Pondok Pesantren Tebuireng

Pasantren Islam Tebuireng panèka sala sèttong pesantren Islam sè palèng bhâghus è Kabupaten Jombang, Jhâbâ Tèmor, sè èpaddek sareng K.H. M. Hasyim Asy'ari tanggal 8 Agustus 1899.

 Sajhârâ 
Pesantren Islam Tebuireng èpaddek sareng K.H. Hasyim Asy'ari è taon 1899 M. Salerana maddek asrama Islam saamponna abali dâri parjhâlânanna sè ajhâr è pan-bârâmpan lembaga pendidikan terkemuka bân è Mekkah, kaangghuy alaksanaaghi elmo sè ella èkaollè.

Lambâ’na Tebuireng aropa’aghi nyamana settong dusun kènè’ e daèra Cukir, Kacamadhân Diwek, Kabupaten Jombang, Jhaba Temor. Letta’na ballu’ kilo dhari lao’na kottha Jombang, teppa’ e jalan raja Jombang-Kediri. Menorot careta lokal, nyamana Tebuireng asalla dari "kebo ireng" (kerbhu ireng). Versi laènna nyataaghi jhâ' nyamana Tebuireng èkala' dâri nyamana orèng Isra'il Majapahit sè maso' Islam bân salastarèna èpèyara è semma'na dusun.

Dusun Tebuireng lamba’ ekennal menangka sarang judhu, arampok, maleng, pelacuran, ban tengka guli se ta’ saè laènna. Nangèng, sajjegga ḍâtengnga K.H. Hasyim Asy’ari sareng moredda, pola odi’na masyarakat dusun ancor-ancoran aobâ kaangguy lebbi sae tor kalakowan se ta’ sae e Tebuireng elang samporna. Awal dâri K.H. Kegiatan da'wah Hasyim Asy'ari èpusataghi è sèttong geddhung sè aropa'aghi duwâ' kamar kènè' sè èghâbây dâri bambu anyaman (bhâsa Jawa: gedek), warung sè ella èokor ra-kèra 6 x 8 meter, sè èbelli dâri tukang wayang. Settong kamar eguna’agi kaangguy kalakowan pangajharan agama, se settonganna eguna’agi menangka kennengngan odi’ abhâreng rajina, Nyai Khodijah.

Organisasi Nahdlatul Ulama (NU) tersebar è sakabbhina provinsi è Indonesia, kalabân lebbi dâri 400 cabang. Namong, administrator NU regional kalabân aktivitas bisnis sè signifikan è antarana sè bâdâ è Jawa Tèmor, Jawa Tengnga, Jawa Bârâ', Jakarta, Sumatera Lao', Kalimantan Lao', bân Sulawesi Lao'. Samangkèn, Pondhuk Islam Tebuireng ampon maju kalaban sae tor sajan abit sajan ngaolle perhatian masyarakat.

KH Hasyim Asy’ari noro’ ngojuk panjajah dhari nagara. Hal ka'dinto èbuktèaghi bâkto salèrana makalowar resolusi jihad, sè èmobilisasi masyarakat kaangghuy ngojuk para penjajah.

 Sistem pandhidhighân 
Saterrossa, bânnya’na santrè sè dâteng kaangguy ajar ampon atamba tor sajan acem-macem. Hal ka’dinto ampon maddek Pesantren Islam Tebuireng kaangguy alaksana’agi pan-saponapan obana kabijakan se badâ hubunganna sareng pandhidhighân, akadhi asrama Islam laènna è bâkto èpadhâddhi, sistem pangajaran awal sè èghunaaghi panèka metode sorogan (siswa maos materi buku konèng dhibi' è adha'na ghuru), bân jhughân metode weton, bandongan, otabâ halqah (kyai sè maos buku bân mored sè nyadhiyaaghi artena). Kabbhi bhângon pangajaran panèka ta' èbidaaghi menorot tingkat kellas. Kamajuan è dâlem pendidikan ètandhai kalabân èsambhât buku sè èpalajhâri bân ètoro'è sareng morèd. Mata pangajhârân khusussa èfokusaghi ḍâ' èlmo aghâma Islam, hukum syariah, bân bhâsa Arab.

 Sombher