Isa

Ny isa dia hevitra anomezana anarana ny habetsahan' ny zavatra isaina, hevitra matematika ahafahana manombana sy mampitaha ny habetsahana na ny tahan-kabe, sy andaharana singa amin' ny fanondroana ny laharany. Matetika ny isa dia soratana amin' ny alalan' ny tarehimarika iray na maromaro, ka mifandray amin' ny alalan' ny asamarika izay fintinina amin' ny fitsipiky ny kajy. Ny toetran' ireo fifandraisana misy eo amin' ny isa ireo dia raisina voalohany ao anatin' ny rafitry ny aritmetikan' ny isa tsimivaky, avy eo mivelatra kokoa ao anatin' ny sampana isan-karazan' ny rijan-kevitra momba ny isa.

Manana ny fomba fanomezany anarana ny isa azy manokana ny fiteny malagasy, anisan' izany ny anarana nifandovana hatramin' ny andron' ny Ntaolo malagasy, sy ny hafa izay niforona noho ny filàna eo amin' ny fikirakirana isa lehibe dia lehibe, indrindra eo amin' ny sehatry ny siansa.  

Satria tsy misy ny famaritana ankapobeny mahafa-po momba io hevitra io, dia nampidirina ny karazana isa samihafa, manomboka amin' ny isa nanahary ka hatramin' ny isa voatsapa, na mihoatra noho izany aza, anisan' izany ny isa haro, ny isa ampahan-tsiefa, sns. Ahafahana maneho ny fandrefesana fizika, mamaha fimirana, mamehy an-dalàna ny fampahalalana, na mahatakatra ny tsiefa mihitsy aza,  ireo hevitra ireo.

Ao amin' ny fizika dia habe tsy misy ventin-drefy ny isa sasany, toy ny isan' i Reynolds ao amin' ny mekanikan' ny hanaka na ny isa kantika.

Ankoatra ny fampiasany azy ara-tsiansa dia nahazo heviny an' ohatra matanjaka ao amin' ny kolontsaina samihafa koa ny isa sasany. Ohatra amin' izany ny isa telo ao amin' ny Kristianina na ny isa folo ho an' ny Pitagôrisiana.

 Anaran' ny isa amin' ny teny malagasy 
+ Fanisana amin' ny teny malagasy Sangan' ny folo Soratra mahazatra Anarana 100 1 iray, isa  101 10 folo 102 100 zato 103 1.000 arivo 104 10.000 alina 105 100.000 iray hetsy 106 1.000.000 iray tapitrisa, folo hetsy 107 10.000.000 folo tapitrisa, zato hetsy, iray safatsiroa 108 100.000.000 zato taptitrisa, iray tsitamboisa 109 1.000.000.000 iray lavitrisa, iray miliara 1010 10.000.000.000 folo lavitrisa, folo miliara, iray alinkisa 1011 100.000.000.000 zato lavitrisa, zato miliara, iray tsipesimpesenina 1012 1.000.000.000.000 arivo lavitrisa, arivo miliara, iray tsitokotsiforohana 1013 10.000.000.000.000 iray alina miliara, iray tsihitanoanoa 1014 100.000.000.000.000 iray hetsy miliara, iray safatsiroafaharoa, iray safatsiroafaha-2 1015 1.000.000.000.000.000 iray tsitamboisafaharoa, iray tsitamboisafaha-2 1016 1016 iray lavitrisafaharoa, iray lavitrisafaha-2 1017 1017 iray alinkisafaharoa, iray alinkisafaha-2 1018 1018 iray tsipesimpeseninafaharoa, iray tsipesimpeseninafaha-2 1019 1019 iray tsitokotsiforohanafaharoa, iray tsitokotsiforohanafaha-2 1020 1020 iray tsihitanoanoafaharoa, iray tsihitanoanoafaha-2 1021 1021 iray safatsiroafahatelo, iray safatsiroafaha-3 ... ... ... 10100 10100 iray gogola, iray lavitrisafahefatrambinifolo, iray lavitrisafaha-14

Mandra-pahatonga any amin' ny isa tsiefa dia miherina ny anarana ary mitombo ny laharana. Ireo anarana miverimberina dia safatsiroafaha-x (107+7(x-1)), tsitamboisafaha-x (108+7(x-1)), lavitrisafaha-x (109+7(x-1)), alinkisafaha-x (1010+7(x-1)), tsipesimpeseninafaha-x (1011+7(x-1)), tsitokotsiforohanafaha-x (1012+7(x-1)), tsihitanoanoafaha-x (1013+7(x-1))
 Jereo koa 

 aotra/zerô - isa/iray/iraika - roa - telo - efatra - dimy - enina - fito - valo - sivy
 folo - roapolo - telopolo - efapolo - dimampolo - enimpolo - fitopolo - valopolo - sivifolo

 zato - arivo - alina - hetsy - tapitrisa - lavitrisa
 Fanisana amin' ny teny malagasy - isa - terehimarika - mpamaritra isa

 Rohy ivelany 

 Andriamihaja Solonavalona, "Fanisana vaovao", tenymalagasy.org
 "Manisa", motmalgache.org

Sokajy:Fanisana