Fiangonana Loterana Malagasy

Ny Fiangonana Loterana Malagasy, izay hafohezina amin' ny hoe FLM, dia fiangonana kristiana prôtestanta eto Madagasikara izay nateraky ny fitambaran' ny fikambanana misiônera loterana maro tamin' ny taona 1950 niasa teto Madagasikara, sady miray amin' ny Fiangonana Loterana maneran-tany izay nipoitra avy tamin' ny Refôrmasiôna nataon-dry Martin Lotera. Nanohy ny fampianaran' ny misiônera loterana tonga teto Madagasikara ity fiangonana ity nefa manana ny fahasamihafany amin' ny fiangonana loterana any ivelany, noho ny fisian' ny fifohazana mampiavaka ny prôtestantisma eto Madagasikara, izay mandray anjara lehibe amin' ny fitaomana ny olona ho kristiana. Laharana fahatelo ny FLM raha ny habetsahan' ny mpino no jerena (eo anelanelan' ny 3 tapitrisa sy 4 tapiptrisa any ho any). Maro amin' ny mpino ao aminy no misahana ny asan' ny misionera any amin' ny firenen-kafa toa an' i Kamerona sy i Papoa Ginea Vaovao ary i Tailandy.

 Ny tantarany 
 Ny niandohany 
vignette|251x251px|Mpianatra pastora tao Masinandraina tamin' ny taona 1893 (tahirin-tsarin'ny NMS).
Ny fiangonana loterana teto Madagasikara dia vokatry ny fitoriana ny Filazantsara nataon' ny misiônera avy tamin' ny Misiona Norveziana (anglisy: Norwegian Missionary Society - NMS, na nôrveziana: Norsk Misjonsselskap) nanomboka tamin' ny taona 1866 sy ny Misiona Amerikana (Americana Lutheran Church - ALC sy Lutheran Board of Mission - LBM) nanomboka tamin' ny taona 1888. Tao Betafo no naorin' i John Engh sy i Nils Nielsen ny trano fiangonana loterana voalohany teto Madagasikara ary i John Engh no pastora loterana voalohany tao.  

Ireo tanora roa lahy ireo dia nirahina taorian' ny fandehanany hanao fanadihadiana avy any Afrika Atsimo, nosahanin' ilay eveka atao hoe Hans Schreuder. Tonga tao Antananarivo izy ireo tamin' ny 27 Septambra 1866 ka narakarahin' ny misionera maro hafa koa, anisan' izany ireto tanisaina manaraka ireto: Torkild Guttormsen Rosaas, Lars Dalhe, Nielsen Lund, Lars Vig, Arne Valen, L. J. Rostvig, Hans Wilhelmsen ary O. J. R. Thesen.  

Ny misionera loterana avy any Amerika dia tonga fotoana fohy taorian' izany ka nanorina stasiôna, indrindra ny tao amin' ny tapany atsimo-andrefan' i Madagasikara. Nomena ho sahanin' izy ireo io faritra io tamin' ny taona 1891 taorian' ny fangatahana nataon' izy ireo tamin' ny NMS, ka anisan' ny misionera amerikana tonga voalohany i Habstad sy i Tou.   

 Fanorenana fiangonana sy sekoly ary toeram-pitsaboana 
vignette|Ny fiangonana loterana Antsirabe-Antampotanàna, niorina tamin' ny taona 1869.
Raha vao tonga teto Madagasikara ny fikambanana misionera dia nanorina sekoly sy hôpitaly maro mba hampandrosoana ny fitoriana ny Filazantsara sy hanampiana ny fiarahamonina malagasy.   

Anisan' ny fiangonana voaorin' ny misionera voalohany teto Madagasikara ireto tanisaina manaraka ireto:
 Betafo (1867)
 Masinandraina sy Antsirabe (1869)
 Loharano sy Soavina Ambohimasina ary Manandona (1870)
 Antananarivo Ambatovinaky sy Fisakana (1871)
 Ilaka sy Ambatofinandrahana ary Fihasinana (1875)
 Soatanana Fianarantsoa (1876)
 Masombahoaka Fianarantsoa (1878).

