Bhâsa Baduy

Bhâsa Baduy ḍâri perspektif linguistik, ghi' tamaso' ḍâlem bhâsa Sunda, saèngghâna kadhâḍdhiyân èangghep ḍialèk otabâ tamaso' ḍâlem kalowarghâ bhâsa Sunda-Baduy, sè posisina ghi' èperdebataghi antara Melaju-Sambawa bân Kalimantan Lao' Rajâ, sè kaḍuwâ'na bâḍâ è ḍâlem kalowarghâ bhâsa Austria cabang Malaju-Ponesia. Pan-bârâmpan sombher rèferensi èkalompoaghi bhâsa Badui mènangka bâgiyân ḍâri ḍialèk Banten Bhâsa Sunda. Namong, bânnè akadhi pan-bârâmpan ḍialèk Sunda laènna è wilaya Banten sè ampon ècamporaghi sareng onsor-onsor sè bânnè Sunda, bhâsa Baduy ampon narèma sakone' pangaro ḍâri bhâsa laèn bân ghi' aghâdhui pan-bârâmpan onsor linguistik ḍâri bhâsa Sunda Kuno mènangka pangaḍâ'na, hal kainto èbhândhingaghi sareng pan-bârâmpan ḍialèk Sunda laènna sè èangghep lebbi modern.

 Status samangkèn 
Bhâsa Baduy panèka sala sèttong bhâsa wilaya Inḍonèsia bân èpèyara kalabân bâccè' sareng pamarènta ḍaèra, sanajjân panèlitiân linguistik bhâsa panèka ghi' rèlatif èbâtessè. Pangangghuy bhâsa Baduy èangghep mènangka patandhâ identitas soko sè palèng pentèng ghâbây orèng Baduy . Maskè orèng Baduy dhibi' èisolasi, nyatana, bâḍâ sè bilingual, artèna bisa jhughân akompolaghi ngangghuy bhâsa Inḍonèsia è ḍâlem kaoḍi'ân sabbhân arè, hosossa bâkto acaca ḍâ' orèng laèn ḍâri lowar Baduy sè ḍâteng ka wilayana. Ethnologue èkalompoaghi bhâsa Baduy mènangka bhâsa kalabân tingkat 6a, sè èkategoriaghi mènangka bhâsa sè èghâdhui è skala EGIDS, bân parkembhânganna nojjhuwâghi sèkap posètèp.

 Fonologi 
Taḍâ' bhidhâna antara bhâsa Baduy bân bhâsa Sunda standar bân pan-bârâmpan ḍialèk laènna ḍâlem hal fonologi. Fonem è ḍâlem Kaduwâ' bhâsa panèka nojjhuwâghi jumla sè paḍâ, èngghi panèka 25 fonem sè 7 ḍâri panèka vokal, è bâkto 18 fonem laènna konsonan. Nangèng monggu ḍâ’ fonem /ə/, /o/, /ɨ/, tor /i/ ḍâlem bhâsa Baduy bâḍâ acem-macem pangangghuyân, akadhi ḍâlem oca’ tolu, teulu tor tilu ‘tello’, euweuh tor oweuh ‘ta’, tor enya sareng oca' ‘iyâ’.

 Intonasi 
Ḍâri segi loghât otabâ tekanan bân intonasi oca', bhâsa Baduy nojjhuwâghi karakteristik sè cè' menonjolna. Oca' sè bâḍâ ḍuwâ' soko oca' omomma ollè tekanan sè naè' è soko oca' sè partama, terros tekanan sè toron è soko kata sè kaḍuwâ', akadhi héjo dhâḍdhi héj'jo (ijo), dhukon dhâḍdhi duk'kun (dhukon), iheung dhâddhi ih'heung (ta' tao) bân salaènna. Intonasi è ḍâlem okara aropa’aghi cèrè has ḍâri bhâsa Baduy. Kadhâddhiyân okara èsambhât kalabân nada sowara sè toron, otabâ kalabân nada sè rata. Sapanèka jhughân okara interogatif ta’ salanjhângnga èlanglang kalaban nada sè ongghâ, namong kadhâng èlanglang kalabân nada sè toron.

 Bâbâtek 
Masyarakat Baduy (otamana Baduy Ḍâlem) omomma aropa'aghi masyarakat sè èisolasi ḍâri dunnya lowar saèngghâ bhâsa sè èghuna'aghi ta' bânnya' èpangaro bhâsa-bhâsa è lowar wilayana akadhi bhâsa Inḍonèsia otabâ ḍialèk Sunda laènna. Omomma, pangaro bhâsa lowar akadhi panèka namong ètemmoè è komunitas Panamping Baduy otabâ Baduy Lowar.

 Sombher