Fianakaviam-piteny tiorkika

Ny fiteny tiorkika dia fianakaviam-piteny ahitana fiteny miisa manodidina ny 30 mitsinjara ao amin'ny faritra malalaka izay mivelatra avy any Eorôpa Atsinanana ka hatrany andrefan'i Sina sy avy any Kiprosy (na Sipra) hatrany Siberia, ka ny  fiteny tiorka sy fiteny azery ary ny fiteny ozbeka no be mpiteny indrindra amin'izany. Tombanana any amin'ny 200 000 000 any ho any ny isan'ny olona miteny azy ireo ho fiteny nibeazana, ary an-tapitrisany maro ny mampiasa azy ho fiteny faharoa. Ny fianakaviam-piteny tiorkika dia matetika ampifanakaikezina amin'ny fianakaviam-piteny môngôlika sy ny fianakaviam-piteny tongoza ao amin'ny fianakaviambem-piteny altaika, nefa iadian-kevitra fatratra izany famondronana izany.

Anisan'ny toetran'ny fiteny tiorkika ny rafi-pehezanteny LFM (Lazaina - Fameno - Matoanteny), ny rindran-janapeo, ny fanakambanana tsirinteny maro (tovona) ary ny tsy fisian'ny kilasin'anarana sy kilahivavy. Ireo toetra famaritana ireo dia matetika itoviany amin'ireo fiteny môngôlika sy ireo fiteny tongoza, ary amin'ny fiteny kôreana sy ny fiteny japôney ary ny fiteny ainô. Ireo fiteny tanisaina farany ireo dia heverin'ny mpahay teny sasany ho mpihavana amin'ny fiteny tiorkika ao amin'ny fianakaviam-piteny mahafaoka kokoa izay nomena ny anarana hoe fiteny altaika.

Indreto avy ny fiteny lehibe ao amin'io fianakaviam-piteny io miaraka amin'ny isan'ny olona miteny azy avy:

 Fiteny tiorka: 75-90 tapitrisa
 Fiteny azery: 25 tapitrisa
 Fiteny  ozbeka: 25 tapitrisa
 Fiteny kazàka: 16 tapitrisa
 Fiteny  oigoro: 10 tapitrisa
 Fiteny  tatara: 7 tapitrisa
 Fiteny  tiorkmena: 7 tapitrisa
 Fiteny  kirgizy: 4 tapitrisa
 Fiteny  baskira: 2 tapitrisa
 Fiteny  tsovasa: 2 tapitrisa

 Sampana ao amin' ny fianakaviam-piteny tiorkika 
vignette|275x275px|Fitsinjarana ara-jeôgrafia ny fiteny tiorkikaMisampana enina ny fianakaviam-piteny tiorkika, dia ny fiteny tiorkika atsimo-andrefana (fiteny ôgoza), ny fiteny tiorkika avaratra-andrefana (fiteny kiptsaka), ny fiteny tiorkika atsimo-atsinanana (fiteny karloka), ny fiteny tiorkika avaratra-atsinanana (fiteny tiorkika siberiana), ny fiteny ôgora, ary ny fiteny argo.

 Ny fiteny ôgoza 
Ireto ny fiteny ao amin'ny vondrona ôgoza: 

 fiteny petseneka, 
 fiteny ôgoza andrefana: fiteny tiorka (anisany ny fiteny tiorka karamanly), azery (na azerbaijany), gagaoza,
 Fiteny ôgoza atsinanana: fiteny tiorkmena, tiorkikan'i  Khorassan,
 fiteny ôgoza atsimo: fiteny afsara, kaskay, ainalo, sônkôra, sns.

 Ny fiteny kiptsaka 
Ireto avy ny fiteny ao amin'ny vondrona kiptsaka: 

 fiteny kiptsaka andrefana: fiteny komana, armenô-kiptsaka, kiptsaka mameloka, karatsay-balkara, komika, krimtsaka, karaima, tataran' i Krimea, oroma.
 fiteny kiptsaka avaratra (Volga-Ural): fiteny baskira, tatara, tataran' i  Siberia (fiteny baraba, tataran' i Tobol-Irtych)
 fiteny kiptsaka atsimo (aralô-kaspiana): fiteny karakalpaka, kazàka, kirgizy, nôgay.

 Ny fiteny karloka 
Ireto avy ny fiteny ao amin'ny vondrona karloka: 

 fiteny oigora andrefana: fiteny ozbeka
 fiteny oigora atsinanana: fiteny tiorka taloha (fiteny oigoro taloha, anisany ny fiteny sari-oigoro na oigora mavo, tiorkikan'i Orkhon, izay samy fiteny maty), tsagatay, oigoro, salara.

 Ny fiteny tiorkika siberiana 
Ireto avy ny fiteny ao amin'ny vondrona tiorkika siberiana: 

 fiteny siberiana avaratra: (fiteny dôlgana, iakoty).
 fiteny siberiana atsimo (fiteny tiorkikan'i Sayan, anisany ny fiteny tovàna, tôfalara na tôfa; ny fiteny tiorkika altaiana na fiteny altay, anisany ny fiteny teleota, telengita, toba-kijy, salkando, komanda; ny fiteny tiorkikan'i Ienissei, anisany ny fiteny kakasa, sôra, girgisin' i Fu-Yu: ny fiteny tsolima).

 Ny fiteny ôgora 
Ireto avy ny fiteny ao amin' ny vondrona  ôgora:  

 fiteny avaran'i  Azia,
 fiteny honika
 fiteny kazara
 fiteny prôtô-bolgara
 fiteny tsovasa.

 Ny fikeny argo 
Ity ny fiteny ao amin'ny vondrona argo:

 ny fiteny kalajy na argo

 Jereo koa 

 Fianakaviam-piteny altaika: Fiteny tiorkika - Fiteny môngôlika - Fiteny tongoza
 Fiteny any Tiorkia
 Tiorkika (vahoaka)