Karbohidrat

Karbohidrat panèka sala sèttong kalompo' nutrisi sè aropa'aghi ghulâ, serat bân patè. Karbohidrat panèka sala sèttong sombher otama ènèrgi ka'angghuy bhâdhân ('hidrat ḍâri karbon'), hidrat areng, otabâ sakarida (ḍâri bhâsa Yunani σάκχαρον, sákcharon, artena "ghulâ") biomolekul sè èpadhâddhi ḍâri karbon (C), hidrogèn (H), bân oksigèn (O), biyasana atom hidrogèn-oksigèn 2:1 (akadhi è molekul aèng) bân rumus empiris  (kalabân m bisa paḍâ otabâ bhidhâ ḍâri n).

Nangèng, ta' sadhâjâ karbohidrat cocok sareng definisi stoikiometri panèka (matsalla asam uronat bân ghulâ deoksi akadhi fukosa) bân bâḍâ jhughân sè aghândhu' nitrogèn, fosfor, otabâ bâlirâng. Salaèn jârèya, ta' sadhâjâ bahan kimia sè cocok bân definisi panèka maka langsong èkalompo'aghi mènangka karbohidrat (matsalla formaldehida). Saccara biokimia, karbohidrat aghândhu' ghughus fungsi karbonil (mènangka aldehida otabâ keton) bân bânnya' ghughus hidroksil (–OH), otabâ senyawa sè ngasèllaghi senyawa-senyawa panèka è bâkto èhidrolisis.

Bentu' molekul karbohidrat sè palèng sadherhana  aropa'aghi sèttong molekul ghulâ sadherhana sè èsebbhut monosakarida, matsalla glukosa, galaktosa, bân fruktosa. Ḍuwâ' monosakarida sè agabung èsebbhut disakarida, contona sukrosa sè èkaghâbây ḍâri glukosa bân fruktosa. Bâḍâ jhughân oligosakarida sè aropa'aghi rangkè'an ḍâri pan-bârâmpan monosakarida. Bânnya' karbohidrat panèka polimèr (rantay lanjhâng sè èulang , sè èsoson ḍâri bânnya' rangkè'an molekul ghulâ, sè èsebbhut polisakarida, contona patè, kitin, bân selulosa.

Karbohidrat panèka senyawa organik sè palèng bânnya' è Bhumè. Karbohidrat aghâdhuwi bânnya' fungsi è ḍâlem bhâdhân maklok oḍi', otamana mènangka bahan bakar (contona glukosa), cadangan ḍhâ'ârân (contona patè è tombuwân bân glikogen è kèbân), bân matèri sè abhângon (contona sèlulosa è tombuwân, bân kitin è kèbân bân jamur).. ] È ḍâlem proses fotosintèsis, tombuwân sè aghâdhui klorofil bân pan-bârâmpan organisme laènna ngobâ karbon dioksida dâddhi karbohidrat.   Ahli nutrisi abâgi karbohidrat dhâddhi ḍuwâ', èngghi panèka karbohidrat saderhana (contona, gula pasir bân permen) bân karbohidrat kompleks (contona, gandum bân kakanan sè ngandung serat akadhi buwâna).

 Sombher

 Ḍâftar Pustaka