 Mankany amin' ny fahaleovan-tena 
Ny pastora sady evanjelista loterana malagasy voalohany dia nofanin' ny misionera nôrveziana tao Ambatovinaky (Antananarivo) tamin' ny taona 1871 hatramin' ny 1885 alohan' ny hamindrana izany any Masinandraina, ao akaikin' Antsirabe (1890 - 1893), avy eo tao Fianarantsoa. Fantatra amin' ny anarana hoe "Efapolo lahy" ny sekoly fanofanana pastora sy evanjelista tao Masinandraina, izay nisy mpianatra miisa 40 tamin' ny fiandohany. Efa nisy koa ny mpampianatra zaza madinika nofanina tao Masinandraina nanomboka tamin' ny Janoary 1878 rehefa voatsangan' i Lars Vig ny sekoly fanofanana mpampianatra.

Ireo misionera samihafa ireo, taorian' izay, dia nanorina fikambanana maro niaraka tamin' ny mpino loterana malagasy. Ny fikambanana misionera telo lehibe dia nikambana ho iray tamin' ny Nôvambra 1950 ka niova anarana hoe Fiangonana Loterana Malagasy. Niisa 1 800 ny fiangonana loterana efa niorina tamin' izany fotoana izany. Ny pastora Rakoto Andrianarijaona no lany ho filohan' ny FLM voalohany ny Septambra 1961 tamin' ny fanaovana Synoda Lehibe tany Toliara.

 Ny FLM ankehitriny 

 Ny fitomboany 
Ny Fiangonana Loterana Malagasy dia fiangonana tsy mitsaha-mitombo indrindra amin' ny fiangonana loterana maneran-tany, vokatry ny asan' ny Fifohazana indrindra indrindra. Miisa 3 000 000 any ho any ny mpino loterana eto Madagasikara araka tatitra nataon' ny Lutheran World Federation (LWF)"Malagasy Lutheran Church", The lutheran world federation  sy ny World Council of Churches "Malagasy Lotheran Chuhrch", World Council of Churches. Tamin' ny taona 2018 dia tombanana ho 4 tapitrisa izany. Laharana fahasivy amin' ny fiangonana loterana lehibe indrindra maneran-tany mpikambana ao amin' ny Lutheran World Federation ny FLM. 

Ny FLM ankehitriny dia misy synoda miisa 25, ka anisan' izany ny Synoda FLM any Eorôpa, sy fiangonana miisa 6 000 any ho any miparitaka manerana an' i Madagasikara sy any am-pitan-dranomasina. Tamin' ny taona 2018 no nankalazana miaraka ny faha-500 taonan' ny Refôrmasiôna prôtestanta nataon' i Martin Lotera sy ny faha-150 taonana nahaterahan' ny Fiangonana loterana eto Madagasikara.   

 Ny Fifohazana 
Ny Fifohazana dia hetsika ara-panahy, miorina amin' ny tenin' AndriamanitraBennett, Robert H. (2013). I Am Not Afraid: Demon Possession and Spiritual Warfare. St. Louis: Concordia Publishing House. pp. xx, 6., izay mirafitra koa ao amin' ny Fiangonana Loterana MalagasyRazakandriana, Rivoniaina (2009). "The Malgasy Lutheran Church (FLM) as a missional church: An analysis of past and present models of evangelization with a special focus on the contemporary movement Tafika Masina"  (PDF). Misjonshøgsskolen. p. 56.. Nanomboka tamin' ny fiovan' i Rainisoalambo tao Soatanàna ho kristiana tamin' ny taona 1894 izany, izay nitarika olona maro atao hoe "mpiandry" hitory ny Filazantsara sy hitaona ny olona mbola tsy kristiana (ataony hoe "Jentilisa") sy amin' ireo izay efa kristianina  nefa mbola manohy ny fivavahan-drazana malagasy. Manerana an' i Madagasikara dia ahitana toerana mitokana atao hoe "toby", izay andraisany ny olona mila fampaherezana sy fahasitranana amin' ny alalan' ny vavaka sy fametrahan-tanana sy fandroahana devoly ary fampaherezanaDaniel, Rakotojoelinandrasana (2008). "Holistic and Integrated Care for Spirit, Mind, and Body as Practiced by the Fifohazana". In Rich, Cynthia Holder (ed.). The Fifohazana: Madagascar's Indigenous Christian Movement. pp. 91–92. ISBN 9781604975819.. Ny foibem-pifohazana atao hoe "toby lehibe", sy ny toby madinika atao hoe "zana-toby" sy ny mpikambana ao aminy no mivodrona ao amin' ny Firaisan' ny Fifohazana Loterana (FIFIL), izay sampana ao anatin' ny FLM. Mivondrona ao amin' ny fikambanam-pifohazana lehibe kokoa iraisany amin' ny Fiangonan' i Jesoa Kristy eto Madagasikara (FJKM) ny FIFIL. 

