Tari Motaro

Tari Motaro èngghi panèka tarian khas Suku Bare'e sè palèng angghun dâri daèrah Kabupatèn Poso bân Kabupatèn Tojo Una-Una sè dâri jhaman dhimèn kantos samangkèn teptep èjâgâ kabâdâ'ânna kalabân ètariaghi è acara panyambhudân tamoy khusus.

Tarian Motaro sadhâjâna ètampillaghi namong sarèng paraghâ (penari) babine' saos, saè atari dibhi', otabâ dhalem sèttong baris otabâ duwâ' paraghâ salèng alabanan ara pandengngan, è ka'dimma paraghâ babine' è tanang kèbana negghu' dâun soi bân è tanang kananna negghu' Tombâk, Peddhâng, Peda (calok), otabâ jhughân Penai èngghi panèka sanjhâta khas aropa peddhâng sè asalna dâri Suku Bare'e sè ngone è wilayah To Lalaeyo. Tari Motaro dhimèn ètariaghi ka'angghuy nyambhut para pahlawan sè bhuru abâli dâri mèdan perrang minangka rasa sokkor atas kamennangan bân abâlina para pahlawan gâpanèka sa-abâlina dâri Ngayau (Mengayau) otabâ dâri mèdan perrang.

Tarian Motaro èparèngè tandhâ kalabân tabbhuwân ganda (gendhâng) sè khas. Cara nari Tarian Motaro biasana èngghi panèka kalabân panyasuwayan cepet sè èlakonè ka adha' bân ka budi kalabân lekkok bhâdhân, bân gherra' lengngen sè mèrip sakone' èlèntangaghi ka adha'. Salamana bèlo'an jhâlânan è sakètar tèrè (gorden), sè kodhu ajumla pèttoh, sabbhân paraghâ babine' aghâdhuwân dâun soi è tanangnga, sè èghuna'aghi ka'angghuy mokol orèng sè bâdâ è adha'na (pendahulunya). Nalèka bèlo'an sè ètantowaghi ampon marè, para paraghâ babine' gâpanèka maso' ka tèrè.

 Gherra' Tari 
Adapun gherra' tari Motaro aka'dhimma dâri 8 gherra'an, è antarana:

 Gherra' Singkua È gherra'an panèka, paraghâ asèlang kaduwâ' dampal tanang dâri bâbâ ka attas otabâ salèng bhâles-mabhâles pas tanang kanan bâdâ è sampèng sajâjhâr sarèng pèngghâng bân tanang kèba bâdâ è attas sajâjhâr sarèng pundhâk (bârâ'). Saterrossa paraghâ ajhâlân ka adha' ka'angghuy ngala' posisi loros kalabân sokoh kèba napa' è lantè bân sokoh kanan èjhinjhit kalabân iringngan musik gendhâng ètongan 2x8.
 Gherra' Sori Dhalem gherra'an Sori mèrip sarèng gherra' Singkua namong tanang kanan bân kèba bâdâ è sampèng kalabân èayun ka attas bân ka bâbâ sajâjhâr sarèng pundhâk nalèka ka attas, pas sajâjhâr sarèng pèngghâng nalèka è bâbâ kalabân sakone' sentakkan è dampal tanang. Saterrossa sokoh è gherra' Sori panèka aropa'aghi cèri khas daèrah Poso-Tojo sè biyasa èsebbhut gherra'an double-double sèttong-sèttong amarghâ èsentak duwâ' kalè ka'angghuy maghâmpang paraghâ moter bhâdhânna ka kèba bân ka kanan.
 Gherra' Maloka Dhalem gherra'an panèka kaduwâ' tanang salèng mukka' bân asèlang. È ètongan ganjil tanang bâdâ è adha' muâ (pamegghe') akadhi mukka' bân è ètongan ghennap tanang bâdâ è bâbâ asèlang akadhi gherra'an motong sè sajâjhâr sarèng tabu' kalabân sakone' nondu'.

Gherra' sokoh è gherra'an panèka mèrip sarèng gherra' sokoh è gherra' Singkua, è ka'dimma nalèka tanang mukka' sokoh kanan agherra' ka adha' kalabân sakone' jhinjhit bân sokoh kèba napa' è budi sambi sakone' ègèsèr ka dhalem, bân nalèka tanang akadhi motong bân sakone' toron ka bâbâ, sokoh kanan ka budi saèngghâ sokoh kèba bâdâ è adha'.

 Sombher