Deng Xiaoping

Deng Xiaoping (Hanzi sederhana: 邓小平; Hanzi tradisional: 鄧小平; pinyin: Dèng Xiǎopíng; Wade-Giles: Teng Hsiao-p'ing; 22 Agustus - 19 Pèbruwâri 1997) panèka pemimpin revolusioner Partai Komunis Cènah sè dhâddhi pemimpin palèng tèngghi è Republik Rakyat Cènah molaè taon 1970-an kantos awwâl taon 1990-an. Salèrana panèka pamimpin generasi kaduwâ' saamponna Mao Zedong.

È bâbâna pimpinanna, reformasi èlaksanaaghi è bânnya' aspèk Tiongkok (Cènah), è antarana politik, ekonomi, bân kaoḍi'ân sosial. Salèrana nolak bânnya' doktrin komunis bân mamaso' unsur-unsur sistem pardhâghângan bèbas dâ' ekonomi Cènah.

Salèrana mabâliaghi stabilitas bân perkembangan ekonomi saamponna Revolusi Budhâjâ gagal, sè dhâddhiyâghi Tiongkok sala sèttong naghârâ kalabân ekonomi sè palèng ceppet tombu è dhunnya. Salèrana ngobâ sistem ekonomi Cènah kaangghuy lebbi terbuka ḍâ' ka bhântowan bân investasi manca. Salèrana jhughân maddek zona ekonomi khusus (SEZ) è daerah-daerah akadhi Fujian, Shanghai, Shantou, bân laènna. Pamarènta'anna jhughân ètandhâi kalabân kadhâddhiyân è Lapangan Tiananmen è Beijing è taon 1989.

 Pandhidhighân bân awwal karir 
Deng Xiaoping lahèr è tangghâl 22 Agustus 1904, è Guang'an, Provinsi Sichuan, mènangka Deng Xixian. Kalowargâna dâri katoronan Sichuan Hakka, kalabân bengatowana dâri Meixian. Eppa’na oreng sè andi’ tana.

Deng noro' Partai Komunis Cènah bâkto asakola SMA. Salèrana ajhâr è Prancis (1920-1924) bân Uni Soviet (1925-1926) bân aktif è gerakan komunis. Salèrana abâli ka naghârâ asalla è taon 1926 mènangka administrator militer è Jiangxi Soviet, wilayah otonom komunis è Cènah bârâ' dâjâ sè èpaddek è taon 1931 sareng Mao Zedong.

Deng Xiaoping noro' Long March taon 1934-1935, bâkto pasukan komunis Mao aperrang è bâbâna pasukan nasionalis Chiang Kai-shek. Long March ètojjuwâghi kaangghuy maddek pangkalan anyar è Provinsi Shaanxi, Cènah bârâ'. Perang sareng Jeppang èmolaè è taon 1937, bân Deng dhâddhi pamimpin Tentara Revolusi Cènah. Dâri taon 1937 kantos 1945, salèrana èangghep sareng sekretaris Komite Pusat Partai Komunis kaangghuy atugas mènangka perwira senior è divisi Tentara Rute Ke-8. Bhèrkat pimpinanna, Partai Komunis tombu cè' ceppètta bân bisa ngalakonè revolusi taon 1946-1949.

È taon 1952, salèrana èolok ka Beijing kaangghuy èlantik bâkkel perdana menteri. Karirra terros ongghâ mènangka sekretaris umum Partai Komunis Cènah è taon 1954 bân mènangka anggota Biro Politik è taon 1955.

Dâri partengnga'an taon 1950-an, Deng andi' ttanggung jâwâb kaangghuy aghâbây kabijakan domestik bân internasional. Salèrana dhâddhi sanget semma' sareng para pamimpin pragmatis akadhi Liu Shaoqi, sè negghâsaghi pentingnga insentif sombher daya material bân teknis bân kapamimpènan mènangka dasar dâri pembangunan ekonomi Tiongkok.

Mao Zedong awalla mojhi keahlian organisasi Deng, namong akhèrra èlang è taon 1960-an è bâkto Revolusi Budhâjâ. Pamangghi Deng ta' cocok sareng kabijakan egaliter Mao. Penekanan sè kowat dâri Deng dâ' kapentingan dhibi'na dhibi' bentrok sareng penekanan Mao dâ' kabijakan egaliter bân antusiasme revolusioner mènangka konci dâ' pembangunan ekonomi. Deng akhèrra è paambu dâri jabadhânna. Salèrana bân kalowargana èkèrèm ka dhisa Jiangxi kaangghuy èdidik polè.

 Sombher