Semur

Semur panèka kakanan Inḍonèsia sè èkaghâbây dâlem dhâghing sè èola è dâlem saos coklat kentel sè èghâbây dâri kecap manès, rendang, bhâbâng bombay, pala, bân cengkè. Kecap manès sè èghâbây dâri kacang kedèl celleng aropaaghi bahan sè palèng otama dâlem proses aghâbây semur polana afungsi kaangghuy makowat rassana, namong kodhu pagghun arassa'aghi harmonis kalabân bahan-bahan sè laènna. Salaèn bahan-bahan otama dâri dhâghing bân kentang, semur jhughân èkennal dâri bânnya' variasi è dâlem panyajianna, akadhi ètambâi tahu, tempe, tèllor, jhuko', bân bahan-bahan laènna metorot selèra orèng è bhân-sabbhân wilayah.

 Etimologi 
Semur asalla dâri bhâsa Bâlândhâ "Smoor," sè artèna kakanan sè ella èola on-laon kalabân tomat bân bhâbâng. "Smoor" è bhâsa Bâlândhâ jhughân artèna braising, tèknik masak sè èbâgi dâ' dhâghing sè èkellah è attas apoy sè kèni' kantos dhâddhi powa.

 Sajhârâ bân asal mowasal 
Sajhârâh noddhu'aghi jhâ' kakanan dhâghing rebus sè èbumbui ampon èkennal è Inḍonèsia molaè abad ka-9 Masehi. Hal ka'dinto èbuktèaghi dâlem pan-bârâmpan prasasti, relief kuil, bân kakawin Jhâbâ (kakanan tradisional Jhâbâ) sè ngajhâri "Ganan, hadanan prana wdus," otabâ "sayur kerbu bân embi' sè èhidangaghi." Namong, ponapa kakanan kerbuy bân embi' panèka padâ sareng semur ghi' ta' jellas.

Sajjhek abâd-abad, Inḍonèsia, sè bâdâ è jhâlân dhâghâng global, ampon èkennal polana rempah-rempah alami sè soghi. Rasa-rasa eksotis dâri rempah-rempah panèka manajhè' para dhâghâng bân imigran dâri bhân-sabbhân naghârâ ka Nusantara bân ngalakonè ekspedisi. Para dhâgâng bân pendatang ka'dinto bhân-sabbhân abhâkta kabhudhâjâ'ânna dhibi', sè on-laon acampor sareng kaodi'ân sabbhân arè orèng pribumi Inḍonèsia. Camporan panèka mabâdâ'aghi interaksi bhudâjâ bân perkembangan tradisi Inḍonèsia sè unik, è antarana tradisi kuliner. Rasa khas dâri rempah-rempah Inḍonèsia, èkombinasiaghi kalabân macem-macem tèknik masak, ampon ngasèllaghi masakan sè unik akadhi semur, masakan sè ampon bâdâ molaè taon 1600.

Interaksi antara masyarakat Bâlândhâ bân Inḍonèsia, khususèpon è dâlem nyadhiyaaghi kakanan, jhughân aghâbây kontribusi dâ' perkembangan rassa semur. Kakanan panèka, sè ella èkennal mènangka kakanan pokok è pesta-pesta Bâlândhâ, asalla dâri oca' Bâlândhâ 'smoor', sè èterjemahaghi dâ' 'semur' (oca' ènjhâman). 'Smoor' è bhâsa Bâlândhâ artèna kakanan ampon èkellah on-laon kalabân tomat bân bhâbâng. Sala sèttong buku masak sè palèng kona bân palèng komprehensif sè adokumentasiaghi resep è Hindia Bâlândhâ, Groot Nieuw Volledig Oost-Indisch Kookboek, sè èterbitaghi è taon 1902, ngandung ennem resep semur (Smoor Ajam I, Smoor Ajam II, Smoor Ajam III, Smoor Bandjar van Kip, Smoor Van Kip, Smoor van Bansche Kip). Buku panèka makowat jhâ' smoor, sè èkoca'aghi semur, panèka kakanan sè èkembhângaghi è dâpor Hindia, komunitas peranakan Èropa. 

 Sombher