Gudeg

Gudeg (Bhâsa Jhâbâ:Gudhêg) panèka ghâjheng khas Wilayah Khusus Yogyakarta bân Jhâbâ Tengnga. Èghâbây dâri nangka ngodâ (gori) sè èola è dâlem santan. Rassa sè dominan panèka manès. Gudeg parlo bâkto kaangghuy aghâbây. Warna celleng biasana èkaollè kalabân èmasak dâun jati èbârengngè. Gudeg biasana èkakan kalabân nase' bân èsajiaghi kalabân saos santan tebbel (areh), ajam bebas, ètèk, tèllor, tempe, tahu, bân saos cabbi goreng krecek.

Gudeg panèka kakanan khusus Jhâbâ, biasana èghâbây ghâbây kakanan sè èmasak è roma otabâ kakanan è jhâlân. Satèya, gudeg jhughân èghâbây sacara industri mènangka kakanan kaleng. Gudeg bisa jhughân ètemmoè è loar Indonesia, khusussa è naghârâ tatangga akadhi Malaysia bân Singapura.

 Sajhara 
Gudeg èghâbây dâri nangka, sè tombu è bânnya' polo è Indonesia, khusussa Jhâbâ, bân aropaaghi tanaman kakanan sè penting. Rempah-rempah bân bumbu tertentu èghunaaghi kaangghuy ngèbâ nangka ngodâ. Rempah-rempah panèka jhughân nambai omorra. Sèttong legenda Jhâbâ Tèngnga nyambung asal-usul gudeg dâ' èpadhâddhi Kesultanan Mataram è akhir abad ke-16. Menorot legenda, para prajurit sè abâli alas kaangghuy mabângun ibukota nasional anyar è kennengngan sè samangkèn èsebbhut Yogyakarta ta' andi' pasokan kakanan sè cokop. Sabatara jareya, coma bungkana nangka ban kalapa se tombu e alas. Bâkto ghi' ngodâ, nangka kerrèng bân ta' bisa èkakan mentah. Para prajurit èghâli nangka ngodâ è dâlem santan è dâlem panci logam sè ghâli, èghâli kalabân papan kaju. Proses amassa' panèka è bhâsa jhâjhârbâ'ân èsebbhut hangudêk è bhâsa Jhâbâ. Menorot careta, oca’ paneka aropa’agi asalla dhari nyamana dhadha’aran se ecipta’agi para pahlawan Mataram, “Gudeg.”

 Carana agabay 
Gudeg èghâbây dâri nangka sè ghi' ta' massa'. Bhân-sabbhân nangka sè ètamen, sè alos, konèng tera', èminnya', bân cè' manèssa, nangka sè ghi' ta' ètamen andi' konsistensi sè padet, agak kerrèng, permen karet, bârnana pote otabâ krim tera', bân ta' bisa èkakan mentah. Saellana kolè'na èkolè', nangka ngodâ èpotong dâddhi bâgiyân-bâgiyân kènè' bân èghâli è dâlem aèng sè èghâli kantos alos. Saellana jârèya, potong-potongan ghâpanèka ècamporaghi santan sè serrèng ècamporaghi aèng kalapa, èbumbui kalabân rempah-rempah tertentu, bân èghâli ghâbây bekto sè abit biasana 4-6 jhâm.

Bhârna gudeg panèka asalla dâri palappa sè èghunaaghi. Rempah-rempah panèka jhughân nyadhiyaaghi rassa otama, polana daging mentah nangka ngodâ ta' andi' rassa khusus. Gudeg bâdâ è bânnya' macem bârna, molaè dâri para' potè otabâ krim tera' kantos mèra otabâ celleng. Variasi warna dâri kakanan panèka madhâddhiyâghi julukan ghâbây bhân-sabbhân jenis gudeg, èngghi panèka gudeg potè bân gudeg mèra. Variasi gudeg celleng èghâbây kalabân rempah-rempah sè ta' bânnya' ngobâ warnana produk aslina: lumbang, ketumbar, galangal, jahe, rendang, bawang pote, bân lada ireng. È gudeg mèra, rempah-rempah bân ramuan laèn ètambâi salaèn sè è attas, sè aghâbây bubur nangka sè èhasilaghi bârna lebbi petteng. Warna mèra biasana èghâbây dâri dâun jati bân Moringa oleifera, bân pasta udang jhughân biasana ètambâi, sè aberri' warna mèra-coklat. Salaèn jârèya, è Indonesia modern, kantong tèh kadhâddhiyân ètambâi dâ' ghâjheng è bâkto proses èpèyara kaangghuy aberri' gudeg bârna sè lebbi petteng bân rassa asem sè lebbi intens. Teh ghâpanèka pas èpaèlang saamponna kakanan èola. È sakabbhina macem gudeg, kerrèng otabâ celleng, otabâ mèra otabâ celleng, gula palem biasana ètambâi mènangka pemanis. Manèsan panèka sè madhâddhiyâghi rassa sè khas ghâbây gudeg.

 Sombher 

Bhângsa:Bhudhâjâ
Bhângsa:Sejarah