Bhâsa Uab Meto

Bhâsa Uab Meto otabâ Bhâsa  Dawan otabâ è sebbhut jhughân Bhâsa  Atoni panèka sala sèttong Bhâsa ana' cabang Austronesia, sè bitongan panotorra ±600.000 orèng,Uab Meto di Ethnologue (ed. ka-18, 2015)

Baikeno di Ethnologue (ed. ka-18, 2015) sè otamana èkoca'aghi sareng suku Atoni bân Suku Boti è polo Timor. Panotor Bhâsa Uab Meto èkennal mènangka "suku Dawan" otabâ "Atoni Pah Meto" sè artèna orèng dâri tana kerrèng. Bhâsa Uab Meto / Dawan è Oecussi-Ambeno (Timor Lèstè) bânnya' èpangaro kosakata Bhâsa Portugis, tor è daèrah Nusa Tenggara Tèmor, Bhâsa Uab Meto lako acampor sareng Bhâsa Indonesia.Dawan (Uab Meto)

Bhâsa Uab Meto ka'dinto mayoritas èangghuy sareng masyarakat Timor bun bârâ', khusussâ è daèrah kabhupatèn Timor Tengnga Lao' (sub-suku Amanuban, Amanatun bân Mollo), Timor Tengnga Dâjâ (sub-suku Naibenu, Miomafo, Biboki bân Insana) bân sabâgiyân Kottah bân Kabhupatèn Kupang (sub-suku Kopas, Timaus, Amfoan, Sonba'i bân Nairasis). Bhâsa Uab Meto ka'dinto jhughân èangghuy sareng masyarakat daèrah kantong Oecussi-Ambeno, kalabân sebbhudhân Baikenu otabâ Baikeno.

Daftar 200 kosakata dhâsar Bhâsa Uab Meto bisa ètemmoè è Database Kosakata Dhâsar Austronesia"Uab Meto Wordlist at the Austronesian Basic Vocabulary Database".  Èarsipaghi ḍâri vèrsi aslina tangghâl 29-10-2013. Èaksès tangghâl  2013-10-26.. Nyama-nyama karaton (Sonaf) Suku Dawan Timor Bârâ' iyâ arèya:

 Sonaf Naimeko sareng Usi Sila Meko
 Sonaf Biboki sareng Usboko
 Sonaf Insana sareng Usfinit
 Bikomi sareng Usi Bana
 Sanak sareng Usi Lake bân Usi Ato
 Amnatun bân Amnuban

 Fonologi 
Bâdâ pètto' vokal dâlem Bhâsa Uab Meto, panèka /a/, /e/, /ɛ/, /i/, /o/, /ɔ/, /u/. Kennengngânna vokoid Bhâsa Uab Meto dâlem artikulator manossa akadhi èkatalè dâlem denah ka'dinto.
Adâ'pusatBudihattas matèngghiiutengnga matèngghieotengnga marendâɛɔbabâ marendâa
Bhâsa Uab Meto ghun andi' sèttong diftong panèka, /ai/. Diftong nèka ghun bâdâ è dialèk Molo. Dâlem dialèk laèn, lako èkoca'aghi /e/. Diftong /ai/ panèka sèttong monyè pangoca'an sè ngasèllaghi sèttong fonem.

Ghun bâdâ sabellâs konsonan asli Bhâsa Uab Meto. Jhughân bisa nemmo bâdâna dèrèdhân konsonan dâlem Bhâsa Uab Meto, akadhi /kl/, /kt/, /ms/, /tn/, dan /ts/.
+Inventoris Konsonan Bhâsa Uab MetoBibirBibir-GhighiKonco' jhilâBudinah jhilâCelah sowaraSengaumnHentianbptkʔFrikatiffshHamparan Sisil
Suku okara Bhâsa Uab Meto omomma andi' duwâ' suku okara. Tapè bâdâ jhughân okara-okara sè andi' suku okara lebbi. Bân suku okara ka'dinto aropa suku okara sè tabukka' tapè polana metatesis, bânnya' ètemmowaghi jhughân okara-okara suku sè atotop.

 Sombher-sombher