Tumenggung Setia Pahlawan

Abḍul Kaḍir Gelar Raḍen Temenggung Setia Pahlawan lahèr è Sintang, Kalimantan Bârâ' 1771 tor wafat è Tanjung Suka Ḍua, Melawi 1875. Abḍul Kaḍir panèka pahlawan nasional Inḍonèsia ḍâri Melawi. È taon 1845, salerana èangkat dhâddhi Kepala Pamarèntah Melawi sè tamaso' bâgiyân ḍâri Karaja'an Sintang. Mènangka pongghâba kerajaan salèrana ngaolè ghellâr Raḍen Temenggung. Sal`erana sukses ngèmbangaghi potensi ekonomi è wilayah panèka bân masèttong suku Ḍayak bân Melayu. Sala`en ghâpanèka, aba’na jhughân aperrang moso orèng Bâlânḍhâ sè terro ngobasaè daèra ka’ḍinto. è taon 1999 èangghep Pahlawan Nasional ḍâri Keputusan Presiden nomor 114 / TK / 1999 tangghâl 13 - 10 - 1999.Adryamarthanino, Verelladevanka (21 Juni 2021). "Tumenggung Setia Pahlawan: Peran dan Perjuangannya". Kompas. Diakses tanggal 27 Februari 2025.

 Asal-usul 
Abḍul Kaḍir Raḍen Tumenggung Setia Pahlawan lahir e Sintang, Kalimantan Barat, taon 1771 M. ramana anyama Oerip, ban èbhuna anyama Siti Safriyah. Ramana Abdul Kadir ngabdi mènangka hulubalang, otabâ panglima tentara Karajaan Sintang.

 Carèta Oḍi' 
Abḍul Kaḍir ngabdhi dhâddhi pongghâbâ Karajaan Sintang è bakto ghi’ ce’ ngoḍâna. Saabiddhâ atugas `e Karaja’an Sintang, aba’na ngalakonè kawajibanna kalaban bhâghus. Salèrana perna ètugasaghi sareng Rato Sintang kaangghuy ngamanaghi Karaja'an ḍâri para penjajah bân malèng. Salèrana sukses ngalakonè tugas panèka. Abḍul Kaḍir saterrossa èangka' dhâddi asistenna ramana, se ngabdhi dhâddhi Kepala Pamarènta Ḍaerah Melawi. Saellana ramana sèdhâ è taon 1845, Abḍul Kaḍir èangka' mènangka Kepala Pamarèntah Melawi, èghântè'è ramana Amarghâ jabatan panèka, Abdul Kadir ngaollè ghellâr Raḍen Tumenggung, sè èparèngaghi sareng Rato Sintang.

 Perjuangan 
È bâkto perjuanganna, salèrana sukses masèttong suku Ḍayak bân suku Melayu bân mamajuaghi potensi èkonomi wilayah Melawi. Namong, Abḍul Kaḍir jhughân aperrang kaangghuy ngadhebbhi ambisi Bâlândhâ (sè ḍâtâng ka Sintang è taon 1820) sè terro èpabhâjheng wilayana ḍâ' wilayah Melawi. È bâkto ngadhep ka Bâlândhâ, Abḍul Kaḍir aghuna'aghi strategi ḍuwâ' peran: mènangka pejabat pamarèntah Melawi, Abḍul Kaḍir pagghun èsto ḍâ' Rato Sintang, sè jhughân artèna èsto ḍâ' pamarèntah Bâlândhâ. Nangeng, tape, aba’na jhughân ta' sa' kasa' makompol kakowadhânna ra’yat ka'angguy alabân Bâlândhâ. Salèrana abhânto unit-unit bersenjata è Melawi bân è sekitarra kaangghuy ngadhep ka pasukan Bâlândhâ. è taon 1866, orèng Bâlândhâ aparèng penghargaan ka Abḍul Kaḍir Raḍen Tumenggung kalabân pèssè bân ghellâr Pahlawan Setia, dâlem opaya ka'angguy malemma’agi pangghâliyânna ban areng-sareng ban orèng Balanda. Tapè, Abḍul Kaḍir ta’ aoba pangghaliyan ban panggaliyanna. Salèrana terros nyiap aghi ka'angguy alabân pamarenta Bâlândhâ. Akherra, gangguan kaamanan ka Bâlândhâ sareng para ummat Abḍul Kaḍir Raḍen Tumenggung kadhaddhiyân è daèra Melawi. È taon 1868, Bâlândhâ, sè pegghel polana gangguan kaamanan sè sègghut, molaè operasi militer è wilayah Melawi. Settong perrang ta’ bisa èlang antara pasukan Bâlândhâ sareng pengikutdhâ Abḍul Kaḍir Raḍen Tumenggung. È ḍâlem ngadhebbhi Bâlândhâ, Abḍul Kaḍir ta' mimpin perrang langsong, namong coma aghâbây strategi kaangghuy alabân bâlândhâ. Mènangka kapala pamarenta Melawi, salèrana sangghup ollè acem-macem informasi parkara rencana operasi militer pamarenta Bâlândhâ. Bherkat informasi panèka, para pamimpin perlawanan bisa agânggu operasi militer Bâlândhâ.

 Sombher