Eseky

Ny eseky dia lalao ilalaovan'olon-droa. Izy io dia lalaovina ambony baoritra miefamira ahitana efamira roa loko miisa 64. Enina ambin'ny folo no isan'ny piesy azon'ny mpilalao roa lalaovina eny am-piandohan'ny lalao. Ny tanjon'ny mpilalao dia manao esekimaty ny mpiara-milalao. 

Mandritry ny lalao dia mifandimby manisaka piesy eo amin'ny baoritra ireo mpilalao roa ireo. Ny mpilalao atao hoe «fotsy» izay manana piesy manana loko mazava no manomboka ny lalao. Ny mpilalao mifanohitra azy dia ny mpillao «mainty» izay afaka manisaka ny piesy manana loko maizimaizina.

Lalao malaza erak'izao tontolo izao ny eseky ary matetika lalaovina amin'ny fifaninanana eseky. Fialam-bolim-pirenena ao Rosia io lalao io.

Ny fitsipiky ny chess sy ny fifaninanana iraisam-pirenena  dia fehezin'ny Federasiona iraisam pirenena chess (FIDE/Fédération internationale des Échecs, amin'ny teny frantsay).

 FIDE    FIDE 

Ny federasiona iraisam-pirenena chess dia fikambanana mampivondrona fikambanam-pirenena chess 200 mahery avy amin'ny kaontinanta dimy.  FIDE dia norina tao Paris, Frantsa, tamin'ny 20 Jolay 1924.  Noraisiny hoteny filamatra hoe "Gens una Sumus" (Fianakaviana iray isika, amin'ny teny latina).

Ankoatra io  dia mikarakara ny fiadiana ny ho tompondaka eran-tany (na lahy na vavy, sokajin-taona samy hafa ary fomba fanao amin'ny lalao) sy ny Olympiad Echec.  Izy io koa dia manisa ny naotin'ny Elo ho an'ny mpilalao ary manome  anaram-boninahitra iraisam-pirenena.

Filohan'ny FIDE
 1924 - 1939:  Alexander Rueb 
 1939 - 1946:  Augusto de Muro  
 1946 - 1949:  Alexander Rueb  
 1949 - 1970:  Folke Rogard 
 1970 - 1978:  Max Euwe  
 1978 - 1982:  Fridik Olafsson  
 1982 - 1995:  Florencio Campomanes  
 1995 - 2018:  Kirsan Ilyumzhinov 
 2018 - ....:  Arkady Dvorkovich 

 Tompondaka echec eran-tany 
 1886 - 1894:  Wilhelm Steinitz  
 1894 - 1921:  Emanuel Lasker 
 1921 - 1927:  José Raúl Capablanca 
 1927 - 1935:  Alexander Alekhine 
 1935 - 1937:  Max Euwe 
 1937 - 1946:  Alexander Alekhine 
 1948 - 1957:  Mikhail Botvinnik 
 1957 - 1958:  Vasily Smyslov 
 1958 - 1960:  Mikhail Botvinnik 
 1960 - 1961:  Mikhail Tal 
 1961 - 1963:  Mikhail Botvinnik 
 1963 - 1969:  Tigran Petrosian  
 1969 - 1972:  Boris Spassky  
 1972 - 1975:  Robert Fischer  
 1975 - 1985:  Anatoly Karpov 
 1985 - 1993:  Garry Kasparov  
 1993 - 1999:  Anatoly Karpov  
 1999 - 2000:  Aleksandr Khalifman  
 2000 - 2002:  Viswanathan Anand  
 2002 - 2004:  Ruslan Ponomariov  
 2004 - 2005:  Rustam Kasimdzhanov 
 2005 - 2006:  Veselin Topalov   Biolgaria
 2006 - 2007:  Vladimir Kramnik  
 2007 - 2013:  Viswanathan Anand  
 2013 - 2023:  Magnus Carlsen  
 2023 - 2024:  Ding Liren  
 2024 - ....:  Dommaraju Gukesh  

 Correspondence chess 

Karazana echec izay ampitaina amin'ny mpifanandrina amin'ny mailaka ny hetsika.  Refesina andro ny fe-potoampamaliana ary mety haharitra volana na taona my lalao iray vao vita.

