Koloseum

jmpl|240px|Koloseum ḍâri ḍâlem

Koloseum (bhâsa Latin: Colosseum otabâ Colisseum;Colisseum èngghi panèka oca' bhâsa Latin nga-tennga sè ètoronnaghi ḍâri asma Kolosum Rhodes. Colosseum panèka "Colisseum" Nero sè aropa'aghi patong è roma emmas sè paḍâ pentèngnga kalabân colisseum Rhodes, sabellum labâng kalowar stadion. Asma "Colosseum" èserrep ka bânnya' bhâsa (tamaso' Koloseum ḍâlem bhâsa Inḍonèsia bhâsa Italia: Colosseo) èngghi panèka sèttong panèngghâlân sajhârâ aropa kennengngan gladiator, èpaddhek sareng Vespasian. Kennengngan pertunjukan sè rajâ abentu' èlips sè èsebbhut amfitèater otabâ kalabân asma aslina Amphothetrum Flavium, sè tamaso' sala sèttong ḍâri 69 ka'ajaibhân dhunnya nga-tengnga. Kennengngan asajhârâ panèka bâdâ è kottha kènè' è Italia, Roma, sè èpaddhek sareng wâli kottha Vespasianus è jhâman Domitianus bân èpamarè sareng pottrana Titus,  bân dhâddhi sala sèttong karjâ palèng rajâ ḍâri arsitèktur Kakaisaran Romawi sè toman èpaddhek. Koloseum èrancanv ka'angghuy nampung 50.000 orèng nèngghu.

 Konstruksi bhângon 
Koloseum èpadhâddhi è bâkto pamarenta'an Vespasian è taon 72 M bân èpamarè sareng pottrana Titus è taon 80 M. Koloseum èpaddhek è seddih'na maligi sè èpaddhek sabellunna sareng Nero, sè asmana Domus AureaClaridge, Amanda (1998), Rome: An Oxford Archaeological Guide, First, Oxford, UK: Oxford University Press, 1998, 276–282. ISBN 0-19-288003-9.  sè èpaddhek sa'amponna kebakaran rajâ è Roma è taon 64 M. Dio Cassius, sèttong sejarawan, adhâbu jhâ' ra-kèra 9.000 kèban buwas èpate'è è ḍâlem 100 arè mènangka ngèmodhi paresmiyan bân mokka'na Colosseum. Alassa arèna Koloseum ètotop beddhi ka'angghuy nyegghâ ḍâra ngalir ka man-kamman.

 Dèskripsi 
jmpl|300px|Pamandhengngan sisi bâgiyân kennengngan toju' è Koloseum
Koloseum okoranna rajâ. Kalabân tèngghina 48 m, lanjhâng 188 m, lèbâr 156 m bân total arèa bhângonan sakètar 2,5 ha, Koloseum katon cè' rajâna bân lowas. Arèna panèka èghâbây ḍâri kaju sè okoranna 86 m x 54 m, bân ètotop beddhi. Bhângon elips otabâ bunter dâri Koloseum abâdâhaghi ka'angghuy nyegghâ para panampèl buru ka pengghirra bân ka'angghuy nyegghâ panonton ḍâri talèbât semma' ka pertunjukan.

Koloseum panèka karjâ seni sè cè' hèbatta. Kennengngan panèka èkoca'aghi stadion sè hèbat bân spèktakulèr sabâb bhângon bân sosonan ḍâri Koloseum kasebbhut. Maskè samangkèn, Koloseum ghi' èkoca' stadion sè hèbat bân spèktakulèr. Tempat toju' è Koloseum èbâgi ḍâ' bhân-sabbhân tèngkatan sè bhidhâ aḍhâsar status sosial è masyarakat Romawi.

Podium otama sè bâḍâ è bâgiyân ḍâjâ bân lao' ka'angghuy Kaisar bân kalowargana, è kennengngan panèka nyadhiyaaghi pamandhengngan sè palèng bhâgus sè oladhi ḍâri arèna, bâḍâ kennengngan istirahat, kennengngan ghâbây nyimpen arta jhughân bâḍâ è tèngkatan panèka. Saterrossa è tèngkat sè paḍâ sareng platform sè lebbi lèbar bâḍâ podium khusus ghâbây para senator Roman, sè èbâghi ngèbâ korsè dhibi'. Nyamana pan-bârâmpan senator ghi' bisa èoladhi ḍâri okèran è bâto kennengnganna toju'.

È tèngkat saterrossa èsebbhut maenianum primum, sè èkhusussaghi ka'angghuy bangsawan Roman. Saterrossa, è tèngkat tello’ ènggi panèka maenianum secundum sè èbâgi dhâddhi tello’ bâgiyân. Bâgiyân sè palèng bâbâ (immum) èghuna'aghi ka'angghuy orèng soghi, bâgiyân attas (summum) èghuna'aghi ka'angghuy orèng biyasa. Bân akhèrra, è bâgiyân kaju (maenianum secundum in legneis) panèka kennengngan kalabân sosonan kaju è attas gheddhung. Kennengngan jarèya kennengnganna orèng manjheng sè èangguy bâbine’an mabâ.

Saellana 2 taon Koloseum èghuna'aghi mènangka kennengngan penampilan, pottra bungsona Vespasian sè asmana Domitian marènta'aghi ka'angghuy maddhek kennengngan bâbâ tana (hypogeum), ḍuwâ' tèngkatan jhâlân bâbâ tana sè salèng nyambhung aropa bhângon terowongan bân kandhang sè èkennangè para gladiator bân kèbân sabellunna perrangnga èmolaè. Bâḍâ jhughân jebbakan-jebbakan sè aropa labang jebbakan sè èghuna'aghi ka'angghuy nyegghâ maso'na kèbân buwas sè ta' èrencana'aghi maso' ka arèna bân ka'angghuy ajâgâ kennengngan panyèmpennan sanjhâta è koloseum.

 Sombher