Fiteny aostrôneziana

Ny fiteny aostrôneziana dia ny fiteny tenenina eto Madagasikara, any Azia Atsimo Atsinanana, ao amin' ny Ranomasimbe Pasifika ary any Taioàna. Ny isan' ny fiteny aostrôneziana manerana izao tontolo izao dia eo amin' ny 1 268, izany hoe vondrom-piteny faharoa raha ny isan' ny fiteny no heverina, aorian' ny fiteny nizerôkôngôley. 

Ny anarana hoe aostrônezia, izay avy amin' ny teny latina hoe auster (midika hoe "rivotra atsimo") sy ny teny grika hoe νῆσος / nêsos (izay midika hoe "nosy") dia midika ara-bakiteny hoe "nosin' ny rivotra atsimo". 

Miisa roa ny zana-tsokajin' ny fiteny asotrôneziana: ny fiteny fôrmôzana, izay tenenina ao Taioàna, sady misampana efatra, sy ny fiteny malaiô-pôlineziana any amin' ny toerana hafa ankoatr' i Taioàna. Ny nipoiran' ireo fiteny ireo dia tokony ho tao amin' ny tendrony atsimo atsinanan' i Sina na Fôrmôzy (na Taioàna) izay mbola ahitana mponina miteny aostrôneziana. Ny fiteny melaneziana, izay tokony ho anisan' ny fiteny aostrôneziana, dia tsy nafangaron' ny mpahay fiteny noho ny antony ara-bolon-koditra. 

Raha jerena ny toetr' ireo fiteny ireo dia hita fa toetra roa no iavahany amin' ny fianakaviam-piteny hafa, dia ny fomba fampisampanan-teny sy fanakambanan-teny ao aminy:

 ny fampisampanan-teny amin' ny alalan' ny fanampiana tovona sy tovana sy tsofoka ary tsirinteny sara-droa (tovona sy tovana miaraka) amin' ny fototeny,
 ny fisian' ny teny verindroa,

ary ny rafi-peo izay tsotra (vitsy ny renifeo sy ny zanapeo, vitsy na tsy misy ny tamba-drenifeo sarotra tononina, fehezanteny ahitana rindran-janapeo, sns).

 Ny sampan' ny fianakaviam-piteny aostrôneziana 
Miisa roa na telo ny zana-tsokajin' ny fiteny asotrôneziana: ny fiteny fôrmôzana, izay tenenina ao Taioàna, sady misampana efatra, sy ny fiteny malaiô-pôlineziana any amin' ny toerana hafa ankoatr' i Taioàna. 

 Ny fiteny fôrmôzana 
vignette|231x231px|Ireo fianakaviam-piteny fôrmôzana talohan' ny fanjanahan-tany sinoa.
Ny fiteny fôrmôzana dia ampiasain' ny mponina tranainy ao Taioàna, izay 2 %n' ny mponina ao amin' io nosy io. Ntaolo kokoa ireo fiteny aostrôneziana tenenina ao Taioàna ireo. Ny mponina hafa (ny Hana) dia miteny fiteny sinoa (ao anatin' ny fianakaviam-piteny sinô-tibetàna, ka ny ankabetsahany dia amin' ny fiteny mandarina) sy ny fiteny taioaney (tenim-paritry ny fiteny min-nana, fiteny sinoa tamin' ny Andro Antenatenany).

Ireto avy ny fiteny fôrmôzana velona: fiteny amisy, fiteny ataialy, fiteny bonona, fiteny kanakanabo, fiteny kavalana, fiteny paioana, fiteny poioma, fiteny rokay, fiteny saaroa, fiteny saisiata, fiteny sakizaia, fiteny seedika, fiteny taô, fiteny troko, fiteny tsôo ary ny fiteny iamy.

 Fiteny malaiô-pôlineziana 
vignette|Sarintany maneho ny faritra tenenana ny fiteny malaiô-pôineziana
Ny fiteny malaiô-pôlineziana no sampana lehibe indrindra ao amin' ny fianakaviam-piteny aostrôneziana, fiteny ampiasaina hatrany andrefan' ny Ranomasimbe Indiana mamakivaky an' i Azia Atsimo Atsinanana, ka hatrany atsinanan' ny Ranomasimbe Pasifika. Tsy anisan' izy ireo ny fitenin' ny Melaneziana.

Izao ny zana-bondrom-piteny malaiô-pôlineziana:

 Fiteny malaiô-pôlineziana andrefana
 Fiteny malaiô-pôlineziana afovoany-atsinanana
 Fiteny malaiô-pôlineziana afovoany
 Fiteny malaiô-pôlineziana avaratra-andrefana (izay atao hoe fiteny bôrneô avaratra).

 Ny fiteny ôseanika 
vignette|337x337px
Ny fiteny ôseanika na fiteny ôseaniana dia ny fiteny aostrôneziana sy fiteny teratany hafa tenenin' ny olona amin' ireo nosy maro any Ôseania. Miisa 450 any ho any ireo fiteny ireo. Ny velarana voasahan' ny mpiteny ireo fiteny ireo dia mahafaoka an' i Pôlinezia sy ny ampahany be amin' i Melanezia sy Mikrônezia. Na dia mahasahana erana midadasika aza ireo fiteny ireo dia miisa 2 000 000 eo ho eo ihany ny mpiteny azy. Ny fiteny ôseanika be mpiteny indrindra dia ny fiteny fijiana (mpiteny 600 000) sy ny fiteny samôana (400 000 mpiteny).

 Jereo koa 

 Fianakaviam-piteny lehibe 

 Fianakaviam-piteny afrô-aziatika
 Fianakaviam-piteny nizerô-kôngôley
 Fianakaviam-piteny nilô-sahariana
 Fianakaviam-piteny indô-eorôpeana

 Fianakaviam-piteny altaika

 Fianakaviam-piteny oraliana
 Fianakaviam-piteny dravidiana
 Fianakaviam-piteny sinô-tibetana
 Fianakaviam-piteny aostrôaziatika
 Fianakaviam-piteny aostrôneziana
 Fianakaviam-piteny hmông-miena
 Fianakaviam-piteny tay-kaday
 Fianakaviam-piteny japônika
 Fianakaviam-piteny na-dene
 Fianakaviam-piteny eskimô-aleota

 Vondrom-pianakaviam-piteny 

 Vondrom-piteny kôisàna;
 Vondrom-piteny kaokaziana
 Vondrom-piteny paleô-siberiana;
 Vondrom-piteny papoa;
 Vondrom-piteny amerindiana;
 Vondrom-pitenin'ny tompontanin'i Aostralia;
 Vondrom-piteny any Andamàna.

Sokajy:Vondrom-piteny
Sokajy:Fiteny