लखनऊ

लखनऊ ( ) भारतक उत्तर प्रदेशक राजधानी छी। ई शहर, लखनऊ जिला तथा लखनऊ प्रमण्डलक प्रशासनिक मुख्यालय सेहो छी। लखनऊ शहर अपन खास नजाकत तहजीववला बहुसांस्कृतिक खूबीक लेल प्रसिद्ध अछि। सन् २००६ मे ई शहरक जनसङ्ख्या २,५४१,१०१ तथा साक्षरता दर ६८.६३% छल।आइडेन्टिफिकेशन अफ माइनौरिटी कन्सन्ट्रेशन डिस्ट्रिक्ट्स  पब्लिक इन्फोर्मेशन ब्यूरो कानपुर शहरक बाद ई शहर उत्तर-प्रदेशक सभसँ पैग शहर छी। शहरक बीचसँ गोमती नदी बहैत अछि, जे लखनऊक सांस्कृतिक हिस्सा छी 

लखनऊ ओ क्षेत्रमे स्थित अछि जे ऐतिहासिक रूपसँ अवध क्षेत्रक नामसँ जानल जाइत अछि। लखनऊ एतिहासिक रुपसँ एक बहुसांस्कृतिक शहर रहल अछि। एतय शिया नवाबद्वारा शिष्टाचार, सुन्दर उद्यान, कविता, सङ्गीत तथा बढिया व्यञ्जनके सभदिने संरक्षण देनए छल। लखनऊके नवाबक शहर कऽ रूपमे सेहो जानल जाइत अछि। एकरा पूर्वक स्वर्ण शहर (गोल्डेन सिटी) तथा शिराज-ए-हिन्द क रूपमे जानल जाइत अछि। आजुक लखनऊ एक जीवन्त शहर छी जे एखन एक आर्थिक विकासक बाटदिस अछि आ ई भारतक तेज गतिशील गैर-महानगरक शीर्ष पन्द्रह शहरसभमेसँ एक छी।फास्टेस्ट ग्रोइंग सिटीज़ (१ टू १००)  | सिटी मेयर्स स्टैटिस्टिक्स | ई हिन्दी आ उर्दू साहित्यक केन्द्रमे सँ एक छी। 

 इतिहास 
लखनऊ प्राचीन कोसल राज्यक हिस्सा छल। ई भगवान रामक विरासत छल जकरा ओ हुनकर भाए लक्ष्मणकेँ समर्पित करि देनए छल। अत: एकरा लक्ष्मणावती, लक्ष्मणपुर या लखनपुरक नामसँ सेहो जानल गेल, जे बादमे परिवर्तन भऽ लखनऊ भेल। ई शहरसँ अयोध्या मात्र ८० माइलक दूरीमे स्थित अछि। एक अन्य कथा अनुसार ई शहरक नाम, 'लखन अहीर' जे 'लखन किला'क मुख्य कलाकार छल, कऽ नाममे राखल गेल छल। लखनऊक वर्तमान स्वरूपक स्थापना नवाब आसफुद्दौलाद्वारा सन् १७७५ मे कएल गेल छल। अवधक शासकसभ लखनऊके अपन राजधानी बनाए एकरा समृद्ध बनेने छल। मुदा ओकरबादक नवाब विलासी आ निकम्मा सिद्ध भेल। ई नवाबसभक काहिल स्वभावक परिणामस्वरूप लर्ड डलहौजीक फौजसभ बिना युद्ध अवधक अधिग्रहण करि ब्रिटिस साम्राज्यमे मिलेनाए छल। सन् १८५० मे अवधक अन्तिम नवाब वाजिद अली शाह ब्रिटिस अधीनता स्वीकार केनए छल। लखनऊक नवाबसभक शासन एहि प्रकार समाप्त भेल।

सन् १९०२ मे नर्थ वेस्ट प्रोभिन्सक नाम बदलि युनाइटेड प्रोभिन्स अफ आगरा एन्ड अवध कएल गेल। साधारण बोलचालक भाषामे एकरा युनाइटेड प्रोभिन्स या युपी कहल जाइत अछि। सन् १९२० मे प्रदेशक राजधानीके इलाहाबादसँ बदलि लखनऊ बनाएल गेल। प्रदेशक उच्च न्यायालय इलाहाबादमे रहल आ लखनऊमे उच्च न्यायालयक एक खण्डपीठ स्थापित कएल गेल। स्वतन्त्रताबाद १२ जनवरी सन् १९५० मे ई क्षेत्रक नाम बदलि उत्तर प्रदेश राखल गेल आ लखनऊ एकर राजधानी भऽ गेल।

चित्र दीर्घा

सन्दर्भ सामग्रीसभ

बाह्य लिङ्कसभ

एहो सभ देखी

श्रेणी:उत्तर प्रदेशक शहरसभ