Paus Yohanes XXIII

Paus Yohanes XXIII (nyama lahèrra panèka Angelo Giuseppe Roncalli) (25 Novèmber 1881 – 3 Juni 1963) panèka kapala Gerèja Katolik bân pangobâsa Kottha Vatikan sejjhâk 28 Oktober 1958 kantos sèdhâna tangghâl 3 Juni 1963.

Roncalli panèka sala sèttong ḍâri 13 ana' sè lahèr ḍâri èbhuna sè anyama Marianna Mazzola bân eppa'na sè anyama Giovanni Battista Roncalli ḍâlem kalowarghâ tanè aghârâp sè oḍi' è Sotto il Monte, panèka dhisa è provinsi Bergamo, Lombardia."Pope John XXIII". IT: Vatican. https://web.archive.org/web/20130605050817/https://www.vatican.va/news_services/liturgy/saints/ns_lit_doc_20000903_john-xxiii_en.html Èarsipaghi ḍâri vèrsi aslina tangghâl  5 Juni 2013. Èaksès tangghâl 21-01-2026 Salèrana Ia ètahbisaghi dhâddhi imamat tangghâl 10 Agustus 1904 bân ajabat è pan-bârâmpan jabadhân, mènangka nuncio è Prancis bân dèlègasi ka Bulgaria, Yunani bân Turki. Ḍâlem sèttong konsistori è tangghâl 12 Januwari 1953, Paus Pius XII ngangka' Roncalli mènangka kardinal-imam Santa Prisca salaènna èyangka' jhughân mènangka Patriark Venesia. Roncalli sacara ta' èsangka èpèlè dhâddhi Paus è tangghâl 28 Oktober 1958 è omor 76 taon saellana sèdhâna Paus Pius XII. Paus Yohanes XXIII matakerjhât orèng-orèng sè ngarep salèrana ghun dhâddhi paus sakejjhâ' kalabân mabâdâ Konsili Vatikan Kaḍuwâ' sè asajârâ (1962–1965), sèsi partama èbukka' tangghâl  11 Oktober 1962, sè samangkèn dhâddhi arè tellasânna.

Paus Yohanes XXIII aberri' bânnya' pidato sè  semangat bâkto jhâman kapausanna.Canonisation of Blessed John Paul II and Blessed John XXIII, The National Catholic Church of the United Kingdom and Ireland, 4 Juli 2013, https://web.archive.org/web/20140407075746/http://nationalcatholic.org.uk/2013/07/05/canonisation-of-blessed-john-paul-ii-and-blessed-john-xxiii/ Èarsipaghi ḍâri vèrsi aslina tangghâl  7 April 2014. Èaksès tangghâl 21-01-2026Gormley, Beatrice (2017). Pope Francis : the people's pope. New York: Aladdin. ISBN 978-1481481410. OCLC 973067191. Salèrana aberri' pangaro rajâ ka Gerèja Katolik, kalabân mokka' ka obâna Konsili Vatikan Kaḍuwâ' tor lèbât hubunganna sareng gerèja-gerèja bân naghârâ-naghârâ laèn. Ḍâlem  politik Italia, salèrana ta' maghi para uskup ghâbây noro' urusân pèlèyan umum lokal, bân salèrana abhânto partai Dèmokrasi Kristen ghâbây alako bhâreng sareng Partai Sosialis Italia. Ḍâlem urusân internasional, Ostpolitik-ghâ maso' ka hal dialog sareng naghârâ-naghârâ komunis è Èropa Tèmor. Salèrana khusussâ jâpo' Gerèja-gerèja Ortodoks Tèmor.

Salèrana ta' sempet nyaksè'è marèna Konsili Vatikan Kaduwâ'. È bulân Sèptèmber 1962, salèrana èdiagnosis sakè' kanker tabu' bân sèdhâ bâllu' bulân saellana è tangghâl 3 Juni 1963. Parkara ghâbây kanonisasi-na èbukka' tangghâl 18 Novèmber 1965 sareng sè aghentè'è, Paus Paulus VI, sè adeklarasi abâ'na mènangka "Pelayan Tuhan". Salèrana èbeatifikasi sareng Paus Yohanes Paulus II è taon 2000. È tangghâl 5 Juli 2013, Paus Fransiskus – lèbât mukjizat kaḍuwâ' sacara tradisional èkaparlo – nyata'aghi Yohanes XXIII mènangka orèng soccè, mètorot gaya oḍi'na sè bhâghus tor dhâddhi teladan, bân polana kabhâghusân kalowar ḍâri mokka'na ka Konsili Vatikan Kaḍuwâ'. Salèrana èkanonisasi asareng Paus Yohanes Paulus II dhibi' è tangghâl 27 April 2014.Popes John Paul II, John XXIII to be declared saints in April, Fox News, 30 September 2013. https://www.foxnews.com/world/popes-john-paul-ii-john-xxiii-to-be-declared-saints-in-april/  Èaksès tangghâl 21-01-2026Antonimuthu, Rajamanickam (27 April 2014). "Pope Francis declares Popes John Paul II and John XXIII Saints" (YouTube). YouTube. Èarsipaghi ḍâri vèrsi aslina tangghâl 11 Desember 2021.  Èaksès tangghâl 21-01-2026 Paus Yohanes XXIII samangkèn èkennal mènangka sebbhudhân "Paus sè bhâghus" (Bhâsa Italia: il papa buono).

 Sombher-sombher