Henry V ḍâri Inggris

Henry V ḍâri Inggris (16 Sèptèmber 1386- 31 Agustus 1422) iyâ arèya Ratona Inggris ḍâri taon 1413 sampè' taon 1422. Salèrana lahèr è Monmouth, Wales. Ta' èkataowè pastèna apa salèrana lahèr tangghâl 9 Agustus 1386 otabâ 16 Sèptèmber 1386.

Henry V iyâ arèya ana'na Henry Bolingbroke, sè pas dhâddhi Henry IV, bân Mary de Bohun, sè adhingghâl omor sabellunma Bolingbroke dhâddhi rato.

Selama pamarènta'anna, Henry mabânnya' pangarona mènangka Rato Inggris bân jhughân ngala' gelar mènangka Rato Prancis, saellana aperrang pan-bârâmpan abad alabân Prancis. Salèrana makala Prancis ḍâlem Pertempuran Agincourt sè terkenal è taon 1415.

 Kaoḍi'ân awalla 
Henry lahèr è menara è attassa gerbang Kastil Monmouth è Wales, bân polana alasan rowa ḍhâng-kaḍhâng èsebbhut Henry ḍâri Monmouth. Salèrana aropa'aghi potrana Henry ḍâri Bolingbroke (marèna pas dhâddhi Henry IV ḍâri Inggris) bân Mary de Bohun. Sapopona ramana aropa'aghi ratona Inggris sè akobâsa, Rato Richard II. Emba ḍâri pihak ramana Henry iyâ arèya John ḍâri Gaunt sè aberri' pangaro, potra Rato Edward III. 

Saellana ramana Henry èpa'asing è taon 1398, Richard II ngala' ana' kasebbhut bân èrabât kalabân cara sè bhâghus. Henry sè ghi' ngoḍâna ngancaè Richard ka Irlandia. Bâkto atugas è karajhâ'ân, jârèya nyabbhâ ka Kasti Trim è County Meath, tempat patemmoan kona Parlemen Irlandia.

È taon 1399, John ḍâri Gaunt adhingghâl omor. È taon jârèya kèya, Rato Richard II ègulingksn moso perampasan kakobâsa'an Lancastrian sè madhâddhi ramana Henry naè' takhta, bân Henry è olok ma' ollè abâli ḍâri Irlandia mènangka pewarissa Karajhâ'ân Inggris. Salèrana èyangkat dhâddhi Pangèran Wales bâkto penobatan ramana bân Adipati Lancaster tangghâl 10 Nopèmber 1399, orèng sè nomer 3 sè negghu' gelar kasebbhut è taon rowa. Gelar laènna iyâ arèya Adipati Cornwall, Earl of Chester, bân Adipati Aquitane. Bâḍâ cateddhân kontemporer sè nyatet jhâ' bâkto taon 1399, Henry bâḍâ è The Queen's College, Oxford, sè èyanjhu moso pamanna, Henry Beaufort, rektor universitas kasebbhut. Selama rèya, polana ngasokanè sastra bân musik, salèrana ajhâr maca bân nolès ḍâlem bhâsa rè-sa'arè; hal rèya madhâddhi ḍâ' ka Rato Inggris pertama sè èyajhâri ḍâlem hal rèya. Salèrana tagher aberri'âghi pensiun ka konposer polana rassa lèburrâ ka musik.

 Pranala lowar 

 Henry V Chronology diarsipkan 2007-10-22 di Wayback Machine
 Columbia Encyclopedia: Henry V diarsipkan  2008-04-24 di Wayback Machine
 A BBC piece presenting an alternative version of Henry V
 Illustrated history of Henry V
 Karya oleh atau mengenai Henry V dari England