Bhâsa Bhâbiyân

Bhâsa Bhâbiyân èngghi panèka cem-macemma bhâsa gèografis sè èangghep ḍialèk bhâsa Madhurâ sè otama-tama èghuna'aghi sareng orèng Bawèan è Polo Bawean, Kabhupatèn Gresik, Jhâbâ Tèmor. Bhâsa panèka asalla aropa'aghi bhâsa pidgin sè ampon ngalakoni prosès kreolisasi, saèngghâna aghâdhui cem-macemma kosa oca' camporan ḍâri bhâsa laènna, akadhi bhâsa Jhâbâ (otamana ḍialèk Gresik), Bhâsa Banjara, Bhâsa Bugis, bân Bhâsa Makasar.Rachmawati. "Bawean, Suku yang Gemar Merantau dan Legenda Pelaut yang Terjebak Badai di Laut Jawa". Akses 2026-01-03

 Status bhâsa 
È ḍâlem buku Bhâsa-Bhâsa Inḍonèsia (1984) karjâ PWJ Nababan, bhâsa Bawean ècatet mènangka bhâsa sè èpèsa kalabân 20.000 panotor è Polo Bawèan. Samentara jârèya, mènorot sè èteliti sè èlakoni sareng Retno Fatmalasari è ḍâlem sèttong jurnal sè èjudul Integrasi Oca' Jhâbâ bân Madhurâ dâlem Bhâsa Bawèan sè èterbitaghi è taon 2020, sanajjân bânnya' sè nyebbut bhâsa Bawèan mènangka ḍialèk bhâsa Madhurâ, è dâlem penelitian panèka bhâsa Bawèan ghi' èangghep bhâsa sè èpèsa.

 Ḍialèk 
Bhâsa Bhâbiyân anḍi' pan-bârâmpan ḍialèk, parbhidhâ'ân ḍialèk panèka bisa ètemmoè è pan-bârâmpan dhisa è Polo Bawèan. Ngètong ḍâri Unair Repository, Eva Wijayanti ngongkapaghi jhâ' bâḍâ empa' dhisa sè anḍi' dialèk bhâsa sè cokop bhân-sabbhân, èngghi panèka dhisa Daun bân Suwari è kecamadhân Sangkapura, bân dhisa Kepuhteluk bân Diponggo (panotor bhâsa Jhâbâ Diponggo ) è kacamadhân Tambak. Kamaceman ḍialèk sè bâḍâ è tello’ kampong panèka (salaènna Diponggo) ecerminnagi ḍâlem sebbhuttaghi oca’ ‘engko’. Oreng dhisa Daun ngoca’ ‘I’ kalabân oca’ éson, mon oreng dhisa Suwari ngoca’ kalabân oca’ éhon . Saterrossa, orèng dhisa Kepuhteluk ngoca’ ‘èngko’ kalabân oca ’ bulâ . Samântara, orèng Diponggo, sè acaca bhâsa Jhâbâ, ngoca’ kalabân oca ’ aku. Variasi ḍialèk panèka jhughân aropaa'ghi cèrè has ḍâri bhân-sabbhân dhisa. Dhâḍdhi, coma kalabân ngèdingaghi ḍialèk sè èghuna'aghi, orèng Bawèan laènna bhâkal ghâmpang ngaonèng ḍâri dhisa sè kemma asalla. ḍâri empa’ cem-macemma bhâsa ka’dinto, dhisa Diponggo ka’dhinto koca’ ghâdhuwân bhâsa se bhidhâ, èngghi ka’dinto, rèng-orèng ka’dinto panotor bhâsa Jhâbâ Diponggo . Arèya polana sabâgiyân bânnya' kosa oca' sè èghuna'aghi orèng Diponggo para' paḍâ bân aksara oca' è bhâsa Jhâbâ (otamana loghât Gresik ). Oca’ Jhâbâ akadhi dé’é, iki, séwu, ayu, saiki, isuk, bân oca’ ènjhâman laènna jhughân èangghuy sareng orèng dhisa Diponggo. Sapanèka amarghâ kabânnya’an orèng kampong Diponggo katoronan Jhâbâ. Ta’ kacèwa manabi orèng Diponggo pas ngangguy bhâsa Jhâbâ. È ḍâlem bhâsa Bawèan jhughân bâḍâ bhângon bhâsa kreol mènangka hasèl ḍâri akulturasi bhudhâjâ bân bhâsa sè èkaolle è masyarakat etnis Bawèan. Bhâsa ka’ḍinto èangghep aropa’aghi prosès kreolisasi bhâsa Madhurâ . Wujud bhâsa kreol ka'dinto bhidhâ ḍâri bhângon aslina bhâsa Bawèan è polo asalna sè èpangaro bhâsa Madhurâ, Jhâbâ, bân Melaju. Bhâsa kreol sè acem-macem panèka omomma èghuna'aghi sareng para migran bân toronanna Bawèan sè ètamen è Malaysia bân Singapura . Pangangghuyna ècamporaghi sareng bhâsa Melaju standar bân macem-macem bhâsa Ènggris è naghârâ-naghârâ kasebbhut. Contona bisa èkaton ḍâlem okara “ Bulâ ni orèng Boyan la, ḍâ'aḍâ'ân ni i ada balik kat kampong halaman ” sè artèna “Kaulâ orèng Bawèan, ka’ḍinto pertama kalèna abdhina molè ka kampongnga”.

 Sombher