Teuku Nyak Arif

Teuku Nyak Arif panèka Pahlawan Nasional Inḍonèsia sè dhâḍdhi mènangka Resiḍèn Acèh sè partama ḍâri taon 1945–1946. È bâkto parjuangan kamardhika'an Inḍonèsia, bâkto Volksraad (parlemen) èpadhâḍdhi, Teuku Nyak Arif èpèlè mènangka bâkkèl pertama ḍâri Acèh.

 Kaoḍi'ân Awwâl 
Teuku Nyak Arief èlahèrraghi è Ulèë Lheue, Kutaraja (samangkèn Banda Acèh) tangghâl 17 Juli 1899. Ramana anyama Ulèë Balang anyama Teuku Nyak Banta, ebhuna anyama Cut Nyak Rayeuk . Jabatanna Teuku Nyak Banta aropa’agi Panglima Sagi 26 Mukim e ḍaèra Acèh Rajâ. Teuku Nyak Arief panèka pottra nomer 3 dari 5 satarètanan, tan-tarètanna Teuku Nyak Arief èngghi panèka: Potong Nyak Asmah, Potong Nyak Mariah, Teuku Nyak Arief, Potong Nyak Samsiah, Teuku Mohd. Yusuf. Teuku Nyak Arief asakola è Kutaraja Volksschool (People's School), terros nerrossaghi pendidikanna è Kweekschool Teachers' School è Bukit Tèngghi, bân saterrossa è OSVIA Civil Service School è Serang, Banten. Sakola’an-sakola’an kainto hosos èpaḍdhek sareng orèng Bâlândhâ kaangguy pottrana rato sareng bhângsawan ḍâri saantero Inḍonèsia .

 Masa Geraghân Nasional 
Teuku Nyak Arief èkennal mènangka orator sè ahli, sanajjân salanjhângnga acaca namong manabi parlo. Salèrana orèng sè senneng maca, hosossa tentang politik bân pamarènta, bân jhughân ajhâr aghâma. ḍhâḍdhi, ta' hèran mon è bâkto ghi' ngodâ, èpon ampon aktif è ḍâlem geraghân. Salèrana èangghep mènangka katowa cabang Kutaraja National Indische Partij è taon 1919. Sataon saterrossa, salèrana aghântè'è ramana mènangka Komandan Mukim Sagi ke-26 . Saterrossa è taon 1927, èangghep angghuta Dèwan Rakyat Volksraad kantos taon 1931. Teuku Nyak Arief panèka sala sèttong pajhâghâ bân angghuta Fraksi Nasional è ḍèwan Rakyat, sè èkatowaè sareng Mohammad Husni Thamrin. È pan-bârâmpan kasempadhân, salerana aghâbây bânnya' kontribusi ḍâlem bhângon parjuangan politik ghâbây kasejahteraan rakyat bân Kamardhika'an.

Molaè taon 1932 T. Nyak Arif ngatowaè geraghân bâbâ tana alabán panjhâjhâ'ân Bâlândhâ è Acèh. Teuku Nyak Arif aktif ḍâlem kagiatan paningkatan pendidikan è Acèh, beliau sareng Bapak Teuku Muhammad Hasan maḍdhek Sakolaan Taman Siswa è Kutaraja e tanggal 11 Juli 1937. ḍâlem pangalolaan lembaga kainto sè eprakarsai sareng Ki Hajar Dewantara, T. Nyak Arif dhâḍdhi sekrètaris kalabân Bapak Teukuham Muhammad Hasan mènangka Katowa. Areng-sareng Pak TM Hasan, salèrana abhânto arintis èpadhâḍdhi organisasi Atjehsche Studiefonds sè tojjuwânna kaangghuy abhânto na'-kana' Acèh sè pènter namong ta' anḍi' kasempadhân kaangghuy asakola.

Taon 1939 èpaḍdek Parsatowan Olama' Acèh (PUSA), èkatowaè sareng Teungku Daud Beureu'eh . Ngangodhâdhân PUSA bâḍâ kaètan sareng orèng Jeppang è Malaya ḍâri taon 1940 kantos taon 1942. Jhâbâ lajhu aghânḍhu' PUSA kaangghuy malemmâghi orèng Bâlândhâ è Acèh kalabân cara ponapa bisaos sè parlo. Teuku Nyak Arif kobater ḍâ' lalakonna PUSA bân nganggep kalakowan ghânèka mènangka kamundurân ḍâ’ geraghân nasional.

 Sombher