Biokimia

Biokimia otabâ kimia hayati , iyâ arèya èlmo sè ajhâr dâ' prosès-prosès kimia sè kadhâddhiyân è bhâdhân bân akaè' sareng organisme odi'.  Mènangka bagiyânna èlmo biologi bân kimia, biokimia bisa èbâgi dâddhi tello' bagiyân: biologi struktural, ènzimologi, bân mètabolisme. È dhâlem pan-bârâmpan dhâsa'an sè tapongkor è abad ke-20, biokimia ampon abhasèl ajellassaghi prosès kaodhi'ân lèbât tello' bagiyânna èlmo panèka. Para' sakabbhina bagiyânna èlmo kaodhi'an ètemmoè bân èkembhângaghi lèbât metodologi bân penelitian biokimia.Voet (2005), p. 3. 

Sajhârâ
menorot sè èmaksod sè palèng komprèhènsif, biokimia bisa èangghep mènangka pangajhârân parkara komponèn bân komposisi mahlok odhi' bân cara  biokimia masèttong adâddi bhângon kaodhi'ân. Dhâlem artè panèka, jhâjhârbâ'ân biokimia amolaè ḍâri jhâman Yunani Kuno. Helvoort (2000), p. 81. Namong, biokimia mènangka bâgiyân èlmo ilmiah sè khusus èmolaè kèra-kèra abad ke-19, otabâ sabellunna, taghântong ḍâri bâgiyân biokimia sè èfokusaghi. Bâdâ sè ngoca' jhâ' biokimia mogghin èmolaè kalabân pangetemmonan molekul ènzim sè dhâ'-adhâ', diastase (samangkèn èsebbhut amilase), è taon 1833 sareng Anselme Payen,Hunter (2000), p. 75. è bâkto sè laèn nganggep dèmonstrasi Eduard Buchner parkara prosès biokimia sè dhâ'-adhâ' sè sèlè', èngghi panèka fèrmèntasi alkohol è ḍâlem sarè sè bhibhâs sèl è taon 1897 mènangka tandhâ kalahèran biokimia. Hamblin (2005), p. 26.Hunter (2000), pp. 96–98. 

Nyama "biokimia" panèka èghâbây dâri papolongan biologi bân kimia. È taon 1877, Felix Hoppe-Seyler aghunaaghi nyama (biochemie è bhâsa Jèrman) mènangka paḍâ artèna kimia fisiologis ḍâlem oca' pamokka'  èdisi dhâ'-adhâ' Zeitschrift für Physiologische Chemie (Jurnal Kimia Fisiologis) è bâkto èsaranaghi ka'angghuy maddek lembâghâ sè èkhususaghi ka'angghuy bagiyân penelitian panèka. Ziesak (1999), p. 169.Kleinkauf (1988), p. 116. Ahli kimia Jèrman Carl Neuberg serrèng èsebbhut sè aghâbây oca' panèka è taon 1903, Ben-Menahem (2009), p. 2982.Amsler (1986), p. 55.Horton (2013), p. 36. samantara è bâkto bâdâ sè laèn mabhunga/ngormat ka Franz Hofmeister. Kleinkauf (1988), p. 43.

Rèfèrènsi