Orèng Kangèyan

Oreng Kangeyan 
Kangean (Kangean: 'To Kangayan'; Reng Kangayan) panèka ètnis otabâ suku pribumi sè asalla dâri Polo Kangean, abhâsa Kangean, bân andi' latar bhâsa sejarah bân kabudâjâ'an sè padhâ. Ra-kèra 127.000 orèng etnis Kangean kabânnya'an odi' è Kapoloan Kangean sè bâdâ è dâèra lao'na Tase' Bali.

 Tradisi 
Mamajir

Mamajir alias Mamajěr panèka jenis olah raga otabâ lomba tradisional khas dâri suku Kangean sè asalla dâri daerah Kolo-kolo è Polo Kangean (wilayah Kepulauan Kangean) sè biasana aghunaaghi kerbuy.

Pongkak

Tradisi Pangkak panèka tradisi asli dâri Kangean. Pangkak arèya asalla dâri oca' aranggak otabâ aranggĕk è bhâsa Kangean sè artena "ngèttong" otabâ "ngèttong", èmaksod dâ' lalampa'an motong padi è bekto panen. Pangkak aropa’agi settong tradisi kaangguy araya’agi panen. Ngalakone tradisi ka’dhinto aropa’agi settong wujud asokkor dha’ hasel se ekaolle masyarakat lebat pertanian. Orèng Kangean parcajâ jhâ' upacara pangkak panèka aropaaghi wujud rohani sè murni bân tandhâ sokkor dâ' Gustè Allah ghâbây panen sè berhasil. Pangkak jhughân èmaksod dâ' gaya nyanyian a cappella sè èmaènnaghi è bâkto upacara panèn pangkak. Pangkak jhughân salastarèna èkarang mènangka tradisi ritual è dâlem usulan-usulan è antara masyarakat Kangean. panèka kombinasi dâri ritual pertanian bân siklus odi' sè maso' akal: perayaan kesuburan sè èpangghi'i è pangkak bhâkal èterrossaghi ghâbây pernikahan sè subur. Hubungan antara pangkak sareng proses pertunangan ètegghâsaghi dâlem lirik lagu pangkak, sè èsebbhut: "Tennangaghi pekkeranna, tunangan; calon binè'na bhâkal dhâtâng ka bengkona; bâkto bâ'na nangalè, bâ'na bhâkal nemmoè rohna". Upacara pangkak rèya serrèng èserrèng kalabân seni tradisional sè ngangghuy Gmikrum sè èmaksod "Damall". jhughân èlakoni.

Bahasa Kangean:

"Ambololo hak-hak,

Ambololo harra,

Akadi ombĕk gulina padi,

Masa aranggĕk terbhik padi,

Togur réng tani lebur eola diyĕ,

Māsa réng tani aranggĕk padi.

Ambololo hak-hak,

Ambololo harra,

Gumbhira kejung sambi ātāndhĕng,

Ka’dissa oréng lake nabbu gendĕng,

Tāl-ontālan palotan sambi ātandhĕng,

Tandĕ nyaré juduh até lodang,

Ambololo hak-hak,

Ambololo harra."

Bahasa Indonesia:

"Ambololo hak-hak,

Ambololo harra,

Andai ombak ayunan padi,

Masa panen dekat menanti,

Pondokan petani indah dipandangi,

Masanya petani memotong (menuai) padi.âââââ

Ambololo hak-hak,

Ambololo harra,

Riang lagu sambil menari,

Disana lelaki menabuh gendang,

Saling lempar pulut sambil menari,

Tandanya jodoh sedang dicari,

Ambololo hak-hak,

Ambololo harra."

- mantra/doa/pujian yang diucapkan selama ritual pangkak oleh pawang lokal.

 Budhaja 
Gotong-royong panèka konsep etos sosial sè èkennal sareng orèng Indonesia (bân è jhâjhârbâ'ân sè lebbi jhârna' olle jhughân ghâbây naghârâ-naghârâ maritim Asia Tenggara). Dhâlem bhâsa Indonesia, otamana bhâsa Jhâbâ, gotong artena "ngangko' beban ngangghuy bahu", manabi royong artena "abâreng" otabâ "abâreng", dâddhi frasa gabungan gotong royong bisa èterjemahaghi sacara harfiah "beban èbâgi". Arèya èterjemahaghi dâ' alako abareng, saleng abhânto, otabâ saleng abhânto.[10] Fasilitas kampong umum, akadhi irigasi, jhâlân, bân kennengngan ibada (masjid, gereja, bân candi) biasana èpadhâddhi lèbât kerjasama, è dimma dana bân bahan èkompolaghi. Acara komunal tradisional, akadhi upacara slametan, jhughân biasana èlaksanaaghi kalabân semangat saleng alakoh, è dimma bhân-sabbhân anggota masyarakat èartep kaangghuy aberri' kontribusi bân noro' è dâlem usaha kalabân harmonis.

 Bahasa 

 Aghama ban Kaparcaja'an