Alan Turing

Alan Mathison Turing (23 Juni 1912 – 7 Juni 1954) è Maide Vale, London, Inggris, arèya peneliti matematika bân komputer, bân pahlawan perrang Inggris.

Oreng rèya ḍâri peneliti-peneliti komputer modern digital pertama. Salaèn rowa Turing rèya orèng pertama sè mèkkèr aghuna’aghi komputer ghâbây pan-bârâmpan kaparloan. Turing ngoca’ jhâ’ komputer bisa ajhâlânaghi bânnya’ program. Turing jhughân merri’ iḍe tentang messin Turing, messin sè bisa ajhâlânaghi sakompolan parènta. Turing jhughân sè nyettussaghi tès Turing. Nyamana èyabadiaghi ḍâlem nyama Penghargaan Turing.

E taon 1936, Turing alanjuttaghi studi ka Universitas Princeton è Amerika Serikat lajhu abâli ka Inggris è taon 1938. E dissa, Turing molaèn alako sacara rahasia dhâddhi tenaga paro bâkto ka’angghuy Departemen Kriptoanalisis Inggris, Kode Pamarènta, bân Sakolah Cypher. E bâkto Perrang Dunia II, Turing ngala’ kalakoan pol bâkto è kantor pusat, Bletchley Park.

E dinna’ Turing amaèn perran sè penting dâlem ngoray pesan sè dienkripsi kalabân messin ènigma Jerman, sè nyedia’aghi data intelijen penting bâgi sekutu. Turing mimpin tim sè arancang messin sè èkennal kalabân bombe sè berhasil nerjema’aghi sanḍi pesan Jerman. Kabit rèya, Turing dhâddhi tokoh takennal bân abâk eksentrik è Bletchley.

Marèna Perrang Dunia II, Turing aobâ pèkkèran ka’angghuy ngembhângaghi messin sè sacara logis bhâkal aprosès informasi. Turing alako partama ghabay National Physical Laboratory (1945-1948). Rencanana rowa etolak kalabân ca-kancana bân laboratorium sè èyusullaghi ghâbây proyèk kasebbhut kala ḍâlem dhâddhi sè partama arancang komputer digital.

E taon 1949, Turing mangkat ka Universitas Manchester, è ḍissa Turing mimpin laboratorium komputasi bân ngembhângaghi messin sè abhânto abentu’ dhâsar-dhâsar è bidang kecerdasan ghâbâyyân. E taon 1951 Turing èpèlè dhâddhi sala settong anggota Royal Society.