Fitrandrahana harena an-kibon' ny tany eto Madagasikara

Ny fitrandrahana harena an-kibon' ny tany eto Madagasikara dia kely sady miangona manodidina toerana lavitra ahitana tahirin' akora voajanahary betsakaEuropa Publications (2003). Africa South of the Sahara 2004. Psychology Press. ISBN 978-1-85743-183-4, p. 638.. Ahitana otrik' akora mineraly misimisy ihany ny mineraly milina sy ny metaly, ny angovo, ny vato saro-bidy sy antonony, ary ny vato fanaingoana"Mining: Madagascar, land of hidden treasures" . Economic Development Board of Madagascar.. Ny sehatry ny fitrandrahana harena an-kibon' ny tany dia tsy noraharahain' ny fitondrana malagasy nandritra ny am-polo taonany maro talohan' ny taompolo 2000International Monetary Fund (13 February 2007). Republic of Madagascar: Poverty Reduction Strategy Paper. International Monetary Fund. ISBN 978-1-4527-4374-5, p. 92.. Tamin' ny taona 2013 ny asa fitrandrahana, izay loharanon-karena ahazoana fampiasam-bola vahiny, dia nisedra fahasahiranana noho ny "vidin' ny metaly ambany sy ny ahiahin' ny orinasa", izay azo lazaina fa vokatry ny fanonganam-panjakana tamin' ny taona 2009Iloniaina, Alain; Lough, Richard (2 December 2013). "Analysis: Madagascar faces struggle to restore mining industry" . Reuters. Notsidihina tamin'ny 24/05/2015.. 

Manana anjara toerana lehibe eo amin' ny toekaren' ny firenena ny milina harena an-kibon' ny tany eto Madagasikara. Mifototra amin' ny fitrandrahana ny loharanon-karena isan-karazany toy ny nikela, ny kôbalta, ny ilmenita, ny volamena, ny grafita na manjarano ary ny vatosoa saihafa (safira, robisy na vatomena, sns). Na dia eo aza izany harena izany dia voafetra ihany ny fiantraikany ara-toekarena amin' ny mponina, ary matetika ity sehatra ity dia voatsikera noho ny vokany eo amin' ny tontolo iainana sy ara-tsôsialy, anisan' izany ny fandripahana ala, ny fandotoana ary ny fifandonana amin' ny vahoaka eny an-toerana. Mbola olana lehibe ihany koa ny tsy fisian' ny mangarahara sy ny tsy fahampiana ny fitondrana tsara tantana. 

 Tantaran' ny fitrandrahana 

 Faha mpanjaka 

 Nandritra ny fanjanahantany 

 Taorian' ny fahazoana ny fahaleovantena 
Ny any ambanin' ny tanin' i Madagasikara dia ahitana tahirin' akoram-barahina, vy, manganezy, manjarano (na grafita), siravato, nitera, pirita ary mineraly hafa koaWestern and Company (1896). Engineering and Mining Journal (Public domain ed.). Western and Company., p. 122.. Tamin' ny fanombohan' ny taonjato faha-20 dia notrandrahana avy tamin' ny antsanga miangona manerana ny Nosy ny volamena. Toraka izany koa ny antimoanina sy ny varahina sy ny vy sy ny firapotsy dia heverina fa misy betsaka, ankoatry ny tara asfalta sy ny arintany ary ny solitany.

Ny tahirin' akoram-bolamena voajanahary dia hita tao amin' ny lohasahan' ny reniranon' Ampoasary, izay mivarina any amin' ny onin' i Mananjary, any atsinanan' Ambositra. Raha nanadio ny vovo-bato misy volamena amina sahafa vy ny olona tokony ho 3 000 eo tamin' ny fiandohan' ny taonjato faha-20, dia nantenaina fa ny fitrandrahana ny haran-dranomasina dia hisolo ny fomba fiasa nentim-paharazana amin' ny fitrandrahana ny volamena. Tamin' ny taona 1905 dia maro ireo fikambanana tany Transvaal (Afrika Atsimo) niforona mba hividy tany eto MadagasikaraHouse of Commons (1907). Sessional papers. Inventory control record 1 (Public domain ed.). Great Britain. Parliament., p. 431..

 Ny vokatra sy ny fiantraikany 
Sady ahitana fitrandrahana madinika sy lehibe ny eto Madagasikara. Ny famokarana volamena tamin' ny taona 1904 dia nahatratra 2 641 kg izay nitentina 316 995 livre sterling. Ny taona manaraka, dia nahatratra 2 370 kg izany, ary nitentina 286 804 livre sterling. Akoram-by milanja 10 taonina no azo tamin' ny fitrandrahana madinika tamin' ny taona 1905.

