Bahasa Ahwai

Ahwai kamungkinan bhunten bhâsa sè èpèsahaghi, namong varian otabâ sala èjhâ'ân dâri bhâsa Hawaii, sè asalla èsebbhut ʻŌlelo Hawaiʻi. Bhâsa arèya aropaaghi bhâsa asli Kepoloan Hawaii bân tamaso' dâ' keluarga bhâsa Polinesia, cabang dâri keluarga bhâsa Austronesia, sè jhughân tamaso' bhâsa-bhâsa Indonesia, Pasifik, bân Asia Tèmor Lao'.Sacara jhâjhârbâ'ân, bhâsa Hawaii èkembhângaghi mènangka bhâsa lisan sè sogi dâlem tradisi lagu, du'a, silsilah, bân carèta leluhur. Arèya abâdâhaghi alat otama kaangghuy ajhâgâh pangataowan kosmologis, hukum adat (kapu), bân hubungan rohani orèng Hawaii dâ' alam. Namong, saamponna aneksasi Hawaii sareng Amèrika Serikat è akhir abad ke-19, aghâma'aghi bhâsa Hawaii ètekan sacara sistematis. È taon 1896, bhâsa panèka èlarang è sakola'an, sè aghâbây jumlah orèng sè acaca toron drastis.

Satèya, bhâsa Hawaii aghâdhui status bhâsa resmi è naghara Hawaii è bâbâna bhâsa Inggris. Namong, bhâsa panèka èklasifikasiaghi mènangka bhâsa sè para' èancam punah, polana sabâgiyân bânnya' orèng sè aghuna'aghi panèka generasi sè la towa otabâ sè andi' pendidikan formal. Kaangghuy ngatase situasi panèka, bânnya' upaya revitalisasi sè èlampa'aghi molaè akhir abad ke-20, khusussa lèbât sakola'an imersi bhâsa Hawaii, program universitas, media lokal, bân aghâma'aghi bhâsa è administrasi bân kennengngan umum.

Kebangkitan bhâsa Hawaii bânnè namong masalah komunikasi; panèka jhughân gerakan budaya bân politik, sè aghâdhui identitas orèng asli Hawaii bân hak-hakna dâ' warisan bhâsa bân sejarahna. È dâlem konteks panèka, bhâsa Hawaii ampon dhâddhi simbol perlawanan ḍâ' kolonialisme budaya bân upaya kaangghuy mabâli martabat orèng-orèng Adat.

 Dialèk 
Bhâsa Hawai (ʻŌlelo Hawaiʻi) aghâdhui sistem tolesan sè rèlatif sèderhana namong cè' khasna. Abjad resmina namong aropa'aghi 12 aksara dasar: lema' vokal (A, E, I, O, U) bân pettong konsonan (H, K, L, M, N, P, W). Salaèn jârèya, sala sèttong elemen penting sè mabidaaghi dâri bânnya' bhâsa laènna panèka ʻokina, sèttong tandha akadhi apostrof sè ngajhâri stop glottal. ʻokina bânnè namong tandha baca, namong aropaaghi bâgiyân dâri abjad sè bisa ngobâ artena oca'. Contona, bhèdhâna moa bân moʻa ngasèllaghi arte sè bhân-sabbhân. Sistem abjad panèka èkembhângaghi è awal abad ke-19 sareng misionaris sè alakoh sareng orèng asli Hawaii. Tojjuwan panèka kaangghuy madhâddhiyâghi ajhâr maos bân nolès, khusussa kaangghuy nerjemaaghi teks-teks agama. Kesederhanaan abjad saongghuna aghâbây bhâsa Hawaii ghâmpang èajhâri sacara fonetik, polana para' kabbhi oca' èucapaghi persis akadhi sè ètolès. 

Sacara fonologis, bhâsa Hawaii panèka vokal-sentris. Para' kabbhi oca' èsambhât vokal, sè aghâbây sowara sè alos bân agili. Tadha'na kelompok konsonan sè kompleks aberri' bhâsa ghâpanèka sowara musikal bân ritmis, sè ècerminaghè budaya lisan bân tradisi nyanyian orèng Hawaii.

Oca' Umum bân Artèna

Bâdâ kosa kata Hawaii sè andi' arte sè jhâu lebbi dâlem dâri terjemahan harfiah. Oca' "Aloha," contona, bânnè namong artena salam otabâ pamit, namong jhughân nojjhuaghi rassa taresna, kataremtemman, bân saleng hormat è dâlem kaodhi'ân sabbhân arè. Oca’ “Mahalo” artena mator sakalangkong, namong jugan ngeba rassa pangarga’an tor asokkor se ikhlas. Samentara, "Maikaʻi" artena beccè', beccè', otabâ makmor bân serrèng èghunaaghi kaangghuy ngajhâri kondisi, sikap, otabâ hasèl sè positif.

Kalabân struktur bhâsa sè sèderhana namong bermakna, ʻŌlelo Hawaiʻi bhunten namong mènangka sarana komunikasi namong jhughân mènangka panjaga nilai-nilai budaya, identitas, bân cara odi'na orèng Hawaii.

 Sombher