Andi Djemma

Anḍi Djemma panèka tokoh karaton è Karaja'an Luwu bân aropa'aghi Bupati Luwu ka-6 bân pejuang kamardhika'an Inḍonèsia ḍâri Sulawesi Lao' sè èparèngaghi ghellâr Pahlawan Nasional sareng Presiḍen Republik Indonesia è tangghâl 8 November 2002.

Wilajâ kakobâsaennah saterrossa dhâddhi Wilajâ tingkatan kabupaten sa'amponna pan-bârâmpan wilayahna èpèsa dâddhi pan-bârâmpan kabupaten: Kabupaten Luwu, Kabupaten Luwu Lao', Kottah Palopo, Kabupaten Luwu Tèmor, bân Tana Toraja, kabbhi è ḍâlem Propinsi Sulawesi Lao'. Kolaka, è bâkto jâriya, dhâddhi kabupaten è Sulawesi Tèmor Lao', bân Poso è Sulawesi Tengnga.

 Peran 
Karaja'an Luwu panèka karaton pertama è Sulawèsi Lao' sè anyata'aghi maksoḍ kaangghuy maso' ḍâ' Republik Inḍonèsia. Anḍi Djemma ngabdhi dhâddhi waḍana (bupati) e Kolaka kantos taon 1923 sabellunna èangkat dhâddi Ḍatu. Anḍi Djemma molè ka Palopo sarta siap dhâddhi Ḍatu. Mènangka Ḍatu Luwu, Anḍi Djemma aropa'aghi tokoh kunci ḍâlem mabâḍah Nahdlatul Ulama (NU) è Luwu. Saabiddhâ Anḍi Djemma dhâddhi Ḍatu, organisasi-organisasi nasional bân aghâma laènna, akadhi Partai Persatuan Islam Inḍonèsia (PSII) ban Muhammaḍiyah anḍi’ kasempadhân kaangguy alalakon e ḍâlem Karaja'an Luwu.

 Alabân 
È bâkto para' kamardhika'an Inḍonèsia è tangghâl 17 Agustus 1945, Anḍi Djemma mimpin Gerakan Soekarno Ngoḍâ bân mimpin Perlawanan semesta Rakyat Luwu è tangghâl 23 Januari 1946. Samangkèn, tanghâl panèka èpaènga' mènangka Arè Perlawanan Rakyat semesta. Perlawanan semesta orèng Luwu aghâbây jhâjhârbâ'ân polana panèka perlawanan sè palèng bhâghus bân palèng jhâu èngghi panèka 200 kilometer. Anḍi Djemma mimpin rakyat Luwu è perrang è bâbâna pasukan Sekutu, sè è bâkto jâriya èkentèng sareng pasukan NICA (Neḍelands Indische Civic Aḍministration).

Tangghâl 5 Oktober 1945, Djemma makalowar ultimatum ka Sekutu kaangghuy dhuli makalowar pasukanna bân abâli ka asrama bâlândhâ è Palopo. Gubernur Jenḍeral Bâlândhâ, Van Mook, ajâwâb kalabân ultimatum laènna. Anḍi Djemma se anḍi’ pottra lema’ ajiah ghi'bhuru ètangkep orèng Bâlândhâ è tangghâl 3 Juli 1946, ban èpangallè ka Ternate.

Sa'amponna Bâlândhâ ngakonè kaḍaulatan Inḍonèsia, Anḍi Djemma èpakalowar. Saterrossa abâli ka Makassar è bulan Maret 1950.

Anḍi Djemma sèdhâ omorra 64 taon tangghâl 23 pèbruari 1965. Ḍatu Luwu èkobhur è Kobhurân Pahlawan Panaikang kalabân kahormatan militer.

 Haḍiya 
Tello polo pètto’ taon Sa'amponna sèdhâ, pamarènta Inḍonèsia anyata’aghi Anḍi Djemma mènangka Pahlawan Nasional lantaran jasa-jasana è dâlem perjuangan kamardhika’an Inḍonèsia. Hal ka'ḍinto ètantoaghi lèbât Kepotosan Presiḍen (Keppres) Nomor 73/TK/2002 è tangghâl 6 Nopèmber 2002. Salaèn jâriya, Anḍi Djemma jhughân narèma haḍiya ḍâri Kementerian Pertahanan (1960) bân Satyalancana Karya Level II (1964).

 Sombher