Isaac Newton

Karjâ bukuna  Philosophiæ Naturalis Principia Mathematica sè èpaterbi’ è taon 1687 èangghâp kalabân buku palèng apangaro salanjhâng sajârâ sains. Buku rèya nyabe’ dhâsar-dhâsar mekanika klasik. Dâlem karyana rèya. Newton ajabarraghi hokom Gravitasi bân tello’ hokom ghuli sè adominasi pandhângan sains ngennèng alam samesta salama tello’ abad. Newton bisa matao jhâ’ ghuli bhârâng è bhumi bân bhârâng-bhârâng lowar angkasa laènna èator bi’ sakompolan hokom-hokom alam sè dâpadâ.Hart, Michael H. (2016-01-14). 100 Tokoh Paling Berpengaruh: Dalam Sejarah. Banana Books. hlm. 24–27. Dhibi’en abhuktèaghi kalabân matao konsistensi antara hokom ghuli planèt Kepler kalabân tèori gravitasina. Karyana rèya akhèrra matadâ’ kamangmangan sadhâjâ èlmowan bhâkal heliosentrisme bân amajuaghi revolusi ilmiah. 

Dâlem bidang mekanika, Newton ngoca’ bâdâna prinsip kakekalan momentum bân momentum paddhu. Dâlem bidang optika, dhibi’en bisa abangun teleskop pemantul sè dâ’adâ’ bân angembangngaghi teori bârna adhâsarraghi amatan jhâ’ sèttong kaca prisma bhâkal abagi tèra’ potè dhâddhi bârna-bârna laèmma. Dhibi’en kèya arumussaghi hokom pendinginan bân ajhâr kecepatan suara.Hart, Michael H. (2016-01-14). 100 Tokoh Paling Berpengaruh: Dalam Sejarah. Banana Books. hlm. 24–27.

Dâlem bidang matematika kèya, abhâreng kalabân karjâ Gottfired Leibniz sè èkalako sacara apèsa, Newton ngembangngaghi kalkulus diferensial bân kalkulus integral.Hart, Michael H. (2016-01-14). 100 Tokoh Paling Berpengaruh: Dalam Sejarah. Banana Books. hlm. 24–27. Dhibi’en kèya bisa ajabarraghi teori binomial, ngembangngaghi “metode Newton” kaangghuy nyemma’è nèlai nol sèttong fungsi, bân akontribusi mongghu kajian deret pangkat.

Sampè’satèya Newton ghi’ cè’ parangarona è kalangan Ilmuwan, sèttong survei taon 2005 sè nanya para ilmuwan bân masyarakat umum è Royal Society nyamber sapa sè aberri’ kontribusi lebbi rajâ dâlem sains otabâ Albert Enstein, ngabâlâ jhâ’ Newton èangghep aberri’ kontribusi sè lebbi rajâ."Newton beats Einstein in polls of scientists and the public". The Royal Society.

 Biografi 

 Bâkto-bâkto awwâl 
Isaac Newton lahèr è tangghèl 4 Januwari 1643 [O.S.: 25 Dèsèmber 1642] è Woolsthorpe-by-Colsterworth, sèttong dusun è county Lincolnshire. E bâkto lahir, Inggris ghi' ngadopsi panangghâlân Julian, saèngghâna ulang tahunna ècatat mènangka 25 Dèsèmber 1642, Are Natal. Ramana, sè anyama jhughân Isaac Newton, matè tello bulân sabellunna Newton lahir. Newton lahir sabellunna baktona; èlaporaghi jhughân jhâ' embu'na, Hannah Ayscough, toman ngoca' jhâ' dhibi’en buwâ’ è dâlem cangkèr (≈ 1,1 liter). E bâkto Newton omor tello taon, ebuna nèka polè bân adhina Newton è anjhu nyaina, Margery Ayscough. Newton ngodâ ta' senneng ka rama bâllunna bân nyimpen rassa bâjhi’ dâ’ èbhuna polana nèka bo’ rèng lakè’ kasebbhut, akadhi sè ècarètaaghi è dâlem pangakowanna: Threatening my father and mother Smith to burn them and the house over them.

Adhâsar oca’ E.T.BELL (1937, Simon and Schuster) bân H.Eves:

Newton molaè asakola è bâkto odi' abhâreng nyaina è dhisa bân è budhi arè èkèrèm ka sakola'an bhâsa è Grantham sè akherra dhâddhi na'-kana' sè palèng pènter è sakola'an. Bâkto asakola è Grantham, dhibi’en nettep è roma kost andi’en apotèker lokal sè anyama William Clarke. Sabellunna nerrossaghi kuliah è Universitas Cambridge è omor 19 taon, Newton andi' hubungan trèsna bân ale' kala’anna William Clarke, Anne Storer. bâkto Newton fokus ka pangajhârân, kaodi'an trèsnana sajân ta' jellas bân Storer akhèrra nèka bi’ orèng laèn. Bânnya' sè ngoca' jhâ' aba'na, Newton, salanjangnga èngèt carèta trèsnana sanajân ta' perna èsebbhut jhâ' Newton andi' kekasih otabâ toman nèka. 

 Sombher