Epistily ho an' ny Kôlôsiana

Ny Epistily ho an' ny Kôlôsiana na Taratasin' i Masindahy Paoly ho an' ny Kôlôsianina dia boky hita ao ao amin' ny Testamenta Vaovao amin' ny Baiboly, izay anisan' ny atao hoe epistily. Araka ny lovantsofina dia taratasy nalefan' ny Apôstôly Paoly ho an' ny fiangonana kristiana tany Kôlôsia izany. Tokony ho teo anelanelan' ny taona 60 sy 63 no nanoratana azy. Misy toko 4 ity boky ity.

 Ny anaran' ny boky 
Επιστολή προς Κολοσσαείς / Epistolê pros Kolossaeis no fiantsoana azy amin' ny teny grika fa Epistula ad Colossenses kosa amin' ny teny latina.

Ny Prôtestanta malagasy sy ny ankamaroan' ny Kristiana malagasy tsy katôlika dia manao hoe Epistily ho an' ny Kolosiana (hafohezina amin' ny hoe Kolosiana) fa ny Katôlika malagasy kosa manao azy hoe Epistolà na Taratasin' i Masindahy Paoly ho an' ny Kôlôsianina (hafohezina amin' ny hoe Kôlôsianina).

 Famintinana 
Tsy i Paoly no nanorina ny fiangonana tao Kôlôsia fa i Epafrasy no nitory ny vaovao mahafaly tao (Kôl. 1:7). Eny am-panombohana ny taratasiny i Paoly dia miarahaba ny mpamaky azy sy manome voninahitra an' Andriamanitra ary mivavaka (Kôl. 1:1-11). Soritsoritany mazava ny amin' i Kristy sy ny asa fanavotana nataony ka ilazany fa amin' ny firaisana amin' i Kristy ihany no misy ny fahasambarana fa tsy araka izay lazain' ny mpampianatra mandainga (Kôl. 1:12-23; 2:6-19). Lazalazain' i Paoly koa ny ady atrehiny hampandrosoana ny fitoriana ny Vaovao Mahafaly amin' ny Kristiana kôlôsiana sy laôdikeana (Kôl. 1:24 – 2:5).

Mampitandrina mialoha ny Kristiana ao Kôlôsia i Paoly mba tsy ho voataonan' ny fampianarana mifanohitra amin' ny fampianaran' i Kristy. Izany fampianarana tsy izy izany dia manankina ny famonjena amin' ny fahalalana miafina, izay fantatra taty aoriana amin' ny anarana hoe gnôstisisma. Ny Fiangonana dia vatan' i Kristy, hoy i Paoly (Kôl. 1:15-20). Ampahatsiahivin' i Paoly ny fototra iorenan' ny Vaovao Mahafaly. Ny fampianaran' ny filôzôfa izany fampianara-diso izany (Kôl. 2:8) izay mampifangaro finoana isan-karazany amin' ny fivavahana jiosy (toy ny fivavahana amin' ny anjely sy ny tsy maintsy hanatanterahana famoràna) izay miendrika fampijalian-tena hahazoana famonjena (Kôl. 2:20-23).

Mananatra ny Kristiana mba tsy hino afa-tsy an' i Kristy voahombo tamin' ny hazofijaliana sy nitsangan-ko velona i Paoly. Ny finoana an' i Kristy, hoy i Paoly, no manafaka amin' ny fahendren' izao tontolo izao, izay tsy marina, sy amin' ny fitandremana ny Lalàna. Manambara i Paoly fa ny fiainana kristiana dia fiainan' ny olona afaka (Kôl. 2:20-3:5) sady anjakan' ny fitiavana sy ny fiadanana (Kôl. 3:6-17) izay tsapa eo amin' ny fianan' ny fianakaviana sy ny fiarahamonina (Kôl. 3:18-4.6).

 Fizaràn' ny epistily 
Azo zaraina telo ny Epistily ho an' ny Kôlôsiana:

 Ny foto-pinoana ampianarin' i Paoly (1:1 -- 1:29)
 Fampitandremana tsy ho azon' ny fampianaran-diso (2:1 -- 2:19)
 Anatranatra nataon' i Paoly ho an' ny Kristiana ao Kôlôsia (3:1 -- 4:18)

 Ny foto-pinoana ampianarin' i Paoly 

 Teny fiarahabana sy fisaorana ary vavaka (1:1-11)
 Fiekem-pinoana amin' ny batisa (1:12-20)
 Asam-panavotana adraisan' ny fiangonana anjara (1:21-23)
 Asam-panavotana ampitain' ny apôstôly amin' ny alalan' ny asam-panompoany (1:24-29)

 Fampitandremana tsy ho azon' ny fampianaran-diso 

 Tokony hiorina mafy ny Kristiana (2:1-7)
 Tsy tokony ho azon' ny fampianaran-diso (2:8-17)
 Ny fandresen' i Kristy ny fahefana rehetra (2:18-23)

 Anatranatra nataon' i Paoly ho an' ny Kristiana ao Kôlôsia 

 Fananarana momba ny fitondran-tena (3:1-17)
 Fitsipi-pitondran-tena kristiana (3:18 -- 4:1)
 Tokony hanao vavaka fisoloana (4:2-4)
 Teny famaranana (4:5-18)

 Jereo koa  
Ny epistilin' i Paoly:

 Epistily ho an' ny Rômana,
 Epistily voalohany ho an' ny Kôrintiana,
 Epistily faharoa ho an' ny Kôrintiana,
 Epistily ho an' ny Galatiana,
 Epistily ho an' ny Efesiana,
 Epistily ho an' ny Filipiana,
 Epistily ho an' ny Kôlôsiana,
 Epistily voalohany ho an' ny Tasalôniana,
 Epistily faharoa ho an' ny Tesalôniana,
 Epistily voalohany ho an' i Timôty,
 Epistily faharoa ho an' i Timôty, 
Epistily ho an' i Titosy,
 Epistily ho an' i Filemôna

Boky hafa ao amin' ny Baiboly:

 Testamenta Taloha
 Epistily ho an' ny Hebreo

 Filazantsara (Matio - Marka - Lioka - Joany)
 Epistily katôlika (Jakoba - 1Petera - 2Petera - 1Joany - 2Joany - 3Joany, Joda)

 Apôkalipsy
Lohahevitra hafa

 Pseodepigrafa (Testamenta Vaovao)

Sokajy:Epistilin'i Paoly