Ahmad Rifa'i

KH Achmaḍ Rifa'i lahèr è Tempuran, Kenḍal, Jhâbâ Tengnga taon 1786; ban sèdhâ è Manaḍo, Sulawèsi Lao' taon 1871 panèka pahlawan nasional Inḍonèsia ḍâri Jhâbâ Tengnga, ulama, bân pangarang buku tentang jiwa perjuangan kamardhika'an.

 Biografi 
Ahmaḍ Rifa'i lahèr è taon 1786 M, otabâ Kemmis, 9 Muharram 1200 H, è Ḍhisa Tempuran, Kenḍal, Jhâbâ Tengnga. Ramana, Muhammaḍ Marhum bin KH Abu Sujak Wijaya, sè èkennal jhughân Raḍen Sudjowidjojo, panèka Penghulu (lurah) è Kenḍal sè sèdhâ è taon 1794 M. Salèrana jhughân toronan ḍâri kalowarga karajaan Yogyakarta bân èkobhur è kompleks Masjiḍ Agung Kendal, è seddhi'na makam Wali Joko bân Wali Haḍi.

Abu Sujak anḍi’ potra lema’: Nyai Nakiyamah, Kiai Muhammaḍ Marhum, Kiai Bukhari, KH Ahmaḍ Hasan, bân Kiai Abu Musthafa. Pottrana Abu Sujak se kapèng ḍuwa’, Kiai Muhammad Marhum, akabin ban Siti Rahmah, sè èkennal kèya Umi Radjiyah. Se kaḍuwâ panèka èbherkadhi bâllu’ potra èngghi panèka KH Qomarun, KH Abḍul Karim, Kiai Salamah, KH Zakaria, KH Rakhibah, Nyai Radjiyah, Kiai Muhammad Arif, tor sè ḍi-buḍi, KH Ahmad Rifai, sè saterrossa bhâkal dhâddhi ulama Islam terkemuka è Jhâbâ.

Ahmaḍ Rifa’i panèka ana’ bungso ḍâri ballu' oreng. Sajjegghâ sèdhâ orèng towana è bâkto aomor pèttong taon, abâ’na èparaja bi’ alè’na se lebbi towa, Rojiyah, rajina Kiai Asy’ari, ulama’ Islam sè kalonta bân kapalana pondhuk Islam è Kaliwungu, Kenḍal. È bâbâna bimbinganna Kiai Asy’ari, Ahmad Rifa'i ngajhi èlmo-èlmo Islam se biyasa èajhâri è pondhuk-pondhuk Islam, akadhi eksegesis Al-Qur’an, Haḍis, Nahwu (tata bahasa Islam), Sharaf (pangajhiân Al-Qur’an), Manthiq, Fiqh (fiqih), bân salaènna. Sa'amponna èangghep sangghup sareng Kiai Asy’ari, Ahmad Rifa'i abanto kaka’na ngajhâr è pondhuk (Ḍarban, 1999: 23).

Molaè ghi' ngoḍâ, Ahmaḍ Rifa'i ampon aktif ngalakonè ḍakwah alènglèng è Kenḍal bân è sekitarra. Khotbah bân pangajharânna cè' èkasennengngèna, ngangghuy puisi, èkombinasiaghi kalabân sikap anti-kolonial. Sabellunna khotbâna èkennal sareng pamarèntah kolonial, Ahmaḍ Rifa'i ampon jhâjâh memobilisasi kabulâ sè kowat ḍâri para mahasiswa bân simpatisan. È bâkto ngallè ka Kalisalak, Ahmaḍ Rifa'i la anḍi’ jhâring kabulâ sè bânnya' sa'alam Kenḍal ban ḍaèra sè semma', tamaso’ Wonosobo, Pemalang, Pekalongan, ban Batang. Ḍalem khotbahna, salèrana ta’ dhuli ngritik pamarènta kolonial tor birokrat pribumi sè akolaborasi sareng pamarènta kolonial. Salèrana ngangghep pamarènta’an kolonial Bâlândhâ mènangka pangowasa sè kafir tor sombherrâ ka'ancoran sè ampon tèbhâ ḍâ’ masyarakat Jhâbâ è bâkto ghapanèka. Salèrana mabâdâhaghi orèng-orèng ka'angghuy nolak pamarènta kolonial bân ènyata'aghi jhâ' perrang è bâbâna para pangowasa kafir tor para ca-kancana kalabân perrang soccèh (jihaḍ fisabilillah), bân rèng-orèng sè matè bhâkal dhâddhi syahid (Jamil, 2001:13).

 Sombher