Pedro Álvares Cabral

Pedro Álvares Cabral,McClymont 1914, hlm. 1, è aksès 26, September 2025. (oca’ bhâsa Portugis: [ˈpeðɾu ˈaɫvɐɾɨʃ kɐˈβɾaɫ] otabâ bhâsa Portugis Brasil [ˈpedɾu ˈawvaɾis kaˈbɾaw]; ca 1457 otabâ 1468- ca 1520) iyâ arèya penjelajah, navigator, komandan militer bân pongghâbâ Portugis sè èpandheng dhâddhi orèng sè nemmu brasil. Cabral alako èkplorasi rajâ sè dâ’ adâ’ è pasèsèr tèmor tasè’ Amerika lao’ bân ngoca’ jhâ’ ka angghuy Portugal. Maskè opèn dâri kaodi’en awwâl Cabral ta’ jellas, dhibi’en asalla dâri sèttong kalowarga pongghâbâ rendâ bân ngaollè pandidighân sè bhâghus. Dhibi’en è tunju’ dhâddhi orèng sè mèmpèn sèttong parjhâlânan ka India è taon 1500, samarèna èbukka’ jhâlân anyar bi’ Vasco da Gama è sakètar Afrika. Tojjhuenna iyâ arèya sopajâ ollè abâli kalabân pon-rempon bân majhâghâ hubungan dhâghâng è India ka angghuy ngettok jhâlân monopoli dhâghâng pon-rempon sè è kowasaè bi’ dhâghâng-dhâghâng Arab, Turki, bân Italia. Maskè parjhâlânan jarèya sabelunna è pèmpèn Vasco da Gama ka India. Sasowai bân jhâlân tasè’na, nyatet tandhâ-tandhâ bâdâna tana è bâgiyen bârâ’ Samudra Atlantik lao’ (è taon 1497), Cabral è pandheng dhâddhi kapten dâ’-adâ’ sè toman depa’ ka empa’ benua, mèmpèn parjhâlânan pertama sè matemmo Èropa, Afrika, Amerika, bân Asia.Diffie & Winius 1977, hlm. 187Lunde 2005Lima 2012, hlm. 189Belvederi 1998, hlm. 203

Armada tasè’na sè bâdâ 13 kapal mangkat jhâu ka Samudra Atlantik bârâ’, mongkèn è sangaja, èntar ka tempat dhibi’en mèngghir è tempat sè awwâllâ è angghep sèttong polo rajâ. Polana tana anyar kasebbhut bâdâ è dâlem kennengngan Portugis adhâdar Perjhânjhiyân Tordesillas, Cabral ngoca’ kangghuy Karajaan Portugis. Dhibi’en ajhâlân è pasèsèrra, sadar jhâ’ tana lowas jârèya mongkèn sèttong benua, bân ngèrèm sèttong kapal kaangghuy abârri’ tao temmuwan wilaya anyar kasebbhut dâ’ Rato Manuel I. Benua kasebbhut iyâ arèya Amerika lao’, bân tana sè ella dhibi’en akoh kaangghuy Portugal ghu’ lagghu’ èkennal mènangka Brasil. Armada tasè’en ngangko’ sangu bân abhâlik ka tèmor kangghuy alanjuttaghi pasjhâlanan ka India. 

Badai è Atlantik lao’ nyebbâbbaghi dhibi’en kaèlangan sajumla kapal bân ennem kapal karèna akhèrra atemmo è Sekat Mozambik sabâllunna alanjuttaghi parjhâlânan ka Kalikut è India. Cabral awwâllâ bisa anègosiasi hak-hak dhâghâng, tapè para dhâghâng Arab ngabâs ekspedisi Portugal dhâddhi ancemman dâ’ monopoli bân aghâbây sèttong serrangan gabungan bi’ kaom Arab bân India è entrepôt Portugis, bânnya’ korban è pihak Portugis bân fasilitas-fasilitas dhibi’en ancor. Cabral males kalabân ngala’ bân ngobbhâr armada kapal Arab, bân a bombardir kotta kasebbhut mènangka bâlessân polana sè akowasa ta’ abârri’ kajellasan serrangan ta’ è motemmo kasebbhut. Dâri Kalikut ekspedisi Pertugis alajâr ka Karajaan Cochin, naghârâ kotta India laènna; Cabral akanca kalabân pangowasa karajaan kasebbhut bân mapossa’ kapal-kapalla kalabân pon-rempon sè èsarè sabellunna abâli ka èropa. Maskè kaèlangan bânnya’ kapal bân manossa, lajârra Cabral è angghep dhâddhi sèttong kasuksèsan sabâlina dhibi’en ka Portugal. Kaontongan lowar biasa sè èkaollè dâri jhuwâlân pon-rempon makowat pèssè Karajaan Portugis bân abhânto nyabâ’ dhâsar dâri sèttong Imperium Portugal sè èabes abhentang dâri Benua Amerika kantos Temor jhâu.

È budi arè Cabral è lèngkaè, mongkèng mènangka sebbâb dâri cèkcok kalabân Samuel I. Bâkto sèttong armada anyar èkala’ kaangghuy abangun kabâdâ’ân sè lebbi kowat è India. Polana kaèlangan dukungan dâri ratona, dhibi’en ambu kaangghuy ajhâlânè sèttong kaodi’enna dhibi’. Sè tentang Cabral ghun sakonè’ è catettan sè ghi’ bâdâ. Pencapaian-pencapaianna kabânnya’an èlang ta’ jellas salama lebbi dâri 300 taon. Bâbârempa dasawarsa samarèna ka mardhika’enna Brasil dâri Portugal è abad ka-19, nyama Cabral molaè è rehabilitasibi’ Kaisar Pedro II dâri Brasil. Para sejarawan ella abit abârri’ tao apa Cabral sè nemmy Brasil. Bân apa temmowan jârèya bâdâ sacara ta’ è sangka otabâ è rencanaaghi. Pertanyaan sè kapèng sètton marè è jâwâb dâri hasèl pengamatan sè noddhuaghi jhâ’ kabâdâ’ân-kabâdâ’ân sèngkat para penjelajah sabellunna Cabral è dissa jellas bâkto jarèya. Tapè ta’ abârri’ kontribusi sama sakalè è bâkto perkembangan masa dâteng dân sajâra tana sè ghu’lagghu’ anyama Brasil, tong-sèttong naghârâ abhâsa Portugis è Benua Amerika. Tentang pertanyaan sè kapèng duwâ’, tadâ’ konsensus definitif sè ella èghâbây, bân hipotesis parjhâlânan sè è rencanaaghi ta’ andi’ bhuktè sè kowat. Tapè pas, dhibi’ en è bayangi bi’ penjelajah sè sajhâman, satèya Cabral e pandheng dhâddhi sorang tokoh otama Abad Penjelajahan.

 Sombher