 Ny asa misiona any ivelan' i Madagasikara 
Ankehitriny dia miara-miasa amin' ny fikambanana misionera loterana hafa ny FLM, indrindra amin' ny Norwegian Missionary Society (NMS), amin' ny fampielezana ny filazantsara sy ny loteranisma any amin' ny firenen-kafa toa an' i Kômôro, i Kamerona, i Tailandy, i Papoazia-Ginea-Vaovao. Ny ankamaroan' ireo misionera ireo dia dokotera, mpitsabo nify, evanjelista ary pastora. 

 Ny fitantanam-piangonana 

 Rafitra sinôdaly 
Ny rafitra synôdaly, araka ny andraisan' ny FLM azy, dia rafitra mampanjaka ny fiombonana sy ny fiaraha-midinika eo amin' ny mino tsy anavahana sokajy (na pastora na laîka), mba handraisana fanapahan‐kevitra mikasika ny fiainan' ny Fiangonana, ka ireo mpanapa-kevitra ireo (izay mivondrona ao amin' ny atao hoe ny komity) dia solontena tendrena na fidina isaky ny ambaratonga (fiangonana, fitandremana, fileovana, synodam-paritany, FLM manontolo), mandritra ny fotoana voafetra, ka mitovy zo eo amin' ny fanapahan-kevitra ny samy pastora sy ny samy laîka ary ny ambaratonga mitovy tantana (izay mitovy adidy koa). Iombonana ny fitsipika sy ny litorjia, iombonana koa ny asa isan' ambaratonga"Rafitry ny FLM ", in flm-foibe.orgTsy mahasakana ny mpitodra fivavahana sasany hanao didy jadona anefa izany noho ny tsy fahalalan' ny mpivavaka ao amin' ny fiangonana iadidiany..

 Ny ambaratonga eo amin' ny FLM 
Ny Fiangonana Loterana Malagasy dia voalamina araka ny rafitra synodalyFiangonana Loterana Malagasy, Lalampanorenana an'ny Fiangonana Loterana Malagasy, KSL-21 Toliary, Septambra 2012, p. 5. ka ahitana an' izao:  

 ny fiangonana isan-toerana maromaro mifanakaiky no mitambatra ho "fitandremana" (atao hoe "mpitondra fitandremana" ny pastora misahana azy);
 ny "fitandremana" maromaro mifanakaiky no mivondrona ho "fileovana" (atao hoe "mpitondra fileovana" ny pastora misahana azy);
 ny "fileovana" maromaro no miray ho "synodam-paritany" (atao hoe "filohan' ny synodam-paritany" ny pastora misahana azy);    
 ireo rehetra ireo no mamorona ny FLM manontolo izay tantanan' ny Synoda Lehibe (atao hoe "filohan' ny Fiangonana Loterana Malagasy" ny pastora misahana azy).

Pastora daholo no mitandrina ireo ambaratonga ireo afa-tsy ny fiangonana tsy renivohi-pitandremana izay sahanin' ny katekista. Fifidianana eo anivon' ny synodam-paritany nomamaritra ny fanomezana pastora ny fitandremana sy ny fileovana.

 Ny birao foibe sy ny Sinôda lehibe 
Ny birao foiben' ny fiangonana loterana malagasy no tompon' andraikitra voalohany amin' ny fitantanana ny FLM. Izy no birao mpanatanteraka ny Komitin' ny Sinôda lehibe (KSL) sy ny Komity Mpiandraikitra ny Sinôda Lehibe (KMSL). Toa izao ny mpikambana ao aminy: misy filoha, filoha lefitra, tonia, tonia lefitra ary mpitahiry vola.

