Tentara Keamanan Rakyat

Tentara Keamanan Rakyat (otabâ biasa èrèngkès kalabân TKR) èngghi panèka sèttong asmana angkatan perrang pertama sè èbhâḍhi sareng Pemerintah Inḍonesia, saamponna proklamasi Kamardhika’an Inḍonesia. TKR èbhâḍhi è tangghâl 5 Oktober 1945 kalabân adhâsar ma’lomat sè è pakalowar sareng pamarènta Republik Inḍonesia. TKR èbhâḍhi dâri hasèl paningkatan fungsi Badan Keamanan Rakyat (BKR) sè ampon bâḍâ sabeluma bân tentara otamana èpondhut dâri bekas KNIL & PETA.

Pamaddhekan angkatan perrang panèka aghâdhuwi tojjhuwân ka’angghuy poghâs kabâḍâân sè mulai tak aman, amarghâ kadâtengan pole laskar sekutu ke Inḍonesia samarèna Jepang menyerrah tanpa syarat ḍâ’ sekutu.

Macemma TKR panèka bâḍâ TKR ḍhârât, TKR tasè’ bân TKR Jawatan Penerbangan sè asalla sadhâjâna ḍâri aobâna BKR ḍhârât, BKR tasè’ bân TKR oḍârâ.

Ka’angghuy malegghâ fungsi laskar èḍâlem mertahanagi kamardhika’an bân ajâgâ kaamanan rakyat Inḍonesia, pamarènta Inḍonesia lantas aghântè asma Tentara Keamanan Rakyat dhâddhi Tentara Keselamatan Rakyat è tangghâl 7 Januari 1946 adhâsar ḍâ’ Panettepan Pamarènta No.2/SD 1946.

Pamaddhekkan
È tangghâl 5 Oktober 1945 pamarènta makalowar ma’lomat sè aèssè tentang pamaddhekkan laskar kabhângsaan. Bâkkel Prèsidèn Mohammad Hatta lajhu adhikanè bekas kapèdhân KNIL, Mayor Oerip Soemohardjo ḍâ’ Jakarta ka’angghuy nata kompolan/pamaoran laskar. 

Sabelluma, è tangghâl 19 Agustus 1945, lèbât sidang sè kaduwâ’ PPKI, pamarènta ngangka’ Soeprijadi, tokoh otama pemberontakan PETA è Blitar, ka’angghuy dhâddhi Menteri Kaamanan Rakyat, bân Wakil Presiden Mohammad Hatta lajhu ngangka’ Oerip dhâddhi Kepala Staf UmumTKR kalabân pangkat Letnan Jendral

jmpl|ka|Markas TKR sè pertama, bâḍâ è Gondokusuman, Yogyakarta; samangkèn dhâddhi Museum Dharma Wiratama

È tangghâl 9 Oktober 1945, Komite Nasional Inḍonesia Pusat makalowar jhâk-ajhâghân mobilisasi TKR sè èssèna ngajhâk ḍâ’ sadhâjâna pemuda rakyat Inḍonesia sè ghita' atau sè ampon ngaollè latèyan militer, ka'angghuy aḍaftaraghi abâ'na dhâddhi angghhuta TKR. È tangghâl 14 Oktober 1945 sadhâjâna perwira bekas KNILL bhângsa Inḍonesia, makalowar pernyataan ḍâ' pamarènta Inḍonesia bân Komite Nasional Indonesia Pusat, saongghuna sadhâjâna perwira kasebbhut manjheng è budina pamarènta Inḍonesia bân siap narèma parènta napa bhâi.

È tangghâl 20 Oktober 1945 pamarènta ngangka’ Suprijadi dhâddhi Pimpinan Tengghi TKR bân Oerip Soemohardjo dhâddhi ketua staff umum. Tapè Suprijadi ta' toman ḍâḍâr ka'angghuy alèngghi è jabatanna. salastarèna Mayor Oerip è angka' dhâddhi Kepala Staf Umum kalabân pangkat Letnan Jendral, Oerip è kalabân enḍer nyusun Organisasi Markas Tertinggi TKR (MT-TKR), nèro Departemen Peperangan Hindia Belanda. Kamodiyân èsoson jhughân Organisasi Markas Besar Umum (MBU) Sè ka'dinto bâgiyan Markas Besar Tertinggi TKR.

Awalla Markas Tertinggi TKR èpatetep è Purwokerto, tapè berdasarkan saran bân pertimbangan strategi dâri Oerip, lantas markas paleng tengghi è pinda ḍâ' Yogyakarta. Purwokerto bâḍâ è kennengan sè lèbarrâ rakèra 100 km, dhinèng Yogyakarta bâḍâ è kennengan sè lebbi lowas.