Tari Bines

Tari Bines panèka tarian traḍisional sè asalla ḍâri Kabhupatèn Aceh Tenggara . Tarian bines Èkembângaghi è Aceh Tengnga sareng saterrossa èbhâkta ka Aceh Tèmor. Mètorot sajhârâ, tarian panèka èkennallaghi sareng olama' sè asmana “Syekh Saman” ḍâri Tanoh Alas kaangguy aparèng ḍâkwâ. Tarian panèka èlakoni sareng bhâbinè'an kalabân cara toju' ajhâjhâr sambi anyanyè  bait-bait saèr sè aghândhu' ḍâkwâ otabâ informasi sè tojjhuna kangghuy bhângonan. Para penari ngalakonè gerrakan kalabân on-laon, terros dhâddhi santa', sarta akhèrra ambu sakalèan kalabân areng-sareng.Ari Binsar. "Tari Bines dan Tradisi Berkesenian di Dataran Tinggi Gayo". RRI. 2023-10-27. Aksès 2025-12-27.

Tarian panèka jhughân tamaso' bâgiyân ḍâri Tarian Samman è bâkto ètampilaghi. Aspek sè menarik ḍâri tarian Bines panèka para ḍâḍ-ngoḍâdhân ḍâri dhisa sè èonjhâng èparèngè obâng kalabân èsabâ' è attas cetagghâ para bâbinè'an sè atari. 

Tarian Bines biasana èakhèr acara èpabâḍâ upacara ngala' kembhângg ḍâri cetagghâ, sè èkennal è Gayo panèka Nuet Tajuk . Bâkto ngala' kembhâng, para penari Bines biasana èparèngè obâng ghâbây ghântèna kembhâng mènangka arghâ kaangghuy kembhâng kasebbbut.

 Sajhâra Tari Bines 
Metorot sajhârâna, tarian Bines asalla ḍâri 3 carèta rakyat sè akembhâng è bâgiyân ḍaèra Gayo, è antarana: 

 1. Carèta Rakyat “Ni Malelang Ode” 
È settong bâkto, bâḍâ ebhu se ngaggungè ana’ binè’ se sanget èkataresnae asmana Ni Malelang Ode. Namong, karana abâ'na ampon ngalakonè zina sareng lalake' sè ngoḍâ è dhisana, rèng-orèng kampong, toḍus kalabân malo paneka, motossagi parabân panèka èokom mate. Èbhuna ce’ sossana kalabân kapotosan kasebbhut. 

Sabellunna èkobhur, èbhuna nangès è attas mayyiddhâ ana'na, tangèssa sè èrassaaghi sampèan bisaos sè ngèdingaghi. Li-baliyan tanangnga magghuli bhâdhânna mayyiddhâ akadhi sè nyoba' majheghe sarta sasakalè menghentakkan sokona. Hal ka'ḍinto maḍâteng simpati ḍâri tatangghâna bân  akompol è seddhi'in mayyiddhâ kaangghuy masennneng atèna èbhuna. Ḍâri peeistiwa kasebbhut, tarian Bines bâḍâ lirik sè nganḍung tangis sossa sarwng gerrakan soko sè èkala' ḍâri kadhâddhiyân kasebbhut. 

 2. Carèta rakyat “Èbhu se kaèlangan pottra tong-settongnga” 
Versi laèn ḍâri asal-usul tarian Bines nyarèta'aghi carèta sèttong èbhu sè ngaghungè 7 pottra, ennem parabân bân sèttong lalakè'. 

Kabbhi cè' semma'na sarenf saleng taresna. È sèttong arè, pottrana sè ting-sèttongnga adhingghâl dhunynya. Taresnana reng-oreng panèka ka ale’na talebât rajâna sampe’ sabbhân malem parabân se kaennem panèka akompol è sakalènglèngnga mayyit panèka, nangès polana sèdhâna ale’na panèka. Rassa tangèssa rèng-orèng rowa cè' raddhinna, namong nyake'è atè. Posisi toju'un sambi acerreng dhâddhi formasi dhâsar tarian Bines: panèka ḍuwâ' è attas cetagghâ, ḍuwâ' è sisi kangan, sareng ḍuwâ' è sisi kacèr.  

Kabâḍâ’ân ka’ḍinto èsaksèaghi sareng sèttong ulama sè nyebbaraghi aghâma Islam è ḍaèra ka’ḍinto, Syekh Abdul Karim. Kalabân bijaksana tor alos, salèrana maènga'aghi jhâ' aratapè orèng sè ampon adhingghâl dhunynya panèka lalabânan kalabân ajaran aghâma Islam, tor bhâkal lebbi saè saèr ratapan ka'rowa manabi èkeḍingaghi sareng orèng sè ghi' oḍi'. Molaè kapanèka, è ḍâlem tarian Bines tamaso' bâḍâ saèr ratapan, sareng gerrakan ngadhep ka bâbâ. Namong, dâri bâkto ka bâkto, tangis-tangis panèka ampon èlang.

 Sombher