Ulos

Ulos iyâ arèya samacemma kaèn has orèng Batak Somatra Lao' . È ḍâlem bhâsa aslèna, "ulos" artèna kaèn . Cara aghâbây ulos akadhi songkèt Melaju, èngghi panèka ngangghuy tenun, bânnè messin. Bârna-bârna sè èkennal è ulos panèka mèra, celleng, bân potè, èhèas kalabân bânnya' benang emmas otabâ salaka sè ètenun.. Silmi Nurul Utami. "Ulos: Pengertian, Sejarah, dan Jenis-jenisnya". Kompas. Akses 2026-01-03Èmolaè, ulos èghuna'aghi mènangka salèndâng otabâ sarong, serrèng è acara-acara resmi otabâ opacara tradisional Batak, namong samangkèn serrèng èpangghi'i è hadia, sarong bhântak, sabbhu', tas, kalambhi, taplak mèjâ, dasi, dumpèt, bân kalambu. Ulos jhughân kadhâḍdhiyân èghâbây ghâbây embu' sè ngandung ka'angghuy aghâmpangè ana'na sè rèmbi' è dunnya bân ka'angghuy ajâgâ embu'na ḍâri sadhâjâ bhâbhâjâ sè ngancem è bâkto prosès karèmbi'ân. Sabâgiyân bânnya' ulos ampon èlang polana ta' èghâbây polè, akadhi Ulos Rajâ, Ulos Ragi Botik, Ulos Gobar, Ulos Saput (ulos sè èghuna'aghi ka'angghuy bhungkosan mayyit ), bân Ulos Sibolang .

 Artèna Ulos 
Mangulosi panèka kalakoan adhât sè cè' parlona ghâbây orèng Batak. E sabbhân acara, akadhi akabin, rèmbi', tor opacara kasossa'an, ulos salanjângnga aropa'aghi bâgiyân ḍâri tradisi tor salanjângnga tamaso'. Mènorot kaparcajâ'an loor orèng Batak, sala sèttong unsur sè mabâdâ'aghi kaoḍi'ân ḍâ' bhâdhân manossa panèka "ka'angghuyân," èngghi panèka orèng Batak perna lebbi senneng oḍi' è tana tèngghi, sè ngalami soho sè lebbi cellep. Sapanèka jhughân alas sareng Dhisa è ḍaèra Tapanuli omomma èlèng-lèngi bhungkana perrèng. Ka'-bhungka'an panèka bhunten namong mènangka paghâr ka'angghuy nola' serrangan moso namong jhughân mènangka pangalang ḍâri angèn, sè bisa aghâbây bhâdhân ngetter polana cellep. Bângatowa Batak parcajâ jhâ' tello' hal sè aparèng kaoḍi'ân ḍâ' bhâdhân manossa: ḍâra, nyabâ, bân anget. Mèlana, "anget" dhâḍdhi kabhutowan sè ta' pegghâ'. Loor Batak parcajâ ḍâ' tello' "sombher ka'anga'an": mataarè, apoy, bân ulos. Arè moncar bân toron otomatis Sabbhân bâkto. Apoy bisa èpadhâḍdhi bilâ bhâi, tapè ta' praktis ka'angghuy manasaghi bhâdhân; contona, apoy kodhu èpèyara è ondhâghân sè konstan, sè aganggu tèdung. Namong, ulos ta' cè' praktisna, polana bisa èghuna'aghi è ḍimma bhâi bân bila bhâi. Ulos ampon dhâḍdhi bhârâng sè parlo, èparloaghi sareng sadhâjâna orèng, bila bhâi bân è ḍimma bhâi. Amarghâ arghâ sè tèngghi è antarana orèng Batak, paratoran-paratoran sè ngator aghuna'aghi ampon èpadhâḍdhi, èjhârbâ'aghi ḍâlem hokom adhât, è antarana:

 Ulos coma èbhâkta ka bhâlâ tangghâ sè bâḍâ è bâbâna kaulâ. Contona, Natoras tu ianakhon (orèng towa ka ana’), hula-hula ka boru, bsl.
 Ulos sè èbhâkta kodhu cocok ghâbây karabhât sè èbhâkta. Contona, ulos Ragihotang èbhâkta ka hela (manto), sè bhâkal èsebbhut hela ulos .

 Sombher