Pakubuwana IX

Sri Susuhunan Pakubuwana IX segghut èsebbhut PB IX èngghi panèka lahè neng è tangghâl 22 Ḍèsèmber 1830 bân sèdhâ tangghâl 16 Maret 1893 panèka Susuhunan Surakarta sè marènta ḍâri taon 1861 kantos taon 1893.

 Pamarenta'an 
Nyama aslina Gusti Raḍen Mas Ḍuksina pottrana Pakubuwana VI. Gusti Raḍen Mas Ḍuksina ghi' bâḍâ è tabu'na èbhuna bâkto ramana èbuwang ka Ambon sareng orèng Bâlândhâ polana aḍukung pemberontakan Pangèran Ḍiponegoro. Salèrana lahèr tangghâl 22 Ḍesember 1830. Sa'amponna dhibâsa, Raḍen Mas Ḍuksina ollè ghellâr KGPH. Prabuwijaya.

Pakubuwana IX ongghâtahta, aghântè Pakubuwana VIII (paman ramana) è tangghâl 30 Ḍesember 1861. Pamarenta'anna èghambharaghi bânnya' sareng Ranggawarsita è ḍâlem karya sastrana, contona è Serat Kalatiḍa.

Hubungan antara Pakubuwana IX bân Ranggawarsita ta' patè saè polana fitnah Bâlândhâ jhâ' Mas Pajangswara (ramana Ranggaversita, jhuru tolès karaton) ampon mokka' rahasia aliansi antara Pakubuwana VI bân Pangeran ḍiponegoro. Hasèlla, Pakubuwana VI èbuwang ka Ambon. Hal ka’ḍinto adhâddiyâghi Pakubuwana IX bâjhi' ka kalowargana Mas Pajangswara, sanaos jhuru tolès ka’ḍissa’ èpangghi matè è penjara Bâlândhâ samarèna èsèksa.

Ranggawarsita dhibi’ nyoba’ mabeccè’ hubunganna ban rato kalabân ngatorraghi naskah Serat Cemporet. È bakto jâriya Ranggawarsita ampon maso' omor sè seppo. Salèrana nyareta'aghi ta' nyamanna lèbat Serat Kalatiḍa, karyana sè cè' èkasennengi.

È Serat Kalatiḍa, Ranggawarsita mojhi Pakubuwana IX mènangka rato sè bijaksana, namong èkalèlènngi sareng para pongghâbâ sè senneng ngaddhu bân èghâdhui kaontongan pribaḍi. Gusti Raḍen Mas Ḍuksina nyebbhut jhâmân kasebbhut mènangka "Jhâmân Ghileh."

Pakubuwana IX anḍi' ḍuwâ' binèh, GKR, Pakubuwana, bân GKR. Maḍuretna, ban ebherkadhi 57 potra lake’ bine’. È jhaman pamarènta'an Pakubuwana IX, Kesultanan Surâkarta ngalami kamajuân sè cè' ceppètdhâ. Bânnya' struktur fisik Karaton Surâkarta sè èpabeccè'polè, akadhi Siti Hinggil, Pangghung Sangga Buwana, bân laènna, sè madhâddhiyâghi èjhuluk Sinuhun Bangun Kedhaton. Mènangka rato, Pakubuwana IX jhughân aktif nolès karya sastra, è antarana Serat Wulang Putri, Serat Jayeng Sastra, Serat Menak Cèna, Serat Wirayatna, bân pan-bârâmpan serat laènna.

Pamarènta'an Pakubuwana IX abiddhâ 32 taon bân èsambhut kalabân kamatèanna è tangghâl 16 Maret 1893. Salèrana èghântè'è sareng pottrana mènangka rato salastarèna è Kesultanan Surakarta, kalabân ghellâr Pakubuwana X.

 Pangarhâ'ân ḍâri Vatikan 
SISKS Pakubuwana IX memperoleh Pangarhâ'ân aropa Kalong Salib ḍari Vatikan Karana kepedulianna ḍâ' ka Umat Katolik è jhâman ghânèka.

 Sombher