Astèroid

Astèroid, èsebbhut jhughân planèt minor atau planètoid, èngghi panèka bhârang aokoran lebbi kènè' ètembhâng planèt, tapè lebbi rajâ ètèmbhâng mètèroid, omomma bâḍâ è bâgiyân ḍâlem Tata Surya (lebbi ḍâlem ḍâri orbitta planèt Nèptunus). Astèroid bhidhâ kalabân Komèt ḍâri bentu'en. Komët nampa'aghi koma (bunto') tapè astèroid bhunten. Istila panèka secara sejara ètojjhuwaghi ka'angghuy sadhâjâna objèk astronomis sè alèng-lèngè mata'arè bân samarèna èobsèrvasi ta' aghâdhuwi karakteristik komèt aktif.

Bâḍâ juta'an astèroid, sè mènorot pamikkèrab bânnya' orèng panèka lebbina ka'ancoran planètisimal, matèrial è ḍâlem solar nèbula mata'arè ngoḍâ sè ta' toman tombu rajâ ka'angghuy dhâddhi planèt. Kabânnya'an astèroid sè ampon èkaonèngè ngorbit è sabbhu' astèroid è antara orbit Mars bân Jupiter otabâ abâgi orbit sareng Jupiter ( Astèroid Troya Jupiter). Nangèng.  bâḍâkalowarga orbit laènna kalabân populasi signifikan, tamaso' astèroid semmak-Bhumè. Astèroid kadhibi'an è kalompo'aghi adhâsar ḍâ' karakteristik spèktrum èmisina, kalabân kabânnya'an èbâgi dhâddhi tello' kalompo' otama: tipe-C, tipe-M, bân tipe-S. Kalompo' panèka èberri' asma bân umumma èkennal ḍâri èssena karbon, logam, bân silikat 

Pèra' sèttong astèroid, 4 Vèstra, sè aghâdhuwi permuka'an rèlatif, sacara normal bisa èoladhi kalabân soca bân panèka pèra' è langngè' sè kalèbèt petteng bân kennangenna teppa'. Astèroid-astèroid kènè' sè lèbât è semma'na bhumè rangrang bisa èoladhi kalabân soca langsung ḍalem bâkto sè singkat.Britt, Robert Roy. (2005). Closest Flyby of Large Asteroid to be Naked-Eye Visible. Space.com. Èaksès tangghâl 28 Maret 2025 Kantos April 2016, Pusat Planet Minor aghâdhuwi data lebbi ḍâri 1,3 juta objèk è ḍâlem bân lowar Tata Surya, 750.000 è antarana ampon aghâdhuwi informasi sè cokop ka'angghuy panyama'an anomer.

 Panemmowan
jmpl|243 Ida bân bulânna, Dactyl. Dactyl panèka satelit astèroid wâl-awwâl sè è temmo.

Astèroid sè lu-ghâllu ètemmo panèka Cèrès è taon 1801 sareng Giuseppe Piazzi bân awwâlla dhâddhi pertèmbhângan mènangka planèt anyar. Cèrès panèka astèroid palèng rajâ bân samangkèn èkalompo'aghi mènangka planèt katai. Samangkèn sadhâjâna astèroid laèn èkalompo'aghi mènangka bhârâng kènè' Tata Surya asareng kalabân komèt, centaur (planèt minor), bân objèk-objèk trans-Nèptunus sè lebbi kènè'. Panemmowan panèka ètoro'è kalabân panemmowan  bhârâng-bhârâng laènna sé paḍâ, sè kalabân alat è bâkto ghâpanèka, bisa èoladhi mènangka titi'-titi' cahaya, akadhi bintang, nojjhuwaghi cakram planèt ḍâlem bentu' kènè' otabâ sobung, maskè kalabân ghâmpang bisa èbhidhâ'aghi ḍâri bintang karana ghulina sè bisa èoladhi. Panèka nyotok astronom sir William Herschel ka'angghuy ngosollaghi istilah "astèroid", asalla ḍâri bhâsa Yunani, ἀστεροειδής asteroeidēs artèna 'akadhi bintang, abentu' bintang', ḍâri bhâsa Yunani kèna, astēr sè artèna 'bintang, planèt'.

