Zenobia

Septimia Zenobia lahèr sakètar taon 240/241 bân matè marènna taon 274) iyâ arèya rato kekaèsaran Tadmur è kennengngan Siriya pas abad ka 3. Bannya' legenda tentang asal-usulla, namon kemongkènan rèya ta' terlaher sebâgây orèng jelata. Rèya toman amantan bi' Odaenathus sè dhâddhi Raja Tadmur pas taon 260. Odaenathus marè ngangka' statos Tadmur dhâdhi Kotta sè kost è kennengngan Tèmor Dekat bi' mekala Kekaèsaran Sassaniyah bân ngastabillaghi kennengngan Tèmor Romawi. Marènna Odaenathus matè èpatè'èn m, Zenobia dhâdhi wallè pangaosan ghâbây ana'na, Vaballathus, bân negghu' kakoasa'an de facto.

Pas taon 270, Zenobia ngalancarraghi sebuwâ serangan sè madhâdhhi sebâgây pangoasssa sekabbina kennengngan Tèmor Romawi, pas rèya ngahasèl ngala' kennengngan Mesir. Pas pertenga'an taon 271, kennengngan na terbentang ḍâri Ankira è Anatolia tengnga sampè Mesir lao', tapè secara rèsmi rèya ghi' tunduk ka Romawi. Namon, marènna Kaisar Romawi Aurelianus ngorbannaghi perang alabânna pas taon 272, Zenobia nyata'aghi ana'na sebâgây kaisar bân ngala' gelar maharani. Marènna pertempuran sè sengèt, bângsa Romawi menang perang alabân Zenobia. Rato è kepung è Kottana bân è tangkep bi' Kaisar Aurelianus. Zenobia pas è buwâng ka Roma bân ngennangin è dissa selama sisa omorra.

Zenobia iyâ arèya orèng pangoassa sè berbudaya bân rèya a dukung intelektualitas è istana. Rèya narèma orèng cendekiawan bân filsuf. Reya kira ngatolèran ḍâ' bâwâhân bân ngelindungngaghi sè stabil bân marènta kennengngan bi' macemma etnis. Zenobia matè marènna taon 274, bân bânnya' carèta ḍâ' remma rèya ngaḍâpa' ka omorra. Kebangkitan bân kejatuhanna marèn mengilhami orèng sejârâwân, sanèman, penolès bân rèya è angghâp sebâgây simbol patriotisme è Suriah.