Rondahaim Saragih Garingging

Tuan Rondahaim Saragih Garingging, gellar Raja Raya Namabajan (1828–1891), panèka pangobâsa sè kapèng pa'bhellas è Partuanan Raya, èjhulughi sareng Pâmarènta Kolonial Bâlândhâ mènangka Napoleon der Bataks (bhâsa Inḍonèsia: Nepoleonna orèng Batak) amarghâ pertahananna kantos ahèr oḍi'na alabân Bâlândhâ. Partuanan Raya è catât tak toman takluk ḍâ' Bhâlândhâ è bâkto pâmârènta'an Tuan Rondahaim Saragih Garingging. Pas è taon 1901, sapolo taon samarèna Tuan Rondahaim sèḍâ, Partuanan Raya pas atoro’ ḍâ’ pâmarènta kolonial Bâlândhâ. Bâkto gâpanèka Partuanan Raya èpimpin sareng pottrana Tuan Rondahaim, sè anyama Sumayan, kalaban gellar Tuan Kapoltakan Saragih Garingging. 

Tangghâl 10 Nopèmber 2025, Prèsiḍèn Prabowo Subianto apareng gelar Pahlawan Nasional ka bapak Rondahaim Saragih Garingging. 

 Carèta Oḍi' 
jmpl
Rondahaim Saragih Garingging lahèr taon 1828 è Juma Simandamei, Sinondang, Pamatang Raya, ibu kottah Partuanan Raya. Ramana, Tuan Jimmahadim Saragih Garingging, sè èkennal jughân kalabân nyama Tuan Huta Dolog, èngghi panèka pângobâsa è Partuanan Raya. Embu’na, Puang Ramonta boru Purba Dasuha, pottrana Guru Raya. Puang Ramonta panèka nasipuang (binèna) Tuan Jimmahadim sè ta' ollè pâratèn ḍâri Tuan Raya, sa'ènggâna èparèngè jhujhur Puang Sibuangbuang. Maske oḍi'na Rondahaim bân ebuna possa' kalabân kakorangan, samangat ka'angghuy nga'olle kamajhuwân, ngaongga'aghi martabhât bân statusna mènangka pottrana rato, Tuan Rondahaim èka'olle pâlatèyan, bimbingan bân sokongan moral bân materi ḍâri lâ-bhâlâ ḍâri èbuna Ghuru Raya (pottrana: Ghuru Jotang, Ghuru Juhang bân Ghuru Mur)Saragih, Heristina; Agustono, Budi; Dasuha, Juandaha Raya P.; Dewi (2013). Napoleon der Bataks: Kisah Perjuangan Tuan Rondahaim Saragih Melawan Belanda di Sumatera Timur, 1828–1891. Medan: USU Press. ISBN 979-458-669-2 Rondahaim, bâkto ghi' kènè'na Rondahaim èkennalaghi sareng empa' pamanna, èngghi panèka Ghuru Murjama, Ghuru Onding, Ghuru Nuan, sareng Ghuru Juhang, ḍâ’ Rato Padang Tengku Muhammad Nurdin. Rondahaim ajhâr elmo Malaju bân elmo pâmârènta'an sambi oḍi' è Karajhâan Padang.Agustono et al. 2013, kaca 56. È taon 1840, bâkto Rondahaim aomor 12 taon, ramana sèḍâ. Kâkobâsa'anna ramana pas èghântè sareng pamanna, Tuan Murmahata Saragih Garingging, sè èjhulughi Tuan Sinondang, mènangka pemangku rajhâ. Tuan Murmahata jhughân akabin sareng èbhu Rondahaim (Simalungun: “mambeten”).Saragih, Heristina; Agustono, Budi; Dasuha, Juandaha Raya P.; Dewi (2013). Napoleon der Bataks: Kisah Perjuangan Tuan Rondahaim Saragih Melawan Belanda di Sumatera Timur, 1828–1891. Medan: USU Press. ISBN 979-458-669-2

 Sombher