Paska

Ny Paska na Paka dia firavoravoana kristianina ahatsiarovana sy ankalazana ny nitsanganan'i Jesoa ho velona, araka ny lovantsofina voasoratra ao amin' ny Testamenta Vaovao, izay niseho tamin' ny andro fahatelo taorian' ny nanomboan' ny Rômana azy tamin' ny hazo fijaliana tao Kalvary tokony tamin' ny taona 30Bernard Trawicky, Ruth Wilhelme Gregory (2000). Anniversaries and Holidays. American Library Association. ISBN 9780838906958.  "Easter is the central celebration of the Christian liturgical year. It is the oldest and most important Christian feast, celebrating the Resurrection of Jesus Christ. The date of Easter determines the dates of all movable feasts except those of Advent."Aveni, Anthony (2004). "The Easter/Passover Season: Connecting Time's Broken Circle", The Book of the Year: A Brief History of Our Seasonal Holidays. Oxford University Press. pp. 64–78. ISBN 0-19-517154-3.. Anisan' ny fety malaza indrindra ao amin' ny fivavahana kristiana ny Paska. Ny datin' ny Paska dia nofaritan' ny Kônsily voalohany tao Nikea ho amin' ny Alahady voalohany aorian' ny volana fenomanana voalohany aorian' ny 21 Marsa. Fety miovaova daty ny Paska: Alahady iray eo anelanelan' ny 22 Marsa sy 25 Avrily no misy azy. Matetika no tsy mitovy ny daty ankalazana ny Paska eo amin' ny Fiangonana Tandrefana sy ny Fiangonana Tatsinanana (indindra ny Ôrtôdôksa): mankalaza ny Paska araka ny tetiandro gregôriana ny voalohany fa ny faharoa kosa dia mankalaza izany araka ny tetiandro joliana. Mety hahatratra dimy herinandro ny fahasamihafan' ny fotoana arakaraka ny taona. 

 Fiforonan-teny 
Ny teny hoe paska na paka dia avy amin' ny teny latina hoe pascha (vakina hoe: paska) izay azo avy amin' ny teny grika hoe πάσχα / paskha, izay avy amin' ny teny arameana hoe פסחא / paskha sy ny  teny hebreo hoe פֶּסַח / pesakh izay midika hoe: "mandalo eo ambony". Nenti-nanondro ny fety jiosy, izay ahatsiarovana ny fivoahan' izy ireo avy any Egipta, io teny io.

Tamin' ny taompolo 50 i Paoly dia nanoratra tao Efesôsy na Efezy ho an' ny Kristiana ao Kôrinto (1Kôrintiana 5:7) ka nanondro an' i Kristy amin' ny teny hoe "paska", sady mety tsy ho ny Kristiana tao Efesôsy sy Kôrinto ihany no nandre izany fampitahana ny Eksôdôsy toko faha-12 amin' ny fahafatesana sy ny fitsanganan' i Jesoa tamin' ny maty izanyKarl Gerlach (1998). The Antenicene Pascha: A Rhetorical History. Peters Publishers. p. 21. ISBN 9789042905702. For while it is from Ephesus that Paul writes, "Christ our Pascha has been sacrificed for us," Ephesian Christians were not likely the first to hear that Ex 12 did not speak about the rituals of Pesach, but the death of Jesus of Nazareth.”).

 Ny Paska araka ny Baiboly 

 Ny Paska jiosy araka ny Testamenta Taloha 
Milaza ny Baiboly hebreo (Tanakh) fa nahazo baiko tamin' Andriamanitra ny Zanak' i Israely hamono zanak' ondry tsy misy kilema sady hanosotra ny ran' ilay zanakondry amin’ ny tolam-baravarana, amin' izay dia handalo fotsiny eo ambonin' ny varavaran' ny Hebreo (na Hebrio) - fa tsy hijanona eo - ny hery izay hamono ny voalohan-teraky ny Egiptiana amin' ny fahatongavan' ny loza fahafolo. Nanao araka izay tokoa ny Hebreo. Ankalazaina sy tsarovan' ny Jiosy isan-taona izany zavatra izany amin' ny anarana hoe fetin' ny Pesakh.

