Kaisar Xuantong

Puyi (Hanzi traḍisional: 溥儀; Hanzi sèḍerhana: 溥仪; 7 Pèbruwari 1906 – 17 Oktober 1967) ḍâri klan Aisin Gioro suku Manchu, panèka Kaisar Cèna sè ḍibuḍi sareng pangobâsa sè kapèng duwâ' bellâs sareng dhâddhi akhèr ḍâri Ḍinasti Qing.Ardi Priyatno Utomo. "Biografi Tokoh Dunia: Pu Yi, Kaisar Terakhir China". Kompas. 2018-10-17.  Aksès 2025-12-27. molaè aomor ḍuwâ' taon, salèrana ampon nganghungè kowasa mènangka Kaisar Xuantong (Hanzi: 宣統; pinyin: Xuāntǒng Dì; Wade–Giles: Kaisar Hsuan-tung) ḍâri taon 1908 kantos toronna takhtanna è tangghâl Pèbruwari, saamponna Revolusi Xinhai sè berhasil èlancaraghi. Ḍâri tangghâl 1 kantos 12 Julè 1917, salèrana sempet ngalamè restorasi sè panḍá' karana bhântowan Jènḍral Zhang Xun. È taon 1934, salèrana ènyataaghi dhibi' mènangka "Kaisar Kangde" (Wade-Giles: "Kaisar Kang-te") ḍâri naghara bonèka  Manchukuo sè èator kekaisaran jeppang. Salèrana ngowasaè è ka'ḍissa' kantos akhèr Perrang Cèna-Jeppang kaḍuwâ' è taon 1945. Saellana Republik Rakyat Cèna èpaddhek è taon 1949, Puyi ètahan mènangka penjahat perrang kantos 10 taon, nolès masa laluna, bân dhâddhi angghuta Konferensi Konsultatif Politik Rakyat Cèna.

Toronna takhta Puyi è taon 1912 dhâddhi tandhâ akhèr ḍâri èbuwân taon pamarènta'an ḍinasti è Cèna. Salèrana èkennal è bhân-sabbhân dunnya kalabân julukan "The Last Emperor (Kaisar ḍibuḍina)".

 Asmana sareng gellarra 

 Asma 
Asmana Puyi èromanisasiaghi dhâddhi "Puyi" (Pǔyí ḍâlem Hanyu Pinyin) otabâ "Pu-i" (ḍâlem Wade–Giles). 

Bâkto Puyi kaèlangan gellar kekaisaran è taon 1924, salèran èsebbhut kalabân "Toan Puyi" (Wade–Giles: Toan Pu-i; Hanzi sèḍerhana: 溥仪先生; Hanzi traḍisional: 溥儀先生; pinyin: Pǔyí Xiānshē) ḍâlem bhâsa Cèna sarebf "Toan Fugi" (溥儀先生; Fugi Sensei) ḍâlem bhâsa Jeppang. Asma klanna, "Aisin Gioro" (Hanzi sèḍerhana: 爱新觉罗; Hanzi traḍisional: 愛新覺羅; pinyin: Àixīn Juéluó; Wade–Giles: Ai-hsin Chüeh-lo), jhughân tor kadhâng èghunaaghi. 

Puyi èkennal aghâdhui asma ḍâri Bârâ', "Henry," sè èpèlèaggu sareng ghuru bhâsa Inggrissa, Reginald Johnston.

 Gellar 
Bâkto salèrana marenta mènangka Kaisar Ḍinasti Qing ḍâri taon 1908 kantos 1912 sareng è bâkto restorasi sè panḍâ' è taon 1917, asmana è jhâman panèka "Xuantong" (Wade-Giles: Hsuan-t'ung), sareng èkennal mènangka "Kaisar Xuantong Emperor" (Wade-Giles: Kaisar Hsuan-t'ung; Hanzi sèḍerhana:宣统皇帝; Hanzi traḍisional: 宣統皇帝; pinyin: Xuāntǒng Huángdì) sampè' ḍuwâ' perioḍe kasebbbut.Siti Syafania Kose. "2 Desember 1908: Aisin-Gioro Puyi Dinobatkan sebagai Kaisar China Saat Berusia 2 Tahun". Liputan 6. 2024-12-02. Aksès 2025-12-27.

Polana Puyi panèka tamaso' orèng sè ḍibuḍi sè dhâddhi Kaisar Cèna, maka salèrana  èkennal jhughân mènangka "The Last Emperor (Kaisar Ḍibuḍi" (Hanzi: 末代皇帝; pinyin: Mòdài Huángdì; Wade–Giles: Mo-tai Huang-ti) è Cèna sareng bâgiyân dhunnya sè laèna. Salèrana jhughân tor kadhâng èsebbhut "Kaisar Ḍibuḍi ḍâri Dinasti Qing" (Cèna: 清末帝; pinyin: Qīng Mò Dì).

Saamponna toronna takhtanna, Puyi èkennal jhughân mènangka "Xun Di" (Wade-Giles: Hsun Ti; Hanzi sèḍerhana: 逊帝; Hanzi traḍisional: 遜帝; pinyin: Xùn Dì; sacara harfiah: Kaisar sè Ngala) otabâ "Fei Di" (Wade-Giles: Fei Ti; Hanzi sèḍerhana: 帝;廢帝; pinyin: Fèi Dì; harfiah: Kaisar sè èmansuhaghi). Oca' "Qing" (HanI: 清; pinyin: Qīng) kadhâng ètambâaghu ḍâ' ḍuwâ' gellar panèka kaangghuy nandhâaghi hubunganna sareng Ḍinasti Qing.

Bâkto Puyi marènta naghâra bonèka Manchukuo ḍâri taon 1934 kantos 1945, asmana è jhâman panèka "Kangde" (Wade-Giles: Kang-te), saèngghâ salèrana èsebbhut mènangka "Kaisar Kangde" (Hanzi: 康德皇帝; Pinyin: Kāngdé Huángdì) è bâkto kasebbhut.

 Sombher