Sam Ratulangi

Gerungan Saul Samuel Jacob Ratulangi (5 Novèmber 1890 – 30 Juni 1949), lebbi èkennal kalabân nyama Sam Ratulangi, panèka sala sèttong politisi, wartawan, bân ghuru dâri Sulawesi Lao', Inḍonèsia. Salèrana panèka Pahlawan Nasional Inḍonèsia. Ratulangi jhughân serrèng èsebbhut tokoh multidimensi. Salèrana kalonta kalabân filsafatna: “Si tou timou tumou tou” se artèna: manossa coma bisa èsebbut manossa manabi bisah mamanusia’aghi orèng laèn. Ratulangi tamaso' Panitia Persiapan Kamardhikaan Inḍonèsia sè ngasèllaghi Konstitusi RI bân aropa'aghi Gubernur Sulawesi sè partama.

 Biografi 

 Kaodi'ân awwal 
Ratulangi èlahèrraghi è tangghâl 5 November 1890, è Tondano, Minahasa, sè è bâkto jârèya tamaso' bâgiyân dâri Hindia Bâlândhâ. Bâ'na panèka pottrana Jozias Ratulangi bân Augustina Gerungan. Jozias panèka guru è Hoofden School (sakola'an menengah ghâbây na'-kana' kapala dhisa) è Tondano. Salèrana narèma pelatihan ghuru è Haarlem, Bâlândhâ, sekitar taon 1880. Augustina panèka pottrana Jacob Gerungan, Kepala Distrik (Mayoor) Tondano-Touliang.

Ratulangi molaè pendidikan è sakola'an SD Bâlândhâ (Europeesche Lagere School), saterrossa nerrossaghi pendidikan è Hoofden School, kaduwâ'na è Tondano. Taon 1904, èpon mangkat ka Jâbâ kaangghuy maso' ka Sakola'an Pendidikan Kedokteran Hindia (STOVIA) samarèna narèma beasiswa dâri sakola'an kasebbhut. Namong, è bâkto dhâpa' ka Batavia (samangkèn Jakarta), salèrana aobâ pèkkèran bân motossaghi kaangghuy asakola è SMA tèknik Koningin Wilhelmina. Ratulangi lulus è taon 1908 bân molaè alako è pambangunan rèl karèta api è wilayah Priangan bârâ' Jhâbâ Bârâ'. è dissa' èpon ngalami perlakuan sè ta' adil dâlem hal opah bân akomodasi èbandhingaghi sareng karyawan Indo (Eurasia).

 Bâkto è Eropa 

 Pendidikan è Bâlândhâ bân Swiss 
Taon 1911, Ratulangi molè ka Minahasa amarghâ èbuna sè sakè’ parana bân sèdhâ tangghâl 19 November 1911. Eppa’na la sèdhâ è bâkto bâdâ è Jhâbâ. Samarèna embu’na sèdhâ, Ratulangi bân tarètan binè’na sè kaduwa agi-gigi tana sangkolanna orèng towana. Ratulangi rèncanana aghâdhui pèssè sè ètarèma kaangghuy mabiayai pendidikanna è Eropa. Ḍâpa’ ka Amsterdam taon 1912 bân nerrossagi pangajhiân sè ella èmolaè è tana Jhâba tapè ta’ lastarè karana èbuna sakè’. È taon 1913, èpon narèma sertifikat kaangghuy ngajhâri matematika è tingkat sakola'an menengah (Middelbare Acte Wiskunde en Paedagogiek).

Ratulangi nerrossaghi pangajhârân è universitas è Amsterdam ghâbây duwâ' taon polè. Tapè, abâ’na ta’ bisa mamarè sakola’anna polana ta’ èbâghi noro’ ujian. Peraturan universitas èparlowaghi kaangghuy andi' ijazah SMA. Ratulangi ta' andi' sertifikat, polana ta' perna lastarè ajhâr è Hogere Burgerschool (HBS) otabâ Algemene Middelbare School (AMS). È attas saran dâri Pak Abendanon, orèng Bâlândhâ sè simpati dâ' orèng-orèng Indonesia (sè èsebbhut Hindia è bâkto jârèya), Ratulangi maso' bân ètarèma è Universitas Zurich è Swiss. È taon 1919, èpon ollè gelar Doktor der Natur-Philosophie (Dr. Phil.) è Exact Sciences bân Natural Sciences dâri universitas.

 Sombher