Paluwala

Paluwala panèka orèng lake' ḍâri soko Gorontalo, Polo Sulawesi, Inḍonèsia . Paluwala panèka pangangguy tradisional Gorontalo sè wâjib èghuna'aghi ka'angghuy opacara pakabinan. Paluwala kodhu èangghuy sareng pangantan lakè' è bâkto rèsèpsi akabin otabâ è acara-acara opacara sè penting bân soccè. Saterrossa Paluwala ètantoaghi sareng Kamentrian Pendidikan bân Kabhudhâjâ'an mènangka Pusaka Bhudhâjâ Ta' Arobâ Inḍonèsia è taon 2012.

 Kaghuna'an 
Paluwala panèka sè èangghuy sareng orèng lake' Gorontalo è bâkto bânnya' opacara suci. Bhâdhâna iyâ arèya Bili’u, sè èangghuy bâbinè'an Gorontalo. Angghuyân adhât Bili'u bân Paluwala biasana èangghuy pangantan bân binè' è rèsèpsi pakabinan kalabân adhât Gorontalo sè koat. Pangantan lakè’ biyasana bhâkal nopè ghândhâng adhât ka'angguy abhârengngè pangantan binè’, kalabân akalambhi adhât Bili’u, ka'angguy namen jogètan “Tidi Lo Polopalo”.

 Artèna Paluwala 
Paluwala èngghi panèka artèna totop otabâ mahkota. Nangèng, Paluwala aropa’aghi oca’ aslè ḍâlem bhâsa Gorontalo bân jhughân eghuna’aghi mènangka nyamana kalambhi aḍâ'na lalakè’ Gorontalo. Sacara filosofis bân ḍâlem wujudna, Paluwala èartèaghi mènangka kalambhi sè anḍi' èkadhân kaèstoan. Artèna orèng lakè’ sè ngangghuy Paluwala wâjib ajâgâ talèan vertikal, kaèstowan, tor kahormadhân è aḍâ'na Allah SWT, Ghustè Allah Sè Maha Kobâsa, tor jughân ajâgâ talèan, martabat, kaèstowan, tor kahormadhân è aḍâ'na binè tor bhâlâna. Tanto, nèlai filosofis ḍâri kalambhi tradisional Paluwala èmolaè ḍâri pangarep jhâ' pangantan lakè' bhâkal dhâḍdhi pamèmpèn kalowarghâ sè alèm, adil, bân tangghung jâwâb bân dhâḍdhi panotan ghâbây kalowarghâ kalabân possa' kalabân tarèsna.

 Kapotosan Seminar Adhât Gorontalo 
È seminar tradisional Gorontalo sè èmolaè sareng lembaga BKOW Propinsi Gorontalo, Paluwala èsebbhut polè mènangka nyamana resmi ghâbây bhâdhânna orèng lake' Gorontalo è opacara pakabinan tradisional.Pramela ḍâri kainto, pantes nyamana Paluwala oḍi’ tor epèyara polè ḍâlem tradisi lèsan orèng Gorontalo tor omomma mongghu sadhâjâ orèng Inḍonèsia sè bâḍâ e pangghung nasional.

 Bârna Tradisional 
Tradisi Gorontalo ngakonè empa' bârna tradisional sè èsebbhut " Tilabataila ", èngghi panèka Mèr, Konèng, Hijau bân Ungu. Empa' bârna tradisional panèka biasana aropa'aghi standar ka'angghuy mèlè bârna è ḍâlem kalambhi tradisional Gorontalo, tamaso' bârna kalambhi Paluwala. Nèlai filosofis bârna tradisional Gorontalo panèka:

 Bungo karaḍdhinan, kaèstowan, bân otoritas
 Mèra kabângalan bân tangghung jâwâb 
 Konèng bhângsawan bân jhujhur 
 Ijo kalandhuwân, kama'moran bân harmoni.

 Sombher