Yèsus

Yèsus (, ;  4 SM  kantos 30–33 M; ; ), jhughân èsambhet mènangka Yèsus ḍâri Nazaret otabâ Yèsus Kristus, èngghi panèka dhâpar sèntral Kakristenan. Anot ḍâ' kabbhi denominasi Kristen, Yèsus èangghep mènangka Allah Pottra (Allah Ana'). Nangèng, sadhâjâ pondhu Kristen jâkna mon Yèsus èngghi panèka Mèsias (otabâ Kristus/Almasih, samèrbhâna halè harfiah ama'na "Sè èdhudhusè") sè èkaḍentos ḍâlem Parjhânjhiyân Kona.

Sangghân akademisi saroju' mon Yèsus bâḍâ halè historis, bân para bhlântèk sojhârâ ngangghep Injil Sinoptik (Matius, Markus, bân Lukas) mènangka sombher sè asaèan ghâbây aghumantè historisitas Yèsus. menḍâng akademisi saroju' Yèsus èngghi panèka orèng Galilea, rabi Yahudi sè maberta'aghi risalahna halè lèsan, èbâptis dhâlâr Yohanes Pambâptis, bân èsalib'aghi atok partèta Prefek Romawi Pontius Pilatus. Anot pasoan èlèran otama semangkèn, Yèsus èngghi panèka abâ' pabârta apokaliptik bân pamaddhâk sabuwâ ghuliyân pamungar è ḍâlem Yudaisme. Lastarè kasèdhâ'ânna, para ḍâruyya partajâ mon Yèsus jhâghâ ḍâri kasèdhâ'ân, bân pamaoran sè sèsanèpon dhângka' abhâdhi Gerèjâ Kristen sa'ampon sèdhâna Yèsus. Èra almenna' sè palèng umum, èrèngkat "M" (Masèhi) ḍâlem bhâsa Inḍonèsia otabâ èrèngkat "AD" ḍâri bhâsa Latin "Anno Domini" ("ḍâlem taon Pangèran bule sadhâjâ"), èdhâsar'aghi ḍâ' kabhâbbhârânna Yèsus. Kabhâbbhârân Yèsus èmolod'aghi sèbâng taon ḍâ' tangghâl 25 Dèsember (otabâ 

Slèsèr tangghâl è bulân Januwari è ḍâlem gereja-gereja tèmor) mènangka Natal.

Pondhu Kristen partajâ mon Yèsus aghâdhui sabuwâ "signifikansi sè unik" nalèka è dhunnya. Doktrin-doktrin Kristen araghây kajâk'na'an mon Yèsus èbubut dhâlâr Roh Kudus, èbhâbbhâr'aghi ḍâri abâ' parabân anyama Maria, alalampan coraghân mukjizat, maddhâk Gereja, matè amarghâ panyalibân mènangka qurban ghâbây panebbhâsân, jhâghâ ḍâri kasèdhâ'ân bân ongghâ ka Sowarghâ, mangsan rabuâ onè ka bhumè. sadhuman rajâ ummat Kristen partajâ mon Yèsus mènangan'aghi manossa sopajâ èremtem'aghi bit Allah. Angghânna Iman Nicèa negghâs'aghi mon Yèsus ngahakim'aghiâ orèng matè dhinèng sabellun otabâ sa'ampon kajhâghâ'ân bâdhân sèsanèpon, among pokpara sè jhughân èghâut'aghi bi' Rabuna kawâ'-duwâ' Yèsus è ḍâlem èskatologi Kristen; sanaossa pepondhuwân yakèn mon anḍil Yèsus mènangka jhuru salamet aghâdhui kaparloan sè langkong sosial otabâ èksistensial tèmbhâng akhirat, bân sasanapa tèolog sè kalonta la nylèra'aghi mon Yèsus nyambiâ sa rekonsiliasi universal.Richard Bauckham, "Universalism: a historical survey", Themelios 4.2 (September 1978): 47–54. Dhumanan rajâ ḍâri pondhuwân Kristen panèka nyembhâ ḍâ' Yèsus mènangka panjhâlma'an ḍâri Allah Pottra, pribadi kaduwâ' ḍâlem tongghâl Trinitas Ilahi. Bebitongan pondhu Kristen naduni Trinitarianisme, lerres sadhuman otâbâna sadhâjâna, amarghâ sèsanèpon ngangghâp ka'dissa' ta' saèrèng sareng kètab soccè.

Ḍâlem Islam, Yèsus (bâttrana ètransliterasi'aghi mènangka `Isa) èangghep mènangka Al-Masih (Mèsias) bân sala sittong Nabi Allah sè Pentèng. Anot ummat Muslim, Yèsus aslèra'aghi abâ' pangabhâkta kètab soccè bân èbhâbbhâr'aghi ḍâri aron parabân, anangèng bennè Pottra Allah. ḍâ' dhumanan rajâ pondhuwân Muslim, Yèsus ta' esalib'aghi anèng halè terkas èkaongghâ ka Sowarghâ dhâlâr Allah.Yudaisme lagghâna kayaqinan mon Yèsus èngghi panèka Mèsias sè èkanantos, bi' alasan mon kasèdhâ'ân Yèsus è kaju salib atora'aghi mon èpon ètola' dhâlâr Allah bân ka'ongghâranna èngghi panèka namong dhungngèng Kristen.

Cateṭṭan

Sombher