Ny Synoda Lehibe dia fitambaran' ny synodam-paritany rehetra. Ny komitin' io Synoda Lehibe io (na KSL) dia mivory isaky ny efatra taona, ary ny Komity Mpiandraikitra ny Synoda Lehibe (KMSL) dia mivory indroa isan-taona. Ny filohan' ny FLM dia pastora fidin' ny KSL hisahana izany andraikitra izany mandritra ny efatra taona. Ny KSL dia ahitana mpikambana miisa 500 any ho any izay misolo tena ny synodam-paritany loterana rehetra eto amin' ny Nosy sy any Eorôpa.

Ireto ny pastora filohan' ny FLM enina nifandimby nanomboka tamin' ny taona 1950:

 Rakoto Andrianarijaona
 Ranaivojaona Razafimanantsoa
 Rabenorolahy Benjamin
 Rakoto Endor Modeste
 Rakotonirina Davida
 Rakotozafy Denis

Tamin' ny naha filohan' ny FLM ny pastora Rakotonirina David dia toy izao ny mpikambana tao aminy:

 Filoha: Pastora Dr. Rakotonirina David.
 Filoha Lefitra: Pastora Andrianjafy Octave Bénil, Filohan'ny SPats
 Tonia: Pastora Randrianirina Dieu Donné.
 Tonia Lefitra: Toromaree Mananato, Teolojiana.
 Mpitahirivola: Atoa Lahiniriko Jean.

 Ny Synodam-Paritany 
Manana Synodam-Paritany (SP) miisa 25 ny FLM ka ireto avy izy ireo: SP Avaratrimania (SPAM), SP Afovoany (SPAf), SP Fiherenana Toliara (SPFT), SP Betioky Atsimo (SPBA), SP Atsinanana (SPAts), SP Menabe (SPM), SP Toamasina (SPTm), SP Boina Mahajanga (SPBM), SP Fisakana (SpaFi), SP Faradofay (SPFa), SP Ambovombe Androy (SPAA), SP Antsiranana (SPA), SP Manakara (SPMa), SP Nosivolo (SPN), SP Anala (SPAN), SP Horombe (SPH), SP Antananarivo (SPAnta), SP Melaky (SPMel), SP Alaotra (SPAl), SP Avaratra Atsinanana (SPAvA), SP Andriry Betroka (SPAB), SP Sofia (SPSofia), SP FLM Eoropa (SPFLME), SP Ambodiharan' i Vondrozo (SPAV), ary SP Atsimonimania (SPAtsim)

Ireto ny filohan' ny synodam-paritany talohan' ny fanavaozana ny birao tamin' ny taona 2020:
 SP Avaratrimania (SPAM): Pastora Ratolojanahary Andriamanampisoa.
 SP Afovoany (SPAf): Pastora Rralaivao François.
 SP Fiherenana Toliara (SPFT): Pastora Razafimahatratra Angelos Modeste.
 SP Betioky Atsimo (SPBA): Pastora Mahatoky Tsiombota.
 SP Atsinanana (SPAts): Pastora Andrianjafy Octave Bénil.
 SP Menabe (SPM): Pastora Velomahatombo.
 SP Toamasina (SPTm): Pastora Kotosoa Claire.
 SP Boina Mahajanga (SPBM): Pastora Rakoto Andriamamonjimisainasoa.
 SP Fisakana (SpaFi): Pastora Randriamandimbisoa Alfred.
 SP Faradofay (SPFa): Pastora Manarintsoa  Rakotondravony Soloson.
 SP Ambovombe Androy (SPAA): Pastora Mampitohy Elia.
 SP Antsiranana (SPA): Pastora Razafinarivo Robelson.
SP Manakara (SPMa): Pastora Ratsitintanirina Gastrien.
 SP Nosivolo (SPN): Pastora Rafamantanantsoa Zafimbelo Nelson.
 SP Anala (SPAN) Pastora Randriamanantena.
 SP Horombe (SPH): Pastora Andrianandraina Jean Josefa.
 SP Antananarivo (SPAnta): Pastora Dr. Razafindrakoto Andrianoelina Georges.
 SP Melaky (SPMel): Pastora Razafindrainiparisolo Mamy R.
 SP Alaotra (SPAl): Pastora Ramanandraibe Helson Martin.
 SP Avaratra Atsinanana (SPAvA): Pastora Razafimahatratra Jean de Dieu.
 SP Andriry Betroka (SPAB): Pastora Rasolondrazany Manoela.
 SP Sofia (SPSofia):Pastora Toto Armand.
 SP FLM Eoropa (SPFLME): Pastora Dr. Rakotondreazaka Habberstad.
 SP Ambodiharan' i Vondrozo (SPAV): Pastora Kotobesoa.
 SP Atsimonimania (SPAtsim): Pastora Randriandrina Joelson.
Tsy mitsaha-mitombo anefa ny fangatahana ny fiforonan' ny sinôdam-paritany vaovao noho ny antony maro.

