Takowa

Takowa panèka sala sèttong kalambhi adhât Gorontalo sè èangghuy sareng kè'-lakè' soko Gorontalo è Polo Sulawesi, Inḍonèsia. Takowa serrèng èangghuy sareng orèng Gorontalo è bânnya' opacara tradisional bân acara resmi è agenda pamarènta bân jhughân kalambhi tradisional è ḍâlem araya'aghi arè-arè aghâma.  È taon 2019, Takowa ènyata'aghi sareng Kamântrèan Pendidikan bân Kabhudhâjâ'an mènangka Warisan Bhudhâjâ Ta' Awujud Inḍonèsia.

 Kaghuna'an 
Takowa panèka kalambhi tradisional sè èangghuy sareng lakè' Gorontalo è pan-bârâmpan kalakoan, è antarana: Opacara tradisional Pohutu Moponika (opacara pakabinan tradisional) èlakoni sareng orèng towa pangantan binè' bân orèng binè' laènna. Jughân èlampa'aghi sareng tamoy lakè' sè ḍâteng è acara kasebbhut. Opacara tradisional Pulanga (panampilan ghellâr adhât) èangghuy sareng orèng sè narèma ghellâr Pulanga bân tamoy lakè' sè ḍâteng è acara kasebbhut. Bhâdhânna bâḍâ è ḍâlem bârna bân motip Takowa ghâbây orèng sè narèma Pulanga bân orèng sè ella èberri'i ghellâr adhât: ireng bân gading. Acara parajâ'ân ka'aghâma'an, bisa èghuna'aghi sareng para la-lalè' Gorontalo pas bhâjâng tellasân idul Fitri  Pasangan otama ḍâri bhâdhân tradisional Takowa panèka Galenggo, sè èangghuy sareng bhâbinè'an Gorontalo. Takowa jhughân bisa èpadhâḍdhiyâghi sareng Madipungu è bâkto akabin.

 Artèna Takowa 
Takowa aropa’aghi sebbhudhân kalambhi adhât lalakè’ Gorontalo se sanget èpangaro Bhudhâjâ Melaju tor Arab karana sacara filsafat epahamè jhâ’ kalambhi kainto nandhâ’aghi andhâp asor, èkhlas tor taqwa manossa è aḍâ'na Allah SWT. Sacara horop, oca’ Takowa asalla ḍâri oca’ Taqwa otabâ Takwa, sè artèna parcajâ ḍâ’ kasèttongan Allah SWT kalabân ajhâwuè abâ’ ḍâri sèrèk tor atoro’ ḍâ' sadhâjâ parèntana. Kalambhi tradisional Takowa maḍâteng inspirasi ghâbây sadhâjâna orèng Gorontalo sè ngangghuy ka'angghuy salanjhângnga ajâgâ iman bân takwa ḍâ' Ghustè Allah sè Maha Kobâsa kalabân dhâḍdhi orèng Islam sè palèng bhâghus è dhunnya.

 Bârna Tradisional Takowa 
Adhât Gorontalo ngaonèngè empa' bârna tradisional sè èsebbhut " Tilabatayila ", èngghi panèka

 Mèra,
 Konèng,
 Ijo bân
 Bungu.

Salaèn jârèya, aghâdhui soḍâ' celleng bân soḍâ' potè gading namong èhososaghi ghâbây orèng sè anḍi' ghellâr tradisional Pulanga.

 Sombher