Radhin Adipati Aria Martanagara

Radhin Adipati Aria Martanagara otabâ Marta Negara (9 Pèbruwari 1845- 2 Sèptember 1926) iyâ arèya Bhupatè kasepolo Kabhupatèn Bânḍung. Martanagara rèya katoronan ḍâri Sumèḍang sè aropa'aghi ana' ḍâri Bhupatè R.A. Kusumahdilaga bân Radhin Tejamirah.

 Awwal Kaodi'ânna 
Martanagara aropa'aghi ana' kalèma' ḍâri lèma' satarètanan. Kaempa' kaka'en sèlaen la dhingghâl omor kaaḍâ' bâkto ghi' omor dutaon. È omor balita, Martanagara èrabât bi' anomma, Radhin Adipati Surianagara bân èsonnat è Pendopo Kabhupatèn Sumèḍang.

È ahèr taon 1857, Martanagara perna odi' è romana Radhin Saleh kaangghuy sakola bân perna ngallè sakola ka Semarang. È taon 1859, Martanagara bâli ka Batavia.

 Lakon è politik 
Sabelluna bân è bâkto jabatanna dhâddhi Bhupatè Bandung, Martanagara mèmpen sajomla kalakowan bhângonan sajomla infrastuktur. Kalakowan ḍâ'-kaḍâ'na sè Martanagara pèmpèn arèya bhângonan ghlâdâk Bayabang semi-permanen sè èghâbây ḍâri bhâmbhu sè mangaè' Kabhupatèn Cianjur bân Kabhupatèn Bandung Bârâ' è taon 1890. Bhângonan ghlâdâk permanen rèya èlanjutaghi bi' Wiranatakusumah V dhâddhi Bhupatè Cianjur è tson 1917 bân marè sabelunna Martanagara dhigghâl omor otabâ pan-brâmpan arè samarèna Sèptember 1926. Namong, ghlâdâk rèya èlang polana Bayabang la tasellem Waduk Cirata. 

Sabelluna dhâddhi Bhupatŕ Bandung, Martanagara marè dhâddhi Patih kaangghuy Afdeeling Mangunreja è taon 1883 aḍâsarraghi Besluit N°18 pertangghâl 29 April 1883.

Martanagara molana èmèntaè bi' Kabulâ Residen Mangunreja sè anyama Revenswal è bulân Mèi 1893. Revenswal mènta Martanagara dhâddhu Bhupatè Bandung kaangghuy aghântè'è R.A. Kusumahdilaga sè la dhigghâl omor è bulân April sè bingkèng.

Martanagara masaroju' proposal bhângonan sakola hosos babinè' sè èajuaghi bi' Radhin Dewi Sartika, sè pas maddhâk è 16 Januwari 1940.

 Gellar 

 Martanagara, 9 Pebruwari 1845

 Radhin Martanagara
 Radhin Aria Martanagara, molaè ḍâri 12 Pèbruwari 1892

 Karjâ 

 Wawancara Batara Rama, 1887
 Wawancara Angling Darma, 1902
 Piwulang Barata Sunu, 1918 (Sunda) Babad Sumedang, 1921, ḍâlem horop pegon
 Rama Medal, Batavia: Balai Pustaka, 1940

 Otobiografi 
(Sunda) Babad Radhin Adipati Aria Martanagara, Bandung: Aurora, Oktober 1924, ḍâlem horop latèn.

 Sombher