 Panyama'an 

Sèttong astèroid sè bhuru ètemmo èparèngè sèttong tandhâ sementara (contona 2002 AT4) tandhâ panèka aèssè taon panemmowan bân koḍe alfanumerik sè nojjhuwaghi satengnga bulânan ḍâri panemmowan bulânan kasebbhut. Sa'amponna orbit astèroid ètemmo, astèroid kasebbhut kamodiyân èparèngè asma (contona 433 Eros). Konvènsi panyama'an formal aghuna'aghi tandhâ korong è sakètar angka (contona (433) Eros), tapè tanpa tandhâ korong ampon biyasa èghuna'aghi. Kalabân informal, hal sè biyasa jhughân nyebbhuttaghi nyama tanpa angka, otabâ angka ta' èsebbhuttaghi polè samarèna panyebbhutan awwál manabi nyamana astèroid èsebbhut èlang-ulang.

 Simbol 
Astèroid sè lu-ghâllu ètemmo ètandhâi kalabân simbol ikom aropa'aghi sè èghuna'aghi ka'angghuy nandhâi planèt secara kèna. Kantos taon 1855 bâḍâ ḍulusin simbol astèroid sè serrèng nampa' ḍâlem bânnya' macem.

 Astèroid  Simbol  Taon 1 Ceres  x20px|Simbol planetary Ceres sè la abit x20px|Macem simbol Ceres   Sabit Seres, manabi èpotèr mèbis lètter C  1801 2 Pallas  x20px|Simbol Pallas sè abit  Tomba' Athena (Pallas)  1801 3 Juno  x20px|Simbol Juno sè abit  Tongkat akonco' bintang ghâdhu'enna Yuno, Sang Rato Suwarghâ  1804 4 Vesta  x20px|Simbol astrologi moḍèren ḍâri Vesta x20px|Simbol planetary sè abit Vesta  Altar bân api apoy Vesta  1807 5 Astraea  x20px Sèttong tèmbhângan otabâ mangghâr sè tabhâlik, simbol ka'adilan  1845 6 Hebe  x20px Cangkèr Hebe  1847 7 Iris  x20px Pelangi bân sèttong bintang  1847 8 Flora  x20pxx20px sacanngka kembhâng  1847 9 Metis  x20px Soca kabijaksana'an bân sèttong bintang  1848 10 Hygiea  x20px x20px  Olar Hygieia bân sèttong bintang otabâ Tongkat Asclepius  1849 11 Parthenope  x20px x20px Sèttong harpa otabâ sèttong jhuko' bân sèttong bintang simbol Siren  1850 12 Victoria  x20px Kembhâng laurel kajaya'an bân sèttong bintang  1850 13 Egeria  x20px Sèttong tameng, simbol pangaobhân Egeria, bân sèttong bintang  1850 14 Irene  x20px Sèttong dhârâ sè ngèbâ ranca' zaitun (simbol ḍâri irene'perdamaian') kalabân sèttong bintang è attas cèthakka,Hilton, James L. When Did the Asteroids Become Minor Planets. Arsip. Èaksès tangghâl 28 Maret 2025  otabâ sèttong ranca' zaitun, manḍirâ perdamaian, bân sèttong bintang  1851 15 Eunomia  x20px Atè, simbol kateraturan (eunomia), bân bintang  1851 16 Psyche  x20px  Lèmbâng ghâpper, simbol ejjhim (psyche), bân bintang  1852 17 Thetis  x20px  Sèttong bhlombhâ, simbol Thetis, bân bintang  1852 18 Melpomene  x20px  Lati Melpomene bân bintang  1852 19 Fortuna  x20px  Roḍa kaontongan bân bintang  1852 26 Proserpina  x20px  Dhelima Proserpine  1853 28 Bellona  x20px Peccot bân tombhâk Bellona  1854 29 Amphitrite  x20px  Kerrang Amfitrit bân bintang  1854 35 Leukothea  x20px Cahaya mercusuar, simbol Leucothea  1855 37 Fides  x20px Salib kayakènan (fides)  1855

 Sombher