Niseho tamin' ny fotoana fankalazana izany fety izany ny fiaretan' i Jesoa fijaliana, araka ny voalazan' ny Evanjely na Filazantsara, ka izany no nahatonga ny Kristiana handray io fety io ho azy satria aminy dia mitovy amin' ny zanak' ondry novonoina hanavotra ny olona rehetra amin' ny fahotany i Kristy voavono.

Ahatsiarovana ny fivoahan' ny Zanak' i Israely avy any Egipta ny Paska jiosy fa ny Paska kristiana kosa dia fahatsiarovana ny niarahan' i Jesoa nisakafo farany tamin' ny mpianany sy ny fijaliany sy ny fahafatesany ary ny fitsanganany tamin' ny maty.

 Ny Paska ao amin' ny Testamenta Vaovao 

 Araka ny Epistily 
Milaza ny Testamenta Vaovao fa ny fitsanganan' ny Jesoa tamin' ny maty, izay tsarovana sy ankalazaina amin' ny andron' ny Paska, no fototry ny finoana kristiana (1Kôr. 15;12-20). Ny fitsanganana amin' ny maty no nahatonga ny finoana an' i Jesoa ho ilay Zanak' Andriamanitra mahery (Rôm. 1:4) ary porofo ilazan' ny Kristiana izany fa hitsara izao tontolo izao amim-pahamarinana Andriamanitra (Asa 17:31). Ho an' izay mino ny fahafatesan' i Jesoa sy ny fitsanganany ho velona, "ny fahafatesana dia voatelina ka resy" (1Kôr. 15:20-26; 1Kôr. 15:54-57). Hahazo "fahaterahana vaovao ho amin' ny famonjena velona amin' ny alalan’ ny fitsanganan' i Jesoa Kristy tamin' ny maty" ny olona misafidy ny hanaraka an' i Jesoa. (1Pet. 1:3). Noho ny finoana ny asan' Andriamanitra dia hitsangan-ko velona ara-panahy miaraka aminy sahady ny olona izay manaraka an' i Jesoa, ka tokony handeha amin' ny lalam-piainana vaovao sady handray ny famonjena mandrakizay. (Rôm. 6:1-9; 1Pet. 1:3-4). 

Mifandray amin' ny Paska jiosy sy ny fivoahan' ny Zanak' i Israely avy tao Egipta, izay voalaza ao amin' ny Testamenta Taloha, ny Paska kristiana, amin' ny alalan' ny fiarahan' i Jesoa nisakafo farany tamin' ny mpianany, ny fijaliany ary ny fanomboana azy tamin' ny hazo fijaliana izay nialoha ny fitsanganany ho velonaVicki K. Black (1 July 2004). Welcome to the Church Year: An Introduction to the Seasons of the Episcopal Church. Church Publishing, Inc. ISBN 9780819219664.. Araka ny voalazan' ny Testamenta Vaovao dia nanome heviny vaovao ho an' ny sakafon' ny Paska jiosy i Jesoa, araka izay niseho tao amin' ny Efitrano Ambony nandritra ny fisakafoanana farany izay nomaniny sy ny mpianany mialoha ny fahafatesany sy ho an' izanyVicki K. Black (1 July 2004). Welcome to the Church Year: An Introduction to the Seasons of the Episcopal Church. Church Publishing, Inc. ISBN 9780819219664.. Ny mofo tsy misy masirasira sy ny divay nozarainy dia ny nofony izay hatao sorona sy ny rany izay halatsaka. Izao ny nolazain' i Paoly: "Esory ny masirasira ela, mba ho vongana vaovao ianareo, araka izay tsy maha-misy masirasira anareo. Fa voavono Kristy, Paska ho antsika" (1Kôr. 5:7), izany dia mampahatsiahy ny fepetry ny Paska jiosy izay mandidy ny Israelita mba tsy hitahiry masirasira (na lalivay na leviora) ao an-trano sady fanoharana an' i Jesoa ho ilay Zanak' Ondrin' ny Paska (Apôk. 5:6; 1Pet. 1:19; 1Pet. 1:2).

