Nuruddin al-Raniri

Syekh Nuruddin Muhammad bin Ali ibn Hasanji ibn Muhammad Hamid ar-Raniri al-Quraisyi otabâ kalonta kalabân nyama Syekh Nuruddin Al-Raniri panèka sala sèttong penasehat Kesultanan Acèh è bâkto èpèmpèn sareng Sultan Iskandar Tsani (Iskandar II).

Syekh Nuruddin èparkèra'aghi lahèr è ahèr abad ka-16 è kotta Ranir, Inḍia, bân sèdhâ è tangghâl 21 Sèptèmber 1658. È taon 1637, Nuruddin ḍâteng ka Acèh, bân saterrossa dhâddhi penasehat kesultanan è Acèh kantos taon 1644.

 Pangataowan sè Èkobâsaè 
Nuruddin anḍi' pangataowan sè bânnya' è antarana sufisme, kalam, fikih, hadis, sajhârâ, bân parbhândhingan aghâma. È bâkto ghi' oḍi', Nuruddin nolès korang lebbi 29 kètab, sè palèng kalonta panèka "Bustanus al-Salatin". Samangkèn nyamana èpadhâddhi mènangka nyamana perguruan tinggi agama (UIN Ar-Raniry) è Banda Acèh.

 Ghuru 
Nuruddin èberta'aghi ampon ajhâr sareng Sayyid Umar Abu Hafs ibn Abdullah Basyeiban, sè lebbi èkennal è Inḍia kalabân nyama Sayyid Umar Al-Idrus, sè aropa'aghi khalifah Tariqah Al-Idrus Ba'alawi è Inḍia. Nuruddin ampon jhughân narèma Tariqah Rifaiyyah ḍâri ghuruna sè anyama Ahmad ar-Rifa’i.Munawir (2019). Suheri dan Fitria H., R. 20 Tokoh Tasawuf Indonesia dan Dunia (PDF). Temanggung: CV Raditeens. kaca. 71. Salaèn ghânèka, Nuruddin narèma parènta Qodiriyyah ḍâri ghuruna.

Potrana Abu Hafs, Sayyid Abdul Rahman Tajudin, sè ḍâteng ḍâri Balqeum, Karnataka, Inḍia, jhughân ampon akabin sa'amponna ahijrâ ka Jhâbâ kalabân Syarifah Khadijah, potrèna Sultan Cirebon ḍâri toronanna Sunan Gunung Jati.

 Peran è Acèh 
Nuruddin anḍi' perran penting è bâkto mèmpèn olama' Acèh ka'angghuy ma'ancor tasawuf falsafina Hamzah al-Fansuri, sè èkatako'è bisa marosak imanna orèng Islam awâm, otamana sè ghi' bhuru maso' Islam. Tasawuf falsafi asalla ḍâri ajhârân Al-Hallaj, Ibnu 'Arabi, bân Suhrawardi, sè khas kalabân doktrin Wihdatul Wujud (Nyatowaghi Kawujudhân) èka'ḍimma nalèkana ḍâlem kabâḍâ'ân sukr (mabu' ḍâlem trèsna ḍâ' Allah Swt.) bân fana' fillah (èlang asareng Allah Swt.), Settong wâlli ḍâlem tasawuf ghânèka mungkèn bisa acaca oca' sè nyèmpang ḍâri syarè'at Islam.

 Sombher