इन्डो-इरानी भाषा परिवार

इन्डो-इरानी भाषा परिवार () या आर्यन भाषा: "The usage of 'Aryan languages' is not to be equated with Indo-Aryan languages, rather Indo-Iranic languages of which Indo-Aryan is a subgrouping."भारोपेली भाषा परिवारक सभसँ बृहत शाखा छी । ई भाषा परिवारक मातृभाषी १ अर्ब अछि । ई भाषा परिवारक भाषासभ एकेटा मूल भाषासँ विकसित भेल अछि -- मूल इन्डो-इरानी भाषा (Proto-Indo-Iranian language) जकरा आर्यन भाषा कहल जाइत छल आ ईसा पूर्व तेसर सहस्राब्दी दिस बाजल जाइत छल । ई भाषासभक उत्पति इन्डो-इरानी गणक लोकसभ केनए होइत से मान्यता अछि ।

ई भाषा परिवारकें तीन शाखामे इरानी, इन्डो-आर्यन आ नुरिस्तानी भाषासभमे विभाजन कएल जाइत अछि । मुदा कहियो कहियो दारदार भाषासभ चारिम शाखा छी कहि प्रश्न अवैत अछि । दारदार भाषासभकें इन्डो-आर्यन भाषासभ भितर वर्गीकरण कएल गेल अछि ।

भाषासभ
ई भाषा परिवारकें तीन शाखामे विभाजन कएल गेल अछि:
 इरानी
 इन्डो-आर्यन 
 नुरिस्तानी भाषासभ

ई समूहमे इन्डो-आर्यन भाषासभ दक्षिण एसियाली क्षेत्र अन्तरगत अवैत अछि आ सभसँ पैग उपशाखा सेहो छी । विश्वक सभसँ पैग भाषासभ (मातृभाषीक हिसाब सँ) इन्डो-आर्यन समूह भितर अवैत अछि: हिन्दुस्तानी भाषा (हिन्दी–उर्दु, ~५९० मिलियन), बङ्गाली (२०५ मिलियन), पञ्जाबी (१०० मिलियन), मराठी (७५ मिलियन), गुजराती (५० मिलियन), भोजपुरी (४० मिलियन), अवधि (४० मिलियन), मैथिली (३५ मिलियन), ओडिया (३५ मिलियन), मारवाडी (३० मिलियन), सिन्धी (२५ मिलियन), असामी (२४ मिलियन), राजस्थानी (२० मिलियन), छत्तिसगढ़ी (१८ मिलियन), सिन्हाली (१६ मिलियन), नेपाली (१७ मिलियन), आ रङ्गपुरी (राजवंशी) (१५ मिलियन) अछि । इरानी भाषा परिवार शाखा अन्तरगत मुख्य भाषासभमे फारसी (६० मिलियन), पश्तो (५० मिलियन), कुर्दिश (३५ मिलियन),CIA- The World Factbook: 14.7 million in Turkey (18%) , 4.9–6.5 million in Iraq (15-20%) , 8 million in Iran (10%) (all for 2014), plus several million in Syria, neighboring countries, and the diaspora आ बलोची (८ मिलियन) छी जकर कूल मातृभाषी प्रयोक्ता १४७१ मिलियन अछि । एहि भाषा परिवार अन्तरगत आओरो विभिन्न छोट छोट भाषासभ सम्मलित अछि ।

इतिहास
संस्कृत (प्राचीन इन्डो-आर्यन भाषा), अवेस्तन आ पुरान फारसी भाषासभ (प्राचीन इरानी भाषासभ) सभसँ प्राचीन इन्डो-इरानी भाषासभ छी ।

सन्दर्भ सामग्रीसभ

बाह्य जडीसभ

एहो सभ देखी

श्रेणी:भाषा-परिवार