André-Marie Ampère

André-Marie Ampère (1775–1836) panèka fisikawan bhângsa Prancis. Salèrana panèka sala sèttong pelopor pangataowan è bidang èlmo elektrodinamika.

 Kaodi'ân 
André-Marie Ampère èlahèrraghi tangghâl 20 Januari 1775 è Lyon, Prancis.Tim Penulis DAK'S Studio (2007). Seri Tokoh Besar Dunia: Ilmuwan. Semarang: ALPRIN. kaca 12. ISBN 979-736-388-0. Rèng seppona anyama Jean jacques ampere bân jeanne Antoinette Desutières-Sarcey Ampère è wilayah St. Nizier, Lyon,"Andre marie ampere". Andre marie ampere.  Èaksès tangghâl 2 januari 2020. prancis bân odi' è Polèmièux-au-Mont-d’Or."Andre marie ampere".  Èaksès tangghâl 2 januari 2020. Jean-Jacques Ampère, panèka padhâghâng suksès, bân lèbur ka filsafat Jean-Jacques Rousseau, kalabân tèorina tentang pendidikan, panèka dhâsar pendidikan Ampere"Andre marie ampere". Merdeka.com.  Èaksès tangghâl 2 januari 2020.. Rousseau parcajâ jhâ' ana' lakè' ngodâ kodhu ta' asakola formal bân ghentèna panèka nyarè "pendidikan langsung dâri alam." Eppa'na ngajhâri Ampere ghâbây ngajhâri abâ'ân dhibi' è dâlem perpustakaanna sè lengkap. Karya-karya Pencerahan Perancis akadhi Georges-Louis Leclerc, Histoire naturelle dâri comte de Buffon, générale et particulière (èmolaè taon 1749) bân Encyclopédie karyana Denis Diderot bân Jean le Rond d'Alembert, dhâddhi ghentèna pangajhârân sakola'ânna. 

 Aghâbây Panemmoan 
Apandhuwân dâri panelitian sè èlakonè Orsted tentang kabâ' sè ngèbâ tegangan, sè apangaro dâ' jhârum magnet,"Sejarah terjadinya hukum elektromagnetik".  Èaksès tangghâl 2 januari 2020. ampere jhughân ngalakonè panelitian padâ. Ampere nemmo jhâ' kumparan asèfat magnet bhâtang. Bessè lemmes sè bâdâ è dâlem kumparan (èlè'lè'è kabâ') aobâ dhâddhi magnet sè kowat. Salaènna panèka, duwâ' bessè sè salèng semma' bân makalowar arus listrik bhâkal nyebbhâbaghi kalowarra gaya. Dâri panelitian ka'dinto, ampere nemmo hokom sè ènyamaè hukum elektrodinamika.66 tokoh fisika dunia sepanjang sejarah. Yogyakarta: Javalitera. 2012. kaca . 106. ISBN 978-602-98183-5-2.

Ampere jhugân aberri' paham fisik tentang hubungan elektromagnetik, atèori tentang "molekul elektrodinamik" (awwâlla ide elektron) sè andi' fungsi mènangka èlemèn komponen listrik bân magnet. Kalabân aghuna'aghi bahasan fisik tentang gerra' elektromagnetik ka'dinto, Ampere ngembhângaghi akun fisik dâri fènomèna elektromagnetik sè bisa èbhuktèaghi sacara èmpiris bân prèdiksi matematis. Taon 1827 Ampère nerbitaghi magnum opussâ, mémoire sur la théorie mathématique des phénomènes électrodynamiques, uniquement déduite de l'experience , karya sè makalowar nyama èlmo anyar, elektrodinamika.

Taon 1827 Ampere èpèlè mènangka angghuta Asing Royal Society bân taon 1828, angghuta asing Akademi Èlmo Pangataowan Karaton Swedia."Perpustakaan dan katalog". Royal society.  Èaksès tangghâl 2 januari 2020.

 Sombher-sombher