Abaya

Abaya panèka kalambhi sè asalla ḍâri Tèmor Tengnga, abentu' para' paḍâ'â bân jubâ. Dâri rèya, abaya ènyamaè jubaâ Arab. Abaya biasana èangghuy pan-bârâmpan bâbinè'an è bâgiyân è dhunnya Islam sè bâḍâ èantarana Afrika Lao' bân Jazirah Arab. Angghuyân tradisional orèng binè' Indonèsia bân Malaysia sè èkoca' kebaya sè asalla dâri istilah abaya. Abaya aropa'aghi kalambhi sè longgâr sè ta' nojjhuaghi lengkongan bhâdhânna orèng binè', saènggâna ampon dhâddhi alternatif ghâbây bânnya' orèng binè' muslim kaangghuy notop aorat, sè identik kalabân bârna sè petteng. Salaèn jârèya, abaya umumma èhias kalabân manik-manik otabâ bordir sè teng-setteng.Dellanita, Anya dan Glori K. Wadrianto. "Gamis, Abaya, dan Kaftan, Apa Bedanya?". Kompas. 2023-01-27. lifestylekompas. Aksès 2025-03-03.

 Dhâsar Pamèkèran 
Dhâsar pamèkèran lu kelluna kaangghuy ngangghuy abaya serrèng èsandhingi kalabân ayat Al-Qur'an se dâlem artèna "Ya Nabi! Soro bhâbinè'na bân potrana bân bhâbinè'an sè parcajâ kaangghuy notop bâgiyân pribadina kalabân kalambhi sè èbâdâ'aghi. Kalabân cara ghâpanèka bhâkal èkennal bân ta' bhâkal èalamè" (Quran 33:59, èartèaghi bi' Ahmad Ali). Kutipan panèka serrèng èbhâkta mènangka argumèn kaangghuy ngangghuy abaya.Arintya. "Mengenal Sejarah Abaya, Pernah jadi Simbol Status Sosial Perempuan". Kompas. 2022-04-24. Aksès 2025-03-08.

 Naghârâ 
È naghârâ-naghârâ Arab è Teluk Persia, bârna abaya cèndhâng celleng. Bhâbinè'an sè ngangghuy abaya celleng arèya hal sè omom bânnè namong è Qatar, namong  para' kabbhi naghâra Islam se ngangguy abaya celleng. Kalambhi lowar sè sèderhana bân longgâr sè èangghuy bhâbinè'an Muslim è Jazirah Arab bân Afrika Lao' panèka kalambhi tradisional sè ampon bâdâ è dâlem kabudâjâ'ân Islam. Abaya èangghep mènangka tandhâ sopan bân biasana èangguy bi' kodung, bân/otabâ niqab.Chandran, Nidhi. "Black and beautiful". gulftimes. 2012-12-31. Aksès 2025-03-08.

 Arab Saudi 
È Arab Saudi, bhâbinè'an parlo notop bhâdhâna è adâ'na orèng bânnya'. Namong, è bulân Maret 2018, Putra Mahkota Mohammad bin Salman nyataaghi jhâ' bhâbinè'an bisa mele apa sè èangghuy è adâ'na orèng bânnya', asalkan ètoro'è standar sè nanto. "Ka'dinto nca'an bhâbinè' kaangghuy motossaghi jenis kalambhi sè sederhana bân hormat sè èpèlè kaangghuy èangghuy."

 Uni Emirat Arab 
Abaya biasana èangghuy è Uni Emirat Arab. È taon 2008, abaya èpadhâddhi bhâdhân nasional è UEA, sè dhâddhiyâghi naghârâ panèka pusat abaya kaangguy pan-bârâmpan naghârâ. Bârna abaya omoma abârna petteng. Abaya serrèng èghâbây dâri kaèn akadhi crepe, georgette, bân sifon bân bârna tèra' akadhi krèm bân potè kaangghuy cocok bân iklim naghârâ.

 Indonèsia 
È Indonèsia, abaya èkennal kalabân pan-bârâmpan nyama namong andi' tojjhuwân sè padhâ, èngghi panèka notobi aurat. Gaya modern biasana sè èkennal kalabân kaftan, èpotong dâri kaèn akadhi crepe, georgette, bân kaèn sè èkennal kalabân nyama sifon. Gaya laèn sè èkennal panèka abaya sè èbukka' è adâ'na bân ètotop è adâ'na. Gaya abaya bhân-sabbhân wilayah: bâdâ abaya sè èbordir dâri kaèn celleng  è bâkto sè laènna bârna tèra' bân andi' bânnya' bhângon ornamèn seni è attasna.