Masjid Istiqlal, Jakarta

Masjid Istiqlal (bhâsa Arab: مسجد الاستقلال , "Masjid Kemerdekaan") panèka masjid nasional è Jakarta Tengnga, Indonesia. Masjid panèka masjid sè palèng ghâjheng è Asia Tèmor Lao' bân masjid sè palèng bâllu' è dhunnya dâri segi kapasitas jema'at.[8] Èpadhâddhi kaangghuy maènga' kamardhika'an Indonesia, masjid nasional Indonesia ènyamaè "Istiqlal", oca' arab kaangghuy "kamardhika'an". Masjid panèka èbukka' ghâbây orèng bânnya' è tanggal 22 Februari 1978. È dâlem Jakarta, masjid panèka bâdâ è seddi'na Istana Merdeka bân Gereja Katedral Jakarta (Katolik) bân jhughân Gereja Immanuel (Reformasi).[9][10][11]

Pèkkèran kaangghuy mabângun Masjid Istiqlal pertama kalè èjhârbâ'aghi sareng Wakil Presiden Mohammad Hatta, bân saterrossa èkala' sareng Presiden Seokarno.[12] Soekarno masang bato pertama mènangka tandha molaè pambangunan masjid panèka è tanggal 24 Agustus 1961. Saterrossa proyek masjid panèka èarsitektur sareng Friedrich Silaban, pottrana pendeta Lutheran sè asalla dâri Protestan Batak Kristen Huria.[13] Desain masjid panèka aghâdhui tema "Ketuhanan".[14]

Masjid panèka andi' gaya arsitektur formalisme anyar bân internasional; kalabân dhèndhing bân lantai sè ètotop marmer, èhias kalabân ornamen geometris dâri baja ta' karat. Bangunan otama masjid ka’dinto aropa’agi lema’ lantai sareng settong lantai dhasar. Bangunan otama èmahkotai kalabân kubah ghâjheng kalabân diameter 45 meter sè ètonjang sareng 12 pilar ghâjheng. Settong menara kalabân tèngghina 96,66 meter èbâdâ'aghi è pojok lao'na aula masjid. Masjid panèka bisa nampung lebbi dâri 200.000 orèng sè abâkte.[15]

Pèkkèr 

Pèkkèran kaangghuy mabângun Masjid Istiqlal pertama kalè èjhârbâ'aghi sareng Wakil Presiden Mohammad Hatta, mènangka masjid nasional è ibukota sè bhâkal èjhâlânaghi sareng sadhâjâna bhângsa bân nampilaghi pessen Islam. È taon 1951, Hatta mabâḍâ rapat è kantorra, geddhung Dewan Penasehat Agung, ngonjang pan-bârâmpan tokoh akadhi Sjafruddin Prawiranegara bân Hamka. Hatta nyaranaghhi kaangghuy mabâdâhaghi komite swasta, bân pamarèntah bhâkal abhânto.[12] Panitia pembangunan masjid nasional èbentuk kaangghuy pertama kalèna kalabân Ketua Umum Assaat, ètoro'è Sjafruddin Prawiranegara, Hamka, bân Anwar Tjokroaminoto mènangka wakil ketua. Namong, polana kabâdâ'an politik dâlem negri sajân panas, ètoro'è Demokrasi Terbimbing, Assaat bân Sjafruddin tapaksa kalowar dâri Jakarta. Sabatara jârèya, H. Anwar Tjokroaminoto ètahan polana ètuduh ngocol pèssèna panitia, namong akhèrra èbebasaghi sareng pangadilan polana ta' èbuktèaghi sala. Anwar Tjokroaminoto pagghun bâdâ è panitia. Samentara jârèya, Hatta akhèrra èpaèlang mènangka Wakil Presiden è taon 1956.[12] Soekarno, sè alaksanaaghi Demokrasi Terbimbing, ngajhâk ide-ide Hatta bân mabâli susunan panitia sè ella èbentuk.[12]