 Araka ny Filazantsara 
Araka ny fivoasan' ny Vaovao Mahafaly araka an' i Joany dia i Jesoa, amin' ny maha Zanak' Ondrin’ ny Paska azy - dia nohomboana tamin' ny hazo fijaliana sahala amin' izay nitranga tamin' ny zanak' ondrin' ny Paska jiosy izay vonoina any amin' ny Tempoly, amin' ny tolakandron' ny faha-14n' ny volana Nisana (Eksôdosy 12-6). Tsy mifanaraka amin' ny filaharana ara-potoan' ny zavatra voatantara ao amin' ny Filazantsara sinôptika izany fivoasana izany, na dia izany aza.

Izany dia midika fa manondro ny faha-14 Nisana (andro fiomanana ho an' ny Paska jiosy) ny soratra izay nadika ara-bakiteny hoe "Andro fiomanana amin' ny Paka" ao amin' ny Evanjelin' i Joany (Joa. 19:14). Tsy voatery hanondro ny "andro fahenina" izany (hebreo: יום שלישי / Yom Shlishi "andro fahenina") izany hoe ny andro Zoma, izay andro fiomanana ho amin' ny Sabatan' ny Paska jiosy (Eks. 12:18; Joa. 13:2; Joa. 18:28; Joa. 19:14). Ary ilay takin' ny mpisorona ho madio mba "hihinana ny paska", izany hoe ilay sakafo atao amin' ny Paska jiosy (Joa. 18:28) dia mampahatsiahy ny fihinanana ny zanak' ondrin' ny Paska jiosy, fa tsy ho an' ny fanatitra ataon' ny sarambaben' olona izay tanterahina amin' andro maromaro natokana ho an' ny Mofo tsy misy masirasira (Lev. 23:8).

 Ny Paska teo amin' ny Fiangonana voalohany 
Nahalala ny fisian' ny tetiandro hebreo ny Kristiana voalohany, izay nahitana Jiosy (na Jody) sy Jentilisa (na Jentily) (Asa 2:1; 12.3; 20:6; 27:9, 1Kôr. 16:8). Nampifandray ny fahatsiarovana ny nahafatesan' i Jesoa sy ny nitsanganany, amin' ny Paska jiosy, ny Jiosy Kristiana, izay nankalaza izany voalohany. 

Fantatra fa teo antenatenan' ny taonjato faha-2 dia nisy fankalazana feno ny Paska nataon' ny Kristiana. Angamba ny loharano tranainy indrindra miresaka momba ny Paska kristiana dia Toriteny momba ny Paska, teo antenatenan' ny taonjato faha-2, izay heverina fa nataon' i Melito avy any Sardisy, izay nilaza ny maha efa tsara orina an' io fety ioMelito of Sardis. "Homily on the Pascha". Kerux. Northwest Theological Seminary. Retrieved 28 March 2007.. Nanomboka niseho mazava tamin' izany fotoana izany ihany koa ny fahatsiarovana ny maritioraCheslyn Jones, Geoffrey Wainwright, Edward Yarnold, and Paul Bradshaw, Eds., The Study of Liturgy, Revised Edition, Oxford University Press, New York, 1992, p. 474..

Raha nankalazaina amin' ny daty raikitra ao amin' ny tetiandro manara-masoandro isan-tanàna ny Andron' ny Maritiora (amin' ny ankapobeny ny andro tsirairain' ny maritiora), dia  noraiketina amin' ny alalan' ny tetiandro jiosy, izay manaraka ny fihodin' ny volana sy ny masoandro, ny datin' ny Paska kristiana. Nifanaraka amin' ny fankalazana ny Paska kristiana, izay nampidirin' ny Kristiana nandritra ny fisiany voalohany, tamin’ ny vanim-potoana jodeô-kristiana, izany, nefa tsy nahatonga izany resaka izany tsy hisy mampisalasalaCheslyn Jones, Geoffrey Wainwright, Edward Yarnold, and Paul Bradshaw, Eds., The Study of Liturgy, Revised Edition, Oxford University Press, New York, 1992, p. 459:"[Easter] is the only feast of the Christian Year that can plausibly claim to go back to apostolic times ... [It] must derive from a time when Jewish influence was effective ... because it depends on the lunar calendar (every other feast depends on the solar calendar).".

