Alap-alap sapè

Alap-alap sapè (bhâsa Inḍonèsia: Alap-alap sapè; bhâsa Latin: Falco moluccensis) panèka spesies mano' ḍâri kalowarga Falconifae, ḍâri genus Falco. Mano' panèka aropa'aghi jennis mano' pamangsa mamalia kènè, bhâkbhuru, mano', kaddhâl, serangga sè anḍi' habitat è ḍaèra abukka' è sakabbhina tèngghina. Akadhi kebbhun, tegghâlân, alas, otabâ parkotta'an.

Mano' panèka aropa'aghi sala sèttong satwa sè èjâgâ kalabân dhâsar Paratoran Rèpublik Inḍonèsia UU Nomer 5 taon 1990 bân èyator ḍâlem PP Nomer 7 taon 1999 bân Paratoran Mentri KLHK Nomer 106 taon 2018. Kabâḍâ'ânna alap-alap sapè otabâ ellang alap sapè (Falco moluccensis) molaè langka, saèngghâ tamaso' ka ḍâlem golongan satwa sè èjâgâ. Manabi ètemmo ngobu mano' alap-alap sapè panèka ta' kalabân èdhin sè essa, bisa èyancam pidana okoman kantos 10 taon otabâ dhendhâ Rp. 200 juta.

 Ciri-Ciri 
Alap-alap sapè anḍi' bhâdhân kènè' (30 cm). Sè lakè', bhâdhân bâgiyân attassa coklat petteng. Mahkotan bân bhâdhân bâgiyân attas abâk konèng, aghâris bân bâḍâ titik celleng tebbel. Bhâdhân bâgiyân bâbâ, konèng sorem kalabân calorètan celleng tebbel. Bunto'on bârna bu-abu abâk bhiru, konco'on potè, bân ghâris lèbâr celleng è sub-terminal. Manabi bâbinè', panèka okorranna lebbi rajâ, ghâris tebbel è bunto'on. ris-ghâris coklat, cocco'on bu-abu bâk bhiru, konco'on celleng, sera konèng, sokona konèng. Mano' alap-alap sapè biasana amangsa mamalia kènè, bhâkbhuru, bân èn-laènna.

Dhing ngabbher, alingkar ghân ni'-sakoni', ngabâng neng-enneng sambi maghuli lèmbângnga. Nyocco' nalèkana amangsa. Neng-enneng è tèyang, kan-bhungka'an, bâto cadas. Lèbunna rajâ ḍâri ranca'an kaju, alapès ḍâun, epifit, otabâ lomot, è bhungka sè terisolir, otabâ è lobângnga kan-bhungka'an. Tellorra abârna abâk mèra, ti'-titi' coklat jumlana 4. Abuḍu' neng bulân April-Agustus.

 Panyebbhârân 
Alap-alap sapè panèka bâḍâ neng è ḍaèra abukka' è bhân-sabbhân katèngghiyân, teppi alas, kebbhun lahan partaniyan è Kalimantan, Jhâbâ, Bhâli, Sulawesi, Maluku, Nusa Tenggara, bân Papua.

 Sombher