Ny Voninavoko

Ny Voninavoko dia tarika mpanakanto malagasy noforonin-dRakotomavo Gabrieli na Dadagaby efa ho 50 taona lasa izay. Malaza ity tarika ity noho ny fahaizany dihy nentim-paharazana malagasy sy ny hirany izay manehoana ny maha izy azy toy ny "Voninavoko", ny "Zaza mitomany", sns.

 Ny mpanorina 
Heverina ho tompon' ny vakodrazana, dihy nentim-paharazana malagasy, i Rakotomavo Gabriel, izay fantatra koa amin' ny anarana hoe Dadagaby. Nanokana ny fiainany amin' ny fiarovana sy ny fampiroboroboana ity dihy ity izy, ka ahafahan' ny olona marobe mankafy izany. Fantatra ihany koa eo amin' ny sehatra iraisam-pirenena ny talentany sy ny fahafoizan-tenany. Nantsoin' ny UNESCO ho "Olombelona harena velona" ihany koa izy io. Ankoatra ny vakodrazana dia mpihira sy mpamoron-kira ary mpandihy ihany koa i Dadagaby. Namela marika teo amin' ny taranaka malagasy maro ny feony mafy sy ny karismany.

Tsy vitan' ny hoe mpanorina ny tarika ihany i Dadagaby fa tena manan-talenta amin' ny fihirana sady mpamoron-kira ary mpandihy. Nandray anjara betsaka tamin' ny fahombiazan' Ny Voninavoko ny feony mafy sy ny fitiavany ny kolontsaina malagasy.

Nodimandry i Dadagaby tamin' ny taona 2018. Fahaverezana lehibe ho an' ny kolontsaina malagasy ny fahalasanany. Na izany aza dia tsy mitsahatra ny lova navelany ary Ny Voninavoko dia mbola mamelona ny mozikany sy ny soatoaviny.

 Ny tarika 
I Dadagaby no namorona ny tarika Ny Voninavoko. Teraka tamin' ny taompolo 1960 ity tarika ity ary nalaza haingana teo amin' ny sehatry ny mozika malagasy noho ny gadona mampiavaka azy, nampifangaro ny gadona nentim-paharazana sy ny gadona môderina. Matetika ny mozikan' izy ireo no mifandray amin' ny vakondrazana, izay dihy nentin-drazana avy ao amin' ny faritra afovoan' i Madagasikara.

Ny anaran' io tarikoa io dia nalaina amin' ny anaran' ny zavamaniry atao hoe avoko (Vigna angivensis). "Voninkazo dia maniry eny an-tanety, mandadina, mavokely ny voniny ary ny vodiny sahala amin' ny vomanga fotsy, sady fihinana koa" ny avokoRajemisa-Raolison Régis, "Avoko" ao amin' ny Rakibolana malagasy, Ambozontany. Antananarivo, 1985..

Tsy misy Malagasy tsy mahalala fara-faharatsiny iray an' ireto hira ireo: "Zaza mitomany", "Voninavoko", "Mananjary", "Tsiriry", "Zanak' Iarivo", "Raozy mavo kely", "Manja" sy ny hafa marobe. I Dadagaby no mpamorona ireo hira ireo. Maro ny mpanakanto no namerina nihira ny sasany amin' ireo hiran' i Dadagaby ireo. Izy koa moa dia mpampianatra sy mpamorona dihy. Efa marobe ny hetsika nandraisan' io tarika io anjara na teto an-toerana na tany ivelan' i Madagasikara.

Maro ny hira noforonin' ilay tarika, ka anisan' izany ny hoe "Voninavoko", "Raozy Mavokely", “Zanak' Iarivo", sns. Lasa zava-dehibe amin' ny mozika malagasy ireo hira ireo ary mbola tena tian' ny besinimaro ankehitriny. Nitana anjara toerana lehibe teo amin' ny fitandroana sy fampiroboroboana ny kolontsaina malagasy ny tarika Ny Voninavoko. Hira ho an' ny tanindrazana sy ny maha Malagasy matetika ny hiran' izy ireo.

Na teo aza ny nahafatesan' i Dadagaby tamin' ny taona 2018, dia mbola velona sy mampandihy  vahoaka ny tarika Ny Voninavoko. Mitazona ny lova ara-mozika sy ny kolontsaina navelan' ilay mpanorina ny mpikambana amin' izao fotoana izao.

 Ny hira mampalaza ilay tarika 
Indreto ny hira nampalaza ilay tarika:

 "Voninavoko": Tsy isalasalana fa ity no hira malaza indrindra an' ilay tarika. Ny lohateny dia manondro loko marevaka, matetika mifandray amin' ny mavokely, ary koa manambara ny fahavitrihana sy ny fifaliana amin' ny fiainana;
 "Raozy Mavokely": Mitovy lazany amin' ny etsy aloha ity hira ity ary matetika atao amin' ny fotoan-dehibe manokana, izay maneho ny hakanton' ny zavaboahary malagasy sy ny fitiavan-tanindrazana;
 "Zanak' Iarivo": hira ho an' Antananarivo renivohitr' i Madagasikara ity hira ity, izay maneho ny firaiketam-pon' ny Malagasy amin' ny tanànany sy ny tantarany;
 "Bararata": Ity hira ity dia mihetsiketsika sy manintona kokoa ka tena mety amin' ny dihy sady mahatonga ny tena ho entin' ny mozika;
 "Anahidrano": Ity lohateny ity dia mampahatsiahy ny tontolon' ny rano eto Madagasikara, indrindra ny farihy sy ny renirano;
 "Mananjary": Ity hira ity dia mankalaza ny tanànan' i Mananjary, any amin' ny morontsiraka atsinanan' i Madagasikara;

 "Lalatiana": Hiram-pitiavana mamy sy mampanembonembona;
 "Salegy": hira natan' Ny Voninavoko araka ny gadona salegy, izay karazana mozika malaza eto Madagasikara. Maro ny hira nataon' Ny Voninavoko amin' ity gadona ity.
 "Tsiriry roa": Mampalahelohelo kokoa ity hira ity ary miteraka fahamaninana.

 Jereo koa 

 Kolontsaina malagasy
 Mozika malagasy

 Rohy ivelany 
Youtube
 "Voninavoko" (natao tamin' ny gitara, tsy misy mihira)
 "Zanak' Iarivo" (Coach Iary sy i Lilie)
Lahatsoratra

 "Gabriel Rakotomavo dit « Dadagaby » : Une légende vivante du folklore malgache",  Madagascar-Tribune
 "Gabriel Rakotomavo dit « Dadagaby » : Une légende vivante du folklore malgache",  Madagascar-Tribune

 Loharano sy fanamarihana