Mihevitra ilay mpahay tantara, atao hoe Sôkratesy Skôlastikôsy (taona 380-450), fa natao mba hampaharitra ny fanaony ny fankalazan' ny fiangonana ny Paska, "sahala amin' ny fanao hafa izay noforonina", izany hoe na i Jesoa na ny Apôstôly dia tsy nandidy ny mpanaraka azy hihazona izany fety izany na ny fankalazana hafa. Na dia nanoritsoritra ny antsipiriany amin' ny fankalazana ny Paska ho nipoitra avy amin' ny fombafomba isan-toerana voafaritra iray aza io mpanoratra io, dia nanamafy fa nankalazain' ny Kristiana rehetra tamin' izay fotoana izany io fety io Socrates, Church History, 5.22, in . Retrieved 28 March 2007..

 Ny datin' ny Paska 

 Famaritana ny datin' ny Paska 
Alahady iray avy hatrany aorian' ny fenomanana eo anelanelan' ny 22 Marsa sy 25 Avrily ny andro ankalazana ny Paska. Amin' ny ankapobeny dia tsy mitovy ny andro ankalazana ny Paska ho an’ ny Kristiana tandrefana, izay mampiasa ny tetiandro gregôriana, sy ny Kristiana tatsinanana, izay mampiasa ny tetiandro joliana. 
Datin' ny Paska 2000-2040

Tetiandro gregôrianaTaonaTandrefanaTatsinanana200023 avrily30 avrily200115 avrily (itovizana)200231 marsa5 mey200320 avrily27 avrily200411 avrily (itovizana)200527 marsa    1 mey200616 avrily23 avrily20078 avrily (itoviana)200823 marsa27 avrily200912 avrily19 avrily20104 avrily (itoviana)201124 avrily (itoviana)20128 avrily15 avrily201331 marsa5 mey201420 avrily (itoviana)20155 avrily12 avrily201627 marsa    1 mey201716 avrily (itoviana)2018 1 avrily8 avrily201921 avrily28 avrily202012 avrily19 avrily20214 avrily2 mey202217 avrily24 avrily20239 avrily16 avrily202431 marsa5 mey202520 avrily (itoviana)20265 avrily12 avrily202728 marsa2 mey202816 avrily (itoviana)2029  1 avrily8 avrily203021 avrily28 avrily203113 avrily (itoviana)203228 marsa2 mey203317 avrily24 avrily20349 avrily (itoviana)203525 marsa29 avrily203613 avrily20 avrily20375 avrily (itovizana)203825 avrily (itovizana)203910 avrily17 avrily2040    1 avrily6 mey

 Tantaran' ny datin' ny Paska kristiana 
Ny Paska no fety voalohany ankalazaina araka ny tetiandro litorjika kristiana (na taom-piangonana): efa azo hamarinina nanomboka tamin' ny taonjato faha-2 izany. Tsarovana amin' izany ny fiaraha-misakafo farany sy ny fijalian' i Jesoa ary ny fitsanganany ho velonaMichel Rouche, Les origines du christianisme 30-451, Hachette, p. 48.. Samy manana ny fomba fankalazany ny fetin' ny Paska ny fiangonana tany aloha. Nankalaza ny Paska kristiana tamin' ny andro ankalazana ny Paska jiosy ny sasany amin' ny Rain' ny Fiangonana, indrindra ny fiangonana siriaka izay manaraka ny fomba nolovaina araka ny Evanjelin’ i Joany izay manao ny fanomboana an' i Kristy ho fanatitry ny PaskaPâque juive et Pâques chrétienne : un même calendrier ? [archive] Article de Jean-Paul Michaud sur le site Interbible.

Ireo tao amin' ny Fiangonan' i Rôma kosa dia nankalaza ny Paska amin' ny Alahady manaraka ny Paska jiosy, ka mampisongadina ny fitsanganan' i Jesoa tamin' ny maty ny ampitson' ny andro SabataPierre Maraval, Le christianisme de Constantin à la conquête arabe, p. 236-238..

