Celle (ènmaènan)

Celle panèka èn-maènan tradisional sè asalla dâri sèttong daerah è Sulawesi Tèmor Lao'. Jughân ènyamaè Selle sareng masyarakat Kacamadhân Lasolo tor Sampara. Bisa jhughân asalla dâri bhâsa Bugis otabâ dialèk Kendari, èpangaro dâri dialèk Bugis, polana wilayah panèka kabânnya'an Bugis. È dâlem bhâsa Kendari (bhâsa Tolaki), namong bâdâ istilah seleko, sè èmaksod dâ' bhâdhân panyempenan nasè' sè kadhâddhiyân dâri lembaran buluh sè ègulung kaangghuy abhângon drum. Hal panèka kamungkinan èkabâliaghi dâ' permainan sè è dhâlemma para pemain nyoba' abhâla perimeter permainan kaangghuy nyegghâ lawanna maso' bân nyerang. Sajjhek penjajahan Jeppang è Sulawesi Tenggara, èn-maènan panèka ampon èkembanganghi è Kabupaten Kendari. Nangèng, mètorot tradisi orèng Tolaki sè bâdâ è Kabhupaten Kendari, pamaènan panèka aropa’aghi ciptaan dhibi’. Pencipta pamaènan panèka pagghun misteri. Namong, èparkiraaghi ampon lebbi dâri satengnga abad. Pamaènan panèka biyasana èkamaèn sareng na’-kana’ sakola’an è bâkto asar otabâ malem.Celle di Situs Warisan Budaya Takbenda Indonesia, Kemdikbud, Èakses tangghâl 24 Desember 2025

 Panjâlasan 

 Panjâlasan permainan panèka tamaso': 
Jumlah, omorra, bân jenis kelamin pamaèn èbâgi dâ' duwâ' kalompo' sè aperjuangan, bhân-sabbhânna andi' nyamana dhibi'. Bâng-sèbâng kalompo' bâdâ 4 kantos 7 orèng, kalabân ketentuan jhâ' bhân-sabbhân kalompo' andi' jumlah anggota sè padâ. Omor rata-rata 9 kantos 15 taon. bisa èmaènaghi sareng na'-kana' lake', paraban, otabâ ècamporaghi kaduwâ'na. Permainan panèka namong parlo lapangan sè rata, ta' andi' rebba, bân lebur. E lapangan, egambar lingkaran kalaban jari-jari ra-kera 3 meter.

 Pemaènan panèka èmaènaghi akadhi è bâbâ panèka:
 Sabellunna molaè, bhân-sabbhân kalompo' kodhu nantowaghi anggotana, sala sèttongnga abâdâhaghi kapten. Ḍuwâ' pamimpin ghâpanèka amaèn ghâbây nantoaghi kalompo' sè kemma sè bhâkal dhâddhi panjaga bân penyerang pertama, kalompo' sè kala abâdâhaghi panjâgâ
 È tahap pertama, kelompok sè mennang nyarèh kennengngan èsèmpen bân nyarèh wilayah lawan, rèng-orèng rowa ngabâs arèa pertahanan lawan
 È tahap kaduwâ', anggota kelompok sè nyerang abâli dâri ngèbâ kaangghuy nyerang arèa pertahanan lawan (panjâgâ ketat ajaga area pertahanan saènggâ lawan ta' maso' sabellunna bisa nyèdding bâgiyân badan sè nyerang. È sisi laèn, penyerang nyoba' èhindari jangkauan lawan bân     maso' ka ghâris pertahanan lawan kalabân ta' èsentuh garis pertahanan     kalabân aman.
 Tahap se kapeng tello’, bâḍâ pangejaran sareng pangawal kalompo’na panyerang sè ampon nyander ka garis pertahanan kalaban garis lurus (tâḍâ’ abhâlik). Penyerang bisah lolos dâri jangkauan lawan kalabân nondhu' sakone' dâri garis lolosna tapè kodhu ta' kalowar dâri bâtes lapangan sè ella ècèptaaghi.
 È tahap sè kapèng empa', manabi orèng sè nyerang ètangkep (berhasil èsèddhing) sareng panjâgâ, maka orèng sè èmaksod èangghep ampon matè. Namong, manabi sala sèttong anggota sè nyerang berhasil maso' ka arèa pertahanan lawan, rèng-orèng panèka kodhu aserro "Celle" bân ngangka' tanang kaduwâ'na mènangka tandhâ kamennangan (è bâkto jârèya, èjhârbâ'aghi sèrang sè ghi' ta' labu èpaèlang bân ènyata'aghi kamennangan ghâbây kelompok sè nyerang.
 Tahap sè kapèng lema' panèka tahap aoba peran è antarana duwâ' kalompo' (obâ'ân peran èlakoni manabi kabbhi anggota sè nyerang labu sabellunna sala sèttong dâri rèng-orèng kasebbhut bisa maso' ka arèa pertahanan lawan). Manabi kadhâddhiyân ka'dinto, kalompo' panjâgâ     langsung ajhâlân kaangghuy nyarè kennengngan ngèbâ è sekitar area pertahanan lawan, è bâkto kelompok sè sabellunna abâdâhaghi penyerang     kodhu langsung maso' ka lingkaran pertahanan bân ngabâs sabban gerakan     lawan sè siap ngèbâ bân maso' ka area pertahanan.