Ampemby

Ny ampemby na ampemba dia vondron-karazan-javamaniry, ao amin' ny fianakaviana Poaceae. Zavamaniry toy ny katsaka maniry amin’ ny faritra manana toetanin-jana-pehin-tany na toetany mediteraneana.  Ampiasaina indrindra ho hanin’ ny biby fiompy ny ampemba. Ny karazany sasany dia volena koa mba hohanin’ ny olona. Atao hoe Sorghum ny anarana siantifikan’ ity vondrona ity. Ny karazana ampemby fihinam-boa dia ny Sorghum durra sy ny Sorghum subglabrescens ary ny Sorghum caffrorum. Ny ampemby fihinam-biby dia ny Sorghum vulgare sy ny Sorghum bicolor.

 Fielezan' ny fambolena azy 

 Fiaviany sy fielezany 
vignette|220x220px|Tanin' ampemby ao Addi Azmera, any Etiôpia
Mety tao Afrika no nanirian' ny ampemby voalohany, dia ilay karazana ampemby atao amin' ny anarana siantifika hoe Sorghum vulgare. Maniry amin' ny faritra mafana ny ampemba nefa afaka maniry koa amin' ny faritra manana toetany antonony. Niitatra manerana ny faritra eto amin' izao tontolo izao manana toetany anelanelan' ny zana-pehin-tany ny fambolena ampemby, hatrany amin' ny faritra manana toetany antonony amin' ny ila-bolantany atsimo sy avaratra.

 Firenena mpamboly ampemby 
Mamboly ampemby ny any amin' ny firenena sasany tao amin’ ny Firaisana Sôvietika taloha, ny firenana toa an' i Pôlônia, ny firenena maro aty Afrika, ny any Sina ary ny firenena ao Eorôpa Andrefana, indrindra i Alemaina.

Noho ny fatantezany hafanana sy haintany mandritra ny fotoana lava dia mety tsara amin’ ny lemaka midadasika ao Amerika Avaratra ny ampemba. Volena betsaka ao amin' ny faritra afovoany sy andrefan' i Etazonia ny ampemby ka ahafahana mampitombo izaitsizy ny fampiasana ity zavamaniry ity ao amin' io firenena io.

 Toetrany sy fampiasana azy 

 Misy poizina 
Mandra-pisian' ny voniny, ny ampemby dia misy gliokôzy mamokatra asidra sianidrika izay mahatonga azy hahafaty ny biby. Kely anefa ny asidra ao amin' ny ampemby raha volena amin' ny tany lonaka sy mitazona rano betsaka.

 Fampiasana ny ampemby 
Ankoatry ny fampiasana ny ampemby amin' ny fanaovana sakafom-biby dia atao sakafon' olombelona ny voany izay totoina ho lasa koba na karakaraina ho lasa zavapisotro.

 Fanakilasiana anatiny 

 Zana-bondron-karazana 
Ny vondron-karazana Sorghum dia ao amin' ny zana-pianakaviana Panicoideae, ao amn' ny foko Andropogoneae (izay misy ny katsaka sy ny fary) ary zana-poko Sorghastreae (na Sorghineae). Ity farany dia ahitana vondron-karazana roa: Sorghum sy Cleistachne. Ny vondron-karazana Sorghum dia mizara ho zana-bondron-karazana enina:

 Eu-sorghum (Stapf);
 Chaetosorghum ;
 Heterosorghum ;
 Sorghastrum (Nash) ;
 Parasorghum (Snowden) ;
 Stiposorghum.

 Karazana 
Indreto ny karazana ao amin' ny vondrona Sorghum, araka ny Catalogue of Life (27 Aogositra 2016) :

 Sorghum amplum Lazarides
 Sorghum angustum S.T.Blake
 Sorghum arundinaceum (Desv.) Stapf
 Sorghum bicolor (L.) Moench (na Sorghum vulgare Pers.)
 Sorghum brachypodum Lazarides
 Sorghum bulbosum Lazarides
 Sorghum burmahicum Raizada
 Sorghum controversum (Steud.) Snowden
 Sorghum drummondii (Nees ex Steud.) Millsp. & Chase
 Sorghum ecarinatum Lazarides
 Sorghum exstans Lazarides
 Sorghum grande Lazarides
 Sorghum halepense (L.) Pers.,
 Sorghum interjectum Lazarides
 Sorghum intrans F.Muell. ex Benth.
 Sorghum laxiflorum F.M.Bailey
 Sorghum leiocladum (Hack.) C.E.Hubb.
 Sorghum macrospermum Garber
 Sorghum matarankense Garber & Snyder
 Sorghum miliaceum (Roxb.) Snowden
 Sorghum nitidum (Vahl) Pers.
 Sorghum plumosum (R.Br.) P.Beauv.
 Sorghum propinquum (Kunth) Hitchc.
 Sorghum purpureosericeum (Hochst. ex A.Rich.) Schweinf. & Asch.
 Sorghum stipoideum (Ewart & Jean White) C.A.Gardner & C.E.Hubb.
 Sorghum timorense (Kunth) Buse
 Sorghum trichocladum (Rupr. ex Hack.) Kuntze
 Sorghum versicolor Andersson
 Sorghum virgatum (Hack.) Stapf

 Jereo koa 

 Vary
Varimbazaha
 Katsaka
 Ampembimbazaha

Sokajy:Serealy