Alfred Russel Wallace

Alfred Russel Wallace OM FRS (8 Jânuwari 1823 – 7 Novèmber 1913) panèka naturalis Inggris, penjelajah, ahli geografi, ahli antropolog, ahli biologi, bân ilustrator sè ajhuwâl teori evolusi kalabân seleksi alam. Makalahna tentang subjek panèka èterbitaghi è bâbâna pan-bârâmpan makalah Charles Darwin è taon 1858, sè mandhâr Darwin nerbitaghi idè-idèna dhibi' è On the Origin of Species. Wallace ngalakonè lalakon lapangan sè èjhârbâ'aghi, pertama è cekungan Songay Amazon bân salastarèna è Kepulauan Melayu (Inḍonèsia), è ḍissa' èpon ngèḍingaghi divisi fauna sè samangkèn èkennal mènangka Garis Wallace. Ghâris panèka èbâgi kepulauan Inḍonèsia dâddhi duwâ' bâgiyân sè bhân-sabbhân: satengnga bârâ', kalabân sabâgiyân bânnya' fauna Asia, bân satengnga tèmor, kalabân fauna sè ècerminaghi Australasia.Wallace, Alfred. "On the Tendency of Varieties to Depart Indefinitely From the Original Type". Èakses tangghâl 25 Desember 2025

Salèrana èangghep ahli è abad ka-19 è distribusi geografis spèsies kèban bân kadhâddhiyân èsebbhut "bapak biogeografi." Wallace panèka sala sèttong pemikir èvolusi abad ka-19 bân aghâbây bânnya' kontribusi laènna dâ' perkembangan teori evolusi salaèn dhâddhi penemu seleksi alam. Èngghi panèka konsep pewarnaan peringatan è keban, bân efek Wallace, hipotesis tentang carana seleksi alam bisa aberri' kontribusi dâ' spesiasi kalabân promosi penciptaan penghalang dâ' hibridisasi. Pambèlaan atas spiritualisme bân kaparcajâ'ân dâ' non-material, sè adukung kapasitas mental sè lebbi tèngghi mabâli hubunganna bân pan-bârâmpan angghuta lembaga ilmiah.

Salaèn karjâ ilmiahna, èpon jhughân aktivis sosial, kritis dâ' apa sè èangghep sistem ekonomi bân sosial sè ta' aḍil è Inggris abad ka-19. Minatta dâ' sejarah alam aghâbây salèrana sala sèttong ilmuwan terkemuka sè partama sè abâhas dampak lingkungan dâri aktivitas manossa. Salèrana jhughân sastrawan sè bânnya', nolès masalah sosial bân ilmiah; carèta parjhâlânanna bân pangamatanna è bâkto ajhâlân-jhâlân è Singapura, Inḍonesia, bân Malaysia, Kepulauan Melayu, panèka karya sè èkennal bân èangghep tèngghi. Molaè èterbitaghi è taon 1869, ampon ècètak polè règuler. Wallace ngalamih kasossa'an kauangan è sabâgiyân bânnya' oḍi'na. Parjhâlânanna ka Amazon bân Timur Jauh èbiayai kalabân ajhuwâl spesimen sè èkompolaghi, bân saamponna kaèlangan sabâgiyân bânnya' hasèl panèka dâlem investasi sè gagal, èpon serrèng koḍhu nolongè dhibi'na lèbât publikasina. Bhân-sabbhân orèng sè èkennal è komunitas ilmiah Inggris, akadhi Darwin bân Charles Lyell, èpon ta' andi' artah kalowarga sè bisa nolongè. Wallace ta' bisa ngaollè posisi sè ègâji jangka abit bân ta' narèma panghasèlan règuler kantos, lèbât usaha Darwin, èberri'i pensiun pamarèntah sè cè' èndâ'na è taon 1881.

 Sombher