Ny taham-pitomboan' ny famokarana voarakitra amin' io seha-pitrandrahana io dia 121 % tamin' ny taona 2010, izay voatazon' ny fitombon' ny famokarana agata, vatokaranana (na koartsa), zirkôna, ilmenita (na fasimainty), rotila, labradôrita, sokay, vatovandana (na marbra), simenitra, manjarano (na grafita), vatosoa, nikela ary kôbalta"2010 Minerals Yearbook Madagascar" (pdf). U.S. Department of the Interior. Notsidihina tamin'ny 26/05/2015..

 Ny lalàna mifehy ny fitrandrahana 
Ny lalàna malagasy ankehitriny momba ny harena an-kibon' ny tany dia ireto:

 ny lalàna laharana faha-99-022 tamin' ny 19 Aogositra 1999"Loi n° 99-022 portant Code minier", www.assemblee-nationale.mg"Loi nº 99-022 portant code minier.", www.fao.org"Loi no 99-22 du 19 aôut 1999 portant Code minier. ", natlex.ilo.org;

 ny lalàna laharana faha-2005-022 tamin' ny 17 Ôktôbra 2005, izay nanova ny lalàna laharana faha-2001-031 tamin' ny 8 Ôktôbra 2002 mametra ny fitsipika manokana iantohana ny fampiasam-bola"Loi nº 2001-031 établissant régime spécial pour les grands investissements dans le secteur minier malagasy.", www.fao.org."Loi nº 2001-031 établissant régime spécial pour les grands investissements dans le secteur minier malagasy.", www.dcn-pac.mg"Loi nº 2001-031 établissant régime spécial pour les grands investissements dans le secteur minier malagasy .", observatoire-territoire.mg"Loi nº 2001-031 établissant régime spécial pour les grands investissements dans le secteur minier malagasy. ", atlex.ilo.org;
 ny lalàna laharana faha-2005-021 tamin' ny 17 Ôktôbra 2005 nanova ny lalàna laharana faha-99-022 tamin' ny 19 Aogositra 1999"Loi n° 2005 - 021 portant modification de certaines dispositions de la Loi n° 99-022 du 19 août 1999 portant code minier", www.assemblee-nationale.mg"Code minier 2005", edbm.mg"Loi n° 2005 - 021 portant modification de certaines dispositions de la Loi n° 99-022 du 19 août 1999 portant code minier ", natlex.ilo.org"Loi N°99-022 du 19 août 1999 portant Code minier modifiée par la Loi n°2005-021 du 17 octobre 2005", bcmm.mg;
 ary ny fehezan-dalàna momba ny harena an-kibon' ny tany; ny didim-panjakana laharana faha-2006-910 tamin' ny 19 Aogositra 2006 momba ny fanatanterahana ny fehezan-dalàna mifehy ny harena an-kibon' ny tany"Décret N° ….. fixant les modalités d'application de la Loi n° 99-022 du 19 août 1999 portant Code minier modifiée par la Loi n° 2005-021 du 17 octobre 2005", edbm.mg"Décret N°2006-910 du 19 août 2006 portant application du Code minier", www.pic.commerce.mg.

 Ny lalàna laharana faha-99-022 
Ny lalàna laharana faha-99-022 tamin' ny 19 Aogositra 1999 no mametraka ny rafitra ara-dalàna momba ny fizahana, fikarohana, fitrandrahana, fanodinana ary fivarotana ny akora mineraly eto Madagasikara (and. 1 sy 2 ary 3). Tanjony ny hamporisika ny fampiasam-bola amin' ny  sehatry ny harena an-kibon' ny tany sady miantoka ny fitantanana maharitra ny harena voajanahary.

 Fananan' ny fanjakana ny ao ambanin' ny tany 
An' ny fanjakana malagasy ny ambanin' ny tany (and. 4). Tsy misy olona afaka mampiasa tahirin' akora any ambanin' ny tany raha tsy nahazo alalana ôfisialy (and. 5).