 Sampan-draharaha sy sampana velona 
Ny Fiangonana Loterana Malagasy dia manana fikambanana ("sampana") mirafitra ao anatin' ny fiangonana, izay atao hoe "sampan-draharaha" sy "sampana velona".

 Ny "sampan-draharaha" ao amin' ny FLM 
Maromaro ihany ny sampan-draharaha ao amin' ny FLM, ka ireto ny santionany amin' izany:

Tafika Masina Maharitra (TMM);
Trano Printy Fiangonana Loterana Malagasy (TPFLM)"Trano Printy FLM ", in flm-foibe.org;
Fampianarana sy Fanabeazana Loterana (FFL);
Fampianarana sy Fanabeazana Teolojika Loterana (FFTL)"Fampianarana sy Fanabeazana Teolojika Loterana ", in flm-foibe.org;
Sekoly Ambony Loterana momba ny Teolojia (SALT);
Foibe Loterana momba ny Fifandraisana (FLF)"FLF (Foibe Loterana Momba Ny Fifandraisana) ", in flm-foibe.org;
Sampan' Asa Loterana momba ny Fahasalamana (SALFA)"SALFA ", in flm-foibe.org;
Foibe Fanabeazana ny Jamba (FOFAJA)"FOFAJA ", in flm-foibe.org;
Foibe Fanabeazana ny Marenina (FOFAMA)"FOFAMA ", in flm-foibe.org;
Fanentanana Fambolena sy Fiompiana (FAFAFI);
Asa Misiona Loterana amin' ny Tantsambo (AMLT)"AMLT – Asa Misiona Loterana Amin’ ny Tantsambo ", in flm-foibe.org;
Asa Fitoriana amin' ny Hasila (SHALOM)"SHALOM ", in flm-foibe.org;
Fampandrosoana eo Anivon' ny Loterana (FAniLo);
Akanin' ny Marenina (AKAMA)"AKAMA : les enfants malentendants dans la cour des grands à Iavoloha", www.madagate.org"AKAMA ou "Akanin' ny Marenina": un etablissement scolaire privé spécialisé pour les eleves malentendants", www.studiosifaka.org"Sekoly AKAMA 67 HA: tsy natokana ho an' ny ankizy marenina fotsiny ihany ", ledefi.mg;
Ivontoerana Loterana ho Fampivoarana ny Vehivavy (ILOFAV)"Fikambanam-Behivavy Loterana", www.flm-foibe.org;
(FAFITO)"FAFITO ", in flm-foibe.org.
Ankehitriny ny FLM dia manana sekoly maro (miisa 300) sy toeram-pitsaboana (miisa 44 mirafitra amin' ny SALFA), sekoly ho an' ny moana-marenina sy ny jamba (miisa 6), toeram-piofanana amin' ny fambolena sy ny fiompiana ho fampandrosoana ny eny ambanivohitra. Ny SALFA dia mandray anjara amin' ny fitsaboana, ny fanampiana ny zaza tsy ampy sakafo, ny fandrindram-pianakaviana ary ny fisorohana ny VIH/SIDA. 

 Ny "sampana velona" ao amin' ny fiangonana 
Maromaro koa ny "sampana velona" na sampam-pikambanana ao amin' ny FLM, ka ireto avy izy ireo:

 Sekoly Alahady Loterana Malagasy (SALoMa)"SALOMA (Sekoly Alahady LOterana MAlagasy) ", in flm-foibe.org;

 Fiombonan' ny Kristiana Tanora Loterana Malagasy (FKTLM)"KTLM (Kristiana Tanora Loterana Malagasy) ", in flm-foibe.org;

 Vokovokomanga Loterana Malagasy (VLM)"VLM : Vokovokomanga Loterana Malagasy ", in flm-foibe.org;

 Fikambanana Skoto eto amin' ny FLM (FSFLM)"FSFLM ", in flm-foibe.org;
Fikambanam-Behivavy Loterana (FBL)"Fikambanam-Behivavy Loterana ", in flm-foibe.org;
 Fikambanan-Dehilahy Loterana (FDL);
 Firaisan' ny Fifohazana Loterana (FIFIL).

