazan' akondro ahazoana ny tadin' abaka.

 Aretina mpahazo ny akondro 
Betsaka ny aretina izay afaka manimba ny akondro eny amin' ny toeram-pambolena akondro manontolo. Tokony hisafidy karazana akondro tsara raha te hahazo vokatra mahafa-po sady hampihena ny vola lany amin' ny fikarakarana ny fahasalamany.

 Karazan' akondro 

 Karazana 
Mizara ho zana-bondron-karazana telo ny ankondro, dia ny Ingentimusa sy ny Eumusa ary ny Callimusa.

 Ingentimusa 

 Musa ingens.
vignette|Musa acuminata

 Eumusa 

 Musa acuminata Colla
 Musa angcorensis
 Musa aurantiaca
 Musa banksii
 Musa balbisiana Colla
 Musa basjoo, bananier du Japon, très rustique
 Musa cavendishii
 Musa cheesmanii
 Musa ensete
 Musa flaviflora
 Musa griersonii
 Musa itinerans
 Musa laterita
 Musa mannii
 Musa nagensium
 Musa ochracea
 Musa rubra
 Musa sanguinea
 Musa schizocarpa
 Musa siamea
 Musa sikkimensis
 Musa thomsonii
 Musa × paradisiaca L.
 Musa velutina H.Wendl. & Drude
 Musa sp. 'Burmese Blue'
 Musa sp. 'VN1-054'
vignette|Musa textilis sy ny tsiraka azo avy aminy.

 Callimusa 

 Musa alinsanaya
 Musa bauensis
 Musa beccarii
 Musa boman
 Musa borneënsis
 Musa bukensis
 Musa campestris
 Musa coccinea
 Musa exotica
 Musa fitzalanii - (éteinte)
 Musa flavida
 Musa gracilis
 Musa hirta
 Musa insularimontana
 Musa jackeyi
 Musa johnsii
 Musa lawitiensis
 Musa lolodensis
 Musa maclayi
 Musa monticola
 Musa muluensis
 Musa paracoccinea
 Musa peekelii
 Musa pigmaea
 Musa salaccensis
 Musa splendida
 Musa suratii
 Musa textilis Nee
 Musa troglodytarum L.
 Musa tuberculata
 Musa violascens

 Karazan' akondro misy eto Madagasikara 
vignette|Musa × paradisiaca
Misy ny akondro atao voly fihinana izay ahandroina alohan' ny hihinanana azy noho izy tsy tena mamy, ka azo atao laoka koa, izy no ataon' ny Malagasy hoe akondrolahy (Musa textilis). Ny akondro mamy kosa dia azo hanina eo no ho eo rehefa masaka hoazy eny am-potony na navomboka.

 Musa acuminata --  ambihy
 Musa balbisiana --

 Musa × paradisiaca -- akondro, batavia, fontsilahy, fontsy, hontsy, horita, katakata, kifapanonotsy, mavokely, otsy, tsienamboa (heverina ho mitovy ainy ihany ny Musa sapientum -- afontsy, akondro, ambarabahy, barabahy, boroboaka, fontsy, hontsy, kadaka, katakata, kida, kidamenaloky, tsiomeroa)
 Ensete perrieri na Musa perrieri -- antsirohoroka, ontsy, tsirohoroka, voantsirohoroka
 Musa sylvestris -- 

 Musa textilis -- akondrolahy, akondrolambo, akondrosarika, foto-tsarika, raty, sarika, taintsarika

 Jereo koa 

 Akondro (voany)

 Voankazo
 Manga
 Voasary
 Voasarimakirana
 Mandarinina (zavamaniry)
 Laoranjy

 Paoma
 Paiso

 Rohy ivelany 

 Complete nutritional information.
 International Network for the Improvement of Banana and Plantain (INIBAP)
 Honduran Foundation of Agricultural Research (FHIA) 
 Banana from Fruits of Warm Climates by Julia Morton
 Banana and Plantain - University of Georgia 
 Banana Fruit Facts - California Rare Fruit Growers .
 Tracing antiquity of banana cultivation in Papua New Guinea 
 Bananas could split for good
 Bananas not on verge of extinction, says FAO .
 Plant pathologists unpeel rumors of banana extinction 
 De Laat Koudetechniek - Information about ripeningrooms 
 The influence of banana stem e

Sokajy:Voankazo