सामवेद

सामवेदक अधिकांश ऋचासभ ऋग्‍वेदसँ ही  लेल गेल अछि । ई  वेद गीत-संगीत प्रधान छी । प्राचीन आर्यसभद्वारा साम-गान कएल जाइत छल । सामवेद चार वेदसभमे आकारक दृष्टिसँ सभसँ छोट अछि  आ  एकर  १८७५ मन्त्रसभमे  सँ ६९क  छोडिसभ ऋगवेदक अछि। केवल १७ मन्त्र अथर्ववेद आ  यजुर्वेदक मिलैत अछि । एकर बाद भी एकर प्रतिष्ठा सर्वाधिक अछि। एकर  प्रतिष्ठा अधिक होए के एक कारण गीतामे  कृष्णद्वारा 'वेदानां सामवेदोऽस्मि' सेहो कहल गेल अछि।

सामवेद यद्यपि छोट अछि  मुद्दा  एक प्रकारसँ ई  सभ  वेदसभक सार रूप अछि आ सभ वेदसभक चुनल गेल अंश एहीमे सामेल कएल गेल अछि। सामवेद संहितामे जे १८७५ मन्त्र अछि, ओहीमे सँ १५०४ मन्त्र ऋग्वेदक ही अछि। सामवेद संहिताक दुई भाग अछि, आर्चिक आ गान। पुराणसभमे जे विवरण मिलैत अछि ओहीसँ सामवेदक एक सहस्त्र शाखासभक होएके जानकारी मिलैत अछि। वर्तमानमे प्रपंच ह्रदय, दिव्यावदान, चरणव्युह तथा जैमिनि गृहसूत्रक देखैमे १३ शाखासभक पत्ता लगैत अछि। ई तेह्रमे सँ तीन आर्चासभक  शाखासभ मिलैत अछि- (१) कौमुथीय, (२) राणायनीय आ  (३) जैमिनीय। सामवेदक महत्व एहीसँ पत्ता लगैत अछि की गीतामे कहल गेल अछि की -वेदानां सामवेदोऽस्मि। (गीता-अ० १०, श्लोक २२)। महाभारतमे गीताक अतिरिक्त अनुशासन पर्वमे सेहो सामवेदक महत्ताक दर्शाएल गेल अछि- सामवेदश्च वेदानां यजुषां शतरुद्रीयम्। (म०भा०,अ० १४ श्लोक ३२३)। सामवेदमे  एहन  मन्त्र मिलैत अछि जाहीसँ ई प्रमाणित होएत अछि  कि वैदिक ऋषिसभक  ओहन वैज्ञानिक सत्यसभक ज्ञान छल जेकर जानकारी आधुनिक वैज्ञानिकसभक सहस्त्राब्दिसभके बाद प्राप्त भ सकल । उदाहरणतः- इन्द्र पृथ्वीक घुमाँवैत रोक्ने अछि। (सामवेद,ऐन्द्र काण्ड,मंत्र १२१), चन्द्रक मण्डलमे सूर्यक किरण विलीन करै के लेल ओकरा  प्रकाशित करैत अछि । (सामवेद, ऐन्द्र काण्ड, मंत्र १४७)। साम मन्त्र क्रमांक २७क भाषार्थ अछि - ई  अग्नि द्यूलोकसँ  पृथ्वीधरि  संव्याप्त जीवसभ  धरि के पालन करैत अछि। ई जलक रूप एवं गति दिनमे समर्थ अछि। अग्नि पुराणक अनुसार सामवेदक विभिन्न मन्त्रसभक विधिवत जप आदिसँ रोग व्याधिसभसँ मुक्त भ जाईके लेल एवं बचा जाई सकै के लेल, तथा कामनासभक सिद्धि होए के लेल कएल जाइत अछि। सामवेद ज्ञानयोग, गर्मयोग आ भक्तियोगक त्रिवेणी छी। ऋषिसभक विशिष्ट मन्त्रसभक  संकलन करि  गाईनक पद्धति विकसित केलक  आधुनिक विद्वान् सेहो एही तथ्यक  स्वीकार करै लगल अछि  कि समस्त स्वर, ताल, लय, छन्द, गति, मन्त्र, स्वर-चिकित्सा, राग नृत्य मुद्रा, भाव आदि सामवेदसँ ही निकलल अछि।

सन्दर्भ सामग्रीसभ

बाह्य जडीसभ
 वेद-पुराण - एतय चार वेदसभ एवं दससँ अधिक पुराण नेपाली अर्थ सहित उपलब्ध अछि। पुराणसभक एतय सुना सेहो जा सकेट अछि।
महर्षि प्रबन्धन विश्वविद्यालय -एतय सम्पूर्ण वैदिक साहित्य संस्कृतमे उपलब्ध अछि।
ज्ञानामृतम् - वेद, अरण्यक, उपनिषद् आदिमे सम्यक जानकारी
वेद एवं वेदांग - आर्य समाज, जामनगरक जालघरमे सभ वेद एवं ओकर भाष्य देल गेल अछि।
जसको उदेश्य छ - वेद प्रचार
वेद-विद्या_डट_कम 

एहो सभ देखी
वैदिक साहित्य
वैदिक काल
वैदिक धर्म
वैदिक संस्कृति
वैदिक कला
वैदिक संस्कृत