Hagia Sofia, Istanbul

Hagia Sophia (bahasa Yunani  [aˈʝia soˈfia]; bhâsa Turki; bhâsa Latin; "Hikmah Suci") panèka kennengngan ibâdâ è Istanbul, Republik Turki. Molaè èpadhâddhi è taon 537 M kantos taon 1453 M, panèka Katedral Ortodoks bân kennengnganna Patriark Oikumene Konstantinopel,Müller-Wiener (1977), p. 112. kajhâba dâri taon 1204 kantos 1261, è bâkto èoba sareng Perang Salib kapèng empa' dhâddhi Katedral Katolik Roma è bâbâ Kekaisaran Latin Konstantinopel. Masjid panèka èpadhâddhi masjid molaè 29 Mei 1453 kantos 1931 è bâkto Kekaisaran Ottoman. Saellana jârèya èsekulèrisasi bân èbukka' mènangka museum è tangghâl 1 Februari 1935 sareng Republik Turki.Magdalino, Paul, et al. "Istanbul: Buildings, Hagia Sophia" in Grove Art Online. Oxford Art Online. http://www.oxfordartonline.com. accessed 28 February 2010. Masjid panèka dhâddhi masjid polè è are Juma'at, 10 Juli 2020 saamponna pangadhilân Turki motossaghi jhâ' konversi Hagia Sophia dhâddhi museum è taon 1934 panèka ilegal. Kapotosan panèka mokka' jhâlân kaangghuy monumen panèka èoba polè dhâddhi masjid. Èkennal polana kubah sè rajâh, Hagia Sophia èangghep mènangka simbol arsitektur Bizantium bân èkoca' ampon "ngobâ sejhârâh arsitektur." Bângonan panèka pagghun aropaaghi katedral palèng bhâghus è dhunnya para' saèbu taon kantos Katedral Seville lastarè è taon 1520.

Bângonan sè samangkèn èmolaè èpadhâddhi gereja è antara taon 532 bân 537 è attas parèntana Kaisar Bizantium Justinian I bân panèka Gereja Kebijaksanaan Suci sè katello' sè èpadhâddhi è kennengngan sè padâ. Ḍuwâ' sè sabellunna ampon ancor è dâlem kerusuhan. Èrancang sareng geometer Yunani Isidore dâri Miletus bân Anthemios dâri Tralleis.Magdalino, Paul, et al. "Istanbul: Buildings, Hagia Sophia" in Grove Art Online. Oxford Art Online. http://www.oxfordartonline.com. accessed 28 February 2010.

Gereja panèka èkhususaghi kaangghuy Kabicaksana'an Gustè Allah, Logos, orèng kaduwâ' dâri Tritunggal Suci,Janin (1953), p. 471. sè arè pèsta èlaksanaaghi sabbhân tanggal 25 Ḍèsember kaangghuy maènga' kalahiran Logos sè adhâddhiyaghi dâlem Almasih. Maske kadhâddhiyân èsebbhut Sancta Sophia (akadhih ènyamaè Saint Sophia), sophia saongghuna panèka lafal fonètik Latin dâri oca' Yunani sè èghunaaghi kaangghuy hèkmat. Nyamana sè lengkap è bhâsa Yunani panèka Ναὸς τῆς Ἁγίας τοῦ Θεοῦ Σοφίας, Naos tēs Hagias tou Theou Sophias, "Haji Kebijaksanaan Suci Allah".

È taon 1453 M, Konstantinopel ètaklukkan sareng Ottoman è bâbâna Sultan Mehmed II, sè saterrossa marènta'aghi kaangghuy ngobâ gereja Kristen Ortodoks otama dâddhi masjid. Èkennal mènangka Ayasofya è bhâsa Turki, geddhung sè ghi' ta' èpèyara, aghâbây kesan sè kuat dâ' para pangowasa Ottoman, sè motossaghi kaangghuy ngobâ dhâddhi masjid.." LiveScience."Hagia Sophia ." ArchNet. Bânya' simbol Kristen akadhi loncèng, ghâmbâr, bân mosaik sè aghâmbhâraghi Yèsus, Maria, para santo Kristen, bân malaikat ètotop kalabân kaen cèlleng. Bânnya' atribut Islam akadhi mihrab, minbar, bân empa' menara, ètamba'aghi. Hagia Sophia pagghun mènangka masjid kantos taon 1931 M. Saterrossa, geddhung panèka ètotop ghâbây orèng bânnya' sareng pamarèntah Republik Turki bân èbukka' polè mènangka museum empa' taon saterrossa è taon 1935. È taon 2014, Hagia Sophia panèka museum sè palèng bânnya' èkunjungè è Turki, sè madâteng para' 3,3 juta wisatawan bhân taon. Èbâdâ'aghi dâri data sè èrilis sareng Kementerian Kebhudâjâân bân Pariwisata Turki, Hagia Sofia panèka kennengngan è Turki sè palèng bânnya' madâteng wisatawan è taon 2015. Magdalino, Paul, et al. "Istanbul: Buildings, Hagia Sophia" in Grove Art Online. Oxford Art Online. http://www.oxfordartonline.com. accessed 28 February 2010.

 Sombher