 Serasera anatiny ao amin' ny FLM 
Nanomboka ny volana Avrily 2014 dia nisokatra ny tranonkala ôfisialin' ny FLM, iarahana amin' ny zanaky ny fiangonana, eo amin' ny sahan' ny FLM. Fitoriana mampiasa fitaovan-tserasera aterineto izy io. Natao ho azo tsidihin' ny rehetra, ary ity no adiresy ahitàna azy: www.loterana-malagasy.org  Fampianarana maro, fizaram-baovao, toriteny, lahateny, hira, onjam-peo handaharana hira sy fampianarana sns no navondrona tao amin' io sehatra io mba ahafahan' ny Kristiana manovo hery sy aim-panahy. Araka izany dia fiaraha-miasa avy amin' ny rehetra izy io, ary ny FLM foibe no nanome ny fahazoan-dàlana amin' izany, rehefa nahazo tsodrano avy amin' ny filohan' ny Fiangonana Loterana Malagasy. Ny fototra iorenany sy ny asany dia ny an' ny fiangonana ihany: Soratra Masina irery ihany, fahasoavana irery ihany, finoana irery ihany, Jesosy irery ihany.

 Fifandraisan' ny FLM amin' ny fiangonana sy fikambanana hafa 

 Fifandraisany amin' ny fiangonana eto Madagasikara 
Mikambana ao amin' ny Fiombonan' ny Fiangonana Kristiana eto Madagasikara (FFKM) izay ivondronany amin' ny Eglizy Katolika Apostolika Romana (EKAR) sy ny Fiangonan' i Jesoa Kristy eto Madagasikara (FJKM) ary ny Eklesia Episkopaly Malagasy (EEM) ny FLM. Mpikambana ao amin' ny Fiombonan' ny Fiangonana Protestanta eto Madagasikara (FFPM) koa izy miaraka amin' ny FJKM.

 Fifandraisany amin' ny any ivelan' i Madagasikara 
vignette|Fivoriamben' ny Fiangonana Loterana aty Afrika, natao teto Madagasikara.
Mifandray sy mikambana ao amin' ny World Council of Churches ("Fiombonan' ny fiangonana maneran-tany") nanomboka tamin' ny taona 1966 ny FLM. Mikambana ao amin' ny Lutheran World Federation (malagasy: Fiombonan’ ny Fiangonana Loterana Eran-Tany na FFLET) sy ny All Africa Conference of Churches ("Fiombonan' ny fiangonana eran' i Afrika") koa izy.

Mifandray amin' ny Lutheran Church–Missouri Synod (LCMS) ny FLM sady nankato tamin' ny alalan' ny fifidianana tamin' ny 25 Mey 2018 ny hampisy firaisana bebe kokoa amin' ny samy Kristiana loterana"Malagasy Lutherans to seek fellowship with the LCMS, International Lutheran Council". International Lutheran Council. 28 May 2018.. Voaray ho mpikambana feno ao amin' ny International Lutheran Council (ILC) ny FLM tamin' ny fivoriambe natao tao Antwerp any Belzika tamin' ny 25-26 Septambra 2018Ny ILC dia nandray fiangonana mpikambana vaovao miisa 17 izay misy mpivavaka loterana miisa 4 150 000 eran'izao tontolo izao, International Lutheran Council Official Website, 26 Septambra 2018.

Saika nanapaka ny fifandraisany amin' ny Evangelical Lutheran Church in America (ELCA) ny FLM noho ny naneken' io fiangonana io ny fitsofan-dranom-panambadian' ny samy lehilahy na ny samy vehivavy, sy ny fanokanana ho mpitondra fiangonana ny lehilahy manambady lehilahy na ny vehivavy manambady vehivavyLuo, Michael; Capecchi, Christina (August 22, 2009). "Lutheran Group Eases Limits on Gay Clergy". The New York Times.. Tsy sahala amin' ny nataon' ny fiangonana loterana hafa toy ny fiangonana loterana etiôpiana Evangelical Mekane Yesus Fellowship in North America (ao Amerika) sy ny Ethiopian Evangelical Church Mekane Yesus (ao Etiôpia) izay nanapaka ny fifandraisana izany Ethiopian Church Severs Ties With Lutherans Over Homosexuality (notsidihina tamin'ny 12/12/2018).. 

