Sasadu

Sasadu èngghi panèka bengkoy adat suku bhângsa Sahu è Halmahera Bârâ' sè jhughân aropa'aghi suku bhângsa aslè bân palèng towa sè bâdâ è daèrah gâpanèka. È bengkoy panèka, masyarakat adat Sahu biyasa akompol dhalem partamoan-partamoan. È Halmahera Bârâ', bengkoy panèka lumra ètemmo è sabbhân dèsa.

Pangghuna'an Sasadu minangka kennengngan partamoan masyarakat biasana akait sarèng èbâdâ'âghina man-gaman acara, misalla ritual otabâ upacara adat akadhi paraya'an panèn bân pamèlèyan katowa adat, sarta nyambhut tamoy sè rabu. Maskè saka'dinto, Sasadu bisa jhughân èghuna'aghi namong ka'angghuy asanta tanpa bâdâ acara husus.

Sacara ètimologi, Sasadu asalla dâri oca' sadu sè dhalem bhâsa Sahu ta' aghâdhuwân artè ponapa'a, manabi dhalem bhâsa Ternate artèna èngghi panèka nèmbâ, bân sado artèna lengkapp, ghenna' ètonganna. Sasadu èbâghun è bâgiyân tengnga kampong otabâ dèsa kalabân lokasi sè ta' jâu dâri jhâlân. Parkara panèka èmaksoddaghi sopajâ Sasadu bisa èjangko kalabân ghâmpang kantos orèng-orèng dâri sadhâjâna pèngghir kampong bisa ngentare ka'angghuy akompol.

Struktur konstruksi bengkoy Sasadu benni namong aghâdhuwân artè fungsional, namong jhughân filosofis. Dhalem Sasadu, onggu-onggu èkandhu' man-gaman aspèk sè acerminnaghi artè, adat, bân budhâjâ masyarakat disa' è sampèng nillaè filosofissa. Parkara sè anillaè filosofis dâri Sasadu misalla katèngal dâri bhângon bangunan sè èghâbây dâri kaju bhungkana nyèyor bân perrèng.

Saterrossa è bâgiyân tombhu' (atep), bâdâ bula-bula sè èghântong è bilah kaju è sısı pucokka. Panèka aropa'aghi lambhâng dâri sokoh sè aghâdhuwân ma'na kastabilan. Arana jhughân èghâbây nondhu' kantos katèngal alabânan ara sarèng bâgiyân tombhu'na sè moncol ka attas. Panèka aghâdhuwân artè andhâp asor maskè sorang bâdâ è posisi poncak. Dâri seghi bhângon bangunan, Sasadu èghâbây pèndâ'. Dèsain panèka aghâbây sabbhân orèng sè maso'a ka dâlem èkajibbaghi nondhu' sabellunna. Parkara panèka aghâdhuwân artè sopajâ sadhâjâna orèng èpaèmot ka'angghuy salanjhângnga hormat bân patodu dâ' adat tanpa kacubâli.

Mongghu orèng Sahu, Sasadu èngghi panèka bengkoy sè èyibhârâttaghi minangka kapal perrang karaja'an Ternate sè èsebbhut Kagunga. Sasadu èyangghâp minangka Kagunga Tego-tego, èngghi panèka kapal perrang sè nyandâr ka pantai. Filosofi panèka aropa'aghi alasân ma' Sasadu salanjhângnga èbâghun sacara abhujhur ka ara daradân bân ghunong sarta èpenneng è tengnga kampong.

 Sombher