Repoblika Fahefatra (Madagasikara)

Ny Repoblikan' i Madagasikara na Repoblika Fahefatra dia repoblika fahefatra eto Madagasikara, nanaraka ny Repoblika Fahatelo (izay nantsoina hoe Repoblikan' i Madagasikara ihany koa), izay niforona nandritra ny Tetezamita notarihin' i Andry Rajoelina sady nambarany ny fijoroany tamin' ny 11 Desambra 2010 tao Antananarivo. I Andry Rajoelina, izay filohan' ny Tetezamita tamin' izany fotoana izany, no nitondra nandritry ny fiandohan' io Repoblika io nanomboka tamin' ny fanambaràna azy hatramin' ny faran' ny taona 2013. Nandimby azy i Hery Rajaonarimampianina tamin' ny alalan' ny fifidianana tamin' io taona io. Taorian' ny filaharana an-dalabe tao Antananarivo dia nisy fifidianana tamin' ny taona 2018, izay nahalany filoham-pirenena an' i Andry Rajoelina.

 Fitondrana tetezamita 

 Hetsi-panoherana 
Nakaton’ ny minisitry ny fitondrana Marc Ravalomanana ny fahitalavitra Viva an' i Andry Rajoelina, ben' ny tanànan' Antananarivo, izay nandefa vaovao momba ny filoha teo aloha RatsirakaLa vérité sur laverite.mg [archive], 15 Desambra 2008 ("Fermeture de TV Viva"). Niteraka fanoherana sy fihetsiketsehana izany fanapahan-kevitra izany. Tamin' ny Janoary 2009, nitanga tao an-drenivohitr' i Madagasikara ny korontana mahery vaika, nampitombo ny fanoherana sy ny fihetsiketsehana ny mpanohana ny ben' ny tanàna. Tamin' ny 26 Janoary 2009 no nitondran’ i Andry Rajoelina ny mpomba azy hidina an-dalambe tao an-drenivohitra. Nanafika ny fahitalavi-bahoaka sy ny radiom-pirenena ary ny fananan’ ny filoha Ravalomanana ny mpanohana ny hetsika volomboasary. Orinasa maromaro ihany koa, izay tsy an’ ny filoha no voaroba sy nodorana. Tamin’ ny 31 Janoary 2009 no nanambaràn' i Andry Rajoelina ny tenany ho "mitantana" ny Repoblikan' i Madagasikara.

 Fakana fahefana 
Tamin’ ny 7 Febroary 2009 i Andry Rajoelina dia nanendry ny praiministrany, Monja Roindefo, teo amin’ ny Kianjan' ny 13 Mey ka nanome azy ny Lapam-panjakana Ambohitsorohitra. I Monja Roindefo no mitarika ny hetsika fakana ny lapa. Nirohotra nankany an-dapa ny vahoaka, nitifitra ny mpiambina ka maro ny maty sy naratra(fr) [1] [archive].

Tamin’ ny 16 Marsa 2009 hariva dia lasan’ ny miaramila mpikomy ny lapan' Ambohitsorohitra. Tamin' ny 17 Marsa 2009 dia voatery nametra-pialana i Marc Ravalomanana ka namindra ny fahefana tamin’ ny Direktoara miaramila, notarihin’ ny jeneraly telo. Taorian' izany dia noteren’ ny miaramila hamindra ny fahefana amin' i Andry Rajoelina ireto jeneraly telo ireto.Rajoelina réfugié à l'ambassade de France [archive], Le Figaro, 10 Mars 2009.

 Andry Rajoelina, filohan' ny Tetezamita 
Nanolotra an' i Andry Rajoelina ny fahefana maha filohan' ny Fahefana Avon' ny Tetezamita (FAT) azy, mandra-piandry ny fanatanterahana ny fifidianana vaovao izay hatao ao anatin’ ny 24 ho avy (izay tsy tanteraka raha tsy afaka dimy taona). Namindra ny fahefany amin' i Monja Roindefo ny jeneraly Charles Rabemananjara izay isahana  ny asan’ ny praiminisita vonjimaika.

Ny fivorian' ny ankolafy efatra tany Addis Abeba dia niafara amin' ny fanaovan-tsonia ny lalàna fanampiny ao amin’ ny Satan' i Maputo izay nanendry ny tompon' andrikitra amin' ny fiaraha-mitatana, ka i Andry Rajoelina no filohan’ ny Tetezamita ary i Eugène Mangalaza no praiminisitra. Niteraka olana maro anefa ny firafitry ny governemantan’ ny firaisam-pirenena, tsy mahita marimaritra iraisana ny ankolafy. Ny 18 Desambra 2009 no nanao sonia ny didy hitsivolana (No. 2009-018) ny FAT, handaminana ny fitondrana Tetezamita ka tapitra teo ny fisian’ ny fiaraha-mitatana.

