Roma adhât Ngada

Saʼo iyâ arèya bengko adhât sè biyasa ètemmoè è Kabupatèn ngaḍa, Nusa Tenggara Tèmor, Inḍonesia. panèka bengko pangghung bân para' sakabbhina matèrialla ḍâri kaju. Bengko adhât panèka ètemmo è pemukiman ngaḍa sè kasebbhâr è pan-bârâmpan dhisa adhât, akadhi Kampong adhât Bela, Kampong adhât Bena, Kampong adhât Gurusina, bân Kampong adhât Tololela.

bengko tradisional panèka ka'angghuy kennengngan bân pusat kegiatdhân adhât istiadhât.Abdillah M. Marzuqi (21 November 2018). "Mengenal Rumah Adat Ngada yang Penuh Filosofi". Media Indonesia.

 Karakteristik 
Bengko adhât ngaḍa kasebbar è pan-bârâmpan dhisa adhât, èngghi panèka Dhisa adhât Bela, Dhisa Adhât Bena, Dhisa Adhât Gurusina, bân Dhisa Adhât Tololela. Neng è bhân-sabbhân panḍuḍu’en, bengko adhât epaddhek ngadhep ka ngadhu ban bagha. Ngadhu panèka bangunan akadhi bengko sè èlambangaghi bâng`aseppo binè', è bâkto bagha panèka asèkot pajung ḍâri keri, otabâ ata' lalang dâri ijuk cèlleng, sè èlambangaghi bânâtowah lakè'. jumla kaḍuwâ, se kodhu agandèng ngâbhâraghi jhâ' bannya’na suku se bâḍâ e kampong. bâḍa pan-bârâmpan roma sè bâḍa kobhurna è tanèyan romana, khusussa è roma-roma adhât sè bâdâ è semma'na ngadhu bân bagha.[1]

Panyabâ'ân kobhruân e roma adhât edhasaraghi ḍa’ omorra almarhum. Manabi bâḍâ angghuta kalowarga sè matè è bâkto ghi' kènè', rèng-orèng ghâpanèka bhâkal èkobhur è bâbâna bengko. Na'-kana' bhâkal èkobur è kalobungan aḍâ'na roma, bân è bâkto orèng towa bân tokoh-tokoh terkenal èkobhur lebbi semma' ka ngadhu bân bagha.

Kamar-kamar è bengkona ngaḍa tradisional èbâgi dâddhi tello': tedha wewa, tedha one, bân one. Tedha wewa biasana èghuna'aghi ka'angghuy aktivitas santay akadhi para èbhu sè nganyam kaèn otabâ ngurus na'-kana', bân jhughân èghuna'aghi mènangka kennengngan ka'angghuy narèma tamoy. Tedha one panèka kamar tengnga sè èghuna'aghi mènangka kennengngan istirahat ka'angghuy angghuta kalowarga bân kennengngan amassa'. Tedha one jhughân bisa èghuna'aghi kaangghuy papangghiyân bân kompolan kalowarga. manabi one panèka kamar inti, sè èghuna'aghi mènangka kennengngan ka'angghuy ritual adhât, kennengnganna leluhur, kennengngan tèḍung ka'angghuy kapala kalowarga, bân kennengngan amassa'.Abdillah M. Marzuqi (21 November 2018). "Mengenal Rumah Adat Ngada yang Penuh Filosofi". Media Indonesia.

 konstruksi 
Pambangunan bengko traḍisional Ngaâa aropa'aghi konstruksi ponḍasi, konstruksi lantai, konstruksi gheddhung, bân konstruksi ata'.

 Sombher