Rengngè'

Rengngè' panèka kèbân golonganna serangga sè tamaso' ḍâlem ordo Diptera (lala'), bân maso' ḍâlem kalowarga Culicidae; genos sè bâḍâ ḍâlem kalompo' panèka cakopanna Anopheles, Culex, Psorophora, Ochlerotatus, Aedes, Sabethes, Wyeomyia, Culiseta, dan Haemagoggus ka'angghuy jumla kasakabbhina ra-kèra 35 naghârâ sè arèngkes 2700 spèsiès. Rengngè' anḍi' ḍuwâ' lèmbâng asèssè', bhâdhânna tèpès, bân ennem soko lanjhâng; antarspèsiès dhâ-bhidhâ tapè malarat sè lebbi ḍâri 15 mm. Ḍâlem bhâsa Latin, rengngè' panèka èkennal mènangka "Maya", asalla ḍâri oca' ḍâlem bhâsa Spanyol otabâ bhâsa Portugis sè artèna lala' kènè. Pangghuna'an oca' mosquito asalla sajjhâk taon 1583. È Britania Raya, rengngè' jhughân èkennal mènangka gnats.

È rengngè' binè', bâgiyân colo'on abhângon probosis lanjhâng ka'angghuy nembhus kolè'èn mamalia (otabâ ḍâlem sabâgiyân kasus mano' otabâ reptilia bân amfibi) ka'angghuy ngèsep ḍârâ. Rengngè' binè' parlo protèin ka'angghuy mabhângon tellorra bân karana diet rengngè' kadhâddhiyân ḍâri maddhu bân jus buwâ, sè ta' nganḍung protèin, kabânnya'an rengngè' binè' parlo ngèsep ḍârâ ka'angghuy ollè protèin sè èkaparlo. Bhidhâ bân rengngè' binè', rengngè' lakè' bâgiyân colo'on sè ta' sasoay ka'angghuy ngèsep ḍârâ. 

 Panyakèt 
Sabâgiyân rengngè' bisa nyebbhâr panyakèt protozoa akadhi malaria, panyakèt filaria, akadhi kaki gajah, bân panyakèt ghibâ'ân virus akadhi demam konèng, demam berdarah, encephalitis, bân virus Nil Barat. Virus Nil Barat èsebbhâr saccara ta' ètengnget ka Amèrika Sèrikat è taon 1999 bân taon 2003 sajân nyebbhâr ka sakabbhina naghârâ bâgiyân è Amèrika. Berrâ'ân rengngè' panèka coma 2 kantos 2,5 mg. Rengngè' bisa ngabbher antarana 1,5 kantos 2,5 km/jhâm. 

 Tamennan panangkal rengngè' 
Bâḍâ pan-bârâmpan tamennan sè bisa nangkal rengngè', èngghi panèka:

 Karana bâuna kembhâng bân ḍâunna
 Marigold
 Ageratum
 Geranium
 Bhâbâng potè
 Lavender
 Sarèna èkosottaghi ka bhâdhân
 Rosemary
 Catnip
 Citronella/Minnya' Serrè
 Tansy
 Kemangi

 Sombher