Tari Baluse

Tari Baluse èngghi panèka tarian sè aghâmbhârraghi kagaghâ'ân prajurit è mèdan perrang bân wujud kabudhâjâ'ân masyarakat Nias è jhaman dhimèn. Tarian panèka jhughân èsebbhut tari Fatele sè jhughân ètampillaghi ka'angghuy nyambhut tamoy otabâ wisatawan.

Tarian panèka èlakonè sarèng pan-bârâmpan lalakè' minangka ghâmbhârân prajurit sè ngaghungè kalambi perrang Baru Öröba kalabân camporan bârna mèra bân konèng, peddhâng Tologu, tamèng Baluse, topi perrang/mahkota, bân tombâk (toho) sè lanjhângnga nyapa' 2 mèter. Tamèng Baluse sè èghuna'aghi èghâbây dâri kaju sè èbhângon akadhi dâun gheddhâng bân ètegghu' è tanang kèba ka'angghuy nangkis serrangan mosoh. Dhinèng tombâk bâdâ è tanang kanan sè èghuna'aghi ka'angghuy alabân serrangan mosoh.

Tarian panèka èpimpin sarèng sorang komando akadhi pamimpin strategi dhalem perrang. Pamimpin tari bhâkal aparèng aba-aba dâ' paraghâ (penari) ka'angghuy abhângon formasi ajhâjhâr lanjhâng dhalem empa' baris. Posisi komando bâdâ è posisi adha', aadhâp sarèng para paraghâ.

Tarian panèka èmolaè kalabân gherra' sokoh majhu mondhur sambi ègeddhukkaghi ka tana bân aterrèyak oca'-oca' panyemangat. Geddhuk sokoh dhalem tarian panèka èyirèngè sarèng musik bân gherra' ngayunaghi tombâk bân peddhâng, ghâmbhârân kasiyapan pasukan ka'angghuy majhu tanpa takok ka mèdan perrang kalabân pennuh sumanget. Bâdâna formasi alèngker dhalem gherra' tari aghâmbhârraghi pangepongan mosoh.

 Properti Tari 
Man-gaman properti sè èghuna'aghi dhalem tarian panèka lebbi jellasna èngghi panèka akadhi è bâbâ ka'dinto:

 Toho otabâ Tombâk, kalabân lanjhângnga korang lebbi 2 mèter. Dhimèn èghuna'aghi minangka sanjhâta ka'angghuy nyerrang mosoh. Biyasana Toho bâdâ è tanang kanan paraghâ (penari), samentara tanang kèba paraghâ ngibâ Baluse.
 Peddhâng Tologu, peddhâng panèka jhughân dhimèn èghuna'aghi nalèka aperrang alabân mosoh.
 Mahkota otabâ Topi Perrang, sala sèttong properti sè wajib bâdâ dhalem tari panèka.
 Kaghâbây pakoyan (pakéan), para paraghâ aghuna'aghi kalambi perrang kalabân man-gaman macem bârna, akadhi konèng, mèra, bân celleng. Kalambi perrang panèka èbâghi dhâddhi kalambi dhalem bân lowarra aghuna'aghi rompi perrang. Kaghâbây bâbâ'ân otabâ sarwal, lanjhângnga satotot abârna celleng bân mèra.

 Sombher