 Fahazoan-dalana 
Malalaka ny miditra amin' ny fitrandrahana harena an-kibon' ny tany: afaka mangataka fahazoan-dàlana hitrandraka ny olona na ny orinasa ara-dalàna, teratany na vahiny. Misy karazany maromaro ny fahazoan-dàlana momba ny harena ankibon' ny tany, anisan' izany ireto manaraka ireto:

 fahazoan-dàlana amin' ny fikarohana, hamantatra ny loharanon-karena izay manan-kery andritra ny 5 taona, azo havaozina (and. 19 hatramin' ny 28);
 fahazoan-dalana hitrandraka: maka sy mivarotra ny harena an-kibon' ny tany, manan-kery mandritra ny 40 taona fara-fahabeny, azo havaozina (and. 19 hatramin' NY 28);
 fahazoan-dàlana ho an' ny orinasa madinika: natao ho an' ny mpandraharaha madinika na mpanivana volamena (and. 69 hatramin' ny 75);
 fahazoandàlana famandrihana manokana: ho an' ny faritra voatokana amin'  ny fotoana tsy maharitra ho an' ny fanadihadiana manokana.

 Adidy momba ny tontolo iainana 
Tsy maintsy manaraka ny fenitra ara-tontolo iainana manan-kery ny tompon’ ny fahazoan-dalana hitrandraka. Takiana amn' izy ireo ny hanao fanadihadiana momba ny fiantraikan' ny fitrandrahana amin' ny tontolo iainana alohan' ny hanombohan' ny asa, toy izany koa ny tokony hametrahany fepetra fanarenana ny toerana nanaovana fitrandrahana (and. 99 hatramin' ny 104).

 Fakan-kevitra amin' ny mponina eny an-toerana 
Rehefa mikasa ny hanomboka asa ny orinasa mpitrandraka iray dia tsy maintsy mampahafantatra sy maka hevitra amin' ny mponina ao an-toerana, indrindra amin' ny faritra misy toeram-ponenana na fitrandrahana nentim-paharazana, indrindra eo amin' ny sehatry ny famolavolana ny fandalinana ny fiantraikan' ny fitrandrahana amin' ny tontolo iainana (and. 99 hatramn' ny 104).

 Hetra momba ny fitrandrahana harena ankibon' ny tany 
Ity fehezandalàna ity dia mametraka rafitra momba ny hetra manokana ho an' ny sehatry ny fitrandrahana harena ankibon' ny tany, ao anatin' izany ny tamberna mifandanja amin' ny famokarana, sy ny hetra amin' ny fahazoan-dàlana, ary ny fandraisan' ny fanjakana anjara amin' ny tetikasa sasany (and. 159 hatramin' ny 174).​

 Fanaraha-maso sy sazy 
Ny mpitantana ny harena ankibon' ny tany no miandraikitra ny fanaraha-maso ny asa fitrandrahana. Ny sazy dia omena raha toa ka misy tsy fanarahana ny fepetra voalazan' ny fehezan-dalàna, izay mety manomboka amin' ny fandoavana lamandy ka hatramin' ny fampiatoana na fisintomana ny titra momba ny fitrandrahana ny harena ankibon' ny tany (and 175 hatramin' ny 188).

 Lalàna laharana faha-2005-021 
Ny lalàna laharana 2005-021 tamin' ny 17 Ôktôbra 2005 dia manova ny fepetra sasany ao amin' ny lalàna laharana faha-99-022. Ireto ny fiovana lehibe natao:

 Tahiry vonjimaika ho an' ny fanadihadiana ny tontolo iainana 
Ny adininy faha-17 dia nasiam-panitsiana mba ahafahana mamorona tahiry vonjimaika natokana ho an' ny fanadihadiana momba ny tontolo iainana, ankoatra ireo fanadihadiana ara-jeôlôjia. Ireo tahiry ireo dia aorina amin' ny alalan' ny didim-panjakana iarahan' ny minisitra miandraikitra ny harena an-kibon' ny tany sy ny tontolo iainana. Miitatra hatramin' ny 18 ka hatramin' ny 24 volana ny faharetan' ireo tahirim-bola ireo, ary mety hisy fanitarana tokana 12 volana. Ity fanitarana ity dia mikendry ny hamela ny fanombanana ny tontolo iainana mandrakotra ny vanim-taona rehetra.

 Fanazavana momba ny akora radiôaktifa 
Ny andininy faha-8 dia nohavaozina mba hanazavana fa ny zo hikaroka na hitrandraka ny akora sy mineraly radiôaktifa dia azo amin' ny alalan' ny fahazoan-dàlana hitrandraka, toy ny amin' ny akora hafa. Na izany aza, misy fepetra manokana azo ampiharina noho ny toetra manokan' ireo akora ireo.

