Benteng Tolukko

Benteng Tolukko panèka benteng wârisân Portugis sè bâḍâ è Dhisa Sangaji, Kacamatan Ternate Ḍâjâ, Kotta Ternate, Maluku Ḍâjâ, Inḍonèsia. Benteng Tolukko èpadhâddhi è taon 1522. Benteng panèka èpadhâddhi sareng orèng Portugis ka'angghuy nyoba' ngojuk orèng Bâlândhâ ḍâri polo panèka. Benteng panèka èkala' sareng Bâlândhâ è taon 1612 bân èyobâ sareng Pieter Both. È taon 1864, sareng Residen P. van der Crab, Benteng Tolukko èkosongè polana bâḍâ bhângonna sè rosak. Pamarènta Rèpublik Inḍonèsia mabâli benteng panèka è taon 1996–1997.

 Sajhârâ 
Akadhi sabâgiyân bânnya' benteng Ternate, Benteng Tolukko èmolaè èpadhâddhi sareng orèng Portugis, sè ngobâsaè para' kabbhi pardhâghângan pon-rempon è Ternate è abad ka-16. Panglima militèr Portugis, Kaptèn Francisco Serraow, maddhek benteng panèka, sè asalla èsebbhut Santo Lucas, mènangka posat pertahanan bân panyèmpènnan pon-rempon asli Ternate sè èjhuwâlâ.

Benteng panèka bâḍâ è kennengngan sè sèpa' polana semma' ḍâ' aèng, bâḍâ è attas ghunong tèngghi, sè bisa mungkènnaghi ngawasè ghulina è ḍâlem karaton karaja'an Ternate. Namong, ètoro'è palabâna ḍâri orèng Ternate è bâbâna pèmpènan Sultan Baabullah, pamarenta'an Portugis lastarè è taon 1577. Molaè ghânèka, Benteng Santo Lucas èkenḍaliaghi sareng Karaja'an Ternate kantos Bâlândhâ ḍâtâng, arebbhu' benteng kasebbhut, bân aghântè nyamana dhâddhi Fort Hollandia.

Benteng panèka èpèyara polè è taon 1610 bân dhâddhi sala sèttong pertahanan Ternate è bâbâna Bâlandhâ. Salaèn ghânèka, kalabân dhâsar ḍâri pan-bârâmpan parjhânjhiyân kerjasama sè ètandatangani antara pamarènta VOC bân Karaja'an Ternate, è taon 1661, Sultan Ternate, Mandar Syah, èbâghi aghâdhui Fort Hollandia kalabân tentara ra-kèra 160 orèng. Nyama Tolukko pagghun èkaè'aghi sareng benteng panèka kantos samangkèn, bân jhughân nganḍung carèta sè paḍâ lèbur. Sala sèttong carèta ènyata'aghi jhâ' nyamana Tolukko èghuna'aghi è jhâman pamarenta'an Kaisil Tolukko, sala sèttong Sultan Ternate, ra-kèra taon 1692.

Sombher laèn nyata'aghi jhâ' nyamana Tolukko panèka obâ'`an ḍâri nyamana benteng aslina, Benteng Santo Lucas. Bâkto jhâman lambâ', carèta èmolaè jhâ' polana ta' jellas carana ngoca'aghi Saint Lucas, orèng asli Ternate nyebbhut Tolukko. Maskè ghi' bâḍâ sè ta' jellas tentang jhâjhârbâ'ân nyamana Tolukko, ghânèka ta' parlo polè bâkto èkawonèngè jhâ' peran benteng panèka penting ḍâ' sadhâjâna pangobâsa Portugis, Bâlândhâ, bân jhughân Ternate.

 Sombher