 Ny finoany 

 Soratra Masina 
Amin' ny Fiangonana Loterana Malagasy dia ny boky kanônika ao amin' ny Baiboly (ilay ampiasain' ny Prôtestanta), dia ny Testamenta Taloha sy ny Testamenta Vaovao no Soratra Masina anorenany ny finoany sy ny fampianaranyFiangonana Loterana Malagasy, Lalampanorenana an'ny Fiangonana Loterana Malagasy, KSL-21 Toliary, Septambra 2012, p. 7.. 

 Fampianaram-pinoana sy fanekem-pinoana 
Ireto avy ireo boky mirakitra ny fampianaram-pinoan' ny Fiangonana Loterana MalagasyFiangonana Loterana Malagasy, Lalampanorenana an'ny Fiangonana Loterana Malagasy, KSL-21 Toliary, Septambra 2012, p. 7.: 

 ny Boky Symbolika,
 ny Kônfesiôna Aogostana,
 ny Foto-pianarana kely, nosoratan' i Lotera.
Ireto ny fanekem-pinoana ekiomenika eken' ny Fiangonana Loterana Malagasy, dia ny Fanekam-pinoana apôstôlika sy ny Fanekem-pinoana nikeana ary ny Fanekem-pinoana atanaziana.

 Ny fanekem-pinoana apôstôlika 
"Mino an' Andriamanitra Ray Tsitoha, Mpanao ny lanitra sy ny tany aho; Ary mino an' i Jesosy Kristy, Zanaka lahy Tokana Tompontsika. Izay notorontoronina tamin' ny Fanahy Masina, naterak' i Maria Virijiny, nijaly raha nanapaka i Pontio Pilato, nohomboana tamin’ ny hazofijaliana, maty ka nalevina, nidina tany amin' ny fiainan-tsi-hita, nitsangana tamin’ ny maty tamin’ ny andro fahatelo, niakatra ho any an-danitra, mipetraka eo ankavanan' Andriamanitra Ray Tsitoha, avy any no hihaviany hitsara ny velona sy ny maty. Mino ny Fanahy Masina aho, ny Fiangonana Masina manerana izao tontolo izao, ny fiombonan' ny olona masina, ny famelan-keloka, ny fitsanganan' ny tena amin' ny maty ary ny fiainana mandrakizay. Amena."

Fanamarihana: Novana amin' ny hoe "Zanaka Lahy Tokana" ny hoe "Zanany Lahy Tokana" ao amin' ity fanekem-pinoana ity.

 Ny fanekem-pinoana niseana 
"Izaho mino an' Andriamanitra Tokana, Ray tsitoha, Mpanao ny lanitra sy ny tany ary ny zavatra rehetra, na ny hita na ny tsy hita.

Izaho mino an' i Jesosy Kristy Tompo Tokana, Zanak' Andriamanitra Lahitokana; nateraky ny Ray talohan' ny fotoana rehetra; Andriamanitra avy amin' Andriamanitra; fahazavana avy amin' ny fahazavana, Andriamanitra marina avy amin' Andriamanitra marina; nateraka fa tsy noharina; miray Sobstansa (Izy maha-Izy Azy) amin' ny Ray; amin' ny alalany no nahariana ny zavatra rehetra. Noho isika olombelona sy ny famonjena antsika no nidinany avy any an-danitra, ary tonga nofo notorontoronin' ny Fanahy Masina tao an-kibon' i Maria virijina ka natao olombelona; nohomboana tamin' ny hazo fijaliana koa hisolo antsika fony nanapaka Pontio Pilato; nijaly ary nalevina; ary nitsangana indray tamin' ny andro fahatelo araka ny Soratra Masina; niakatra ho any an-danitra; mipetraka eo ankavanan' ny Ray, ary ho avy indray amim-boninahitra hitsara ny velona sy ny maty, ary tsy hanam-pahataperana ny fanjakany.

