Kabasaran

Kabasaran panèka tarian perrang dâri ḍaèra Minahasa Sulawèsi Ḍâjâ.

 Asal-usullâ 
Tarian panèka aropaaghi tarian prajurit traḍisional Minahasan, sè èangka' ḍâri oca'; "Wasal," artèna ajâm lakè' sè èketthok jhenggherrâ sopajâ lebbi galak è nalèkana aperrang. 

Tarian panèka èèrèngè sareng sowarana tambur tor / otabâ gong kènè'. Alat musik sè èpokol akadhi Gong, Tambur, otabâ kolintang sè èsebbhut "Pa' Wasalen," tor para penarina èsebbhut Kawasaran, sè artèna atari sambi nèro gerrakan ḍuwâ' ajâm sè aperrang, sami kalabân tarian Cakalele ḍâri Maluku. Lambâ' tarian panèka èsebbhut Sakalele tor è buḍi arè èsèḍerhanaaghi kalabân pangaro gerrakan Quadrille.

Oca’ Kawasalan panèka pas aobâ dhâddhi “Kabasaran” sè aropa’aghi gabungan ḍâri ḍuwâ’ oca’ “Kawasal ni Sarian” “Kawasal” artèna abhâreng tot noro’è gerrakan tari, manabi “Sarian” èngghi panèka panglima perrang sè mimpin tarian prajurit traḍisional Minahasan. Perkembângan bhâsa Melayu Manado lajhu ngobâ horop “W” dhâddhi “B” saèngghâ oca’ panèka aobâ dhâddhi Kabasaran, sè saongghuna ta’ ngaghungè hubungan sakalè sareng oca’ “rajâ” è ḍâlem bhâsa Inḍonèsia, namong akhèrra dhâddhi tarian sambutan mongghu para pongghâbâ-pongghâbâ.

È jhâman lambâ’, para penari Kabasara, coma dhâddhi penari è ḍâlem upacara-upacara adhât. Namong, è ḍâlem kaoḍi'ânna sabbhân arè, rèng-orèng panèka orèng tanè tor orèng biyasa. È bâkto Minahasa bâḍâ è ḍâlem kabâḍâ'ân aperrang, para penari Kabasaran pas dhâddi Waraney.Switzy Sabandar. "Transformasi Tari Kabasaran, Dulu Tarian Perang Kini Jadi Tarian Penyambut Tamu". Liputan 6. 2025-05-26. Aksès 2025-12-29.

 Bentu' Gerrakna 
Bentu' dhâsar ḍâri tarian panèka bâḍâ sanga' gerrakan peḍḍhâng (santi) otabâ sanga' gerrakan tombâk (wengkouw) kalabân posisi jhâran 4/4 sè kadhâddhiyân ḍâri duwâ' langkah ka kacèr tor duwâ' langkah ka kangan. Bâng-sèbângnga penari kabasaran ngaghunghè sèttong sanjata sè tajhem sè tamaso' wârisân ḍâri bângatowana, karana penari kabasaran panèka penari sè toron temurun. Tarian panèka umumma aropa'aghi tello' aksi (saongghuna bâḍâ lebbi ḍâri tello', namong è jhâman samangkèn ampon jarang èlakonè). Kalakowan panèka aropa'aghi:

 Cakalele, sè asalla ḍâri oca' "saka" sè artèna "perrang," tor "lele," sè artèna ka'berka' tor aca'-lonca'. Kalakowan panèka lambâ' ètariaghi nalèkana prajurit èntar aperrang otabâ è bâkto abâli ḍâri perrang. Otaba, lalakon panèka nojjhuaghi keganasan perrang kaangghuy tamoy sè èhormatè, kaangghuy aberri' rassa aman ḍâ' tamoy sè ḍâtâng bahwa sètan tako' aganggu tamoy sè èhormatè è bâbâna kawalna para penari Kabasaran.
 Tahap kaḍuwâ' panèka èsebbhut Kumoyak, sè asalla ḍâri oca' "koyak," artèna ngayunaghi sanjata sè tajhem, akadhi peḍḍhâng otabâ tombâk kaattas kabâbâ, maju nyorot kaangghuy matennang dhibi' ḍâri pegghelle è bâkto aperrang. Oca' "koyak" dhibi', bisa jhughân ngaghungè artè abujuk roh-erroh ḍâri pihak moso otabâ moso sè ampon èpate'è è perrang.
 Lalaya’an. È bâgiyân panèka para penari atari kalabân bèbas tor senneng aleppasaghi dhibi'in ḍâri rassa pegghel, akadhi atari "Lionda" kalabân tanangnga è tèng-tèngan tor tarian senneng laènna. Sakabbhina tarian panèka èdhâsaraghi ḍâ’ parèntana pamimpin tarian sè èsebbhut “Tumu-tuzuk” (Tombulu) otabâ “Sarian” (Tonsea). Parènta sè èparèngè ngangghuy bhâsa sub-etnik Tombulu, Tonsea, Tondano, Totemboan, Ratahan, Tombatu, sareng Bantik. È ḍâlem tarian panèka, sadhâjâ penari kodhu nampilaghi èkspresina sè galak tor ta' ollè mèsem, kajhâbâna è bâkto babak lalayaan, èka'ḍimma para penari ollè mèsem kalabân senneng.

 Sombher