Marilyn Monroe

Marilyn Monroe (/ˈmærəlɪn mənˈroʊ/; lahèr Norma Jeane Mortenson; 1 Junè 1926 – 4 Agustus 1962) panèka aktris bân model Amerika Serikat. Èkennal polana amaèn tokoh komik "Bom Pirang", dhibi’en dhâddhi sala sèttong simbol seks sè palèng èkasennengi è taon 1950-an bân awwâl taon 1960-an, bân dhâddhi simbol revolusi seksual è bâkto jârèya. Dhibi’en arèya aktris tèngghi è dâlem sapolo taon, bân filem-filemma andi’ $200 juta (padâ bân $17 miliar è taon 2022) è bâkto sèdhâna è taon 1962Hertel, Howard; Heff, Don (August 6, 1962). "Marilyn Monroe Dies; Pills Blamed". Los Angeles Times. è aksès 2025-04-23..

Lahèr bân rajâ è Los Angeles County, Monroe ngabi’ sabâgiyân bânnya' bâkto ghi' kènè'na è duwâ' bellâs panti asuhan bân panti asuhan sabellunna akabin bân James Dougherty è omor ennem bellâs taon. Dhibi’en alako è pabrik è bâkto Perrang Dunia II bâkto dhibi’en atemmo bi’ sala sèttong fotografer dâri First Motion Picture Unit bân molaè karèr modèl pin-up sè sukses, sè aghâbây kontrak film jangka panḍâ' sareng 20th Century Fox bân Columbia Pictures. Saellana serangkaian peran film kènè', dhibi’en atandatangani kontrak anyar sareng Fox è akhèr taon 1950. È dâlem duwâ' taon salastarèna, dhibi’en dhâddhi aktris populèr kalabân perran è pan-bârâmpan komedi, è antarana As Young as You Feel bân Monkey Business, bân è drama Clash by Night bân Don't Bother to Knock. Monroe ngadhepphi skandal bâkto ngoca’ jhâ' aba'na la afoto abângkang sabellunna dhâddhi bintang, tapè carèta jârèya ta' marosak karèr bân malah nambâi minat dâ' filem-filemma.

È taon 1953, Monroe dhâddhi sala sèttong bintang Hollywood sè palèng paju. Dhibi’em andi' perran otama è film noir Niagara, sè sacara rang-terrangan ngandallaghi daya tarik seksna, bân komedi Gentlemen Prefer Blondes bân How to Marry a Millionaire, sè aghâbây cètra bintangnga mènangka "pirang gendeng". è taon sè padâ, fotona sè ta' akalambi èghunaaghi mènangka halaman tengnga bân sampul edisi pertama Playboy. Monroe aghâdhui perran sè pentèng dâlem aghâbây bân ngator citra publikna è salanjhâng karèrra, namong arassa kecewa è bâkto ècast bân èbâjâr sakonè’ bi’studio. è awwâl taon 1954 dhibi’ en toman è skors polana nola’ proyèk film tapè abali kaangghuy abintang è The Seven Year Itch (1955), sala sèttong kasuksès box office sè palèng rajâ è dâlem karèrra.

Bâkto studio ghi' ta' terro ngobâ kontrak Monroe, dhibi’en maddek perusahaan produksi filem dhibi' è taon 1954 kalabân kancana sè beccè', fotografer Milton Greene. Salerana ngabdiaghi taon 1955 kaangghuy mabângun perusahaan bân molaè ajhâr metode akting èbâbâ Lee Strasberg è Actors Studio. E taon jârèya, Fox aberri' kontrak anyar, sè aberri' lebbi bânnya' kontrol bân gaji sè lebbi bhâghus. Peran salanjutta tarmaso’ sè ollè pojhiyân kritis è Bus Stop (1956) bân produksi mandiri pertamana è The Prince and the Showgirl (1957). Dhibi’en mènnang Golden Globe ghâbây Aktris Terbaik polana peranna è Some Like It Hot (1959), sè suksès è dâlem kritis bân komersial. Film sè terakhir sè èsambhât panèka drama The Misfits (1961).

 kaodi'ân pribadi Monroe sè bânnya' masalah ollè bânnya’ perhatian. Kabinanna sareng bintang baseball pensiunan Joe DiMaggio bân penulis drama Arthur Miller èpublikasiaghi sacara lowas; kaduwâ'na ahèrra èpèsa. Tanggal 4 Agustus 1962, dhibi’en matè è omorra 36 taon polana overdosis barbiturat è bengkona è Los Angeles. kamatèanna èangghep bunuh diri. Bâkto sèdâ, Monroe pagghun dhâddhi ikon budâjâ popChapman 2001, hlm. 542–543; Hall 2006, hlm. 468., kalabân American Film Institute èpangkat mènangka legenda layar binè' sè palèng èkasennengi è Zaman Keemasan Hollywood"AFI's 100 Years...100 Stars: The 50 Greatest American Screen Legends". American Film Institute. è aksès 2025-04-23..

 Kaodi’en bân karèr 

 1926-1943:Bâkto kènè’ bân kabinan pertama 
Monroe lahèr kalabân nyama Norma Jeane Mortenson è Los Angeles County Hospital è Los Angeles, California, è tangghâl 1 Junè 1926Spoto 2001, hlm. 3, 13–14; Banner 2012, hlm. 13.. Embu'na, Gladys Pearl Baker (née Monroe, 1902–1984), asalla dâri kalowarga Midwestern sè mèskèn sè apinda ka California è awwâl abad. È omorr 15 taon, Gladys nèka bân John Newton Baker—sèttong orèng lakè’ sè alako KDRT sè sanga’ taon lebbi  dâri abâ’na—bân andi' ana' duwâ', Robert (1917–1933) bân Berniece (lahir 1919). Dhibi’en bisa ngajuaghi perceraian bân hak asuh tongghâl è taon 1923, tapè Baker ghâgghâr ngala’ ana'na bân apinda ka kennengngan asalla Kentucky.  Monroe ta' èberri' tao jhâ' aba'na andi' ale' binè' kantos omor 12 taon, bân atemmo ale'na kaangghuy pertama kalèna mènangka orèng towa. Saellana apesa, Gladys alako mènangka potong film negatif è Consolidated Film Industries. È taon 1924, Gladys nèka bân Martin Edward Mortenson, tapè rèng-orèng rowa coma apèsa pan-bârâmpan bulân saterrossa bân èpèsah sacara hukum è taon 1928. Identitas eppa’na Monroe ta' èkataoè, bân Monroe palèng segghut ngangghuy Baker mènangka nyama margana.