Tari Tumbu Tanah

Tari Tumbu Tanah èngghi panèka tarian adhât orèng Arfak sè odi' è Manokwari. Tarian panèka èkennal jhughân kalabân tarian olar polana formasi tarianna akadhi olar sè agulung è bingkèng ka'-bhungka'an. Tari Tumbu Tanah biasana èlakoni ka angghuy nyambut acara-acara penting, akadhi nyambut tamoy dari loar masyarakat Arfak, kamennangan e delem perrang, tor perayaan pernikahan. Tari Tumbu Tanah panèka jati dirina orèng Arfak polana sadhâjâna ghâlimpo', formasi, lagu iringing, pakakas musik, bân parsadhiya'an è dâlem Tari Tumbu Tanah panèka ciri khas dâri orèng Arfak, sè mabidhâ dâri tari-tarian suku-suku laèn è wilayah Papua.

 Tarih 
Orèng Arfak (Mnu Kwar) sè odhi' è daerah Manokwari aropaaghi empa' sub-suku: Hatam, Sough, Moile, bân Meyakh. Bâdâ sèttong bhângon tarian sè padâ, èngghi panèka tarian Tumbu Tanah. Empa’ suku ka’dhinto nyebbut tarian ka’dinto Tumbu Tanah karana aghunaaghi bhasa se bedeh. Orèng Hattam nyebbut Ibihim, è bâkto Moile nyebbut Isim. Orèng Meyakh nyebbut tarian Tumbu Tanah Mugka, bân orèng Sough nyebbut Manyohora.

Nyama Tarian Tumbu Tanah asalla è bâkto agama Kristen, sè èbâwa sareng duwâ' misionaris Jerman, Carl Wilhelm Ottow bân Johann Gottlob Geissler, pertama kalè maso' ka Papua è tanggal 5 Februari 1855, lèbât Polo Mansinam. Bâ'na bhunten coma ngeba penginjilan, tapè jhughân mabângun bânnya' fasilitas sosial bân infrastruktur sè ngobâ peradaban orèng Papua, khusussa è Manokwari. Kaangghuy nyederhanaaghi sebutanna tarian ka’dinto, reng-oreng ka’dinto aghuna’aghi bhâsa Indonesia ka’angghuy nyebbut tarian Arfak ka’dinto menangka tarian Tumbu Tanah, sadhâddhiyâ lebbi èkennal sareng orèng-orèng sè bâdâ è lowar empa’ sub suku.

Èbâdâ'aghi dâri asal-usulna, tarian Tumbu Tanah ta' bisa èpèsah dâri mitologi Arfak "Legenda Jambu Mandatjan," sè èmolaè dâri Dhisa Ndui. Careta Jambu Mandatjan nyarèta’aghi perjuangan antara na’-kana’ ḍâri sala sèttong marga kaangghuy andhi’ bungkana jambu, sè ella èbâgi-bâgi ḍâ’ marga-marga (keret) è Manokwari. Settong na’-kana’ nembak pana e dhalem parjuangan, tape ta’ nemmo ban nyedding mano’. Kalakoan panèka langsung èkritik sareng na'-kana' laènna sè dhâddhi mosona, bân parkara panèka èpabânnya' kantos èbâgi dâ' orèng towa dâri bhân-sabbhân klan. Bâng-sèbâng klan ngako jhâ' bhâdhânna ana'na ghâpanèka bhâghus. Hal ka'dinto ngakibattagi ronto'na hubungan harmonis sè ampon èpadhâddhi è antarana rèng-orèng ka'ḍinto.

 Sombher 

Bhângsa:Bhudhâjâ