Abdul Jalil Syah ḍâri Siak

Sultan Abdul Jalil Syah, otabâ lebbi èkennal kalabân  Rato Kènè', panèka pamaddhek Kesultanan Siak Sri Inderapura. Menorot carèta, Abdul Jalil panèka potrana Sultan Mahmud Shah II ḍâri Johor bân kalabân oangakowan  panèka, Abdul Jalil makompol pan-bârâmpan suku è pasèsèr tèmor Sumatera ka'angghuy ngajhâk tahta Johor, sè èpadhâddhi sareng Tengku Bendahara sa'amponna ramana sèdhâ. Sa'amponna empa’ taon marènta è Johor, Abdul Jalil èpatoron bân ngallè ka Buantan bân maddhek Kesultanan Siak. Ḍâri Buantan, Abdul Jalil arongrong kakobâsa’an Johor kalabân acem-macem serangan sarta ngala' wilajâ sè bannya’ sombher alamma.

 Sajhârâ 
Sombher-sombher otama sè nyarèta'aghi tentang Raja Kènè' panèka Hikayat Siak bân Tuhfat al-Nafis. Duwâ' sombher panèka abherri' tao ka Raja Kènè' ḍâri sudut pandang sè salèng atentangan, sanajân aghâdhui bânnya' fakta sè paḍâ. Hikayat Siak bân Tuhfat al-Nafis sè kaduwâ nyatet jhâ' Raja Kènè' jâ-rajâ è Pagaruyung èbâbâ pangawasanna Puti Jamilan, marènta Johor samarèna èrampas ḍâri Sultan Abdul Jalil, katoronan Bendahara, èyojuk ka Siak, bân segghut nyerrang Johor samarèna ghânèka.

Bhidhâ sè palèng dhâsar è ḍuwâ' sombher panèka keberpihakan: Tuhfat an-Nafis cè' sennengnga ka tokoh-tokoh Bugis, Karana  Raja Ali Haji panèka toronanna bhângsa Bugis, bân abâ'-jhubâ'aghi pihak Siak bân Minangkabau sè aropa'aghi moso otama. Sabâtara ghânèka, Hikayat Siak abèla Raja Kènè' bân sè noro' (pengikut) bân abherri' alasan maso' akal ḍâ' pan-bârâmpan kalakowan Raja Kènè' ghâbây orèng Bugis. Kadhâng, hasèl perrang èmennangngaghi sareng pihak sè èḍukung sareng bâng-sèbangnga panolès, akadhi è ḍâlem serrangan Kedah.

Sombher Bâlândhâ jhughân nyatet kabâḍâ'ânna Raja Kènè', otamana kalakowanna è bâkto ḍibâsa. Lu-ghâlluna nyamana Raja Kecil ècatet sareng VOC èngghi panèka è bâkto Minangkabau nolès ka VOC  jhâ’ bâḍâ potrana Mahmud Syah sè ḍâteng mènangka wâkkèl ḍâri Pagaruyung ka'angghuy nyarè bâlessân ḍârâ ḍâri ramana. Amarghâ èparajâ bân èyotos sareng Pagaruyung, orèng Bâlândhâ ngangghep kabâḍâ’ânna Raja Kènè mènangka bâgiyân ḍâri karaja’an Minangkabau. Namong, è sèttong bâkto, parwâkkèlan ḍâri Minangkabau sareng Raja Kènè'  èghântè sareng "Sultan Maharaja", saèngghâna ta' mengafiliasi dhibi' ḍâ' ka'ḍissa. Kabânnya'an carèta Raja Kènè' ḍâri sudut pandang Bârâ' (Bâlândhâ bân Inggris) èrèngkes sareng Elisa Netscher è ḍâlem tolèsanna De Nederlands in Johor en Siak 1602 tot 1865.

 Sombher