Tari Pamonte

Tarian Pamonte panèka tarian traḍisional maghârsarè suku Kaili, Sulawèsi Tengnga sè èlakonè kaangghuy nyambut mosèm panèn.Ari Weilianto. "Tari Pamonte, Tari Khas Sulawesi Tengah". Kompas. 202-02-02. Aksès 2025-12-29. Tarian Pamonte resmi èakoè mènangka Wârisân Buḍâjâ Ta' awujuḍ Inḍonèsia dâlem bhângon seni pertunjukan lèbât Keputusan No. 1044/P/2020.[2] 

 Sajhârâ 
Tari Pamonge ècèptaaghi è taon 1957 sareng seniman Sulawèsi Tengnga sè anyama Hasan M. Bahasyua. Tarian panèka ngangka' kabiyasa'an bhâbinè'an Kaili ḍâlâm nyambut panèn. E bâkto ka'rowa, kabânnya'an orèng Kaili alako mènangka orèng tanè, saèngghâna panen paḍi èraya'aghi sacara abhâreng sareng maghârsarè. 

 Orèng sè atari 
Tarian Pamonte ètampilaghi sareng parabân ngoḍâ. È taon 1957, jumlana orèng sè atari Pamonte ampon ḍâpa' salèkor orèng. Saterrosa ngalamè penyesuaian saèngghâ dhâddhi pètto bellâs orènf. Jumlana orèng sè atari sè tampil è tarian Pamonte ta' èbâtessè, namong umumna angka ghânjhil, akadhi sanga', tello bellâs, petto bellâs, otabâ salèkor. Ḍâri sakabbhina orèng sè atari , sèttong orèng aperran mènangka Tadulako (pemimpin tari) sè tugassa aberri' pètodhu tor ngator ritme gerrakan orèng sè atari laènna.

 Kalambhi 
Tarian Pamonte ètampilaghi sareng para penari binè' sè akalambi akadhi orèng tanè. Kalambhina sè èghunaaghi tamaso' blus lengngen lanjhâng (busana pasau) tor rok lipat sè èhias kalabân rènḍa (buya sambe) otabâ kaèn sarong Donggala. Salèn panèka, para orèng sè atari jhughân ngangghuy tuḍung mènangka dhâddhi totoppa cètak sareng selenḍang. È versi sè lebbi kona ḍâri penampilan panèka, para penari jhughân ngèbâ pakakas peraga akadhi alu kaangghuy nombu' paḍi, bakul otabâ bingga mènangka bâddhâna paḍi, sareng paḍi. Namong, samangkèn sè biyasa èangghuy coma tudung (taro) sareng selenḍang.Nurfaidah. "Pesona Tari Pamonte dari Sulawesi Tengah". RRI. 2025-05-19. Aksès 2025-12-29.

 Gerrakan Tari 
Gerrakan-gerrakan è tarian Pamonte noro' prosès pertanèan molaè ḍâri panèn kantos aghâdhui hasèl. Bhân-sabbhân gerrakan ènyamaè tor ngaghungè arte sè spèpsifik. Gerrakan panèka èmolaè kalabân netabe sè artèna hormat. Saterrossa panèka gerrakan momonte sè aghâmbhâraghi aktivitas ngarè' paḍi. Saamponna kapanèka pas bâḍâ gerrakan manggeni pae ri sapo sareng manggaeni pae ri nonju sè ngaggungè artè ngèbâ paḍi molè ka roma sareng ka lesung. Bâḍâ jhughân gerak-gerik mombayu pae sè aghâmbhârraghi nombu' paḍi, gerrakan mosidi sèartena nyarèng, sarebg gerrak maggeni ose sèartena ngèbâ paḍi . Gerrakan para penari èpasami sareng ritme musik tor lirik sè ènyanyèaghi.

 Iringan Musik 
Pertunjukan tari Pamonte èèrèngè sareng alat-alat musik traḍisional Sulawèsi Tengnga akadhi ngongi, ganda, seruling (suli), drum (gimba), tor gong (tawa-tawa). Permaènan pakakas musik jhughân èkombinasiaghi kalabân lantunan saèr kalabân bhâsa asli suku Kaili sè ènyanyiaghi sareng vokalis.

 Kaghunânna 
Pertunjukan tarian Pamonte ètampilaghi è bânnya' acara lokal sareng nasional. Tarian panèka ètampilaghi è bâkto nyambut tamoy, pertunjukan seni, sareng festival buḍâjâ. Salaèn afungsi mènangka hiburan, tarian Pamonte jhughân nyampaiaghi pessen moral tentang kerjasama, kebersamaan, tor rassa syokkor. Tarian Pamonte jhughân èkolaborasiaghi kalabân unsur-unsur buḍâjâ Bhâli, akadhi iringan gamelan Bhâli sareng tarian kecak è ḍâlem acara-acara buḍâjâ laènna.

Sombher