Hasideana

Ny Hasidima na Hasideana na Asideana dia ireo Jiosy izay niavaka tamin' ny Jiosy hafa noho ny asa fiantrana nataony sy ny fifikirany mafy tamin' ny jodaisma, nandritra ny vanimpotoan' ny Tempoly Faharoa, araka ny hita ao amin' ny Bokin' ny Makabeo sy ny Talmoda. Na dia efa nisy aza izany taloha, dia nanomboka nandray anjara mavitrika ny Hasidima na Hasideana teo amin' ny lafiny pôlitika nandritra ny fikomian' ny Makabeo, hanoherana ny fampidirana kolontsaina grika an-tery teo amin' ny Jiosy zay nataon' ny mpanjakan' i Siria atao hoe Antiôkôsy IV Epifanesy, ka aleon' izy ireo; ohatra, maty toy izay handika ny lalàn' ny fivavahana jiosy tamin' ny tsy netezany miady amin' ny andro Sabata. Ny Bokin' ny Makabeo dia miresaka azy ireo intelo.

Amin' ny teny hebreo izy ireo dia atao hoe חסידים / Hassidim, teny izay midika hoe "tia vavaka".

 Ny Hasideana ao amin' ny literatioram-pivavahana 

 Ny Hasideana ao amin' ny boky kanônika jiosy 
Ao amin' ny Bokin' ny Salamo ao amin' ny Baiboly hebreo dia ampiasaina matetika ny teny hoe Hasidim amin' ny heviny hoe "tia vavaka" na "masina" (Sal. 30.5; 31.24; 37.28).

 Ny Hasideana ao amin' ireo apôkrifa 
Ao amin' ny Boky voalohan' ny Makabeo (1Mak. 2.41) dia voalaza fa tamin' ny fiantombohan' ny ady nifanaovany tamin' ny Fanjakana Seleokida dia tratran' ny tafiky ny Seleokida tampoka tao an-tany efitra tamin' ny andro Sabata ny Makabeo nefa aleony novonoina toy izay tsy hanaja ny andro fitsaharana. Mba tsy hiverenan' ny toe-javatra toy izany dia nanapa-kevitra ny hiady ihany i Matatià (na Matatiasa), na amin' ny andro Sabata aza raha ilaina izany.

Voalaza ao fa afaha nandresy lahatra an' i Demetriôsa (na Demetriôsy) mpanjakan' i Siria vao voafidy i Alkima (na Alsima) ny hanendry mpisoronabe hasolo an' i Jodasy Makabeo. Izao no voasoratra ao (1Mak. 7.12-14)ː

12Nanatona an'i  Alsima sy Bakidesa anefa, ny antoko-mpampiana-dalana anankiray 13mba hitady izay rariny, ary ny Asideana izay lohalaharana teo amin' ny zanak' Israely koa, nila fihavanana tamin' izy ireo; fa hoy izy: 14Mpisorona taranak' i Aarona no miaraka amin' ny tafika ka tsy mety hanisy ratsy antsika io.

Diso hevitra anefa izy ireo satria i Alkima dia nahatonga ny fahafatesan' ny olona 60 tamin' ny Makabeo. Araka ny hita ao amin' ny Boky faharoan' ny Makabeo (2Mak. 14.16), dia izao no filazan' i Alkima ny zava-niseho ara-pôlitika tamin' i Demetriôsyː 

6Ka hoy ny navaliny: Ireo Jody atao hoe Asideana, tarik' i Makabeo, no mpamelona ady amam-pikomiana, ary tsy zakany raha mandry fahizay ny fanjakana.̈

 Jereo koa 

 Antoko sy firehana matanjaka tao amin' ny jodaisma 

 Sadoseo na Sadoseanina
 Fariseo na Farizianina
 Eseniana
 Filôzôfia Fahefatra

 Antoko sy firehana hafa tao amin' ny jodaisma 

 Nazoreana na Nazareana
 Zelôta
 Mpanoradalàna
 Ebiônita
 Elkasaita
 Hasideana
 Bôetosiana
 Jiosin' i Elefantina

 Hafa 

Hasidisma