Abon

Abon panèka kakanan tradisional Inḍonèsia khas polo Bhâli bân Jhâbâ sè èghâbây dâri serat dhâghing kèbân. Ropana biasana abârna coklat tèra' kantos abârna cèlleng polana èghâdhui rassana ghulâ Jhâbâ. Abon akadhi serat kapas, polana èdominasi sareng serat otot kerrèng sè ècocco'. Polana kerrèng bân para' ta' andi' kandungan kelembaban sè èbâdâ'aghi, abon biasana bisa èsèmpen è dâlem kemasan sè kedap udara. Salaèn èkaghâbây dâri bahan-bahan dhâghing dhâsar (daging sapè, embi', jhâran, bâbi, bân dumba), bâdâ pan-bârâmpan abon sè èghâbây ngangghuy bahan-bahan dhâsar dâri kakanan tase', akadhi tuna, lèlè, tenggiri, bellut, kepiting, bân odâng.

Abon biasana èkakan mènangka lauk sè ètabur è attas nasè', mie wonton otabâ bubur ajâm, otabâ mènangka isian ghâbây lemper bân jhughân biasana èkakan langsung akadhi ngakan otabâ ngakan cem-macemma kakanan. È Indonesia, dhâghing sè biyasa èghunaaghi kaangghuy aghâbây abon asalla dâri dhâghing sapè, saèngghâna orèng kennal kalabân 'dhâghing abon'. Salaèn dhâghing sapè, bahan-bahan laèn sè èghuna’aghi iyâ arèya daging ajâm, bâbi, jhuko’, jaran, bân embi’. È Cina, abon sè palèng umum panèka abon sè èghâbây dâri dhâghing bâbi sè èsebbhut Chousong. Pusat ghâbây abon dhâghing sapè è Inḍonèsia samangkèn bâdâ è daèrah Boyolali, Solo/Surakarta, Ngawi, Nganjuk, Salatiga, Magelang bân pan-bârâmpan daerah è sekitarna (è sekitar Jhâbâ Tengnga bân Jhâbâ Tèmor). Produksi abon dhâghing sapè jhughân bisa ètemmoè è kottah Palembang bân Pontianak. Samentara jârèya, pusat-pusat kaangghuy aghâbây abon dâri dhâghing bâbi ètemmoè è Bhâli, Sulawesi Utara, bân Sumatera Utara.

 Cara-cara aghâbây 
Potongan dhâghing sè bhâghus, apa bhâi ajâm, sapè, otabâ bâbi, èbumbui kalabân buje, MSG/palappa, bân kecap manès, èmassa' bân èkalkal è dâlem aèng kantos alos, saèngghâna serat-serat bisa tapèsa bân ghâmpang ècocco'. Arèya polana kolagen bân elastin, jaringan ikat è dâlem otot, èlarut è dâlem aèng sè larut, saènggâna ghâmpang ècocco'.

Daging sè molaè robbhu dâri hasèl sè èghâli pas èpakerrèng, èjhemmur è bâbâna mataarè 2 arè otabâ èkerrèng ngangghuy oven (oven listrik jhughân bisa). Saellana dhâghing sè èkerrèng jarèya kodhu èpangghâng è attassa panci sè rajâ sambi ètotobi. Manabi ètombhuk, dhâghing panèka abhânto serat dhâghing sè akadhi gumpalan benang/kapas. Bâkto èpanggang, serat daging ètambâi kalabân rempah-rempah sè aghâbây rassa, akadhi gula Jhâbâ, MSG, sakonè' kecap, rassa sè pedhis bân bhâbâng ghuring, terros ègheluy kantos kerrèng bân èkemas. Salaèn jârèya, bâdâ dhâghing sè èghâli sè èghâbây kalabân bhâgus sè rèndhâ serrèng ètamba'aghi kalabân pengisi sè aberri' rassa anyar bân unik, akadhi kacang peddhang, mete, bân salaènna.

 Sombher