Mbaru Niang

jmpl
Mbaru Niang panèka bengko aḍhât è pâmukiman suku Manggarai sè bisa èpangghi'i è Ḍhisa Wae Rebo, Ḍhisa Satar Lenda bân Ḍhisa Todo, kaḍuwâ'na è Kâcamaḍhân Satar Mesa, Kabhupatèn Manggarai.

 Bentu' bân Filsafat 
Nyama Mbaru Niang kaḍhâḍḍhiyân ḍâri ḍuwâ' oca': Mbaru bân Niang. Mbaru artèna roma, ḍhineng Niang artèna tèngghi bân bunter. Nyama panèka mâkkèllè bhângon Mbaru Niang, kerucut sè lancip ka attas. Bhângonna Mbaru Niang ètafsèraghi mènangka filsafat ka'oḍi’ân orèng Manggarai. Orèng Manggarai parcajâ jhâ' kasa'imbangan èbâkkèlè lèbât bhângon bunter. Mèlana ḍâri ka’ḍinto, bentu’na roma tor ḍhisa sè èpaḍḍhek orèng Manggarai ngangguy pola bunter.Sari, T. N., dan Pramesthi, I. A. (2020), kaca 29. Arsitektur Hijau : Dahulu, Kini dan Nanti . Èaksès 2025-12-29.

Mbaru Niang aropa'aghi petto' bengko sè èyator è ḍâlem ter-bunter è attas tana sè rata. È tengnga bunterân jârèya bâḍâ mèsbâ sè anyama Compang. Kâbâḍâân Compang mènangka pusat ḍâri petto' Mbaru Niang bân aropa'aghi kennengngan sè palèng soccè ghâbây orèng Manggarai. Mèsbâ Compang èghuna’aghi ka'angghuy nyembhâ ka Tuhan bân roh-erroh leluhur.

 Kennengnga Wae Rebo 
Mbaru Niang bâḍâ è pâmokèman aḍhât suku Manggarai è Ḍhisa Wae Rebo, Ḍhisa Satar Lenda, Kâcamaḍhân Satar Mesa, Kabhupatèn Manggarai. Kennengnga Ḍhisa Wae Rebo bâḍâ è ko'orḍinat 8°46'8.88" Lintang Lao' bân 120°17'1.81" Bujhur Tèmor. Posisina bâḍâ è katengghiyân 1.120 mèter è yattas tase' è lèrèng Gonto Ponto sè ḍâpa' ka katengghiyân 1.782 mèter è attas tase'.Damayanti, D. P., dkk. (2020). Traditional House of Nusa Tenggara in Sketch  (PDF). Diterjemahkan oleh Putri, Pradwi Sukma Ayu. Jakarta: Penerbit PT Elex Media Komputindo. ISBN 978-623-00-1209-9.

 Sâjhârâ 

 Ghâbâyyân Kona 
Ghâbâyyân kona Mbaru Niang coma aropaaghi sèttong labang sè ta' anḍi' cânḍèla. Labang panèka bâḍâ è aḍâ' bân afungsi mènangka labang kalowar bân maso'. Konḍisi è ḍâlem roma Mbaru Niang ce’ pettengnga polana taḍâ’ cânḍèlana. Namong, kondisi è ḍâlem Mbaru Niang kona ghi' ta' èkataowè polana korang informasi. Namong, èparkira'aghi jhâ' è rancangan Mbaru Niang kona taḍâ' kamar tèḍung sè èpèsa bhân-sabbhân kâlowarga è ḍâlem. Arèya polana jumla penghuni roma Mbaru Niang kantos ratosan orèng sa'ènggâna èḍhughâ coma tèdung è lèncak. kennengngan kosong è ghâbâyyân Mbaru Niang kona èparkira'aghi coma sèttong sè ta' anḍi' kamar tèḍung. Fungsi kennengngan se kosong paneka otamana ka'angghuy teḍung, ngakan tor aḍhâ-kanḍhâ.Indarwati, Lucia (2022), kaca 115-116. Mbaru Gendang, Rumah Adat Manggarai, Flores .  (PDF). Sleman: Penerbti Kanisius. ISBN978-979-21-6651-4

 Sombher