Tari Lilin

Tari Lilin èngghi panèka tarian traḍisional sè asalla ḍâri Sumatra Bârâ'.Elmy Tasya Khairally. "Mengenal Tari Lilin, Sejarah, Busana, dan Fungsinya". Detik. 2024-01-17. Aksès 2025-12-29. Tari lilin panèka biasana ètampilaghi sareng kalompo' penari binè' otabâ apasangan sè ngèbâ lilin tor kalabâ èèrèngè sareng musik sè èmaènaghi sareng sakalompo' musisi. Para penari panèka bhâkal negghu' lilin sè èobbhâr è attas pèrèng kènè' sè ètegghu' è tanangnga. Para penari panèka bhâkal ngalakonè tarian sacara kalompo' kalabân moter pèrèng sè aèssè' lilin sè èobbhâr kalabân on-laonan sopajâ pèrèng kasebbhut pagghun è attas telapak tanangnga tor ajâgâ lilin sopajâ  ta' matè.

 Sajhârâ 
È  jaman lamba’, tarian lilin ka’ḍinto aropa’aghi sala sèttong tarian sè ètampilaghi è istana tor èlaksana’aghi è bâkto malem. Metorot asal-usullâ, tarian panèka jhughân asalla ḍâri carèta rakyat. Ḍâlem carèta rakyat kasebbhut ècarèta’aghi jhâ' è jhâman lambâ’ bâḍâ sèttong parabân sè edhina’aghi bhekalla kaangghuy èntar adhâghâng. È sèttong arè parabân panèka kaelangan sello' bhekalna, terros salèrana nyarè sello' panèka sampè’ la para’ malem ngangghuy lilin sè èsabâ’ è attassa pèrèng. Parabân panèka ampon usaha kaangghuy nyarè sello' kasebbhut, parabân panèka pas alènglèng è tanèyan romana, maske salèrana kodhu nonḍu’ kaangghuy nera’è tana tor kadhang ghulinah parabân panèka aghuli akadhi atari saèngghâ abâsba akanta ghuliyân tari sè lèbur. Ghulina bhâdhân sè meliuk, nonḍu’, tor ngabâs ka attas akanta sè aḍu’a kasebbhut pas ngalahèrraghi kasennengngan. Ḍâri ka’ḍinto pas lahèr tor molaè kalonta è antarana parabân dhisa bâkto kapanèka. Tarian lilin sabellunna coma ètampilaghi è bâkto adhât, èngghi panèka mènangka ungkapan sokkor ḍâ' Guste Allah atas hasèl tor prèstasi sè èkaolle sareng maghârsarè. Kalabân jhâman sè ampon ngalamè kamajuwân, samangkèn fungsi tarian lilin ta' coma ètampilaghi kaangghuy acara-acara adhât, namong jhughân mènangka penampilan seni tor jhughân kasennengngan. Salaèn kapanèka segghut jhughân èsellipaghi mènangka penampilan sellingan è bâkto prosèsi ngambâ' tamoy, sè ètampilaghi samarèna penampilan tari pasambahan.William Ciputra. "Tari Lilin Asal Sumatera Barat: Sejarah, Fungsi, Gerakan, dan Busana". Kompas. 2022-03-07. Aksès 2025-12-29. 

 Ghulina 
Tarian lilin aghâdhui ghuliyân sè ta' nè-bânnèan otabâ sanget sèlèktif. Karana salaèn kadhu matao kaanggunan penari è ḍâlem tera’na sonarra lilin, ghuliyân sè èpèlè kodhu ta’ talebât heboh otabâ ta’ patè matakerjhât sopajâ lilin sè ètegghu’ penari ta’ ghâgghâr otabâ tetesan lilin kasebbhut ta’ ghâgghâr ka man-kamman. Artèna, tarian panèka ta' parlo bânnya' ghuliyân tor coma parlo konsèntrasi sè samporna saèngghâ sèra'a bhâi bisa ngalakonè. Tarian panèka sè èmaènaghi kalabân abhâkta lilin è attas tanang tor sacara kalompo', aghâdhui ghuliyân sè nonḍu', anggun tor jhughân ghuliyân aḍua'. Hal kasebbhut aghâmbhâraghi suasana sèttong kalompo' parabân dhisa sè abhânto kancana nyarè sello' bhekalan sè èlang. Saèngghâ tarian panèka agandhu’ drama tor careta.

 Pakakas 
Ḍâlem pertunjukan tari lilin bâḍâ pan-saponapan pakakas sè kodhu èsaḍiya’aghi. Sè kapèng sèttong, pakakas tari dhibi’ èngghi panèka pèrèng kènè’ sareng lilin. Lilin kasebbhut è buḍi arè bhâkal èobbhâr tor èsabâ’ è attassa pèrèng kènè’. Kaḍuwâ', kalambhi sè èangghuy penari lilin. Kalambhi otabâ angghuyân sè èangghuy penari lilin ghâbây tarian lilin panèka kalambhi khas Minangkabau, èngghi panèka hiasan cètak sè èsebbhut tangkuluak, kalambhi sè èsebbhut kalambhi batabue, bâbâ'ân sè èsebbhut lambak, salèmpang tor perhiasan sè aropa dukuah otabâ kalong, galang otabâ ghèllâng tor sello', sareng perhiasan sè èangghuy è ḍâlem tarian lilin, pas saterrossa pakakas ḍâlem aktivitas panèka bâḍâna musik sè ngèrèngè. Tarian lilin biasana èèrèngè musik khas Melayu Sumatra, kalabân pan-saponapan alat musik, èngghi panèka akordeon, biola, gong, gitar, kenong, gendang, bonang, saksofon, sareng tok-tok.

 Sombher