Fotografi

Fotografi (bhâsa Inggris, sè asalla dâri oca' Yunani " phos ": tera' bân " graphien": kaangghuy ngèbâ/nolès) panèka prosès lukisan/nolès ngangghuy cahaya mènangka media. Menangka istilah umum, fotografi artèna proses otabâ cara aghâbây ghâmbâr otabâ foto dâri sèttong objèk kalabân ngarekam pantulan cahaya sè èkennèng objèk è media sè sensitif dâ' cahaya. Alat sè palèng èkennal kaangghuy ngajhâk cahya panèka kamera. Mon ta' andi' tèra', ta' bisa èghâbây foto.

Prinsip fotografi panèka kaangghuy fokus cahaya kalabân bhântowan bias, kalabân cara ghâpanèka ngobbhâr media sè bisa nangkep cahaya. Media sè ampon èobbar kalabân jumlah cahaya sè teppa' bhâkal ngasèllaghi ghâmbâr sè padâ sareng cahaya sè maso' ka media bias (salastarèna èsebbhut lensa).

Kaangghuy ngaollè intensitas cahya sè teppa' ghâbây ghâmbâr, meter cahya èghunaaghi. Saellana pangokoran penerangan akurat, fotografer bisa nyesuaiaghi intensitas cahaya kalabân nyesuaiaghi ISO/ASA (Kecepatan ISO), bukaan, bân kecepatan rana. Kombinasi ISO, bukaan , bân kecepatan rana èkennal mènangka eksposur. È jhâman fotografi digital sè filem ta' èghunaaghi polè, kecepatan film sè èmolaè èghunaaghi ampon aoba dâddhi ISO digital. Fotografi samangkèn ampon èkembhângaghi dâddhi gaya odi', hal ka'dinto èmolaè sajjhek munculna èra digital bân perkembangan media sosial.

 Sejarah fotografi 
È taon 1614, Angelo Sala aghâdhui nitrat pèrak sè èobbar sonarra arè kalabân kertas sè èbungkus. Hal ka'dinto ènyataaghi è dâlem tolesanna sè èjudhul Septem Planetarum terrestrium Spagirica recensio, "Manabi bubuk nitrat pèrak èkennèng sinar mataarè, bhâkal aobâ dâddhi cèlleng akadhi tinta".  Temuan kalabân efek sonarra arè panèka èangghep korang aghânḍhu' manfaat sareng para ilmuwan laènna. È taon 1717, Johann Heinrich Schulze, profesor Jèrman sè aghunaaghi bhutol sè aghândhu' nitrat pèrak bân kapor sè ta' èsengaja è semma'na candhila. Camporan panèka aghâbây petteng kalabân bâdâ sè potè bân aghâbây ghâris è bhutol. Ahli kimia, Carl Wilhelm Scheele nemmo amonia sè èlarut è dâlem nitrat pèrak tapè benni partikel sè petteng. Temuan panèka mampu aghâbây ghâmbâr nitrat pèrak èstabilaghi, panèka èangghep penemuan ekspèrimen fotografi. Ta' abit saellana taon 1800 Thomas Wedgwood ngajhâk ghâmbâr kalabân kamera obscura. Sayangna, Wedgwood matè è omorra 34 taon è taon 1805. "Boulevard du Temple", daguerreotype sè èghâbây Louis Daguerre è taon 1838, panèka foto pertama sè bâdâ orèng è foto. È taon 1816, Nicéphore Niépce, ngangghuy kertas sè èbungkus nitrat pèrak, berhasil aghâbây foto kalabân kamera kènè'.

 Sombher