Nana Asma'u

Nana Asma'u panèka sarjana, penyair, bân pendidik Muslim Afrika Bârâ' abad ke-19 sè aghâdhui peran penting dâlem perkembangan pendidikan Islam, khusussa ghâbây bhâbinè'an. Bâ'na lahir è taon 1793 bân matè è taon 1864, è dâlem konteks sosial-politik Khilafah Sokoto, sèttong naghara Islam sè bâdâ è kennengngan sè satèya èsebbhut Nigeria. Menangka pottra binè'na Uthman dan Fodio, ulama Islam bân reformator bân pendiri Khilafah Sokoto, Nana Asma'u èpabhâjheng è lingkungan intelektual sè kuat bân tradisi beasiswa Islam sè ampon mapan. Ekennal mènangka orèng binè' sè penter agama, sastra, bân bhâsa, Nana Asma'u nolès puisi bân prosa è bhâsa Arab, Hausa, bân Fulfulde. Karyana bânnè namong mènangka ekspresi sastra namong jhughân mènangka media pendidikan bân da'wah (penjangkauan Islam), sè èrancang kaangghuy èaksès sareng orèng sè lebbi bânnya', khusussa bhâbinè'an. Kalabân cara rèya, èpon aghâbây literasi bân pangataowan agama mènangka sarana kaangghuy ngèmbangaghi kasadaran moral bân sosial.

 Biografi 
Nana Asma'u, nyamana Asma'u bint Shehu Usman dan Fodio, lahir è taon 1793 bân èpabhâjheng è dâlem konteks pergolakan sosial-agama sè èkennal mènangka Jihad Fulani (1804-1808), gerakan reformasi Islam sè èpimpin sareng ramana sè aghâbây èpadhâddhi Sokoto Calite è Afrika Bârâ'. Lingkungan panèka abhânto Asma'u dâlem tradisi beasiswa Islam sè kuat bân orientasi dâ' reformasi moral bân sosial. Bâ'na ènyamaè kalabân Asma' bint Abu Bakr, kancana Nabi Muhammad, nyamana simbolis sè ècerminaghi pangarep ghâbây iman sè koko bân beasiswa.

Molaè ghi' kènè', Nana Asma'u narèma pendidikan Islam sè komprehensif, èngghi panèka eksegesis Al-Qur'an, fiqh (fiqh Islam), hadits (hadits tradisional), teologi (tawhid), bân sastra Islam. Bâ'na jhughân ngajhâri pan-bârâmpan bhâsa penting è wilayah kasebbhut, è antarana bhâsa Arab, Fulfulde, Hausa, bân Tamacheq, sè mampu aghâbây orèng dâri bhân-sabbhân etnis bân strata sosial. Penekanan ramana dâ' pendidikan universal ghâbây ana' lake' bân paraban mabâdâhaghi komitmen Nana Asma'u è salanjangnga odi'na kaangghuy aghâbây elmo mènangka alat kaangghuy pembebasan rohani bân sosial.

Ra-kèra taon 1830, Nana Asma'u aghâbây sistem pendidikan bhâbinè'an sè inovatif kalabân mabâdâhaghi jaringan jaji, otabâ Yan Taru, kalompo' guru bhâbinè'an sè ajhâlân sè ètugasaghi kaangghuy ngajhâri agama, etika, bân literasi ghâbây bhâbinè'an è bengkona è sabâbhân Khilafah Sokoto. È dâlem praktekna, jaringan panèka aghunaaghi puisi Nana Asma'u mènangka media pangajaran, polana ghâmpang èhafal bân èadaptasi dâ' tradisi lisan lokal. Anggota Yan Taru ngangghuy topi malfa, simbol pangajharan Islam sè èadaptasi dâri tradisi pra-Islam, kaangghuy noddhuaghi peranna mènangka pendidik. Kalabân cara ka'dinto, Nana Asma'u ngatorragi Islam mènangka agama sè inklusif, moderat, bân berorientasi dâ' kaadilan sosial, sambi nantang gagasan jhâ' bhâbinè'an ta' andi' peran è dâlem penyebaran elmo agama. Sistem pendidikan Yan Taru panèka conto awal pendidikan berbasis komunitas bân sensitif gender è dâlem sejarah Islam Afrika.

Sèttong sastrawan sè prolifik, Nana Asma'u ngangghit lebbi dâri 60 karya puisi bân prosa, tamaso' pan-bârâmpan puisi panjhâghân sè ècapa' kantos 1.200 stanza. Tema-temana tamaso' tauhid, tobat, moral, akhirat, sejarah Islam, bân cinta dâ' Nabi Muhammad. Karya-karya panèka bhunten namong aghâdhui nilai sastra namong jhughân abâdâhaghi bahan pangajharan pokok ghâbây pendidikan bhâbinè' muslim è Sokoto. Cem-macemma pangangghuy bhâsa è dhâlem tolesan-tolèsanna mabâdâhaghi status Nana Asma’u mènangka pamimpin intelektual bân intelektual ghâbây orèng binè’. Ben È dâlem beasiswa kontemporer, Nana Asma'u serrèng èangghep mènangka tokoh pelopor dâlem feminisme Islam, bânnè dâlem arte modern, sekuler, namong mènangka conto cara bhâbinè'an bisa ngèmbangaghi kaodhi'ân roma, peran sosial, bân otoritas intelektual dâlem kerangka nilai-nilai Islam. Bâ'na pagghun èhormati è Nigeria lao' bân akademisi internasional mènangka simbol pengabdian agama, pendidikan bhâbinè'an, bân kesetaraan berbasis pengetahuan.

 Pendidikan 
Nana Asma’u olle pangajaran Islam langsong dhari kalowarga ulama e Khilafah Sokoto. Ramana, Shehu Usman dan Fodio, negga'aghi pentingna pendidikan ghâbây sadhâjâna orèng Islam, tamaso' bhâbinè'an. molaè ghi' kènè', Nana Asma'u ajhâr Al-Qur'an, tafsir (tafsir), hadits (tradisi), fiqh Maliki (fiqih), bân tawhid (tauhid), bân jhughân tradisi sastra Islam. Bâ'na jhughân aghâdhui pan-bârâmpan bhâsa, khusussa bhâsa Arab, Hausa, bân Fulfulde, sè mampu aghâbây bhâ'na bisa nyampaiaghi pangajaran Islam ka bhân-sabbhân masyarakat. Pendidikanna mabâdâhaghi kaparcaja'anna jhâ' elmo kodhu èbâgi dâ' orèng laèn, prinsip sè salastarèna dhâddhi dasar ghâbây keterlibatanna dâlem pendidikan bhâbinè'an è Khilafah Sokoto.
jmpl|Nana Asma'u

 Sombher