Tamin' ny taona 387, i Epifana (na Epifaniôsy) avy any Salamina (na Salamisy) dia nilaza ny fisian' ny vondrona roa izay mankalaza ny Paska amin' ny daty tsy miova, dia ireo manaraka ny "angano" jiosy, sy ireo izay nitoetra tao Kapadôkia, izay nankalaza ny Paska tamin' ny 8 kalendan' ny Avrily (25 Marsa)". Nambarany mazava fa nilaza ho nahita ny daty tena izy nahafaty an' i Jesoa tao amin' ny loharano kristiana ireo olona ireo. Nefa tsy nanaiky izany daty izany i Epifana  sady nilaza fa nisy soratra hafa izay nanondro ny faha-15n' ny kalendan' ny Avrily (18 Marsa) na ny faha-10n' io kalenda io (23 Marsa). Nilaza koa i Epifana fa ny 13n’ ny kalendan' ny Avrily (20 Marsa) no tena izy, araka ny kajy nataony .

Nanapaka ny Kônsily tao Nikea tamin' ny taona 325 fa ny fikajiana ny datin' ny Paska dia atao manaraka fitsipika raikitraChristian Bonnet et Bertrand Lançon, L'Empire romain de 192 à 325, Ophrys, 1998, p.242.. Noho izany, "ny Paska dia ny Alahady manaraka ny faha-14 andron' ny Volana izay mahatratra izany fe-potoana izany amin' ny 21 Marsa na avy hatrany dia manarakaraka izany", izany hoe ny Alahady manaraka ny fenomanana voalohany mandritra na aorian' ny ekinôksa (fotoana mampitovy ny halavan' ny andro sy ny alina) amin' ny lohataona. Nisy olana nitranga taty aoriana, dia ny tsy fitovian' ny fanao teo amin' ny Fiangonana tandrefana sy ny Fiangonana tatsinanana. Tamin' ny taona 1582 dia nandray ny tetiandro gregôriana ny Tandrefana hanaovany ny fikajiana ny datin' ny Paska, nefa ny Tatsinanana nanohy ny fampiasana ny tetiandro joliana izay efa nampiasaina hatramin' izay.

 Fikajiana ny datin' ny Paska 
Ny fikajiana ny datin' ny Paska, izay fantatra amin' ny anarana hoe kômpoto (frantsay: comput), dia sarotra. Misy ny tabilao mahazatra fahizay, nefa misy koa ny algôritma izay ara-matematika kokoa ahafahana mikajy izany. Fomba fiasa novolavolain' i Carl Friedrich Gauss ny voalohany, izay ahitana fahadisoana vitsivitsy: tamin' ny 1954 (nanome ny 25 Avrily ny raikipohy raha tokony ho ny 18 Avrily) ary tamin' ny 1981 (ny 26 Avrily raha tokony ho ny 19 Avrily). Maro koa ny matematisiana izay namolavola raikipohy hafa. 

Nandroso fanavaozana ny fomba fikajiana ny datin' ny Paska ny Kônsily Ekiomenikan' ny Fiangonana tamin' ny fivoriana tampony tao Alep ao Siria tamin' ny taona 1997. Voalaza izany fanovana izany fa afaka manafoana ny fahasamihafan' ny daty eo amin' ny Fiangonana tandrefana sy ny Fiangonana tasinananaSite du Conseil Œcuménique des Églises [archive]; izany koa dia tokony ho nampiharina nanomboka tamin' ny 2001, nefa tsy nahomby.

 Fiangonana mankalaza Paska amin' ny 14 Nisana 
Nisy ny vondrona mpivavaka sasany izay nisafidy ny hankalaza ny Paska kristiana mifanaraka amin' ny datin' ny Paska jiosy, izany hoe amin' ny faha-14n' ny volana Nisana ho an' ny Fiangonan' Andriamanitra (Andro Fahafito) sy ny sasany amin' ny Batistan' ny Andro Fahafito. Tsy mankalaza Paska fa mankalaza ny ataony hoe Fahatsiarovana (anglisy: Memorial) ny Vavolombelon' i Jehovah manokanaStras.info [archive]. Mankalaza ny Paska amin' ny 14 Nisana ny Fiangonana Apôkalypsy eto Madagasikara.

