Nicolaus Copernicus

Nicolaus Copernicus (Polandia: Mikołaj Kopernik; Jèrman: Nikolaus Kopernikus; 19 Fèbruwari 1473 – 24 Mèi 1543) panèka astronom, matematikawan, Kanon Katolik bân ekonom Polandia, sè ngèmbangaghi teori heliosentris (sè èpusataghi è mataarè) dâri Sistem Surya saèngghâ èghunaaghi kaangghuy èlmo. Salèrana jhughân kanon gereja, gubernur bân administrator, hakim, ahli nujum, bân dokter.

Teorina tentang Mataarè mènangka pusat Tata Surya, sè mabâli teori geosentris tradisional (sè nyaba' Bumi è pusat alam semesta), èangghep sala sèttong penemuan sè palèng penting è sakabbhina bâkto, bân aropaaghi titik awal dasar ghâbây astronomi modern bân elmo modern (sè madhateng revolusi ilmiah). Teorina aghâdhui pangaro dâ' bânnya' aspek laènna dâlem kaodi'ân manossa. Universitas Nicolaus Copernicus è Torun, sè èpaddek è taon 1945, ènyamaè kaangghuy ngormatè salèrana.

Copernicus nolès ka Paus Paulus III:

"Bâdâ pan-bârâmpan 'orèng sè sombong' sè nyoba' ngritik karya kaulâh, sè, sanajjân ta' tao matematika, kalabân ta' todhus abâli'aghi artena bâgiyân-bâgiyân dâri Alketab kaangghuy ècocokkaghi sareng tojjuwanna dhibi', bangal ngritik bân nyerang karya kaulâh. Kaulâh ta' tako' ka rèng-orèng ka'ḍinto, namong kaulâh bhâkal ngèjhu kritik rèng-orèng ka'ḍinto akadhi sè ta' èghâdhui."

Copernicus mamaso' oca'-oca' panèka dâlem karyana sè èghâdhui, On the Revolutions of the Heavenly Spheres, sè èterbitaghi è taon 1543. Parkara pamangghi sè ènyataaghi dâlem karya panèka, Christoph Clavius, pendeta Jesuit abad ke-16, ngoca', "Teori Copernicus ngandung bânnya' pernyataan sè ta' maso' akal otabâ sala." Ahli teolog Jerman Martin Luther aserro, "Orèng budhu ghâpanèka bhâkal mabâli sakabbhina elmo astronomi dâ' kacapo'an."

 Latar belakang ngangodhâdhân sè pelka' èlmo 
Lahir è tanggal 19 Februari 1473 è Toruń, sè è bâkto jârèya èbâwah pamarenta'an ordo Katolik sè èsebbhut Ordo Teutonicum, nyamana sè asli panèka Niklas Koppernigk (Mikołaj Kopernik, è bhâsa Polandia sè aropaaghi bhâsa umum è bâkto jârèya). Namong è budhi arè, bâkto molaè nolès karya-karya akademikna, abâ'na aghuna'aghi nyama Latin, Nicolaus Copernicus. Ramana, sodagar sè adagang è Toruń, andi' ana' empa'; Nikolaus panèka sè palèng ngodâ. E bakto aomor 11 taon, eppa’na sèdhâ. Paman, sè anyama Lucas Waczenrode, ngobâ Nicolaus bân tan-taretanna. Salerana abhânto Nikolaus kaangghuy ollè pandhidhighân sè beccè', mandhâr Nicolaus dhâddhi imam.

 Sombher