Parencana'an

Masjid panèka perna aropaaghi lokasi Taman Wilhelmina bân benteng abad ke-19, èngghi panèka Fort Prins Frederik. Masjid Istiqlal se gi’ epaddek. E penggir kanganna badha Gereja Katedral Jakarta. Panitia ghâbây pambangunan Masjid Istiqlal, sè èpimpin sareng Anwar Tjokroaminoto, èpaddek è taon 1953. È taon 1954, panitia panèka ngangkat Soekarno mènangka pengawas teknis kepala.[16]: 106  pan-bârâmpan lokasi èusulaghâghi; Mohammad Hatta mènangka Wakil Presiden Indonesia è bâkto jârèya nyaranaghhi kaangghuy Masjid Nasional èpadhâddhi è semma'na kennengngan è Jalan Thamrin, è attas tana sè èpadhâddhi Hotel Indonesia samangkèn.[17] Nangeng, Sukarno negga’agi ja’ masjid nasional kodu badha e semma’na alun-alun se paleng penting e nagara paneka, semma’na Karaton Merdeka. Arèya ètoro'è sareng tradisi Jhâwa jhâ' Kraton bân Masjid Agung kodhu bâdâ è sekitar alun-alun, sè artena kodhu semma' dâ' Alun-alun Merdeka.[18] Soekarno jhughân nyoro sopajâ masjid nasional èpadhâddhi è semma'na Gereja Katedral Jakarta bân Gereja Immanuel, kaangghuy melambangkan harmoni bân toleransi antar-agama akadhi sè èpromosiaghi è Pancasila.[19] Saterrossa pas epotossagi ja’ e dhaera Taman Wijaya Kusuma badhi epaddek masjid nasional e adha’na Gereja Katedral Jakarta. Kaangghuy aghâbây jalan ghâbây masjid, Fort Prins Frederick sè èpadhâddhi è taon 1837 èrosak.[20][21]

Bengunan 

Bato sè partama èpasang sareng Soekarno è tanggal 24 Agustus 1961;[22][23] konstruksi èghunaaghi 17 taon, bân saterrossa èresmiaghi sareng Presiden Soeharto mènangka masjid nasional è tanggal 22 Februari 1978.[22][24] Sampè' taon 2013 panèka masjid sè palèng bhâghus è wilayah Asia Tèmor Lao', kalabân kapasitas lebbi dâri 120.000 orèng.[25][26]: 65

Kadhâddhiyân kontemporer 

Malem Juma’at, tanggal 14 April 1978, settong bom se ekagabay dhari bahan peledak plastik epalebur e semma’na mimbar Masjid Istiqlal. Tadha' korban sè èlaporaghi.[27] Lebbi dâri 20 taon saterrossa, è tanggal 19 April 1999, serrangan bom kaduwâ' è bâbâ tana masjid, sè mabâli kaca kantor administrator masjid.[28] E antarana bulan Mei 2019 bân Juli 2020 masjid panèka ngalami renovasi sè èghâdhui biaya US$35 juta (sekitar 511 miliar rupiah).[29][30] Karjâ è antarana: èpoles bân èberse'è marmer è lowar bân ornamen geometris stainless steel; mihrab bân mimbar anyar; èpaènga' sistem listrik bân pipa; sistem penerangan anyar ngangghuy lampu LED; Renovasi kamar VIP; gerbang anyar bân perbaikan kebbun; pambangunan taman bân alun-alun anyar; kios anyar ghâbây para pedagang, bân jhughân kennengngan parkir è bâbâ tana duwâ' lantai.[5][31] Terowongan nyambung Masjid Istiqlal sareng Gereja Katedral Jakarta ampon epaddek sareng pamarenta Indonesia. Terowongan panèka èkennal mènangka "Terowongan Silaturahim", sè ètargetaghi kaangghuy lastare è bulân April 2020 otabâ sabellunna bulân Ramadhan 2020.[32] Terowongan panèka èresmiaghi sareng Presiden Prabowo Subianto è tanggal 12 Desember 2024.

È taon 2022, masjid panèka narèma sertifikasi EDGE (Excellence in Design for Greater Efficiencies) dâri International Finance Corporation (IFC) sè èbâwah naungan Bank Dunia. Masjid panèka ampon èkonfirmasi mènangka kennengngan ibada kalabân konsep Bangunan Hijau sè partama è dhunnya samangkèn.[33] Masjid Istiqlal bhunten coma akompolaghi harmoni agama lèbât pambangunan Terowongan Silaturahim sè nyambung ka Gereja Katedral, namong jhughân mandhâr terbuka bân sikap inklusif. Hal ka’dinto bisa etemmo dhari pangajharan basa Ibrani modern e masjid, se erintis sareng Sapri Sale, guru basa Ibrani, Arab sareng Aram. Sale èkennal mènangka orèng sè kapèng settong sè aghâbây ajaran bhâsa Ibrani modern è Indonesia, tamaso' è Masjid Istiqlal.

 Sombher: 

 Dept of Foreign Affairs (1962), Indonesia 1962, Jakarta, No ISBN
 Indonesian State Secretariat (1995), 40 Tahun Indonesia Merdeka, Jilid 3 (40 Years of Indonesian Independence, Volume 3), p1035, 
 https://pu.go.id/berita/presiden-joko-widodo-resmikan-selesainya-renovasi-besar-masjid-istiqlal diakses 03 Mei 2023
 https://setkab.go.id/resmikan-renovasi-masjid-istiqlal-presiden-semakin-megah-kebanggaan-bangsa-indonesia/ diakses 03 Mei 2023