Geomètri

Geometri sala sèttong cabang matematika sè nyangkò’ ka rôpăn, ûkòran, posisi obȇk, bân sèfât râwăng. Manorot Clements, geometri èngartiyâ ghi’ sabâghi proses ngabangun konsèp lebet ngenal rôpăn-rôpăn, ngèrò’ strùktur, bân mbèda’ aghi’ obȇk-obȇk sèpâ’ pèsèghî, lingkaran, bân sèghîtighâ.

Sakabbhiyânnâ, geometri adhâ’ èlmù dâlâm matematika sè ngaji’ titik, garis, bhidăng sampe râwăng sè sèpat nâ’ abstrâk bân saléngngâ berkaitan. Èlmù ényâ nyajâghi simbòl-simbòl kayè’ sèghîtighâ, lingkaran, pèsèghî, bân rôpăn sè lâinnyâ sabaghi pèrwâkilan dhari konsèp-konsèp tèngghi.

Dâlâm geometri bhidâng, rôpân duwâ dimènsi sèpâ’ sèghîtighâ, pèsèghî, pèsèghî panjâng, bân lingkaran masò’ kategori bangun bhidâng. Samentara dalam geometri râwâng, rôpân têllu dimènsi sèpâ’ kubus, balok, kèrucut, bân rôpân sè lâinnyâ disebut bangun râwâng. Dhâsar geometri dhâri titik, gâris, bân bhidâng sè dijalâsaghi ngangguy geometri koordinat.

 Bâgiyân-bâgiyân geometri, antârânna’: 

 Geometri bhidăng è artiyâ’ èlmù se ngaji’ pasal garis, kurva, sudut, benn bangun bhidăng sèpâ’ poligon dalam sala’ bhidăng.
 Geometri râwăng èngartiagi èlmù sè ngacongghi pasal bangun tẽllu dimènsi sèpâ’ kèrucut, bola, silindher, benn bangun polihedra dalam râwăng.
 Geometri différènsiâl adhâ’ pènèrapan konsèp kalkulus dalam geometri kaangguy ngatènyi sèfât sè lokal dhârri kurva.
 Geometri déskriptîf adhâ’ tèknik matematika sè dipakènga bâng-ngaghi’ hubungan géomètris bangun tẽllu dimènsi ka sata’ bhidăng dhua dimènsi.
 Geometri analîtik èngartiagi pènèrapan métodhè aljabar dalam geometri, dâ’ mana garis benn kurva dinyatakagi ngalèwât persamaan aljabar.

 Cîri Barisân bân Dherèt Geomètri 
Dâlâm matematika, tedhâ’ bânyâ’ barisân bân dherèt sè bhéddhâ-bhéddhâ. Sè sala’ onggu’ nyè’ barisân bân dherèt geomètri sè ngèngghu cîri khas bâkto’.

 Cîri Barisân Geomètri 
Sè ngabedhâ’agi barisân geomètri nyè’ pèbandhingan antàr sukunâ sè tetep. Artinâ, sètiyâ’ suku asalângghi hasil kèpèngghebi sèbelumnâ ngangguy rasio sè pàstè. Rasionâ bîsa lèbbi’ ghĕḍhé dhârri 1 atawa lèbbi’ cèkkè’ dhârri 1.

Barisân geomètri bîsa tak èngghîdhâ’, artinâ barisannâ nyambhung teros tanpa kabhântas. Barisân tak èngghîdhâ’ dhika’ tedhâ’ duwâ bâgien:

 Konvèrghèn, lakon rasionâ bâbâ’ antara −1 bân 1 (−1 < r < 1), maka nilai sukunâ tambâ cèkkè’.
 Divèrghèn, lakon rasionâ lèbbi’ dhâri 1 (r > 1), maka nilaiyâ tambâ ghĕḍhé tanpa bâtâs.

 Cîri Dherèt Geomètri 
Dherèt geomètri adhâ’ jhullânah suku-suku bârisân geomètri sè ngangguy rasio sè pàstè. Còntônâ:

1 + 2 + 4 + 8 + 16 + 32 + … satèrrussâ.

 Sombher