Cakraningrat IV

Panembahan Cakraningrat IV, asma laèn ḍâri Raden Djoerit, panèka marènta tor nyèppowè Madhurâ Bârâ' (marènta 1718–1746). Paḍâ sè sabellunna ta' kasokan kakobasa’anna rato Mataram. Setiyanto, Agus (2001). Elite pribumi Bengkulu: perspektif sejarah abad ke-19. Balai Pustaka. hlm. 68. ISBN 9789796666102.Salèrana lebbi senneng hubungan dhâghâng langsung sareng Perusahaan Hindia Timur Belanda (VOC), hal sè jughân ta' èkalèburi VOC. Salaènna jârèya, Cakraningrat dhibi' bhâji' ḍâ' Amangkurat IV, rato Mataram (marènta taon 1719–1726), bân ta' kasokan ajhâlân nyabis ka karaton Kartasura. Amarghâ tako' èracon mon ngalakonè jârèya.

Amangkurat sèdâ è taon 1726, bân èghântè sareng pottrana sè aomor 16 taon, Pakubuwana II (marènta 1726–1749). Kacarèta hubunganna antara Mataram sareng Cakraningrat molaè akor. Bhuktèna  Cakraningrat IV akabin sareng R. Ayu Lengis/R. Ayu Demis, sala sèttong alè’na PB II. Hubunganna Cakraningrat IV sareng Mataram dhâddhi lebbi semma’.

È ahèr taon 1730-an, kakobâsaan Cakraningrat e Jhâbâ Tèmor atambhâ ngancam kakobâsaanna Bhâli è wilaya Blambangan.

È bulân Juli 1741, pasukan Mataram nyerrang garnisun VOC è Kartasura. Panglima garnisun, Johannas van Elsen, ètangkep bân èpate'è, bân benteng VOC èbongkar. Kadhâddhiyân panèka aropaaghi lanjutan ḍâri kadhâddhiyân Geger Pacinan è Batavia (9 Oktober 1740). Pakubuwana motossaghi kaangghuy adhukung pemberontak Thionghoa sè nantang kontrol VOC è wilaya Pasèsèr.

Pasukan militer sè bisa èajhak VOC kaangghuy anegosiasi coma Cakraningrat IV. Bân papangghiyân èmolaè, bân Cakraningrat IV akhèrra saroju' kaangghuy abhânto arebbu' bân mabhâli karaton Surakarta ḍâ' pongghâbâna sè salerressa kalabân syarat, manabi sukses, Gunong Lawu tèmor bhâkal èparèngngaghi kakobâsa'an ka toronanna bân kalowargana. VOC saroju' ḍâ' negosiasi. Cakraningrat IV nyerrang Jhâbâ Tèmor bân   VOC ngaollè polè wilayana è Pasèsèr.

Maskè pemberontak Thionghoa kalah ḍâ' ka VOC, tapè orèng Jhâbâ ta' coma curigâ ka VOC namong jhughân curiga dâ' Pakubuwana. Pemberontak Jhâbâ ngangkat Raden Mas Grendi (sè èsebbhut jhughân Sunan Kuning), sala sèttong ponakanna Amangkurat III sè aomor 12 taon, mènangka Susuhunan anyar.

È bulân Juni 1742, para pemberontak arèbhut Kartasura. Pakubuwana bân Kapten van Hohendorff dhuli bhuru ka Ponorogo. Akhèrra Pakubuwana nyo’on bantowan ḍâ’ Cakraningrat IV. È bulan November pasukan Cakraningrat arebbhu’ polè Kartasura. Kartasura bâḍâ è bhâbhâ kakobasa’anna orèng Madhurâ. Cakraningrat IV ampon arebbu' Kraton bân mahkotana, namong kalabân kasatriyana, Cakraningrat IV mabhâli Kraton, sè bhunten ghâpanèka pongghâbâna, ḍâ' pongghâbâ sè lerres bân mabhâli tahta ḍâ' pongghâbâna sè lerres, Sunan Pakubuwono II.

Cakraningrat IV ngangghep jasa-jasana aparèng Jhâbâ Tèmor. Saèngghâna Perusahaan Hindia Timur Belanda (VOC) ngoddi anegosiasi polè è bulân Juli 1744 namong ètola'. VOC justru èngkar ka janjina bân bulân Februari 1745, ènyataaghi Cakraningrat mènangka pengkhianat. Cakraningrat IV ngangka’ sanjata ban nyerrang Madhurâ Tèmor. 

Awalla, pasukan VOC kala, tapè mennang kèya dhi-budhina, Cakraningrat tapaksa bhuru ka Banjarmasin. Cakraningrat IV, asareng Sasradiningrat, Ranadiningrat, Raden Ayu Roman, Raden Ayu Sugih, sareng Raden Ayu Demis, bhuru dâri Sembilangan ka Arosbâjâ, pas ka Banjarmasin. Ta' sampè' ahèr taon 1745 Cakraningrat IV ètangkep è Banjarmasin, è bâkto mènta partolongan ka armada Inggris wilaya jârèya. Salèrana nyarè kennengan anyar è Banjarmasin, ngarep olle sokongan Inggris; usahana parcoma, sabhâb abâ'na justru ètangkep è dhissa' bân èpassra'aghi ka VOC, pas èkèrèm ka Tanjung Pangarep.

Sultan Banjarmasin hianat bân massra’aghi dâ’ VOC. Cakraningrat èghibâ ka Batavia, saterrossa èbhuwâng ka Tanjung Harapan (bhâsa Bâlândhâ: Kaap de Goede Hoop) è Afrika Lao' è taon 1746. Amarghâ ka'ḍinto èkaolle julukan dâri orèng-orèng mènangka Panembahan Siding Kaap. 

 Sombher