Bahasa Alas-Kluet

Bhâsa Alas–Kluet panèka bhâsa daerah è Sumatera sè èkoca'aghi sareng orèng Alas è Kabupaten Aceh Tèmor Lao' bân orèng Kluet è Kabupaten Aceh Lao', khususèpon è wilayah perbatasan Aceh–Sumatera Lao'. Sacara linguistik, bhâsa panèka umumna èkalompoaghi dhâddhi anggota kalowarga bhâsa Batak bân ngajhâk posisi peralihan antara Gayo, Singkil, Karo, bân Pakpak. Posisi panèka aberri' Alas-Kluet karakteristik linguistik sè khas, sè ècerminaghi dinamika interaksi budaya bân sejarah antara kelompok etnis è wilayah panèka.

 Distribusi bân pembicara 
Penutur Alas Kluet otamana ètemmoè è wilayah Tanoh Alas (Aceh Tèmor Lao') bân wilayah Kluet è Kabupaten Aceh Lao'. Jumlah penutur èparkiraaghi sekitar 195.000 èbâdâ'aghi dâri sensus awal taon 2000, sanajân data rinci sè anyar ghi' ta' èsediaaghi. È dâlem panèlitian linguistik, bhâsa panèka umumna èangghep mènangka sèttong bhâsa kalabân duwâ' dialèk otama, Alas bân Kluet, sanajân bâdâ pamangghi sè èpèsahaghi polana bhân-sabbhânna fonologis bân leksikal. Kasemma'anna dâ' bhâsa Karo Batak èbuktèaghi dâri tingkatan saleng paham sè tèngghi è antara para penutur, sè mampu aghâbây komunikasi sè relatif lancar.

 Dialèk 
È dâlem kerangka bhâsa Alas-Kluet, duwâ' dialek otama sè umumna èbhândhingaghi: dialek Alas sè èghunaaghi è Aceh Tèmor Lao' bân dialek Kluet sè èghunaaghi è Aceh Lao'.

Namong, pan-bârâmpan penelitian aberri' deskripsi sè lebbi rinci. Bhâsa Alas èkoca'aghi bâdâ tello' dialèk: Hulu (Kacamatan Badar), Hilir (Kacamatan Bambel), bân Tengah (Kacamatan Babussalam bân Lawe Alas). Samentara jârèya, pan-bârâmpan panèliti lebbi èbâgi bhâsa Kluet dâddhi tello' dialek: Manggamat, Krueng Kluet, bân Paya Dapur, sè èsebar è sabâbhân wilayah Kluet è Aceh Lao'.

Klasifikasi sè bhân-sabbhân panèka nojjhuaghi keragaman internal sè kompleks bân ècerminaghi dinamika geografis bân sosial penutur Alas-Kluet.

Sacara jhâjhârbâ'ân, wilayah Alas bân Kluet bâdâ è zona perantara antara pangaro budaya bân bhâsa dâri masyarakat paseser Aceh bân masyarakat Batak è pedalaman Sumatera Utara. Posisi panèka ampon aghâbây bhâsa Alas-Kluet serrèng èpahami mènangka jembatan budaya bân linguistik, sè ècerminaghi interaksi sè lanjhâng antar kelompok è wilayah panèka.

È bâkto jaman kolonial, wilayah Alas-Kluet èpèkkèrraghi kaangghuy èserrat dâlem unit administrasi Sumatera Utara, polana etnolinguistikna semma' dâ' masyarakat Batak. Namong, kapotosan ahèrra panèka kaangghuy nyaba' wilayah kasebbhut dâlem administrasi Aceh, pilihan sè ampon signifikan èpangaro dâ' pembentukan identitas sosial bân linguistik modern para penutur Alas-Kluet.

 Fungsi Bhâsa è dâlem Adat bân Kaodhi'ân Sabbhân Arè 
È dâlem kaodhi'ân orèng Alas bân Kluet, bhâsa bhunten namong mènangka sarana komunikasi namong jhughân mènangka pendukung otabâ sistem adat bân hubungan sosial. Bhâsa Alas-Kluet èghunaaghi kaangghuy negga’aghi nilai-nilai adhât, ajâgâ tatanan sosial, tor makowat rassa abâreng è antarana anggota masyarakat. dâlem konteks adat, bhâsa aghâdhui peran penting dâlem musyawarah, upacara tradisional, bân aberri' nasehat. Wacana tradisional èsambhâtaghi kalabân peleyan oca' sè èsambhât, simbolis, bân èmaksod, khusussa sareng para pamimpin bân para seppo tradisional. Lebat bhâsa ka'ḍinto, nilai-nilai akadhi hormat ḍâ' bangatowa, abâreng, bân tanggung jawab sosial èpaterros dâri sèttong generasi dâ' generasi salastarèna.

È dâlem kaodhi'ân sabbhân arè, Alas-Kluet abâdâhaghi bhâsa sè èkennal, èghunaaghi è dâlem kalowarga bân masyarakat lokal. Pangangghuyna mabâdâhaghi kedekatan emosional bân aghâdhui identitas sè èbâgi, khusussa è daerah padèsaan. Bhâdhân sè bhân-sabbhân bhâsa jhughân èbuktèaghi antara okara informal bân situasi adat sè lebbi formal, sè nojjhuaghi kasadaran sosial para penutur dâ' konteks sè èghunaaghi bhâsa.

Daddi, Alas-Kluet bânnè namong sarana komunikasi praktis namong jhughân abâdâhaghi media transmisi budaya bân identitas sosial. Kelestarian bhâsa panèka cè' èghântong dâ' èghunaaghina è dâlem kaodhi'ân sabbhân arè bân è dâlem bhâsa adat, sè pagghun aropaaghi landhu'an sè penting ghâbây masyarakat Alas bân Kluet.

 Sombher