Ny International Correspondence Chess Federation (ICCF)  ICCF naorina tamin'ny 1951, no tompon'andraikitra amin'ny fikarakarana ny Olympiad sy ny fiadiana ny tompondaka eran-tany.

 Tompondaka Erantany  ICCF 
 #  Avy...mankani  Tompondaka  Zom-pirenena 1  1950-1953  Cecil Purdy     1.Tompondaka erantany 2  1956-1959  Viacheslav Ragozin     2.Tompondaka erantany 3  1959-1962  Alberic O'Kelly      3.Tompondaka erantany 4  1962-1965  Vladimir Zagorovsky     4.Tompondaka erantany 5  1965-1968  Hans Berliner     5.Tompondaka erantany 6  1968-1971  Horst Rittner     6.Tompondaka erantany 7  1972-1976  Jacob Estrin     7.Tompondaka erantany 8  1975-1980  Jorn Sloth     8.Tompondaka erantany 9  1977-1983  Tonu Oim     9.Tompondaka erantany  10  1978-1984  Vytas Palciauskas     10.Tompondaka erantany 11  1983-1989  Fritz Baumbach     11.Tompondaka erantany 12  1984-1991  Grigory Sanakoev     12.Tompondaka erantany 13  1989-1998  Mikhail Umansky     13.Tompondaka erantany 14  1994-2000  Tonu Oim     14.Tompondaka erantany 15  1996-2002  Gert Timmerman     15.Tompondaka erantany 16  1999-2004  Tunc Hamarat     16.Tompondaka erantany 17  2002-2007  Ivar Bern     17.Tompondaka erantany 18  2003-2005  Joop van Oosterom     18.Tompondaka erantany 19  2004-2007  Christian Leotard     19.Tompondaka erantany 20  2004-2011    Pertti Lehikoinen     20.Tompondaka erantany 21  2005-2008  Joop van Oosterom      21.Tompondaka erantany 22  2007-2010  Aleksandr Dronov     22.Tompondaka erantany 23  2007-2010  Ulrich Stephan     23.Tompondaka erantany 24  2009-2011  Marjan Semri  Slôvenia   24.Tompondaka erantany 25  2009-2013  Fabio Finocchiaro     25.Tompondaka erantany 26  2010-2014  Ron Langeveld     26.Tompondaka erantany 27  2011-2014  Aleksandr Dronov     27.Tompondaka erantany 28  2013-2016  Leonardo Ljubicic     28.Tompondaka erantany 29  2015-2018  Aleksandr Dronov     29.Tompondaka erantany 30  2017-2019  Andrey Kochemasov     30.Tompondaka erantany 31  2019-2022  Fabian Stanach  Christian Muck  Ron Langeveld         31.Tompondaka erantany 32  2020-2022  Jon Edwards     32.Tompondaka erantany    

 Lalao Olaimpika ICCF 

Ny Olympiad dia fifaninanana izay ananan'ny firenena tsirairay mpikambana ao amin'ny ICCF zo hanendry ekipa hisolo tena azy, ahitana mpilalao ara-dalàna 6 sy mpisolo toerana roa.

Dingana roa no atao: ny famaranana amin'ny Olympiad iray ny manasa-dalàna amin'ny manaraka, izay iarahana.

 #  avy... mankany  Medaly  volamena  Medaly  volafotsy  Medaly  alimo   01.  1949-1952    Tsekôslôvakia    02.  1952-1955  Tsekôslôvakia      03.  1958-1961      Iogôslavia  04.  1962-1964     RDA    05.  1965-1968  Tsekôslôvakia     RFA  06.  1968-1972    Tsekôslôvakia  RDA  07.  1972-1976                                        Bolgaria    08.  1977-1982         09.  1982-1987     RFA    10.  1987-1995        RDA  11.  1992-1999  Tsekôslôvakia           12.  1998-2004       Letônia  13.  2004-2009        14.  2002-2006        15.  2006-2009        16.  2010-2016        17.  2009-2012         18.  2012-2016    Slôvenia     19.  2016-2021  Bolgaria        20.  2016-2019        21.  2020-2023    Loksamborga  

 Jereo koa 
 Lalao

sokajy:Lalao
 References