Tari Bedaya Ketawang

Tari Bedhaya Ketawang (bhâsa Jhâbâ: Bedhaya Ketawang, ꦨꦼꦝꦪꦑꦼꦠꦮꦁ) iyâ arèya sala sèttong tarian aghung sè namong èlakoni è bâkto penobatan bân Tingalandalem Jhumenengan Sunan Surakarta otabâ Kanjeng Susuhunan Paku Buwana (upacara kaangghuy ngajhâri rato mènangka tahta). Nyama Bedhaya Ketawang asalla dâri oca' bedhaya sè artèna penari binè' è Karaton. Samentara jârèya, ketawang artèna langngè', padâ bân sè tèngghi, moljâh, bân molja. Tarian Bedhaya Ketawang aropa’aghi tarian sakral karana menyangkut Ketuhanan, è ka’dimma tadâ’ sè bhâkal kadhâddhiyân mon ta’ kalabân karsana Gustèh Allah Sè Maha Kobâsa.

 Sejarana 
Sèttong lègènda ajellassaghi panciptaan tarian panèka. È sèttong bâkto, Sultan Agung Hanyakrakusuma, sè marènta Kesultanan Mataram dâri taon 1613 kantos 1645, teppa’na alampa’aghi ritual atapa. Ca’èpon, è dâlem seppè, rato mireng sowarana tetembangan (agundhul) dâri langngè’. Sultan Agung terpesona kalabèn agundhek. Saamponna marè atapa, Sultan Agung ngolok rombongan empa’: Panembahan Purbaya, Kyai Panjang Mas, Pangeran Karang Gayam II, tor Tumenggung Alap-Alap. Sultan Agung aberri' kasaksèyan batinna ka rèng-orèng jarèya. Terinspirasi dâri pangalaman gaibbâ, Sultan Agung nyèpta’aghi tarian sè è buḍih arè ènyamaè Bedhaya Ketawang. Mètorot versi laènna, è bâkto atapa, Panembahan Senapati atemmo bân abâdâ'aghi cinta sareng Ratu Kencanasari otabâ Kangjeng Ratu Kidul, Ratu Tasè' Lao', sè saterrossa dhâddhi asalla tarian ka'ḍinto.

Saamponna Perjanjian Giyanti è taon 1755, Pakubuwono III sareng Hamengkubuwono I agi-bagi tana posaka Kesultanan Mataram, kalabân bâdâ sè dhâddhi kaaghungan Kesultanan Sorakarta bân sè laèn dhâddhi kaaghungan Kesultanan Yogyakarta. Akhèrra Tari Bedhaya Ketawang jarèya dhâddhi anḍi’na Karaton Sunanate Sorakarta. È ḍâlem parkembanganna kantos samangkèn, Tarian Bedhaya Ketawang ghi’ èlampa’aghi è upacara-upacara penobatan sè maènga' ḍâ ongghâna Sunan Surakarta ḍâ’ tahta.

 Tarian bân makna filsafatta 
Bedhaya Ketawang panèka tarian sè lebbi dâri namong hiburan; panèka namong èlakoni ghâbây acara-acara khusus bân è pangatoran resmi. Tarian Bedhaya Ketawang ngaghâmbhâraghi tarèsna Rato Lao’ sareng para rato Mataram. Hal ka'dinto èwujudaghi dâlem gerak tanang bân è sabbhân bhâdhân. Contona, cara sondher èghâdhui. Lirik lagu sè èbhârengi tarian ghâpanèka ngabâsa'âghi jhâjhârbâ'ân cintana Ratu Lao' ghâbây rato.

Keyakinan daerah noddhuwâghi jhâ' manabi tarian Bedhaya Ketawang èlampaaghi, èparcajâ jhâ' Ratu Lao' bhâkal hadir è upacara bân noro' mènangka penari sè kapèng sapolo. Tarian Bedhaya Ketawang èlampa’aghi sanga’ orèng penari. È dâlem mitologi Jhâbâ, sanga' penari Taru Bedhaya Ketawang ngajhâri sanga' arah mata angin sè èparenta sanga' dèwa sè èkennal mènangka Nawasanga. Mènangka tarian sakral, bâdâ sarat-sarat tertentu ghâbây para penari. Syarat otama, para penari kodhu murni bân ta' haid. Manabi haid, para penari pagghun kèngèng atari kalabân sarat kodhu nyo’on ijin ḍâ’ Rato Lao’ kalabân alampa’aghi caos dhahar (ritual pamorniyan) è Panggung Sangga Buwana, Karaton Sorakarta. Sarat salanjhângnga panèka kasoccèyan rohani. Hal ka'dinto ècapa'aghi kalabân apowasa pan-bârâmpan arè sabellunna pertunjukan. Kasocceyanna para penari ètoro’ ketat polana èkoca’ Rato Lao’ bhâkal dâteng ka para penari sè gera'-geri'na ghi’ sala è bâkto latèyan.

 Sombher