Tamin' ny fitsapan-kevi-bahoaka tamin' ny 17 Nôvambra 2010 tamin' ny alalan' ny fifidianana andraisan' ny rehetra anjara mivantana, ny vahoaka dia nifidy "Eny" na "Tsia" tamin' ny fanovana ny lalàm-panorenana"Constitution de Madagascar après référendum du 17/11/2010" [archive], sur www.assemblee-nationale.mg, 11 décembre 2010 (consulté le 28 novembre 2017).. Io lalàm-panorenana vaovao io dia nambara tamin' ny 11 Desambra 2010, ary nitondra ny firenena mankamin' ny Repoblika Fahefatra.

 Hery Rajaonarimapianina, filoham-pirenena 

 Fifidianana tamin' ny taona 2013 
vignette|176x176px|Hery RajaonarimampianinaTamin' ny nahafiloha an' i Andry Rajoelina tamin' ny Martsa 2009, dia nambara izy fa ho atao afaka 24 volana ny fifidianana ny lalam-panorenana vaovao."Madagascar president forced out". BBC. 2009-03-17. novangiana ny 24 sept. 2013. Ny 25 Aprily 2013, nametraka ny kandidatiorany i Lalao RavalomananaMadagascar: l'ex-première dame officiellement candidate à la présidence (TIM). Nilaza i Andry Rajoeelina fa  tsy hirotsaka ho kandidà amin' ny fifidianana filoham-pirenena 2013 Madagascar: Rajoelina renonce, aloha ny fivadi-keviny tamin' ny 3 Mey 2013Fifidianana filoha – Kandidà tsy nampoizina tamin’ ny ora farany Rajoelina Andry. Saingy noteren' ny fianakaviambe hanaisotra ny firotsahany hofidiana, niaraka tamin' i Lalao Ravalomanana sy Ratsiraka Didier. Nandiso fanantenana an' i Frantsa ny fiovan-kevitr' i Rajoelina ary ny fanekena ny kandidatioran' i Didier Ratsiraka ary Lalao Ravalomanana. Misy koa ireo kandidà tsy manaiky izay fanapahan-kevitra izany. Ny antony dia ny tsifamenoan' ireo kandidà roa ireo ny fepetra mikasika ny kandidatiora, ary ny fanekena ny kandidatioran' i Rajoelina izay efa tafahoatry ny daty21 contre 3 : la présidentielle se polarise à Madagascar.  

Ho solon' ireo olona voaesotra ireo, dia nanolotra an' i Hery Rajaonarimampianina ny kandidà Roger Kolo ary Jules-Étienne, izay manao an' i Rajaonarimampianina ho kandidà farany afaka milatsaka hofidina.

 Fitondran' i Hery Rajaonarimampianina 
Tamin’ ny 17 Janoary 2014 no nambaran' ny Fitsarana Avo momba ny Lalàmpanorenana ny valim-pifidianana ho filohan' ny Repoblika tamin' ny fomba ôfisialy i Hery Rajaonarimampianina, ka 53,49 %n' ny vato no azony Arrêt no 10 de la Cour électorale spéciale portant proclamation des résultats définitifs du second tour de l'élection présidentielle du 20 décembre 2013  [tahiry]..

Vetivety dia niatrika olana maro ny filoha, ka tsy afaka nanendry praiminisitra taorian' ny roa volana sy tapany. Tamin' ny farany dia i Roger Kolo no voatendry ho praiinisitra. Mbola niteraka olana ho an' ny filoha ihany koa ny fametraham-pialan' i Kolo taty aoriana. Ny 12 Janoary 2015« Démission de Roger Kolo »  sur Tananews [tahiry]. no nametra-pialana niaraka, tamin’ ny governemantany ny praiminisitra, taorian' ny fanakianana maro« Démission du gouvernement » sur lemonde.fr  [tahiry].. Tamin' ny volana Jona 2017 dia nigadra ilay vehivavy mpandraharaha Claudine Razaimamonjy, mpanolotsaina manokan' i Hery Rajaonarimampianina sady mpikambana mpanorina ny Hery Vaovao ho an' i Madagasikara (HVM), noho ny fanodinkodinam-bolam-panjakana sy ny fanararaotam-pahefana ary ny fiangarana amin' ny fanomezana tsenam-baro-pajakana.

