Tari Rapa'i Geleng

Rapa'i Geleng panèka tarian ètnis Aceh sè asalla dâri Manggeng, Aceh Bârâ' Dâjâ, èkembhângaghi sareng orèng sè ta' èkennal è Aceh Bârâ' Dâjâ.

Tarian Rapa’i Geleng jhughân tamaso’ gerak-gerik tari sè alambangaghi keseragaman dâlem hal kerjasama, kebersamaan, sareng solidaritas è dâlem masyarakat. Tarian panèka aghâdhui dinamika masyarakat lèbât lirik, kostum, bân gerakan dhâsar Tarian Rateb Meuseukat sè ènyanyiaghi. Jenis tarian panèka èmaksod ghâbây orèng lakè'. Biasana, 12 orèng lakè' sè la èlatih ngalakonè tarian. Lirik-lirik panèka nyampaiaghi pessen ghâbây masyarakat tentang cara odi' è masyarakat, ajâgâ aghâma, bân ajâgâ solidaritas. Kostum-kostum panèka cèlleng bân konèng kalabân manik-manik mèra.

 Fungsina 
Fungsi tarian panèka kaangghuy nyebbâraghi aghâma, nanem nilai-nilai moral è masyarakat, bân jhughân ajellassaghi carana odi' è masyarakat sosial. Rapa'i Geleng pertama kalè èkembângaghi è taon 1965 è Aceh Lao'. È bâkto gapanèka, tarian ka’dinto èlampa’aghi kaangguy ngèssè’è bâkto luang santrè-santrè sè bhusen samarèna ajhâr. Saterrossa, tarian ka’dinto dhâddhi sarana ḍa'wah karana bisa najhe' minat panonton sè bannya’.

Tarian Rapai Geleng bâḍâ 3 tahapan, èngghi panèka:

 Saleuem (salam)
 Carèta-carèta (carèta rasul, nabbi, rato, bân pangajaran agama)
 Lani (cover)

Gerakan-gerakan tarian ka’dinto ètoro’e sareng detak ritmis rapa’i, sè settong-settong, on-laon, pas aobâ dhâddhi cepet, è èrèngi sareng gerak-gerik bhâdhân sè gi’ bâdâ è posisi asojud, aghundhek ka kacèr kangan. Gerakan sè cè' ceppètta on-laon dhâddhi lebbi ghâncang. Dhâsarra, ritme sèaghulih è dâlem tarian Rapai Geleng namong aropa'aghi empa' tingkatan: on-laon, ghâncang, cè' ghâncangna, bân pagghun. Empa' tingkat gerakan panèka aropaaghi ciri-ciri kèni' dâri orèng-orèng sè èpadhâddhi è bâgiyân sè palèng jhâu dâri Polo Sumatera, sè aghândhu' pessen pola perlawanan ḍâ' sadhâjâ sèrang ḍâ' sabâdâna kaodi'ân aghâma, politik, sosial, bân budhâjâna.

È ḍâlem ghuliyân laon tarian rapa'i apareng pessen jhâ' sadhâjâ kalakoan sè èlampa'aghi kodhu èmolaè kalabân proses pèkkèran sè mateng, èpâdâ'aghi persepsi bân kasadaran dâ' masalah sè bhâkal tombu è bâkto sè bhâkal dâtâng mènangka hasèl dâri kapotosan sè èghâdhui, sè aropa'aghi hal sè kodhu èpèkkèr kalabân tè-ngatè. Sapora tor nyapora kasala’an aropa’aghi sèttong parkara sè kodhu èparèngè dâ’ sapa’a bhâi sè ngalakonè kasala’an. Pessenna ghulih ritme lambat jhughân biasana èserrèng sareng bait-bait tertentu sè umpama'aghi dâlem wujud tertentu. Contona, hal panèka bisa èkaton dâri petotor lirik dâri sala sèttong bâgiyân tarian. 

 Sombher