Dismenorea

Dismenorea otabâ sè biyasana èsebbhut senggugut, iyâ arèya rassa sakè' bân nyèlo è tabu' neng bâkto haid sè bisa aganggu kalakowan bân bhuto èyobhâdhin. 30-75% rèng binè' sè sakè' rèya bhuto èyòbhâdhin.Laila, Nur Najmi (2011). Buku Pintar Menstruasi. Yogyakarta: Buku Biru. ISBN 978-602-978-802-0. Etiologi bân pathogenesis ḍâri dismenore sampè' satèya ghita' jellas. Dismenorea asalla ḍâri bhâsa Yunani. Dysmenorhoea, oca' dys artènna malarat, nyèlo, abnormal; Meno artèna bulân; bi' rrhea sè artèna aliran. 

 Macemma 

 Dismenorea primer 
Dismenorea Primer panèka nyèlo haid benni karana kelainan ginekologik.

 Sabâb 
Psikis; (konstitusionil, anemia, kâlessoan, TBC); (obstetric: cervic sempèt, hyperanteflexio, rentroflexio); endrokrin (kadar prostalandin atamba, hormon steroid seks, kadar vasopresin tinggi). 

 Etiologi 
Nyeri haid ḍâri bâgiyân tabu' ajhâlân ka bâgiyân blekang bân pokang, torkaḍhâng abhâreng bi' mual so ngota, diare, sakèk cèta' bi' emosi labil.

 Terapi 
Psikoterapi, analgetika, hormonal.

 Sinkronisasi siklus haid è kalompo' bâbinè' 
Èebbutaghin riset è Wellesley College, Amerika Serikat è taon 1971, ngelapor aghin bâḍâna fenomena siklus menstruasi rèng binè' sè bâḍâ neng ḍâlem kalompo' interaksi sosial sè intim bisa abhârengan. Hipotesis nyebbhut jhâ' bâḍâ hubungan sè semma' antara rèng binè' sakanca'an bi' siklus haid è hormon ḍâlem bhâdhânna.Mcclintock, Martha K. (1971-01). "Menstrual Synchrony and Suppression". Nature. 229 (5282): 244–245. doi:10.1038/229244a0. ISSN 1476-4687.

 Sombher