Machmud Singgirei Rumagesan

Machmud Singgirei Rumagesan (27 Dèsèmber 1885 - 5 Juli 1964) iyâ arèya sèttong orèng sè ajhuwâng asalla ḍâri Papua, bân panèka Raja è Kerajaan Sekar, sala sèttong petuanan è Semenanjung Onin sè apangkat Raja al-Alam Ugar Pik-Pik Sekar. Panjânnângannèpon jhughân èkennal sareng jhulughân "Jago Tua ḍâri Irian Bârâ'".

Ḍâlem parlo alabân Belanda, Panjânnângannèpon amadhhâk Gerakan Tjendrawasih Revolusioner Irian Barat (GTRIB). neng tangghâl 10 Novèmber 2020, Panjânnângannèpon èyangkat dhâddhi Pahlawan Nasional sareng Presiden Indonesia Joko Widodo.

 Kaoḍi'ân Awwâl 
Machmud Singgirei Rumagesan lahèr è tangghâl 28 Dèsèmber 1885 è Kokas, Fakfak. panèka potra ḍâri raja ngoḍâ sè anyama Saban Pipi Rumagesan, sanyatana mènorot katurunan Pipi bânni  orèng ningrat. Namong coma ana' ḍâri Dimin, ana' kalaan ḍâri Raja Komisi Kabituwar Pertama sè anyama Paduri, rama ḍâri Pandai sè èsebbhut jhughân Congan, Raja Kabituwar saterrosèpon. Teppa' Pandai sèdhâ, Panjânnângannèpon ta' andi' trètan otabâ ana' sè teppa' kaangghuy mèmpèn sabâb potrana, Abdulrachim ghi' kèni'. Sabâb bâkto jârèya taḍâ' kakowasaan dhâddhi Pipi samentara èyangkat dhâdhhi Raja ngodâ maskè mènorot hokom aḍât kodhuna ta' èyolleyaghi. Lajhu sabâb intervènsi Belanda, Pipi èyangka' dhâddhi Raja Sekar taon 1911, namong Singgirei  èyangka' dhâddhi raja ngoḍâ kaangghuy abhânto ramana. Èbâkto Pipi sèdhâ taon 1915, Singgirei  èyangka' dhâddhi raja sè nerrossaghi.

 Kaoḍi'ânèpon 
Èbakto Raja Rumagesan teppa'en èntar ḍa' Sulawèsi abhâreng Presiden Sukarno, Panjânnângannèpon èpajhângghâ sareng tariyân kona lokal. Sala sèttong orèng sè atari ka'dissa panèka Janiba, potrè 17 taon Kerajaan Gowa, sè lajhu akabin sareng Raja Rumagesan bân andi' ana' ka-mennem Raja Rumagesan anyama Rustuty Rumagesan.

 Sombher