Izaho mino ny Fanahy Masina, Izay Tompo sady Mpamelona; Izay avy amin' ny Ray sy ny Zanaka; Izay itsaohana sy omem-boninahitra miaraka amin' ny Ray sy ny Zanaka; Izay niteny tamin' ny alalan' ny mpaminany.

Izaho mino ny Fiangonana tokana, masina, apostolika, manerana izao tontolo izao. Izaho manaiky ny batisa iray ho famelan-keloka, ary miandry ny fitsanganan’ ny maty sy ny fiainana mandrakizay. Amena."Taorian' ny nikambanany ao amin' ny FFKM vao nanomboka niezaka nanonona ity fanekem-pinoana ity ny FLM.

 Filamatra 
Noraisin' ny FLM ho teny filamatra ny Solae ("irery ihany") izay namintinana ny fototra iorenan' ny Reformasiona, dia ny hoe: "Fahasoavana irery ihany" (Sola gratia), "Finona irery ihany" (Sola fide), "Soratra Masina irery ihany" (Sola Scriptura) ary "Jesosy irery ihany" (Solus Christus). Manampy an' io ny hoe "An' Andriamanitra irery ihany ny voninahitra" (Soli Deo gloria) sy ny maha mpisorona ny mino rehetra.

 Jereo koa 

 Kristianisma maneran-tany sy eto Madagasikara:
 Synodam-paritany Manakara (FLM)
 Kristianisma
 Prôtestantisma
 Loteranisma
 Loteranisma eto Madagasikara
 Prôtestantisma eto Madagasikara
 Kristianisma eto Madagasikara
 Fiombonan' ny Fiangonana Kristiana eto Madagasikara (FFKM)
 Fiombonan' ny Fiangonana Prôtestanta eto Madagasikara (FFPM)
 Fikambanana Skoto eto amin' ny Fiangonana Loterana Malagasy

 Fampianaram-pinoan' ny FLM
 Baiboly - Baiboly amin' ny teny malagasy - Baiboly prôtestanta amin' ny teny malagasy
 Sola fide - Sola scriptura - Solus Christus - Soli Deo gloria - Sola gratia

 Rohy ivelany 

 Fiangonana Loterana Malagasy 
 FLM Orléans 
 FLM Malagasy eto Paris
 FLM SPMa 
"Église luthérienne malgache", www.oikoumene.org
Conseil Œcuménique des Eglises: https://www.oikoumene.org/fr
"Ny Fiangonana loterana malagasy: mila fanadiovana ", La Gazette de la Grande Ile.
"Fiangonana Loterana Malagasy ", in flm-foibe.org/ 
"La Gloire ou la Croix: The Fiangonana Loterana Malagasy, Independent Churches, and Nouvelles Fois in Antsirabe" in digitalcollections.sit.edu/
"Fiombonan' ny Fiangonana Protestanta eto-Madagasikara (FFPM)/" in fjkm.mg

 Boky azo anovozan-kevitra 

 Fiangonana Loterana Malagasy, Ny Fanekem-pinoan' ny Fiangonana Loterana Malagasy, Antananarivo, Trano Printy Loterana Malahasy, 1972.
 Fiangonana Loterana Malagasy, Lalampanorenana an' ny Fiangonana Loterana Malagasy, KSL-21 Toliary, Septambra 2012.
 J. Tanner, nadikan'i F. S. Hallanger, Dogmatika tsotra, Antananarivo, Trano Printy Fiangonana Loterana Malagasy, 1972, edisiona 2006.
 L. Dahle, Symbolika na Fampianarana ny amin' izay inoana, Antananarivo, Trano Pirinty Fiangonana Loterana Malagasy,  edisiona fahadimy 2004.
 Rakotonirina David, Taramasoandro: Fampahafantarana izay maha Loterana antsika, Seminera Teolojikam-paritany Loterana, Atsimoniavoko, Antananarivo, 2006.
 Martin Lotera, Katekisma na Fotopianarana, Trano Printy Lotarana, Antananarivo, 1971.
 Martin Lotera, Ny Katekisma na Fotopianarana Lehibe, Trano Printy Loterana Fiangonana Loterana Malagasy, Antananarivo, 1970, edisiona 1993.

 Loharano sy fanamarihana 

Sokajy:Fiangonana ao Madagasikara
Sokajy:Fiangonana loterana