Canḍhi Koto Rao

Candhi Koto Rao èngghi panèka situs canḍhi lambâ' sè bâḍâ è Jorong Tanjhung Asia, Dhisa Lubuk Layang, Kacamadhân Rao Lao', Kabhupatèn Pasaman, Sumatra Bârâ'. Situs nèka bâḍâ è kawasan sè semma' kalabân Prasasti Kubu Sutan, paningghâlân penring Keraja'an Malaju Dharmasraya ḍâri abaḍ ka-13. Kennnengenna sè stratègus semma' kalabân songay Batang Sibunail tor pusat dhâghâng emmaa sarta rempah-rempah lambâ' sè nunju'aghi perran kawasan panèka ḍâlem jaringan èkonomi tor kaaghâmaan massa lambâ'. Situs panèka jhughân èkalènglèngè kalabân bhârâng panèngghâlân arkèologis laèn akdhi Candhi Tanjungmedan sareng Prasasti Ganggo Hilian Bonjol.

Canḍhi Koto Rao ètemmo è tangghâl 12 April 2007 sareng èkskavasi kalabân Tim BP3 Bâto Sangkar taon 2008 angungkapaghi struktur bhângonan ḍâri bâto bhâta kalabân ciri khas Hinḍu-Buddhâ. Temmoan artèfak akanta makara sareng arca dwarapala abgindifikasiaghi fungsi situs mènangka kennengngan pamujâ'ân, èḍukung kalabân keterkaitanna sareng Prasasti Kubu Sutan sè nyebbhut kennnengenna pamujâ'ân SrinIndrakila Parwata Puri. Analisis nunju'aghi canḍhi panèka pola ngaghungè keterkaitan sareng Raja Bijayendrasekhara tor akembang alèran Tantrayana è massa Adityawarman. Situs panèka samangkèn ècatet mènangka caghâr buḍâjâ kalabân nomer invèntaris 10/BCB-TB/A/08/2007.

 Arsitèktur 
Canḍhi Koto Rao nampilaghi arsitèktur Hinḍu-Buddhâ abaḍ ka-13 kalabân bahan otamana bâto tufa sareng bâto bhâta. Struktur sè ngaghungè okoran 3x3 mèter panèka ngaghunghè ḍenah perseggi kalabân èlemèn khas akadhi makara sareng arca dwarapala, mènangka ajâgâ spiritual sè ngèbâ gada kalabân upawita abentu' olar. Maskè samangkèn ḍâlem kabâḍâ'ân ronto, situs sè ngaghungè lowas 500x130 mèter panèka arefleksiaghi camporan unsur Hinḍu-Buddhâ kalabân karakter lokal, khusussâ ḍâlem kontèks perkembangan Tantrayana è Somatra Bârâ' è prioḍe abaḍ pertengnga'an.

 Simbolisme Arsitèktur Canḍhi Koto Rao 
Mènangka rèprèsentasi miniatur Ghunong Mahamèru sè èangghep pusat alam semesta ḍâlem mitologi Hinḍu-Buddhâ, canḍhi panèka èbâgi dhâddhi tello' tingkatan vertikal, yakni bâgiyân dhâsar (bhurloka) alambangaghi dhunnyana maghârsarè, bâgiyân tengnga (bhuvarloka) anyimbolaghi alam transisi, tor bâgiyân konco' (svarloka) agambaranghi kennengenna para ḍèwa.

Èlemmèn ḍèkoratif canḍhi ngaghungè artè alinḍungè tor spiritual. Makara sè èpasang è ambângnga labâng aperran mènangka sè ajâgâ gerbang dhunnya spiritual, manabi arca dwarapala kalabân pakakas gada sareng upawita olar afungsi ajâgâ kasoccèan kompleks canḍhi. Hiasan cètak kala è attas labâng maso' èartè'è mènangka sè alinḍungè ḍâri pangaro nègatif. Motif flora akadhi sulur-sukuran sareng ka'-bhungka'an hayat (kalpavriksha) alambangaghi kasuburân tor kaoḍi'ân sè salanjhângnga.

 Sombher