Luqman al-Hakim

Luqman (bhâsa Arab : لقمان الحكيم, Luqman al-Hakim, Luqman Ahli Hikmah ) panèka orèng sè èsebbhut è ḍâlem Al-Qur'an è  surat Luqman ayât 12-19 sè kalonta kalabân nasèhaddhâ dâ' pottrana. Ibnu Katsir aghâdhui pèkkèran jhâ' asma lengkabbhâ Luqman panèka Luqman bin Unaq' bin Sadun .  Samentara jârèya, parkara asal-usul Luqman, pan-snapan olama' aghâdhui pèkkèran sè dhâ-bhidhâ. Ibnu Abbas nyata'aghi jhâ' Luqman panèka tokang kaju ḍâri Ethiopia . Catedhân laèn ngoca' jhâ' salèrana panḍâ' bân anḍi' èlong sè tajhem ḍâri Nubia, bân bâḍâ sè ngoca' jhâ' Luqman asalla ḍâri Sudan . Bâḍâ jhughân sè parcajâ jhâ' Luqman panèka hakim è jhâmanna nabbhi Dâud.Fariadi, Ruslan. "Menyelami Nasihat Lukman Al-Hakim", Hidayah, volume 8, edisi 87, November 2008, Kaca 162-165.

 Carèta Luqman al-Hakim 
Ècarèta'aghi ḍâlem sèttong riwayât jhâ' è sèttong arè Luqman al-Hakim maso' ka pasar nompa' hèmar, è bâkto pottrana noro'è ḍâri budi. Nèngalè tèngka ghulina Luqman rèng-orèng paḍâ ngoca’, “Abâssaghi rèng towa sè ta’ pardhuli jârèya, sambi ngèdhinè pottrana ajhâlân.” Saellana ngèding carèta ḍâri rèng-orèng jârèya, Luqman toron ḍâri hèmarra pas esaba’ pottrana è attassâ kèbân jareya. Nèngalè sè kaduwâ, rèng-orèng sè baḍâ è pasar pas paḍâ adhâbu kèya, “Abâssaghi orèng towa sè ajhâlân sambi pottrana nompa’ è attassâ hèmar, pottrana rowa korang ajhâr ongghu.”

Saellana mèreng dhâbuna rèng-orèng jârèya, Luqman ongghâ ka attassâ kèbân tètèna (hèmar) asareng bân pottrana. Pas rèng-orèng pas adhâbu polè, “Oladhi ka'dissa orèng sè kaduwâ rowa nompa’ hèmar, onggu-onggu nyèksa’a hèmar.” Polana ta’ bhunga mèreng parembhâghân orèng, Luqman bân pottrana toron ḍâri hèmar rowa, pas bâḍâ orèng laèn sè adhâbu, “Duwâ’ orèng ajhâlân soko, bân hèmar rowa ta' ètompa'.” Ḍâlem parjhâlânan plèman, Luqman al-Hakim aparèng nasèhat ḍâ’ pottrana parkara tèngka ghulina manossa bân oca’na. Dhâbuna, "Saongghuna taḍâ’ orèng sè lopot ḍâri dhâbuna. Dhâddhi orèng sè anḍi' akal pèkkèran ta’ kèra ngala’ pertimbangan kajhâbhâna ḍâri Allah malolo. Pasèra'a saos sè onèng ka sè bhender, ka'dissa sè èpertimbangaghi."

Saterrossâ Luqman al-Hakim aparèng pètodhu ka pottrana, "Tang ana', nyarè'a abâ'en ḍâ' ka rezeki sè halal sopajâ abâ'na ta' dhâddhi orèng mèskèn. Sa'ongghuna, taḍâ' sèttong orèng sè mèskèn kajhâbâna ngalamè tello' parkara, èngghi panèka iman sè tèpès ḍâ' aghâmana, akal sè ghâmpang èco-koco, bân ka'èlangan abâ'en. Lebbi jhubâ' polè orèng sè senneng ngèrèmma bân ngala' orosanna orèng laèn."

È antarana nasèhat-nasèhat Luqman sè bâḍâ è ḍâlem sorat Luqman èngghi paneka:

 Jhâ' abâreng sareng Allah (syirik) ( Luqman :13 ).
 Alako beccè' ka orèng towa duwâ'na ( Luqman :14 ).
 Sadar jhâ' manossa bâḍâ è bâbâ pangawasân Allah ( Luqman :16 ).
 Maddhek sholat ( Luqman :17 ).
 Alako beccè' ( Luqman :17 ).
 Ajhâu'i kajhubâ'ân ( Luqman :17 ).
 Kasabbhârân è ḍâlem ngadhebbhi cobhâ bân ujiyân ( Luqman :17 ).
 Jhek anggâ' ( Luqman :18 ).
Sèttong tokoh mitologis Arab sè asmana 'Luqman' jhughân bâḍâ sabellunna tokoh 'Luqman' sè bijaksana meddhâl è Al-Qur'an, sè maḍâteng parbhiḍâ'ân sè èghâdhui bhâgus sacara tèologis bân sacara sejarah tentang hubungan antara duwâ' tokoh kasebbhut. Bâḍâ, akadhi sarjana Perancis abad ke-17 Pierre-Daniel Huet, sè ngoca' jhâ' kaduwâna panèka orèng sè paḍâ, namong bâḍâ jhughân sè ngoca' jhâ' rèng-orèng ka'ḍinto coma anḍi' nyama sè paḍâ. È ḍâlem parebhâsan Arab, duwâ' tokoh kasebbhut èpadhâddhi sèttong, èkala' ḍâri Al-Qur'an bân carèta-carèta sabellunna Islam (pra-Islam), sè aparèng Luqman kakowadhân bân omor sè talebât ḍâri manossa biyasana. Luqman pra-Islam panèka ḍâri orèng Ad, sè oḍi' è Al-Ahqaf è semenanjung Arab, semma' kalabân Yaman modern. 

 Sombher