Perrang Alaka

Perrang Alaka (bhâsa Bâlândhâ: Alaka-oorlog; bhâsa Portugis: Guerra Alaka), èkennal jhughân mènangka perrang hatuhaha, panèka rangkaian perrang sè kadhâddhiyân antara pasakotowan Hatuhaha (Uli Hatuhaha) kalabân Portugis bân VOC è Polo Haruku.

 Sajhârâ 
Mènorot carèta lèsan sè ètotorraghi sareng bângatowa, negri panèka agabung ḍâlem Uli Hatuhaha è awwâl panèka asalla ḍâri Polo Seram (Nusa Ina). Negri-negri panèka pas kalowar ḍâri Polo Seram karana bâḍâ parkara antarsuku antarana kalompo' Alune bân Wemale. Suku-suku ghânèka alakonè parjhâlânan ka'angghuy ngongsè otabâ nyalamettaghi abâ'ân dhibi' ḍâri perrang sè ampon kadhâddhiyân. Salaèn ghânèka, prosès pangallèyan panèka jhughân bisa èsebbhut mènangka migrasi karana èlatarbelakangi sareng sèpat nomaden (lè-ngallè) ka'angghuy mennowè kabhutowan oḍi' saccara sosial bân èkonomi. Bângatowa Uli Hatuhaha panèka tapaksa aningghâllaghi Polo Seram bân nyepper è bun tèmorra Polo Haruku. Bângatowa Uli Hatuhaha panèka èsebbhuttagi asalla ḍâri Semenanjung Huamual è bâgiyân bârâ' Polo Seram.Tuanakotta, Nelson (2015). "ALAKA: Pemahaman Negeri Hulaliu dan Pelauw Terhadap Alaka Sebagai Simbol Integrasi Negeri-Negeri Hatuhaha Amarima". Magister Sosiologi Agama Program Pascasarjana FTEO-UKSW. Salatiga, Indonesia: Universitas Kristen Satya Wacana. Èyaksès tangghâl 13 Jânuwari 2026. 

 Perrang Alaka I 
È taon 1571, kadhâddhiyân perrang antarana Uli Hatuhaha kalabân bhângsa Portugis. Perrang panèka èkennal mènangka perrang alaka I. È perrang panèka, negri Tuhaha è Polo Saparua ngèrèm ḍâd-ngoḍâdhân sè èkala' ḍâri sangang soa, kalabân èpèmpèn sareng Kapitan Aipassa, Kapitan Patilapa, bân Kapitan Soumaha mènangka bhâlâ bhântowan ka'angghuy Uli Hatuhaha. Perrang Alaka I panèka kadhâddhiyân è pan-bârâmpan kennengngan, è antarana è Kabauw, Koilolo, Rohomoni, bân jhâlur sè nojjhu ḍâ' ghunong Alaka.Sa'amponna perrang lastarè, bâgiyân kapitan ḍâri Tuhaha alakonè konsolidasi bân ngaollè hasèl jhâ' pan-bârâmpan ḍâd-ngoḍâdhân ka'ḍissa ènyata'aghi ampon sèdhâ ḍâlem paperrangan Alaka I. Mayyitta ḍâd-ngoḍâdhân sè sèdhâ èkobhurraghi è kennengngan khusus sè anyama Ama Hatuhaha è ghunong Alaka. Sajjhâk bâkto ka'ḍissa, Uli Hatuhaha ngangka' sompa kalabân negri Tuhaha mènangka orèng basudara sè saterrossa èpalanggheng kalabân èkettan pela, yâkni pela bâto karang.

 Sombher