 Ny hevitry ny fiangonana sasany ny amin' ny fankalazana ny Paska 
Mankalaza ny Paska kristiana ny Eglizy katôlika rômana sy ny Fiangonana ôrtôdôksa. Raha ny momba ny fankalazana ny fetim-piangonana toy ny Krismasy sy ny Advento, dia maro amin' ny fomban' ny Fiangonana Tandrefana nifandovana no efa niova na navelan’ ny fiangonana nipoitra avy tamin' ny Refôrmasiôna prôtestanta, izay ataon' ny antokom-pivavahana kristiana mihevi-tena ho mpandala ny fomba tsy mifangaroharo fa fomban' ny mpanompo sampy na miendrika fanompoana ny Papa ka efa niova beOtto, Diane L. (2007). Guess What I Discovered on the Way to Church?. Xulon Press. p. 413. ISBN 978-1-60266-349-7.. Na dia izany aza dia nihazona ny ankabeazan' ny fankalazana ao amin' ny taom-piangonana - izay efa nisy miaraka amin' ny antsipiriany maro amin' ny fomba efa nifandovana - ny sasany amin' ny fiangonana nipoitra tamin' ny Refôrmasiona (ny Loterana, ny Metôdista, ny Anglikana, ohatra), . Ao amin' ny Fiangonana loterana, ohatra, dia tsy ny Herinandro Masina ihany, fa ny Krismasy sy ny Paska ary ny Pentekôsta koa dia nohajaina miaraka amin' ny fankalazana telo andro (ilay andro voatondro sy ny andro roa manaraka; latina: triduum).

 Ny Quakers sy ny Kôngregasiônalista ary ny Presbiteriana 
Nanana ny fomba fandraisany izany fety izany ny Fiangonana prôtestanta sasany: mihevitra ireo fankalazana ireo ho zava-betaveta ny ankamaroan' ny Anabatista, ireo atao hoe Quakers ("Mpangovitra"), ny Kôngregasiônalista, ny Presbiteriana izay milaza tena ho mpandala ny madioDaniels, Bruce Colin (1995). Puritans at Play: Leisure and Recreation in Colonial . Macmillan, p. 89, ISBN 978-0-31216124-8.. 

Ny tsy fankalazany ny Paska dia miorina amin' ny ampahany amin' ny fivoasany ny 2Kôr. 6:14-16 "14 Aza mety hasiana zioga tsy antonona anareo hikambanana amin'ny tsy mino. Fa inona no iraisan'ny fahamarinana sy ny fahotana? Ary inona no iombonana'ny mazava sy ny maizina? 15 Ary inona no ifanarahan'i Kristy sy Beliala? Ary inona no iraisan'ny anjaran'ny mino sy ny tsy mino? 16 Ary inona no ikambanan'ny tempolin'Andriamanitra amin'ny sampy ? Fa isika no tempolin'Andriamanitra velona, araka ny nataon'Andriamanitra hoe: Honina eo aminy sy handeha eo aminy Aho, ary izy ho oloko." sy amin' ny ampahany amin' ny fiheverany amin' ny ankapobeny fa, raha ny fomba fanaon' ny fiangonana na ny fankalazana fety iray no tsy voasoratra ao amin' ny Baiboly, dia tsy maintsy ho zavatra noforonina taty aoriana ary tsy tokony ho raisina ho fomba na finoana kristiana marina izany fomba na fankalazana izany, noho izany dia tokony hoheverina ho tsy misy ilana azy na fahotana mihitsy aza. 

 Ny Restored Church of God 
Tsy manaiky ny fankalazana ny Paska ny antokom-pivavahana sahala amin' ny Restored Church of God (“Fiangonan' Andriamanitra Nohavaozina”), satria ataony fa avy amin' ny fomban' ny mpanompo sampy izay mankalaza ny fetin' ny lohataona noraisin' ny Eglizy Katôlika Rômana izanyPack, David. "The True Origin of Easter". The Restored . Archived from the original on . Retrieved 24 March 2011..

 Ny Vavolombelon' i Jehovah 
Manana fomba fijery mitovitovy amin' izany ihany ny Vavolombelon' i Jehovah, ka mankalaza isan-taona ny fahatsiarovana ny "Sakafo harivan' ny Tompo" sy ny nanomboana an' i Kristy amin' ny takarivan' ny faha-14n' ny volana Nisana (araka ny kajy ataony izay mivoaka avy amin' ny tetiandro hebreo). Fahatsiarovana ihany no tokony hatao, hoy izy ireo, araka ny voalaza ao amin' ny Lioka (Lio. 22:19-20) sy ny Kôrintiana (1Kôr 11:26) izay mandidy ny hahatsiarovana ny nahafatesan' i Kristy fa tsy ny nitsanganany tamin' ny maty"Easter or the Memorial—Which Should You Observe?". Watchtower Magazine.  Bible and Tract Society of . . Retrieved 11 April 2014., ary manao an' izany isan-taona izy ireo, sahala amin' ny Jiosy izay mankalaza ny Paska jiosy isan-taona.

