Bili'u

Billi'u (èbâca billi-u) iyâ arèya kalambhi kona bâbinè' suku Gorontalo, Polo Sulawèsi, Indonèsia.

Billi'u iyâ arèya sala sèttong kalambhi adhât Gorontalo sè wâjib èghunaaghi mantan binè' ḍâlem parlo adhât kabinan. Billi'u ḍâlem kamajhuânna èkennal mènangka sala sèttong kalambhi adhât sè lajhin bân pono' bi' nilai-nilai filosofis è Indonèsia.

Neng taon 2012, Billi' u ètettepaghi bi' Pamarènta Indonèsia lèbât Kementerian Pandhidhighân bân Kabhudhâjhâ'ân mènangka wârèsan budhâjhâ sè ta' abujut  asalla ḍâri Gorontalo, Sulawèsi.

 Pangangghuyân 
Bili'u arèya kalambhi adhât kabhângghâ'ân sè èpaangghuy ḍâ' binè' Gorontalo è dâlem upacara adhât. Pasanganna kalambhi adhât Bili'u iyâ arèya Paluwala, sè dhâddhi kalambhi adhât ka'angghuy lakè' suku Gorontalo.

Kalambhi adhât Bili'u bi' Paluwala biyasanâ èpaangghuy bi' kaduwâ pangantèn è ḍâlem acara rèsèpsi kabinan sè ngangghuy adhât Gorontalo sè kentel. Bini' Gorontalo sè ngangghuy kalambhi Bili'u bhâkal ajhugèttâ 'Tidi Lo Polopalo' è adâ'na pangantèn lakè' bi' para onjhângan.

 Kadudughân Bili'u 
È dâlem urutan kalambhi adhât bini' Gorontalo, Bili'u arèya kalambhi kona sè palèng lengkap ornamèn adhâtta, bân palèng tèngghi kedudughânna polana èpaangghuy bi' mahkota adhât sè lengkap.

 Makna Bili’u 
Bili’u asalla dâri oca’ bilowato, artèna iyâ arèya "sè èangka'". Secara harfiah èmaknaè bini' sè ngangghuy Bili'u bâkal èyangka' dherajhâtta kalabân mabhângal ayuwa (sikap) bân popoli (lakona) sè santon, tamaso' sèpat bân bhibbhâ'na sè bhâghus è lingkungan kalowarghâ.

Mon èpèrtè, sakabbhinna kalambhi otabâ ornamèn è Bili'u aghâmbhârraghi pengharghâân adhât Gorontalo dâ' ka bini' kalabân cara notobhi aurat bân ajâghâ bhâdhânna bini' dâri attas sampè' dâ' bâbâ. Polana jârèya, pangangghuyân kalambhi Bili'u ta' ollè sarombânan bân kodhu atoro' dâ' ka norma budhi pekertè sè berlako.

 Sombher