Pakubuwana X

Sri Susuhunan Pakubuwana X (aksara Jhâbana: ꧋ꦯꦩ꧀ꦥꦺꦪꦤ꧀ꦢꦊꦩ꧀ꦲꦶꦁꦏꦁꦯꦶꦤꦸꦲꦸꦤ ꧀ꦑꦁꦗꦼꦁꦯꦸꦱꦸꦲꦸꦤꦤ꧀ꦦꦏꦸꦧꦸꦮꦤ꧇꧑꧐꧇ serrèng èsèngkèt mènangka PB X; 29 Nopèmber 1866 – 20 Februwâri 1939) panèka susuhunan (sunan) Sunanatè Sorâkarta sè marènta molaè taon 1893-1939. Salèrana aghântè ramana, Susuhunan Pakubuwana IX, dhâddhi Susuhunan Sorakarta saamponna Pakubuwana IX sèdhâ â tangghâl 16 Maret 1893. Ḍu mingguh saterrossa, Pakubuwana X resmi èresmiyaghi dhâddhi Susuhunan è tangghâl 30 Maret 1893.

Pamarèntah Republik Inḍonèsia nantowaghi Pakubuwana X mènangka Pahlawan Nasional Inḍonèsia polana jasana bân peran aktifna dâlem gerakan nasional, merintis pembangunan infrastruktur, pembangunan sosial ekonomi, pembangunan kasèhatan, bân pendidikan umum, bân jhughân pembentukan identitas nasional bân integrasi nasional. È dâlem gerakan nasional, Pakubuwana X aḍukung para perintis perjuangan nasional kalabân nyâḍiya'aghi fasilitas, sokongan matèri, kauangan, bân moral. Salèrana jhughân aghâdhui peran dâlem abhânto gerakan Budi Utomo bân madhâddhiyâghi Sarèkat Dhâghâng Islam (Serikat Buruh Islam).

 Kaoḍi'ân awwal 
Pakubuwana X lahèr kalabân asma Gusti Raden Mas Sayyidin Malikul Kusna (nyama temor), pottrana Pakubuwana IX bân rajina, Kanjeng Raden Ayu (KRAy.) Kustiyah, samarèna èparèngè gelar GKR. Pakubuwana, lahèr tangghâl 29 Nopèmber 1866. È bâkto aomor tello taon èpajhâng èpadhâddhi pangeran mahkota, kalabân ajunan Kangjeng Gusti Pangeran Adipati Anom (KGPAA) Amangkunagara Sudibya Rajaputra Narendra ing Mataram VI.

Carèta kalahèranna ècerminaghi hubungan sè korang harmonis antarana Pakubuwana IX bân R.Ng. Ranggawarsita, penyair karaton sè kalonta. Bâkto KRAy. Kustiyah nganḍung, Pakubuwana IX atanya ka Ranggawarsita apa ana’na sè bhâkal lakè’ otaba binè’. Ranggawarsita nyaot jhâ’ bhâkal hayu otâbâ bâbinè'. Pakubuwana IX kacèbâ, nyangka ana’na bhâkal raddin, parabân, èpon ngarep pangeran mahkota dâri KRAy. Kustiyah. Saabidda pan-bârâmpan bulân, Pakubuwana IX apowasa bân meditasi, ngarep ana'na ta' parabân. Akhèrra, KRAy. Kustiyah rèmbi’ lalakè’. Pakubuwana IX kalabân bangga nuddhu' Ranggawarsita polana ta' èkennal.

Ranggawarsita nerrangngagi jhâ’ istilah “hayu” bannè artèna “ayu” otaba “bagus,” tapè aropa’aghi singkatan dâri “rahayu,” artèna “aman.” Ngèḍing jawabanna Ranggawarsita, Pakubuwana IX apangrasa èco-koco, karana ampon abulân-bulân èpaksa apowasa. Kakorangan harmoni è dâlem hubungan Pakubuwana IX sareng Ranggawarsita saongghuna èpicu sareng fitna dâri Bâlândhâ, sè sengaja aghâbây toronanna Pakubuwana VI èlabân keluarga Yasadipura.

 Kaoḍi'ân pribadi 
È bâkto ghi' oḍi', Susuhunan Pakubuwana X akabin sareng duwâ' potrèh karaton sè èpadhâddhi rajina, sè èkennal jhughân mènangka binè-binèna poko'na (garwa padmi), èngghi panèka BRAj. Sumarti, sè èkennal jughân sareng GKR. Pakubuwana (putri KGPAA Mangkunagara IV) dan GBRAj. Mursudarinah, otâbâ sè èkennal GKR. Hemas (potrènah Sultan Hamengkubuwana VII). dâri duwâ' binè' panèka, Susuhunan Pakubuwana X ta' andi' pottrah; pakabinannah sareng GKR. Pakubuwana ta' anḍi' ana', è bâkto abâreng GKR. Hemas abâ’na coma anḍi’ ana’ binè’ sèttong, iya arèya GRAj. Sekar Keḍaton Kustiyah, sè saat ampon dibâsa, ngangka' gelâr GKR. Pambayun.

Sushunan Pakubuwana X jhughân andi' 39 gundik (priyantun dâlem), bân dâri sakabbhina binèna, baik gundik bân binèna, Pakubuwana X andi' 63 pottra lakè' bân binè'. Pan-bârâmpan pottrana Pakubuwana X salastarèna amaèn peran è dâlem perjuangan kamardhika'an Inḍonèsia, è antarana:

 Sombher