Tamin' ny 26 Mey 2015 no nandatsa-bato handroahana an-dRajaonarimampianina ny solombavambahoaka. Noho ny tsy fisian’ ny mpikambana ao amin’ ny antoko HVM voafidy tao amin’ ny Antenimierampirenena« Vote de destitution : analyse des causes » [tahiry]. no tena anton’ izao fifidianana izao. Nolavin' ny Fitsarana Avo momba ny Lalàmpanorenana ny 13 Jona 2015 ilay fangatahana fandroahana ny filoha« Madagascar : la haute cour constitutionnelle rejette la demande de destitution du président » [tahiry], ipreunion.com..

Tamin' ny 26 Avrily 2018, nangataka ny Fitsarana Avo momba ny Lalàmpanorenana ny mpanohitra mba hanesorana ny filoha« Tensions à Madagascar : l'opposition demande la destitution du président » [tahiry], France 24.. Tamin' ny 25 Mey 2018 dia nanome folo andro ny filoha mba hanendry governemantan' ny firaisam-pirenena. Nasainy ihay koa i Hery Rajaonarimampianina mba hametra-pialana ao anatin’ ny enimpolo andro mialoha ny fifidianana filoham-pirenena, raha te hilatsaka hofidina indray izy« Madagascar : la Cour constitutionnelle ordonne la nomination d’un gouvernement d’union nationale » [tahiry], JeuneAfrique.com.

Tamin’ ny 1 Jona 2018 dia nanome ny praiminisitra hatramin’ ny 5 Jona ny Fitsarana Tampony mba hialany amin’ ny asany ary hatramin’ ny 12 Jona ho an' ny fanendrena izay handimby azy« Un nouveau Premier ministre au plus tard le 12 juin à Madagascar » [tahiry], voaafrique.com, 2 juin 2018.. Tamin’ ny 3 Jona, tsy nety nanendry ny iray amin’ ny olona telo natolotry ny mpanohitra hitondra ny governemanta ny filoha« Crise à Madagascar: le président refuse de nommer un Premier ministre d'opposition » [tahiry], sur L'Orient-Le Jour.

Tamin’ ny 4 Jona 2018 dia nanambara ny fialany i Olivier Mahafaly Solonandrasana taorian’ ny fangatahan’ ny Fitsarana avo momba ny lalàmpanorenana ny fanendrena ny "praiminisitry ny marimaritra iraisana” mba hialana amin' ny krizy pôlitika« Crise politique à Madagascar : le premier ministre annonce sa démission » [tahiry], Le Monde.fr. Tamin’ ny 4 Jona 2018 dia nomena andraikitra hanangana governemanta i Christian Ntsay« Cap Océan Indien - Christian Ntsay, directeur du bureau de l'OIT pour l’océan Indien », RFI,‎ 27 avril 2014 [tahiry]. Tamin’ ny 11 Jona no nitsangana ny governemanta.

Tamin’ ny 17 Aogositra 2018 no nanambaràn' i Hery Rajaonariamampianina ny firotsahany hofidiana amin' ny fifidianana filoham-pirenena malagasy« Madagascar: le président candidat à sa propre succession », Le Figaro,‎ 17 août 2018 [tahiry]. Tamin' ny 7 Septambra 2018 dia niala tamin’ ny maha filohan' ny repoblika azy izy ka afaka nandray anjara tamin' ny latsa-bato« Madagascar : le président Rajaonarimampianina candidat à un second mandat » [tahiry], Le Monde.fr « Madagascar: le président démissionne pour un deuxième mandat » [tahiry], Le Figaro.

I Rivo Rakotovao dia lasa filoha mpisolo toerana amin' ny maha Filohan' ny Antenimierandoholona azy. Amin' ity tranga ity, ny filohan' ny Antenimierandoholona dia mampiasa ny fahefan’ ny filoham-pirenena andavanandro mandra-pahatongan' ny fametrahana ny filoha vaovao. 

Nahazo vato 8,82 % izy dia nihintsana tamin' ny fihodinana voalohany izy« Elections à Madagascar – Un second tour pour départager les ex-présidents », La Tribune de Genève,‎ 28 novembre 2018  [tahiry].. Tsy manome toromarika momba ny latsa-bato ho an' ny fihodinana faharoa izy, fihodinana izay nifanadrenan’ ny filoham-pirenena teo aloha Andry Rajoelina sy i Marc Ravalomanana« A Madagascar, Rajaonarimampianina ne soutiendra personne » [tahiry], rfi.fr, 1er décembre 2018..

