Syariat Islam

Syariat Islam (Bhâsa ) iyâ arèya hokom aghâma sè dhâddhi bagiyân ḍâri tradisi Islam. Asalla ḍâri ajhâran aghâma Islam bân èbâḍâ'aghi ḍâri tab-kètab Islam, khosossa Al-Qur'an bân hadis. È bhâsa Arab, istilah "syarah" èmaksod ḍâ' hokom Ghustè Allah sè ta' bisa èobâ bân èbhândhingaghi sareng fikih, sè èmaksod ḍâ' interpretasi ilmiah manossa.

È ḍâlem bukuna Ansāb al-Asyrāf, ahli sajhârâ Sunni al-Baladzuri sabâgiyân noro' tèknik tolèsan "alim" Ibnu Sa'd tapè jhughân aghâdhui bahan kontroversial tentang peristiwa Saqifah. Kontèn kontroversial è ḍâlem karjâ Syiah al-Ya'qubi ètolak sareng mayoritas sejarawan Sunni sè nyebbhut vèrsi palsu. Jafri, ngangghep karjâ al-Ya'qubi mènangka kompolan catheddhân sè berharga sè salamet ḍâri usaha-usaha tendensial mayoritas sejarawan Sunni sè ètekan otabâ èlangè pandangan sè bhân-sabbhân. Cathetan rembhek Saqifah sè ètolès sareng sejarawan Sunni al-Tabari èangghep lebbi seimbang, ta' apiha', bân lebbi rinci.

Akadhi sè èsebbuttaghi ḍâlem Al-Qur’an, Sorat Al-Ahzab ayat 36, manabi Allah (Islam) sareng Rasulullah ampon motossagi sèttong parkara, maka orèng Islam ta’ kèngèng ngala’ potosân laèn. Sacara implisit, manabi baḍâ parkara sè ghi’ ta’ etantowagi Allah sareng Rasulullah, maka orèng Islam bisa nantowagi potosân ghânèka dhibi’. Maksod ayât rèya è ḍâlem Sorat Al-Maidah QS 5:101 sè anyata’aghi jhâ’ hal-hal sè ta’ èjellasaghi ḍâlem sè bhâkal èsapora sareng Allah.

Orèng Islam è ḍâlem ajhâlânaghi ibâḍâ ka Allah bisa bâḍâ ḍuwâ' ya'ni syara' (usul fikkih) bân furu' syara''' (furuʿ al-fiqh''). Perran syariah ampon dhâddhi topik sè èperdebataghi è dhunnya. Bâḍâ debat tentang demokrasi, HAM, kabhibhâsan pèkkèran, hak-hak bâbinè'an, hak-hak LGBT, bân bank .   Al-Suwaidi, J. (1995). Arab and western conceptions of democracy; in Democracy, war, and peace in the Middle East (Editors: David Garnham, Mark A. Tessler), Indiana University Press, see Chapters 5 and 6; 

Pan-bârâmpan yurisdiksi è Amèrika Utara bân Indonesia ampon makalowar larangan ghâbây aghâdhui syariah, sè èbingkèng mènangka larangan ghâbây hokom aghâma. 

 Sombher