Roma adhât Karampuang

Karampuang lokasina bâḍâ è ḍusun Karampuang, Dhisa Tompobulu, Kabupatèn Sinjai, Sulawesi Lao'. roma adhât Karampuang aropa'aghi ḍuwâ' unit, sè bhân-sabbhânna èkennengè sareng pamimpin adhât kalabân fungsi sè bhidhâ-bhidhâ. Sèttong afungsi mènangka kennengnganna rato (Arung otabâ To Matoa) bân jhughân afungsi mènangka kennengngan panyèmpenan peninggalan karaja'an (arajang). Sè laènna èka'angghuy kennengnganna perḍana menteri (Gella).

 Kondisi Roma adhât Karampuang 
Kampong adhât Karampuang bâḍâ è dhisa Tompobulu, Kacamatan Bulupaḍḍo, Kabupaten Sinjai, Provinsi Sulawesi Lao'. Dhisa Tompobulu panèka sala sèttong ḍâri petto' dhisa/kecamatan è ḍâlem Kacamatan Bulupaḍḍo, sè bâdâ ra-kèra 30 km ḍâri Kottah Sinjai (ibukota kabupaten). dhisa Tompobulu anḍi' loas korang-lebbi 3.203 ha, sè aropa'aghi petto' ḍusun kalabân total 15 RW bân 30 RT. Dhisa Tompobulu bâḍâ è antara 5° 9’ 10” kantos 5° 4’ 10” Lintang Lao' bân 120° 3’ 20” kantos 120° 7’ 30” Bujhur Tèmor. È lao' abatessè Kabupatèn Tulang, è temor sareng Dhisa ḍuampanuae, è lao' sareng Dhisa Bulu Tellue, bân è bârâ' sareng Kacamatan Sinjai Bârâ'. Sacara morfologis, Dhisa Tompobulu bâḍâ neng è ḍataran tèngghi è attas ghunong-ghunong sè ta' patè tengghi, sè bâḍâ è katèngghiyân 400-800 m è attas permukaan tase' kalabân kemèrèngan antara 5-15% bân 15-40%. Dhisa Tompobulu èḍominasi sareng jenis tana bandesit basalt  bân bâto vulkanik bân bato granodiarit saèngghâna èkalènglèngè sareng perkebbhunan, alas, bân sabâ. Perkebbhunan panèka 715 hektar, alas 1.060 hektar, bân sabâ 246 hektar.

 Konḍisi Umum Masyarakat Dhisa Adhât Karampuang 
Dhisa adhât Karampuang panèka sala sèttong panḍuḍu'Bugis sè bâḍâ è dhisa Tompobulu, Kecamatan Bulupaḍḍo, Kabupaten Sinjai, Provinsi Sulawesi Lao'. Sistem katarètanan sè èka'anḍi' sareng masyarakat Bugis panèka Aḍe' Asseajingeng, sè èjhârbâ'aghi peran katarètanan ḍâlem nyarè pasangan otabâ pakabinan ka'angghuy abhânto kaloarga anyar. panarèkan ghâris katoronan masyarakat Bugis apeḍoman sareng prinsip bilateralitas, artèna hubungna orèng sareng bhâlâ ḍâri ghâris ramana bân èbhuna paḍâ semma' bân paḍâ pentingnga. Klasifikasi katarètanan (seajing) è antara orèng Bugis èbâgi dhâddhi rappe, otabâ tarètan ḍâra, bân summpung lolo, otabâ tarètan sè akabin kalabân sabâb pakabinan. Kakarabâtdhânn jhughân èbâgi dhâddhi karabhât semma' (seajing mareppe) bân karabhât jhâu (seajing mabela).

Kabânnya'an masyarakat dhisa Tompobulu ampon maso' aghâma Islam, namong bâḍâ sè ghi' anḍi' sistem kaparcajâ'ân sè relatif akadhi animisme, khusussâ sè oḍi' è ḍaerah adhât. Ritual èlaksana'aghi ka'angghuy aghâbây sasembhâ'ân ghâbây roh leluhur mènangka wujuḍ sokkor bân wujuḍ dhuwâ ka'angghuy kaoḍi'ân sè lebbi beccè' è bekto sè bhâkal ḍâtâng. Baḍa katako’an nalèka ta’ noro’ proses ritual, adhâddiyâghi masyarakat è ḍaerah adhât Kampong adhât Karampuang sanget esto ḍâ’ kaparcajâ’ânna. Masyarakat se oḍi’ è kawasan adhât dhisa adhât Karampuang bannya’na 481 orèng, ecatet bannya'na ḍâri 133 kepala kalowarga kalabân 230 oreng lake’ sareng 251 oreng bine’. Kabânnya'an masyarakat dhisa Tompobulu alako mènangka atanih, namen men-tamenan akadhi paḍi, jhâgung, bohong, obih, kacang, bân pan-bârâmpan macem sayur, buwâ bân taneman kebbhun. Masyarakat dhisa Tompobulu jhughân mèyara sapè, kerbhuy, jhâran, embi', bân ajâm. Salaèn jâriya, pan-bârâmpan orèng è Kampong Tompobulu jhughân alako mènangka TKI, PNS, bân dhâgang.

 Sombher