Mangkunegara IV

Kanjeng Ghustè Pangèran Aḍipati Arya Mangkunegara IV (3 Maret 1811 – 2 Sèptèmber 1881) panèka Aḍipati Mangkunegaran sè kapèng empa' sè marènta molaè taon 1853 kantos taon 1881.

 Kalahèran 
Mangkunegara IV èlahèrraghi è tangghâl 3 Maret 1811, kalabân asma Raden Mas Sudira. Mangkunegara IV panèka pottra nomer pètto' ḍâri Sè Moljâ Pangèran Harya Hadiwijaya I bân Bandara Raden Ajeng Sekeli, sè aropa'aghi pottrana Mangkunegara II.

 Pamolangan 
È bâkto ghi’ kènè’, RM Sudira ta’ narèma pangajhârân formal, namong pamgajhârân èbadhi saccara privat. RM Sudira jhughân narèma bimbingan ḍâri orèng Bâlândhâ sè paḍâteng sareng KGPAA Mangkunagara II, sè salaèn abimbing Pangèran Riya sè teppa’na èsèyappaghi mènangka dhâddhi KP Prangwadana III, jhughân etugasaghi ka'angghuy ngajhâri RM Sudira. Pangajhârân sè ètarèma tamaso' bhâsa Bâlândhâ, tolèsan latèn bân pangataowan laènna. Ahli bhâsa Dr. JFC Gericke bân CF Winter panèka sala sèttong ghuruna.

Akadhi potra-potrana bangsawan tègghi Mangkunagaran, è bâkto aomor 15 taon, RM Sudira dhâddhi kadet è Legiun Mangkunagaran. Menorot tolèsan Letnan Kolonel H.F. Aukes, para kadet èlatè sareng para perwira senior Legiun, sabâtara instruktur Bâlândhâ coma ètugasaghi ka'angghuy abherri' parènta. Sa'amponna lastarè sataon palatèyan, RM Sudira etugasaghi ka Kompeni 5 dhâddhi perwira anyar.

 Militèr 
Pan-barampan bulân sa'amponna RM Sudira ngabdhi è medan perrang, Sudira narèma kabhâr jhâ’ eppa’na, KPH Hadiwijaya I, ampon sèdhâ. Sudira ollè èdhin ḍâri eppa’na, KGPAA Mangkunagara II, sè jhughân dhâddhi komandanna, ka'angghuy molè ka romana bân ngatorraghi hormat sè ḍi-buḍina ḍâ’ ramana.

Salastarèna pamakaman, RM Sudira abâli ka mèdan perrang. Pasukan Legiun makala bân arebbhu’ Panembahan Sungki, panèka pamèmpènna pasukan Pangeran Diponegoro.

 Bâkto Ḍibâsa bân Naè' ka Tahta 
Sa'amponna narèma gellar Pangèran, nyama RM Sudira èyobâ dhâddhi KPH Gandakusuma. Sudira akabin sareng R.Ay. Semi, bân rèng-orèng ka'ḍissa' anḍi' 14 ana'. Ta’ abit sa'amponna KGPAA Mangkunagara III sèdhâ è taon 1853, KPH Gandakusuma èyangka’ dhâddhi KGPAA Mangkunagara IV. Sa'amponna ra-kèra sataon è tahta, Sudira akabin sareng R.Ay. Dunuk, potrana Mangkunagara III.

 Sombher