Suriah

Suriah ( otabâ , ), kelabân nyama rosmi Republik Arab Suriah (), èngghi panèka sapospa naghârâ neng Arab Levant (Syam), Tèmor Tengnga, kantos Asia bârâ'. Suriah atancer kelabân Saghârâ Mediterania neng bârâ', Türkiye neng dâjâ, Irak neng tèmor tor tongghârâ, Yordania neng lao', mangsana Israel, Palestina, tor Lebanon neng bârâ' dâjâ. Siprus atoghu neng bârâ' malangè Saghârâ Mediterania. Sapospa naghârâ tèngghângan landhu, paghunongan tèngghi, tor ghurun, Suriah ya'ni compo' ḍâ' coraghân pondhu etnis tor aghâma, èpandhâlienna amayoritas Arab Suriah, Kurdi, Turkmen, Asyur, Armenia, Sirkasia, tor Yunani. Pondhu aghâma èpandhelien ya'ni Kristen Ortodoks, Syi'ah Alawite, Syi'ah Du Bâles, Sunni Salafi, Sunni Sufi tor Yazidi. Èbhu koṭṭa tor koṭṭa karaghung camparra neng Suriah ya'ni Damaskus. Arab ya'ni pondhu etnis kamenḍâng, tor Sunni ya'ni pamaoran aghâma kamenḍâng.

Suriah maslèra naghârâ Republik Kasittongan sè kapaddhâk sakèng 14 kegubernuran tor maslèra tong-sittonga naghârâ sè halè politik nyenḍin Ba'athisme. Naghârâ panika angghuta ḍâri organisasi internasional samanca Parsyarikatan Bhângsa-Bhângsa, Ghuliân Non-Blok; sarta èandhân ḍâri Liga Arab nalèka Novèmber 2011, Organisasi Lalampa Samè Islam, tor èandhân dhibi' ḍâri Union for the Mediterranean.

Nyama "Suriah" halè historis aroju' ḍâ' wilayah sè alegghâ'ân (Syam) sè halè tèghâr ècantèl kelabân Levant tor kalonta dâlem bhâsa Arab mènangka al-Sham. Naghârâ modern araghây situs pan-snapan kadhâtoan tor kadhâtoan kona, alebbhu Tapsèla Eblan ḍâ' milènium Kapèng-3 SM. Aleppo tor Èbhu koṭṭa Damaskus ya'ni sala sittong koṭṭa tarseppoh sè ghi' pagghun apangengghun neng dhunnya. Nalèkana èra Islam, Damaskus ya'ni panambhâghân Kakhalifahan Umayyah tor Èbhu koṭṭa provinsi Kasultonan Mamluk neng Messir.

Naghârâ Suriah modern èpaddhâk ḍâ' madya abad Ka-20 slastarè abad-abad èpatèta Ottoman tor slastarè periode rèngkat mènangka mandat Prancis. Naghârâ sè bhuru èghâbây ka'dissa' terkas mabâkkèl naghârâ Arab palèng rajâ sè angghâl ḍâri sajumlah provinsi Suriah sè sabbhân èkobâsa Ottoman. Suriah abhâkta kamardhika'an de jure mènangka Republik parlementer ḍâ'  24 Oktober 1945. Republik Suriah mabhâdhi angghuta pamaddhek Parsyarikatan Bhângsa-Bhângsa, èka'an lalampa sè halè hukum ngapongkas Mandat Prancis sabbhânna, sanaossa sarḍâdu Prancis ta' adigghâl naghârâ ghânèka kantos April 1946.

Periode pasca-Kamardhika'an lowa rontak, kelabân menḍâng kudèta militer tor bhuwâ' kudeta ngondhu naghârâ ghânèka ḍâri taon 1949 kantos 1971. ḍâ'  taon 1958, Suriah ngalebbhu parsittongan (èkanan) rèngkat kelabân Mesir sè ka'alèn Republik Arab Aèkan sè èpamongkas dhâlârân kudeta Suriah 1961. Republik panika lajhu aghântè nyama ngabhâdhi Republik Arab Suriah ḍâ' akhir taon 1961 slastarè referendum konstitusional 1 Dèsèmber taon ghânèka. slastarèna pokpara anjhrâ ta' stabil dâghâ kudeta Ba'athist taon 1963, kabidhân Partai Ba'ath naghen masèsana. Suriah bâḍâ neng andhâp konun Dorurat ḍâri taon 1963 kantos 2011, sahalè efektif ngènḍhâl sasombhâ paèngkobhân konstitusional dhunong warga naghârâ.

