Canḍhi Laras

Canḍhi Laras panèka situs Canḍhi kènè' sè bâdâ è dhisa Canḍhi  Laras, Candi Laras Lao', Tapin, Provinsi Kalimantan Lao' ètemmo è kennengngan sè èsebbhut kalabân Tanah Tinggi. È situs Canḍhi  ka'dinto bâdâ bâgiyân-bâgiyân arca Batara Guru negghu' cupu, lembu Nandini bân lingga. Sakabbhina èsèmpen è Museum Lambung Mangkurat, Banjarbaru. Kennengngan Canḍhi ka'dinto ta' kalabân è kennengngan sè strategis, saèngghâ ra-kèra Canḍhi ka'dinto èpaddhek ghâbây maksod-maksod sè ètantowaghi bân ra-kèra aropa'aghi Canḍhi kanaghârâ'ân. È dâlem daèrah sè semma' kalabân Canḍhi ka'dinto, panèka daèrah alirân songai Amas bâdâ jhughân arca Buddha Dīpankara bân bâgiyân bâto sè atolès aksara Pallawa sè ahubungan kalabân aghâma Buddha, amonyè "siddha" (lengkabbhâ saongghuna amonyè "jaya siddha yatra" artèna "parjhâlânan ziarah sè ngaollè bherkat"). Okara kasebbhut ngènga'aghi dâ' bhâris ka sapolo prasasti kedukan bukit rè-karèna karaton Sriwijaya abad ka-7 M "Sriwijaya jaya siddha yatra subhiksa". Kalimat sè padâ antarana duwâ' prasasti mongkèn noddhuwaghi bâdâna hubungan antarana karaton Sriwijaya sareng Tapin. Situs purbakala Canḍhi  Laras ka'dinto ra-kèra èpaddhek è taon 1300 Masehi sareng Jimutawahana, katoronan Dapunta Hyang dâri karaton Sriwijaya. Jimutawahana ka'dinto ra-kèra mènangka bângâtowana masyarakat Tapin.

 Sajârâ bân Kaghuna'an 
Canḍhi Laras ampon ancor, bân bâkto èlakonè renovasi ghun ètemmo rè-karèna bhâta sè ampon tak abentu' sosonan polè, tor ètemmo sè apèsa akadhi fragmen prasasti bân arca. Polana sakoni' informasi sè bâdâ, malarat ghâbây nantowaghi sapa sè maddhek Canḍhi ka'dinto bân bilâ èlakonè pamaddheghân. Ekskavasi è taon 1997 nemmo tonggak kayu ulin sè sanget lanjhâng. Mètorot panemmowan ka'dinto, ra-kèra Canḍhi Laras èpaddhek ngangghuy sosonan bhâta sè èsokong kalabân balok kayu ulin.

Ghâbây ra-ngèra omorra Canḍhi, para paneliti ngangghuy data arkeologi sè relevan, akadhi fragmen prasasti bân arca Buddha. Mètorot informasi dâri laman Kemdikbud, bhârâng-bhârâng arkeologi sè abhânto Canḍhi Laras panèka bâdâ arca bâbi dâri bâto alam, arca Buddha Dipangkara, bân fragmen bâto tolès otabâ prasasti. Bhârâng-bhârâng arkeologi ka'dinto okoranna nè'-kènè' bân ètemmo è kennengngan sè jhâu dâri kennengngan situs, ra-kèra 450-650 mèter.

Mètorot temmowan bhârâng arkeologi è seddhi'na kennengngan situs ka'dinto asalla dâri abad ka-8 otabâ ka-9.Francis, Peter (2002). Asia's maritime bead trade: 300 B.C. to the present. University of Hawaii Press. hlm. 139. ISBN 9780824823320. ISBN 0-8248-2332-X

Taon 2000 èlakonè panelitian radiokarbon C-14 dâri sampel tonggak kayu ulin sè ghi' nancep è kennengngan aslina, bân èhasèllaghi panagghâlân ra-kèra abad ka-14 Masehi.https://kebudayaan.kemdikbud.go.id/ditpcbm/2016/01/05/candi-laras/%5B%5D Canḍhi Laras èpaddhek taon 1400M.KODAM X. KODAM X/LM membangun. KODAM X. kaca 555.

 Sombher-sombher