Marwan bin al-Hakam

Marwan bin al-Hakam bin Abi'l Ash otabâ Marwan I (lahèr taon 623–626 — sèdhâ April/Mei 685) iyâ arèya khalifah Umayyah sè kapèng empa', sè ngowasa korang ḍâri sataon è taon 684–685. Beliau khalifah ḍâ’-aḍâ’ ḍâri trah Marwani (Marwan bân katoronanna), sè dhâddhi pangowasa Umayyah sè aghântè'è khalifah-khalifah Sufyani (katoronanna Abu Sufyan ) sè kakowasaanna obus polana Perrang Saudara Islam II.

Marwan amolaè karirrâ è bâkto pamarènta'an sapopona, Khalifah Utsman bin Affan (ngowasa 644–656), è bâkto beliau atugas mènangka katib (sekretaris) bân dhâddhi orèng sè èparcajâ'aghi Utsman. Beliau loka è bâkto ngadhepbhi pemberontak sè ngeppong romana Utsman bân mate'è khalifah. Mènangka bâlessân ḍâri kamatèan Utsman, Beliau matè'è kancana Nabi Thalhah bin Ubaidillah (sè èangghep sala) è Perrang Jamal, èbâkto Marwan bân Thalhah aperrang è kubu Aisyah alabân pasukan Khalifah Ali bin Abi Thalib (ngowasa 656–661). Marwan pas dhâddhi gubernur Madina è masa pamarènta'anna Muawiyah bin Abi Sufyan (661–680), sorang bhâlâna sè majhâghâ kaKhilafahan Umayyah. E bâkto pamarènta'an Yazid bin Muawiyah (680-683), Perrang Saudara Islam II obus bân Marwan mimpèn kubu Umayyah è Madina alabân mosona. Saellana Yazid sèdhâ è bulân Nopèmber 683, pamimpèn anti-Umayyah è Hijaz, Abdullah bin al-Zubair, anyataaghi dhibi'na dhâddhi khalifah bân bisa ngojuk Marwan bân kabilah Banu Umayyah ḍâri Madina ka naghârâ Syam, pusat kakobâsa'an dinasti jârèya. Khalifah salanjhutdhâ, Muawiyah bin Yazid, matè è taon 684 bân kakowasaan Umayyah sajân kènè’ ghun è bâgiyân Syam. Bânnya' wilayah sè anyataaghi atorok ka Ibnu az-Zubair. Marwan ngajuaghi dhibi'na mènangka dhâddhi ghântèna khalifah Muawiyah bin Yazid è rapat kabilah-kabilah pro-Umayyah è Jabiyah èpamarènta’anna Ibnu Bahdal ḍâri Banu Kalb . Para pamimpèn kabilah rèya saroju’ mèlè Marwan bân rèng-orèng rowa makala pasukan Qais sè apihak ka Ibnu az-Zubair è Perrang Marj Rahith è bulân Agustus 684.

Ḍâlem pan-brâmpan bulân, Marwan nyoson bân arebbhu’ polè pasukan Umayyah è wilayah Mesir, Palestina, bân Syam ḍâjâ, sè sabellunna èkennèng Ibnu az-Zubair. Beliau ngotos tantara kaangghuy arebbhu’ Irak, namong beliau sèdhâ  è jhâlân. Sabellunna sèdhâ, beliau amastèyaghi jhâ' pottrana ampon anḍi’kennengngan è kakowasa'an: Abdul Malik b in Marwan ètonjhu’ mènangka penerussâ, Abdul Aziz dhâddhi gubernur Mesir, bân Muhammad dhâddhi panglèma è wilayah Mesopotamia Hulu. Abdul Malik bhâkal nyambung polè Kakhalifahan, bân katoronanna Marwan bhâkal terros ngowasaè kakhalifahan sampè’ èghulingaghi Dinasti Abbasiyah è taon 750. Marwan anḍi' reputasi sè acemmacem: sorang sajhârâ Clifford E. Bosworth anyebbhut beliau mènangka panglima bân bhângsa naghârâ sè pènter, tegghes, cakap, bân apertahanaghi keKhalifahan Umayyah, dhinèng riwayat-riyawat ore`ng islam sè anti-Umayyah co-ngoco mènangka abū’l-jabābirah (eppa’na para tiran).