Estradiol

Estradiol (E2) èyejhâ oestradiol, iyâ arèya steroid, estrogen bân hormon seks otama bâ-binè’. Hormon nèka ènyamaè bân penting ḍâlem pangatoran siklus estrus bân siklus menstruasi (haid) ḍâ’ siklus reproduksi bâ-binè’.Tim Medis Siloam Hospitals. "Mengenal Fungsi Penting Hormon Estrogen pada Wanita". 2023-10-03. Aksès  2024-07-31. Estradiol cè’ pentinga kaangguy ngembangaghi bân arabât jaringan reproduksi bâ-binè’ akadhi bhâjem, rahim bân farji’ saabitthâ masa pubertas, dhibâsa bân ngandung. Tatapèna jughân anḍi’ bânnya' efek penting ka jaringan sè laènna, tolang, lemma’, kolè’, atè bân otek. Samantara kadar estrogen ka la-lakè’ lebbi mabâ ètèmbhâng bâ-binè’, estrogen anḍi’ fungsi sè penting kèya ka la-lakè’. Estradiol kabânnya’an bisa ètemmo è vertebrata bân krustasea, serangga, jhuko’ bân spesies kèbân laènna.Fadli, Rizal. "Estradiol: Pengertian, Manfaat, Dosis, Hingga Efek Samping". https://www.halodoc.com/ 2024-03-07. aksès 2024-07-31.

Estradiol èproduksi otamana è ḍâlem folikel è ovarium bâ-binè’, tapè jughân è kelenjar endrokin laèn (yakni, aproduksi-hormon) bân jaringan non-endrokin (akadhi, lemma’, atè, adrenal, bhâjem bân jaringan saraf). Estradiol èbiosintesis ḍâri kolesterol lèbât serangkaian zat antara kimia. Sala sèttong jalur metabolisme alibattaghi pembentukan 4-androstendion, sè èyobâ ḍâddhi estron ḍâri aromatase bân ḍâri 17β-hidroksisteroid dehidrogenase ḍâddhi  estradiol. Mènangka  alternatif, 4-androstendion sè ampon èyobâ ḍâddhi testosteron, androgen bân hormon seks otama la-lakè’, sè èbâkto gilirânna bisa è aromatisasi ḍâddhi estradiol.Mandal, Ananya. "Estradiol (Hormon)". https://www.news-medical.net/ 2023-06-17. Aksès 2024-07-31.

 Etimologi 
Nyama estradiol asalla estra-, Yn. οἶστρος (oistros, mètorot harfiyah anḍi’ artè semangat otabâ inspirasi), sè anoddhu ka sistem cicin steroid estran, bân -diol, sèttong istila bân sufiks kimia sè anunju’aghi senyawa kasebhut aropa'aghi sejenis alkohol sè nyambi ḍuwâ’ gugus fungsional hidroskil."Estradiol". https://www.merriam-webster.com/ 2024-07-26. Aksès 2024-07-31.

 Sajhârâ 
Estradiol bun aḍe’ èisolasi taon 1935. Awwâllâ èkennal mènangka dihidroksiestrin otabâ alfa-estradiol.

 Kimia 
Estradiol aropa’aghi sèttong steroid estran (C18). Senyawa nèka  jughân èkennal mènangka 17β-estradiol (kaangguy abhidhâ'aghi kalabân 17α-estradiol) otabâ mènangka estra-1,3,5(10)-triena-3,17β-diol. senyawa nèka anḍi’ ḍuwâ’ gugus hidroksil, sèttong è posisi C3 bân laènna  è posisi 17β, jughân tello’ èket rangkap ḍuwâ’ è sello’. Mèlana ḍuwâ’ gugus hidroksilna, estradiol segghut èsingkat mènangka E2. Estrogen sè asambhung mètorot struktural, estron (E1), estriol (E3) bân estetrol (E4) tong-sèttongna anḍi’ sèttong, tello’ bân empa’ gugus hidroksil.Rehman, Anis. "Estradiol". https://www.ncbi.nlm.nih.gov/  2023-06-28. Aksès 2024-07-31.

 Aktivitas biologis 
Estradiol otamana alako mènangka agonis ḍâri reseptor estrogen (ER), sèttong reseptor hormon steroid inti. Bâḍâ ḍuwâ’ subtipe ER, ERα  bân ERβ, bân estradiol anḍi’ potensi ngèket bân ngaktifaghi ḍuwâ’ reseptor nèka. Ollèna aktivasi ER iyâ arèya modulasi transkripsi gen bân ekspresi ḍâlem sel pengekspresi-ER, sè aropaaghi mekanisme otama sè ka’ḍimma estradiol amediasi efek biologis è ḍâlem bhâḍân. Estradiol jughân alako mènangka agonis reseptor membran estrogen, akadhi GPRE (GPR30), reseptor non-inti ghi' nyar-anyar nèka ètemmo ka’agguy estradiol, lèbât è kadimma bisa menengahi cem-macemma efek penyakèt sè ceppet, non-genomik. Bhidhâ kalabân kasus ER, GPER akadhiyâ mèlè ka’angguy estradiol bân anunju’aghi afinitas sè sanget mabâ ka’angguy estrogen endrogen laènna, akadhi estron bân estriol. Tambâ’ân mERs è sedḍi’en GPER tamaso’ ER-X, ERx bân Gq-mER.

ERα/ERβ bâḍâ è ḍâlem kabâḍâ’ân ta’ aktif sè terjebak è kompleks pendamping multimolekuler sè è organisir è sakitar heat shock protein 90 (HSP90), anḍi’ kandungan protein p23 bân imunofilin bân kabânya'an bâḍâ è sitoplasma bân sabâgiyân sè laèn è nukleus. È  jalur klasik E2  otabâ jalur klasik estrogen, estradiol maso’ ka sitoplasma, sè ka’ḍimma ainteraksi kalabân ERs. Salastarèna ngèket E2, ER terdisosiasi ḍâri kompleks pendamping molekuler bân ḍâddhi kompeten kaangguy èmerisasi, ngallè ka nukleus bân ngèket sekuens DNA spesifik (elemen respon estrogen, ERE) sè amungkinnaghi transkripsi gen sè bisa kaḍâddhiyân ajhâm-jhâm sampè’ arè-arè.

 Sombher