Bashar al-Assad ampon abhâdhi prèsiden bibidhân taon 2000 ngaghântè aba-na Hafez al-Assad, sè nglaghungan ḍâri taon 1971 kantos 2000. Salanjhâng Parnatana, Suriah tor Partai Ba'ath sè akobâsa ampon èasto tor ètangsèl amarghâ coraghân comaṭaka hak asasi Manossa, lebbhu mèlaghissa eksekusi ḍâ' warga naghârâ tor Paskèdhân politik, jhughân panyènsoran bâr-bibârâ. Mola Maret 2011, Suriah ampon nglampanè perrang satrètan multi-songkèr, kelabân sejumlah naghârâ neng kabâsan tor neng manca sè Kacabuân halè militer otabâ sabâlikkâ. Temma'an, sejumlah èntitas politik sè maproklamir dhibi' ampon ngangghâl neng wilayah Suriah, èpandhâlienna Oposisi Suriah, Rojava, Tahrir al-Sham tor saranga Naghârâ Islam. Suriah ngatoju'è Ondhâg pongkor ḍâ'  Indeks Panamtraman Global ḍâri 2016 dâghâ 2018, mabhâdhina naghârâ sè palèng Astabhâ neng dhunnya amarghâ perrang. Konflik karasan ampon nyèdhâ'aghi langkong ḍâri 570.000 orèng, madhâlâr 7,6 juta pangungsi internal (pata UNHCR Juli 2015) tor tamlambhâs ḍâri 5 juta pangungsi (Juli 2017 kaḍaftar sareng UNHCR), maghâbây sensus populasi sara dâlem asnapa taon tapongkor. 

Sentang periode Dèsèmber 2024, Rezim prèsiden Bashar al-Assad èondhâ èjhir pamongpangan Suriah. Saranga pamongpang Suriah, Hayat Tahrir al-Sham ampon masèsa neng asnapa koṭṭa pentèng, kabidhân Aleppo, Hama, Homs tor Damaskus sè pongkor lastarèna tomekka arangka' ngatoju'è Èbhu koṭṭa Damaskus dâlem 24 jhâm akhirân. prèsiden Assad jhughân dilaporkan ampon ningghâl'aghi Suriah ngangghuy pesawat ḍâri pandhârâ abâng Damaskus slastarè khobâr è pamberontak Suriah.

 Sejarah 

 Geografi 

 Pokpara iklim 
Salanjhâng bârâ' ghunong pasèsèr, Suriah aiklim mediteranian, sakadhinapa neng dâ'èra aiklim mediterania palèan, neng ka'essa' bâdâ musim kessap sè lanjhâng ḍâri bulân Mèi Ka bulân Oktober. Ojhân musèm nèmor ḍhiluân rangrang kabhâdhi neng Suriah. neng pasèsèr, musèm nèmor mèlaghis panas tor bhinnyè, kelabân suhu sirka 29°C, nalèka musim cellep, dâ'èra panika aghâdhui suhu minimal sa'arèan 10 °C.

panika among wilayah sè musèm nèmorra cellep neng Suriah, ya'ni kennengan kelabân anjhung langkong 600 meter. Slunfeh, Bludan tor Mashtan al Helou ya'ni lokasi wisata favorit (paloran) pangengghun lokal.

neng Aleppo, neng paran dâjâ-bârâ', suhu sirka ḍâ'  bulân Agustus ya'ni 30 °C, anandhinèng ḍâ'  bulân Januwari suhuna bitara 4,4 °C tor neng Damaskus mèlaghis èbis.
 Ghâmbhâr 

 Referensi 

Bhângsa:Naghârâ