Berdah Karimun

Berdah Karimun panèka bhângon seni tradisional Malaju kalabân nuansa Islam sè asalla dâri Kabhupatèn Karimun, Provinsi Kapoloan Riau, bân ampon èsebbhut mènangka warisan bhudâjâ nasional ta' abhujud è Inḍonèsia. Berdah panèka seni maca puisi Arab sè èpojhi Nabi Muhammad, èlakoni è dâlem kalompo' sè èrèngè alat musik akadhi rebana, bân aghâdhui nilai-nilai Islam bân nada aghâma Sufi.https://disbud.kepriprov.go.id/berdah/ Èakses tangghâl 24 Desember 2025Tunggul (2023-09-14). "Kesenian Berdah Karimun Ditetapkan Warisan Budaya Nasional Tidak Benda". Kepri. Èakses tangghâl 24 Desember 2025

 Perkembangan berdah è Karimun 
Berdah musik è Karimun tombu khusus è dhisa Selat Mendaun Kecamadhân Karimun. Berdah panèka sala sèttong bhângon seni musik sè bisa èmaènaghi sareng 10 kantos 20 orèng. Alat panèka aropaaghi drum sè èghâbây dâri kolè' embi' otabâ sapè kalabân diameter 20 inci (lèbar padâ sareng nampan lèbar sè biasana èghunaaghi kaangghuy nyadhiyaaghi kakanan). Berdah biasana èmaènaghi è acara pakabinan, Sarakal (Sarakal), parayaan liburan Islam, Qasidah (Qasidah), Bârsanji (Sanji), bân acara hiburan tradisional laènna. Berdah ampon èlestariaghi ra-kèra 40 taon è dhisa Selat Mendaun. Tradisi sè menarik è antara orèng dhisa Selat Mendaun è bâkto upacara berdah èngghi panèka nyajiaghi bubur kalabân jhuko' asin bân sambhâl belacan (pasta udang). Kaangghuy kakanan panotop kalabân nanas kaangghuy ajâgâ sowara, bân ènom susu sè ta' èghulâi.https://disbud.kepriprov.go.id/berdah-cempaka-putih/ Èakses tangghâl 24 Desember 2025

Biasanah upacara ritual ka’dinto èlaksanaaghi samarèna isya kantos sobbu, namong ka’dinto ta’ abit, saterrossa bâkto ka’dinto ahèr èpon èpasingkat dâ’ pokol 12 malem. Berdah bhunten namong aropaaghi seni musik sè andi' nilai-nilai kabhudâjâ'an Malaju sè tèngghi, namong seni musik ka'dinto jhughân aropa'aghi lambang sè kobâsa ḍâ' kedekatan nilai-nilai Islam sè serrèng dhâddhi orientasi otama bhâdhân Malaju, khususèpon è Kabhupaten Karimun.

 Asal mowasal berdah 
Oca’ Berdah asalla dâri oca’ burdah. Istilah burdah èngghi panèka sèttong bhârâng (kaèn) sè èghuna’aghi mènangka juba mongghu dâ’ Nabi Muhammad SAW sè èkaghâbây dâri buluna dumba. Oca’ burdah jhughân è tafsirragi menangka puisi pojhiân mongghu Nabi Muhammad SAW sè ètolès sareng Al-Bushiri (610-695 Hijriyah otaba 1213-1296 M). È bâkto gapanèka Al-Bushiri lumpuh ban amempe atemmo sareng Kanjeng Nabi Muhammad SAW, saterrossa salèrana (Nabi Muhammad SAW) mokka’ juba’na pas èpangangghuy. È bâkto jhâghâ dâri mimpè, panyakè’na Al-Bushiri langsung bârâs. Kalabân sabâb ka’ḍinto, mènangka ungkapan sokkor, Al-Bushiri nolès puisi pojhiân sè ètojjuaghi ḍâ’ Nabi Muhammad SAW è ḍâlem sèttong kètab sè èsebbhut Al-Barzanji. Saterrossa puisi sè ètolès sareng Al-Bushiri ka’ḍinto èkasennengi sareng orèng Islam. Bâca’an puisi ka’ḍinto jughân èbâca’aghi dâlem sabbân-sabbân parengâddân molang arèna kanjeng Nabi Muhammad SAW.

 Sejarana berdah è Indonesia 
Berdah panèka bhângon seni sè asalla dâri Arab. Èmolaè, bhângon seni panèka èbâkta sareng para padhâghâng Arab èbârengi aktivitas pardhâghânganna ka Asia Tèmor Lao', khusussa wilayah Terengganu è semenanjung Malaysia. Terengganu aropa’aghi dâèra sè rammè dhâghâng Arab kaangghuy èambuih. Hal ka'dinto saterrossa ngasèlaghi proses akulturasi bhudâjâ, sè aghâbây kontribusi positif dâ' masyarakat lokal. Kadâtenganna Berdah ka Terengganu teppa' dâ' kalabân usahana para dhâghâng kaangghuy nyebbarraghi ajhârân Islam dâ’ masyarakat, akadhi sè èlampa’aghi è pusat-pusat dhâghâng laèn sè èkennengngè rèng-orèng ganèka berlabuh (adhâghâng).

Tatapè, berdah samangkèn ampon rangrang èlampa’aghi. È jâman kona, berdah ètampilaghi è sabbân-sabbân acara Islam, biasana samarèna sholat isya sampè’ sholat sobbu. Namong, samangkèn penampilan ampon ècocokkaghi dâ' kabâdâ'ân acara. Tradisi pertunjukan musik berdah ghi' ta' ngalami obâ'ân sè signifikan dâri bâkto jârèya kantos samangkèn. Namong, presentasina ampon èpabânnya', tamaso' penampilan dâlem konteks kegiatan pamarènta lokal, akadhi nyambhut tamoy sè penting, rèsèpsi dâri serangkaian acara nyambhut tamoy bân acara program tertentu ghâbây pamarèntah.https://www.melayupedia.com/berita/898/kesenian-berdah-kabupaten-lingga-kini-semakin-langka Èakses tangghâl 24 Desember 2025

 Sombher