Tari Gunde

Tari Gunde panèka sala sèttong tarian kona masarakat Sangihe sè asalla dâri Kabupatèn Kapoloan Sangihe (Talaud bân Siau Tagulandang sarta Biaro) Provinsi Sulawesi Dhâjâ. Tarian panèka biyasana èmaènnaghi sareng orèng bini', bân èyèrèngè sareng musik tradisional è ḍaèra ghennika.

 Istilah 
otabâ unde è dâlem bhâsa Sangihe artèna gâraghân sè lemmès, akadhi lemmèssa bhudi pekerti bâbini'. Istilah gunde dhibi' asalla dâri oca' "munde" sè artèna pa-apa sè maodhi'. Tari Gunde èsebbhut jhughâ mènangka Salaing Bawine. Salaing è dâlembhâsa Sangihe artèna tari otabâ gâraghân, bân bawine rartèna bini'. Dâddhi, tarian panèka namong èmaènnaghi sareng orèng bini'.

 Asal-osolla 
Tari Gunde panèka è ongguyanna (awalnya) mènangka tari pamojhâ’ân masarakat Sangihe sè èyada’aghi è dâlem upacara panyembhân bân ritual nolak balâ, sè biyasana èsebbhut Menahulending otabâ mesundeng. Tarian èyatoraghi dâ’ dhèwa sè palèng ghigghih (tinggi) è dâlem kapercajhâ’ân jâmân lambâ’ orèng Sangihe, I Ghenggona Langi, Duata Sululuang (Sè nyèpta’aghi langèt bân alam dunya). Masarakat Sangihe parcajhâ jhâ’ bâḍâ kakowadhân laèn sè koddhu èsembhâ. Upacara tolak balâ biyasana èyada’aghi salama’ pettong are, bân è are sè kalèma’ (kelima), tari Gunde èlakoaghi.

È jâmân rato-rato, tari Gunde panèka jhughâ ètampillaghi è dâlem acara tartanto è dâlem keraton, tamaso’ è bâkto arè pangangkadhânna rato. Sarta ajhâlânna bâkto, tarian panèka lajhu èghuna’aghi è lowarra keraton, akadhi ka’angghuy panyambhuddân tamoy, hiburân sennè bân bhuḍhâjâ, bân samangkèn jhughân èguna’aghi è dâlem lingkungan gherijhâ.

 Sombher