Tongsèng

Tongsèng panèka ghâjheng daging Jawa Tengnga kalabân saus rempah sè soghi, akadhi gulai namong kalabân rempah sè lebbi tajem bân serrèng ècamporaghi sareng kol sè èiris, tomat, bân kecap manès, sè dhâddhiyâghi kombinasi unik dâri rassa sè gurih, manès, bân pedas, umumna aghuna'aghi daging embi' tapè bisa jhughân asalla dâri daging sapè otabâ ayam, akadhi Solo bân Yogyakarta, kalabân sejarah pangaro budaya Timur Tengah. E tatar Madurâ, tongsèng kèngè’ sabhâgiyân olâ’an dâgeng se nyambhâng tradisi lâmâ bân pangarôh budaya Jâwâ, nanging taretan Madurâ ngèmbângângna kalaban ciri khas sorangan, utamana dâri pangangguyân bumbhu se kèngè’ langkung tègas bân tajâm.

Tongsèng biasana kaolâ dâri dâgeng kembhing, sanajan e pârêmbhângan sabhâgiyân masyarakat jughâ ngangguy dâgeng sapi. Dâgeng se kaangguy biasana dâgeng se èngghi’ bân èta’, se kaolâ ngangguy carâ dipotong lebbhâ bân èmasak satèllâh dibersè’ kalaban tèlèngâ. Bumbhu utama tongsèng taretan dâri bawâng mèrah, bawâng poteh, ketumbâr, jèngko’, bân merica, se kaalusâng bân kaṭambâ kalaban santan bân kaldu dâgeng. E Madurâ, pangangguyân cabbi biasana langkung bènyâ’, saèngghâ rasa pedhâ bân gurih kaasa langkung kènè’.

Carâ masak tongsèng dimolè dâri nûmis bumbhu alus satèllâh kalaban minyak bân sèrèh, dâun salam, bân lengkuas. Satèllâh bumbhu arômâ, dâgeng kaḍhâbângâng bân kaaduk satèngghi’ mateng. Santan bân kaldu kaṭambâ alon-alon, satèngghi’ kaolâ ngantos kuahna kental bân rasa nyatâ. Sabhâgiyân versi tongsèng Madurâ jughâ ngangguy kol, tomat, bân cabbi ijo se kaṭambâ e ahir masakan kaangguy ngèmbângâng rasa se sègâr.

E tatar sosial budaya, tongsèng remma’ kaolâ bâri-bâri e acara-acara khusus, sapèrtè rèya’an, selamatan, atâwâ kumpulan keluarga. Olâ’an èngghi’ ta’ namung kaangguy pangangguyân jasmani, tapi jughâ ngandhârâ makna kebersamaan bân rasa syukor. Tongsèng kaangguy simbol kaabbhârâ bân kabersèngan masyarakat, sabab proses masakna biasana kaḍhâbângâng barèng-barèng bân kaator dâri taretan se salèng tolong.

Kalaban rasa se kèngè’ khas, arômâ se kènè’, bân tèknik masak tradisional, tongsèng Madurâ kaangguy bukti kakayaan kuliner daerah se patut kaalèstarèkâng. Olâ’an nika’ ta’ namung ngalampângâng selera lokal, tapi jughâ ngabângâng identitas budaya Madurâ se kuat bân ajhâgâ tradisi turun-temorun.

 Sombher