 Tamberim-bidy ho an' ny vondrombahoakam-paritra 
Ny andininy faha-117 dia nasiam-panitsiana mba hanoloana ny fandraisan' anjaran' ny faritany mizaka tena sy ny vondrombahoakam-paritra itsinjaram-pahefana amin' ny fidiram-bola tamberim-bidy. Io fanitsiana io no ahafahan' ny faritany mizaka tena na ny faritra mandray mivantana an’ io tamberim-bidy io rehefa tafapetraka ny rafitra fitsinjaram-pahefana ilaina.

Ireo fanitsiana ireo dia mikendry ny hanatsarana ny fitantanana ny tontolo iainana amin' ny asa fitrandrahana, hanazava ny fifehezan' ny lalàna ny akora radiôaktifa ary hanamafisana ny fizakantena ara-bolan' ny vondrombahoakam-paritra eny ifotony ao anatin' ny sehatry ny fampandrosoana ny indostrian' ny harena ankibon' ny tany.

 Ny karazana vokatra 
Ireto avy ny mineraly azo ampiasaina amin' ny sehatra indostrialy sy metalika: ilmenita, manjarano, vatosokay, vatosanga (na zipsa), dôlômita, silisy, eladrano (na mikà), titanina, koartsa, volamena, volamahery (na platinina), volafotsy, vy, varahina, fanitso, nikela, kôbalta, krômita, arintany ary oraniôma. I Madagasikara dia betsaka vato saro-bidy toy ny robisy, safira, emeralda, akoamarinina (na berila manga maitso), berila, tormalinina, tôpazy, grenata, kôrdierita, vatokaranana mavokely, ametista ary sitrinina. Ny vato fanaigoana dia ahitana ny vatovandana sy ny hazovato (na vatohazo) ary ny jaspy (na jaspa).

 Ny toerana azo itrandrahana 
Maro ny toerana misy harena an-kibon' ny tany betsaka eto Madagasikara, ka anisan' izany ireto tanisaina manaraka ireto.
 Toeram-pitrandrahana ao Ambatovy (nikela sy kôbalta)
 Toeram-pitrandrahana ao Ampasindava (en)
 Toeram-pitrandrahana ao Ankaizina (baoksita)
 Toeram-pitrandrahana ao Bekisopa (vy, ao Bekisopa, Tanamarina, Ikalamavony)
 Toeram-pitrandrahana ao Betioky (vy)
 Toeram-pitrandrahana ao Farafangana (baoksita)
 Toeram-pitrandrahana ao Fenoarivo (vy)
 Toeram-pitrandrahana Green Giant (vanadiôma, ao Fotadrevo)
 Toeram-pitrandrahana ao Manantenina (baoksita)
 Toeram-pitrandrahana ao Mandena (ilmenita)
 Toeram-pitrandrahana ao Ranobe (titanina)
 Toeram-pitrandrahana ao Soalala (vy)
 Toeram-pitrandrahana ao Sahamamy (manjarano, ao Fetraomby)
 Toeram-pitrandrahana ao Marovinsty, akaikin' i Vatomandry (manjarano, Ets. Gallois S.A.)
 Toeram-pitrandrahana ao Antsirakambo, akaikin' i Brickaville (manjarano, Ets. Gallois S.A.)
 Toeram-pitrandrahana ao Ambalafotaka (manjarano, Ets. Gallois S.A.)
 Kraoma chromium mine (Kraomita Malagasy S.A - Brieville)
 Ny Holcim (simenitra, ao Ibity)
 Ny Madagascar Long Cimenterie (Maloci) (simenitra, ao Ambohimanambola, Betafo)

 Jereo koa 

 Fandikan-dalàna
 Raharaha Volamena 73 kilao
 Raharaha Volamena nivadika Vy
 Raharaha Volamena 49 kilao

 Fitrandrahana
 QIT Madagascar Minerals
 Jean-Raymond Boulle
 Toliara Sands
 Ambatovy
 Bemolanga
 Tsimiroro
 Sakoa

 Seha-pihariana
 Fambolena eto Madagasikara
 Fiompiana eto Madagasikara
 Jono eto Madagasikara
 Taozava-baventy eto Madagasikara
 Fitaterana eto Madagasikara
 Samihafa
 Ôfira
 Fasimainty

 Rohy ivelany 
Lalàna

 "Loi-n°-99-022-portant-Code-minier", www.assemblee-nationale.mg
 "Loi-n°-2023-007-Code-minier", www.assemblee-nationale.mg

 Loharano sy fanamarihana 

Sokajy:Toekarena ao Madagasikara
Sokajy:Fitrandrahana