Ti'i langga

Ti'i langga panèka sèttong macem kopèyah sè pèngghirrâ lèbâr sè bâḍâ è Kapoloan Rotè, Indonèsia bâgiyân tèmor. Polo Rotè panèka polo sè bâḍâ è palèng lao' è Indonèsia, bâḍâ è Provinsi Nusa Tenggara Tèmor (NTT), ta' jhâu ḍâri Tèmor. Ciri kopèyah panèka èngghi panèka bâḍâna samacem tanḍu' sè anè mèrèp kaḍhi unikorn sè tèngghina 40 kantos 60 sèntimèter otabâ hiyasân jhâmbhul sè nempel è bâgiyân aḍâ'. Cula otabâ jhâmbhul kasebbhut sègghut èsebbhut 'antena' sè aghâḍhuwân sanga' tingkat. Bâgiyân sè lanjhâng nyonnyong è kopèyah jârèya sajân abit ta' kera tegga' dhibi', tapè sègghut mirèng bân malarat èpategghâ' polè. Èkoca'na, hal jârèyâ dâddhi tandhâ sèpat aslina orèng Rote sè kerras. Abhârengan bân sasando, ti'i langga panèka dhâddhi tandhâ buḍhâjâ ḍâri Kapoloan Rotè.

 Bhângon bân Modèl 

Sateya, ti'i langga aropaaghi kopèyah sè pèngghirra lèbar, pèngghirra ngadhep ḍâ' attas. Kalabân 'antena' sè mèrèp sareng pèngghu otabâ jhâmbhul sè tèngghina 40 cm (16 inci)  nèmpèl è bâgiyân adâ'. Bârnana bisa polosan otabâ ècèt ngangghuy pabhârna. Ti'i langga èkâghâbây kalabân cara nganyam ḍâun lontar sè gi' ngoḍâ, è dhimma kaju lontar panèka lakar ghâmpang ètemmo è wilayah NTT.

Antena è ti'i langga èparcajâ ollè pamekkèran ḍâri antena è kopèyana orèng-orèng Portugis. Bhângsa Portugis panèka bhângsa Èropa sè awwâl mengendalikan pardhâghângan bhârâng-bhârâng rampa è kapoloan Indonèsia lèbât kolonisasi è molaèna abâd sè kapèng 16. Dili è Timor Leste sè rampana bânnya', èpadhâddhi sala sèttong posatta kakowasaan Portugis. Polo Rotè maskè bânnè tojjhuwân dhâghângan rampa, tapè èkowasaè bi' Portugis. Pèngghina bangsa Portugis è polo-polo tenggara Indonèsia ghi' bâḍâ kantos satèya è taon 2026.

 Sombher