 Ny Religious Society of Friends (Quakers) 
Tsy mankalaza na mahatsiaro ny Paska na ny fety rehetra ataon' ny Kristiana hafa ny Religious Society of Friends (Quakers), izay mihevitra fa "andron' ny Tompo ny andro tsirairay", ary ny fanomezan-danja manokana ny andro iray mihoatra noho ny hafa dia maneho fa azo anaovana zavatra tsy mifanaraka amin' ny maha Kristiana ireo andro hafa ireoJereo: Quaker Faith & practice of Britain Yearly Meeting, Paragraph 27:42.. Nandritra ny taonjato faha-17 sy faha-18 dia nenjehina noho ny tsy fankalazany fety kristiana ny QuakersQuaker life, December 2011: "Early Quaker Top 10 Ways to Celebrate (or Not) "the Day Called Christmas" by Rob Pierson Archived 6 February 2012 at the Wayback Machine..

 Ny Anarana Masina sy ny Fiangonana Velon' Andriamanitra 
Mahatsapa ny Kristiana sasany fa zavatra tokony hoheverina amin-kafaliana ny Paska: tsy fanamarihana ilay andro ihany, fa fahatsiarovana sy firavoravoana amin' ilay zava-nitranga tsarovana, dia ny fahagagana ny amin' ny nitsanganan' i Kristy ho velona. Noho izany dia mampianatra izy ireo fa tokony ho masina avokoa ny andro tsirairay sy ny sabata rehetra, ao amin' ny fampianaran' i Kristy. Tsy manaiky ny Paska kristiana ny Hebreo-Kristiana sy ny Anarana Masina (Holy Name) ary ny antokom-pivavahan' i Armstrong (sahala amin' ny Fiangonana Velon' Andriamanitra (Living Church of God) fa mankalaza kosa ny Paska jiosy amin' ny 14 Nisana. Izany dia marina ho an' ny vondrona Kristiana izay mankalaza ny Voaloham-Bolana (na Tsinam-bolana) na ny Sabata Lehibe isan-taona ho fanampin' ny Sabatan' ny andro fahafito (ankalazaina manomboka amin' ny Zoma hariva hatramin' ny Asabotsy hariva). Tohanany araka ny Soratra Masina izany amin' ny fampahatsiahivany ny ao amin' ny Kôlôsiana:"Koa aza avela hisy hitsara anareo ny amin' ny fihinana, na ny fisotro, na ny andro firavoravoana, na ny voaloham-bolana, na ny Sabata; aloky ny zavatra ho avy ireny, fa ny tenany dia an' i Kristy." (Kôl. 2:16-17)

 Jereo koa 
 Fety kristiana lehibe: Noely - Pentekôsta - Andro niakaran' i Jesoa - Advento na Fiavian' ny Tompo - Epifania - Fankalazana ny Fiakaran' i Jesoa - 
Fankalazana ny Paska: Karemy - Valo andron' ny Paska - Herinandro Masina - Zoma Masina - Alarobian' ny Lavenona - Alahadin' ny Sampan-kazo - 

 Teôlôjian' ny Paska: Zanak' Ondrin' ny Paska - Fanavotana - Famonjena - Sôteriôlôjia - Fivalozana - Hazo fijaliana - Fivoahan' ny Zanak' i Israely avy any Egipta -  Batisa - Eokaristia - Fanasan' ny Tompo - Fanekem-pinoana - Fahagagana - Fitsanganan-ko velona -
 Tantaran' i Jesoa mifandray amin' ny Paska : Fijalian' i Kristy - Fitsanganan' i Jesoa ho velona - Pesa'h - Nisàna - Fiakaran' i Kristy any an-danitra - 

 Tsiahy 
Sokajy:Fiangonana