Epistily ho an' i Titosy

Ny Epistily ho an' i Titosy na Epistola nosoratan' i Masindahy Paoly ho an' i Tito na Taratasy nosoratan' i Masindahy Paoly ho an' i Tito dia boky hita ao amin' ny Testamenta Vaovao ao amin' ny Baiboly, izay atao hoe epistily. Taratasy nosoratan' i Paoly ho an' i Titosy ( na Tito) io epistily io. Tokony ho teo anelanelan' ny taona 60 sy 68 no nanoratana azy. Misy toko 3 ity boky ity. 

 Anaran' ny boky 
Επιστολή προς Τίτο / Epistolê pros Tito no fiantsoana azy amin' ny teny grika fa Epistula ad Titum kosa amin' ny teny latina. I Titosy dia mpiara-dia amin' i Paoly.

 Zava-misy manodidina sy famintinana 
Taorian' ny fahafahan' i Paoly tamin' ny famonjana azy voalohany tany RômaJereo ny Asan' ny Apôstôly toko faha-28 dia nitory ny Vaovao Mahafaly (na Filazantsara) tany amin' ny nosy Kreta na Kretôsy izy. Talohan' io dia nitoetra fotoana fohy fotsiny tao i Paoly, amin' ny maha voafonja azy, tamin' ny nandehanany mankany Rôma hotsaraina eo anatrehan' ny emperoraJereo ny Asan' ny Apôstôly 27:7-8..

Rehefa niainga avy tao amin' ny nosin' i Kretôsy i Paoly dia navelany eo i Tito (na Titosy), iray amin'  ny mpiara-miasa aminy akaiky, izay tsy JiosyJereo ny Epistily ho an' ny Galatiana toko faha-2 hatramin' ny faha-3, izay nampamitainy iraka sarotra matetika, indrindra ny tany KretôsyJereo: Epistily faharoa ho an'ny Korintiana 2.12-13 sy 7.6-7.. Nambaran' i Paoly aminy ny fanatanterahana ny fandaminana sy ny rafitry ny fiangonana naoriny tao (Tito 1:5) ka izany dia tao anatin' ny toe-javatra manahirana (Tito 1:12-15).

Nanome fotoana an' i Tito i Paoly talohan' ny ririnina tao Nikôpôlisy, any amin' ny morontsiraka atsinanan' i Grisia (Tito 3:12). Tokony ho tany Makedônia no nanoratan' i Paoly ity epistily ity miaraka amin' ny Epistily voalohany ho an' i Timôty. Ahitana fitoviana betsaka ireo epistily roa ireo, na amin' ny voambolana, na amin' ny fomba fanoratra, na amin' ny lohahevitra momba ny fitondram-piangonana ("pastôraly").

Taorian' ny nampahatsiahivan' i Paoly ny toetra tokony hananan' ny mpiandraikitra ao amin' ny fiangonana dia nokianin' i Paoly ny fahadisoana sy ny fiheverana jiosy izay mifanohitra amin' ny fampianarana kristiana marina (Tito 1). Avy eo dia nanafatratrafatra ny antoko samihafa ao am-piangonana izy (Tito 2) ka namarana ny taratasy amin' ny fampahatsiahivana ny fiasam-pahasoavan' Andriamanitra izay mitondra ny mpino hiaina araka ny Filazantsara (na Vaovao Mahafaly).

 Jereo koa 
Ny epistilin' i Paoly:

 Epistily ho an' ny Rômana,
 Epistily voalohany ho an' ny Kôrintiana,
 Epistily faharoa ho an' ny Kôrintiana,
 Epistily ho an' ny Galatiana,
 Epistily ho an' ny Efesiana,
 Epistily ho an' ny Filipiana,
 Epistily ho an' ny Kôlôsiana,
 Epistily voalohany ho an' ny Tasalôniana,
 Epistily faharoa ho an' ny Tesalôniana,
 Epistily voalohany ho an' i Timôty,
 Epistily faharoa ho an' i Timôty,
 Epistily ho an' i Titosy,
 Epistily ho an' i Filemôna

Boky hafa ao amin' ny Baiboly:

 Testamenta Taloha
 Epistily ho an' ny Hebreo

 Filazantsara (Matio - Marka - Lioka - Joany)
 Epistily katôlika (Jakoba - 1Petera - 2Petera - 1Joany - 2Joany - 3Joany, Joda)

 Apôkalipsy

 Loharano sy fanamarihana 
Sokajy:Epistilin'i Paoly