Roma Bolon Pamatang Purba

Roma Purba Bolon Pamatang panèka sala sèttong roma tradisional Batak Simalungun (bengko bolon) sè lambâ’ dhâddhi kalèngghiyânna kalowarga pangobâsa Partuanan Purba è ḍaèra Simalungun, Sumatera Dâjâ.

 Ciri Khas 
Roma Adhât Batak Simalungun anḍi' arsitektur sè lèbur, abhângon roma pangghung bân èpaddhek ngangghuy bahan bangunan sè aropa'aghi kaju kalabân pèlar sè rajâ tor koko. Dhung-gheddhungnga ḍâri papan otabâ tepas. Lantai jhughân èghâbây ḍâri papan, è bâkto ata'na èghâbây ḍâri lèntè otabâ dâun rumbia. Roma adhât ka’ḍinto jhughân ta’ ngangghuy pako, namong ètalè’è cekka’ ngangghuy talè. Roma Adhât Batak Simalungun panèka anḍi' pangghung sè tèngghina ra-kèra ḍuwâ’ meter. Pangghung ghânèka biyasana èyangghuy ngowan kèbân, akanta bâbi, ajâm, ban èn-la`enna. Mèlana, èsaḍiyâ’aghi ètèng ka'angghuy maso’ ka ḍâlem roma. Labangnga roma ka’ḍinto paḍâ sareng roma adhât Batak sè laèn, èngghi panèka labâng panḍâ’ saèngghâna tamoy kodhu nunḍu' ka'angghuy maso’ ḍâ’ roma. Panèka nandhâ'aghi jhâ' tamoy kodhu ngormat ḍâ' sè anḍi' roma. Ciri otama roma adhât panèka ètemmoè è bâgiyân bâbâna otabâ sokona gheddhung. Soko'na gheddhung salanjhângnga aropa'aghi sosonan kaju bunter otabâ kajuwân. Kaju ghânèka asilang ḍâri paddhu ka paddhu. Ciri khas laènna panèka bhângon ata'na anjungan, sè èghâbây ata' sè abhângon limasan sè abhângon cètakka kerbhuy sè èghenna'è kalabân tanḍu'. Sala sèttong kennengan ka'angghuy nengghu Roma Adhât Batak Simalungun èngghi panèka è Kotta Pematang Siantar. Ka'angghuy lebbi teppa’ neng Jhâlân Sudirman, Pematang Siantar. È ka’ḍinto bâḍâ gheddhung Museum Simalungun se aropa roma adhât Simalungun.

 Rancangan 
Roma tradisional panèka èpaddhek tangghâl 10 April 1939 sareng para Rato Simalungun, ban kantos samangkèn ghi' manjheng kowat. Roma panèka bâḍâ è Dhisa Pematang Purba, Kacamatan Purba, Kabupatèn Simalungun, sè lèbârra ± 20.000 m2 è attas tègghiyân sè èkalènglèngi jhurâng bân cora sè tèngghina 1200 m ḍâri permukaan tasè’. Saccara astronomi bâḍâ è koordinat 02º 54’ 50” LU – 98º 40’ 50” BT. Roma bolon panèka gheddhung otama sè aropa'aghi karaton. È roma adhât Simalungun, bhângon ka’ḍinto èkelompo'aghi ḍâ' golongan pinar horbou sè ègolongghi lanjhângnga bhângon 2,5 – 3 kalè lèbâr bhângon, tor tèngghina 1,5 – 2 kalè lèbâr bhângon. Pinar horbou ros-terrosan èkaghâbây ngadhep ka arè sè ngombâr. Bhângonan panèka èghenna'è 2 labâng, aḍâ' (tèmor) bân bingkèng (bârâ'). Umumma, roma tradisional ta' anḍi' canḍèla. Mènangka ghântè sè èghâbây bâng-lobâng abhângon bella katopa', salib, oval, segi tello', bân salaènna (Sipayung, 1994/1995: 8)

 Sombher