Bhâsa Ponosakan

Bhâsa Ponosakan iyâ arèya sala sèttong bhâsa Austronesia sè èghunaaghi è wilaya Belang Sulawesi Lao', panèka bhâsa sè para' pona'ah; namong empa' orèng sè ghi' bisa abhâsa Ponosakan lancar kantos Nopèmber 2014.Rachmawati. "Cerita Penutur Terakhir Bahasa Ponosakan yang Hampir Punah, Penggunanya Kurang dari 10 Orang".  Kompas. akses 2026-01-03.

 Pangalompoghân 
Kalabân orèng lokal è Sulawesi ḍâjâ, bhâsa Ponosakan serrèng sala èangghep dhâḍdhi bâgiyân ḍâri bhâsa Minahasan. Namong, tadâ' sè atokar è antara para ahlè jhâ' bhâsa panèka tamaso' ḍâ' bâgiyân bhâsa Gorontalo–Mongondow. Bâgiyân bhâsa Gorontalo–Mongondow omomma èpamaso' mènangka bâgiyân ḍâri bhâsa Filipina ; Ahlè bhâsa Austronesia Robert Blust hosos nyabâ'aghi ḍâlem bâgiyân bhâsa Filipina Tengnga Rajâ, sè jhughân tamaso' antara laènna bhâsa Tagalog bân Bisayan. Èantarana bhâsa Gorontalo-Mongondow, Ponosakan panèka sè palèng konservatif sacara fonologis otabâ struktur.

 ḍèmografi bân distribusi 
Bhâsa Ponosakan iyâ arèya bhâsa palèng tèmor ḍâri kalompo' Gorontalo–Mongondow. Bhâsa panèka ampon èghuna'aghi sareng orèng Ponosakan è wilaya Belang bân sakobengnga paleng sakonè'na molaè abaḍ ka-17.  Sabellunna Perang Dunnya II, Ponosakan panèka bhâsa mayoritas bânnè namong è Belang, namong jhughân è pan-bârâmpan pamokèman è sakitarna. Namong, laporan ḍâri taon 1920-an noddhuâghi jhâ' bhâsa panèka molaè èlang ghân sakonè' orèng sè acaca.  Obâ'ân ḍèmografis jhughân aghâdhui peran; è awwâl Perang Dunnya II, palèng sakonè'na satengnga ḍâri pandhudhu' Belang panèka orèng paḍâteng sè omomma ta' bisa abhâsa Ponosakan. È tengnga abaḍ ka-20, Ponosakan praktis ta' èajhâri polè ghâbây generasi ngodâ. Sampè' bulân Nopèmber 2014, ghi' bâḍâ 4 orèng seppo sè ghi' bisa lancar abhâsa Ponosakan.  Bhâsa Ponosakan panèka bhâsa sè palèng sakonè'na orèng sè aghuna'aghi è antara bhâsa-bhâsa Gorontalo–Mongondow. 

 Tata Bhâsa 

 Bhâsa Ghântè 
Akadhi sè omom è bhâsa Filipina, kata ghântè è Ponosakan èbhândhingaghi mènorot masala (nominatif, genitif, bân oblique); angka (tongghâl bân bânnya'); bân, hosossa ghâbây orèng sè partama bânnya', clusivity (inklusif bân eksklusif). Salaèn èbhândhingaghi bhângon tongghâl bân bhângon bânnya', Ponosakan jhughân anḍi' bhângon ètong ghâbây oca' bhâsa orèng kaḍuwâ' bân katello'. Bhâng-bhângon ghâpanèka salanjhângnga ètoro'è sareng angka, contona siyatolu ' sè katello' bân siya'opat 'sè kaempa'. Sabhâligghâ, oca’ ghântè bânnya' orèng kaḍuwâ’ bân katello’ ta’ kèngèng ètoro’è angka. Pangangghuy bhângon ètong bân bânnya' ta' èbâtesè sareng angka, sanajjân angka sè cè' ènḍâ'na akadhi ḍuwâ' otabâ tello' orèng cèndhâng èsebbhut kalabân bhângon ètong.

 Sombher