Roma adhât Boyang

Boyang panèka bengko adhât sè asalla dâri Propinsi Sulawesi Bârâ'. Roma Boyang aghâdhui gaya arsitektur sè unik, struktur akadhi panggung sè èkaghâbây dâri kaju bân ètongkah sareng pèlar. Bengko panèka kennengnganna oreng Mandar, oreng adat Sulawesi Bârâ'.

 Macemma 
Roma boyang aropa’aghi ḍuwâ’ macem èngghi panèka “boyang adaq” bân “boyang beasa”. Boyang adaq aropa’aghi kennengnganna bangsawan, seddheng boyang beasa aropa’aghi kennengnganna oreng biyasa. Boyang adaq èhiasè kalabân ornamèn sè èlambangaghi identitas tertentu sè nojjhu status sosial penghuni. È antarana, bâdâ tumbaq layar (totop jhuko') sè bâdâ tello' kantos pettong tingkatan, sajân bânnya' tingkatan sajân tèngghi dhârâjhât kebangsawananna. Salaèn jârèya, boyang adaq bâdâ duwâ' tingkatan dhek-undhek, tingkatan sè kapèng settong aropa'aghi tello' langka', dhinèng tingkatan kaduwâ'na aropa'aghi sanga' otabâ sabellas dhek-undhek. Kaduwâ'na dhek-undhek èpèsah sareng pararang. Ciri-ciri boyang bèasa ta' se-aghung akadhi boyang adaq, polana namong andi' sèttong tingkatan totop jhuko' bân sèttong tingkatan dhek-undhek.

 Struktur 
Roma Boyang gapanèka struktur roma panggung sè ngangghuy bahan kaju tor ètotobi sareng pan-saponapan to-bato kaju sè rajâ kalabân tengghina ḍu meter. Pilar-pilar panèka afungsi kaangghuy nolongè lèncak sareng ata’na bengko, to-bato panèka ta’ ètamen dâlem tana namong coma èsaba’ è attassa bâto sè rata sopajâ kajuna ta’ bucco’. Roma Boyang bâdâ duwâ' dhek-undhek sè bâdâ è adâ' bân budina bengko. Dhek-undhek kodhu andi' angka ghânjhil, umumna antara 7 bân 13 bhâgiyân bân èlengkaphi ghu'tegghu'ân è sisi kanan bân kacèr dhek-undhek. Samentara, dhung-geddhung bân lantai bengkona ngangghuy bahan papan. Geddhung bengkona biasana ngangghuy papan sè ella èokir metorot motif khas suku Mandar. Geddhung èpasangi candhila sè afungsi mènangka media sirkulasi udara.

Roma boyang aghâdhui ata' sè abângon prisma sè èpalanjhâng dâri adâ' kantos ka budih bengkona. Umumna, ata'na èghâbây dâri seng. Bâdâ sè ngangghuy rumbia bân sèrap. È jhâman lambâ’, bengkona boyang adaq bân boyang beas ngangguy ata’ juko’. Arèya polana bahan panèka bâdâ è bânnya' kennengngan bân ghâmpang èkaolle. È adâ'na ata' bâdâ tumbaq layar (totop bubungan) sè èkennal status sosial orèng sè ètamen. È totop bubungan, okèran kembhâng malatè serrèng èpasang. È bâbâna ata’, è kangan bân kacèr, segghut bâdâ okèran hiasan mano’ otabâ jago. È attas totop bubungan, è adâ’ bân è budi, bâdâ hiasan sè manjheng teppa’. Ornamen panèka èsebbhut "teppang".

 Sombher