 Andry Rajoelina, filoham-pirenena 
vignette|168x168px|Andry Rajoelina

 Fahalaniana ho filoham-pirenena 
Ny fifidianana natao tamin' ny ny volana Desambra 2018 no nitondra an' i Andry Rajoelina teo amin' ny fitondrana ny firenena mandritra ny dimy taona. Nandrombaka ny fandresena tamin' ny fifidianana solombavam-bahoaka tamin' ny volana Mey 2019 ihany koa izy ary nahazo ny maro an' isa tanteraka tao amin' ny Antenimierampirenena.

 Zaava-nitranga nandritra ny fitondrana 

 Ny valanaretina Covid-19 
Tamin' ny 20 Marsa 2020 vao fantatra amin' ny fomba ôfisialy ny fisian' ny valanaretin' ny Covid-19 eto Madagasikara, araka ny fanambaràna nataon' ny fitondram-panjakana malagasy, taorian' ny fisalasalana hanakatona ny sisintany. Nisy fiantraikany ratsy tamin' ny toekaren' i Madagasikara izany. Tamin' ny 08 Avrily 2020 ny filoham-pirenena Andry Rajoelina dia nanao fanambaràna momba ny fahitana tambavy fisorohana ny Covid-19 sy fanasitranana ny marary, dia ny tambavy nohatsaraina vokarin' ny Institut Malgache de Recherche Appliquée, nomena ny anarana hoe Covid Organics na Tambavy-CVO, izay fifangaroan-tsinga avy amin' ny zavamaniry Artemisia annua sy zavamaniry hafa (isan' izany ny ravintsara) fanao tambavy koa"Coronavirus : le président de Madagascar affirme connaître un remède à base de plantes" [tahiry], in LCI (Notsidihina ny 08 Jona 2020) "[Tribune] Artemisia et plantes médicinales : le « Covid-Organics », symbole de la recherche malgache – Jeune Afrique" [tahiry], sur JeuneAfrique.com, 30 Avrily 2020 (Notsidihina ny 08 Jona 2020). Tamin' ny 20 Avrily 2020 ny fitondrana malagasy no nanomboka nampiasa ny CVO"Madagascar : Andry Rajoelina lance son remède contre le coronavirus – Jeune Afrique" [tahiry], sur JeuneAfrique.com, 21 Avrily 2020 (Notsidihina ny 08 Jona 2020). Na dia izany aza dia nitombo ka nahatratra 3 472 ny isan' ny olona efa voan' ny Covid-19 ary miisa 33 ny matin' io valanaretina io tamin' ny 07 Jolay 2020"Worldmeters covid - 121". Worldmeters. Notsidihina ny 07 Jolay 2020..

 Ny kere tamin' ny taona 2021 
Tamin' ny volana Jona 2021 dia nisy hain-tany mahery vaika nahatonga olona an' aliny no mijaly noho ny tsy fanjarian-tsakafo any atsimon' ny firenena. Niara-nanambara ny ny tetika hiadiana amin' ny hanoanana ny fitondram-panjakana sy ny masoivohon' i Etazonia eto Madagasikara "U.S. Government Provides Nearly $40 Million in Additional Emergency Assistance for Southern Madagascar" . www.mg.usembassy.gov. United States Embassy to Madagascar. 14 June 2021.. Tamin' ny faran' ny volana Jona 2021, ny Fandaharan' Asa maneran-Tany momba ny Sakafo (PAM) dia nitatitra fa ny 75 % amin' ny ankizy dia nandao ny sekoly ary lasa mangataka na nitady sakafo. Efa hita mialoha tamin' ny taona 2020 ny famantarana ny tsy fanjarian-tsakafo nefa toa nisalasala tsy nanaiky ny zava-misy ny manampahefana malagasy, na dia efa nisy fanairana marobe voarakitra nandritra ny volana maromaro, anisan' izany ny an' ny Firenena Mikambana « L'ONU estime que le Grand Sud de Madagascar se trouve en « situation d'insécurité alimentaire grave » », Agence Ecofin,‎ 10 juillet 2021.. Nifanohitra amin' ny fanadihadiana nivoaka tamin' ny 1 Desambra 2021 nataon' ny World Weather Attribution ny filazana fa vokatry ny fiovaovan' ny toetradro ny mosary nitranga taty Madagasikara Borenstein, Seth (1 December 2021). "Study: Climate change not causing Madagascar drought, famine". AP NEWS..

 Jereo koa 
 Madagasikara
 Fifidianana filoham-pirenena ao Madagasikara 2013

 Tantaran' i Madagasikara
 Repoblika
 Repoblika Malagasy
 Repoblika Demokratika Malagasy
 Repoblikan' i Madagasikara (1992-2009)
 Fehefana Avon' ny Tetezamita

 Loharano sy fanamarihana 
sokajy:Politika ao Madagasikara