ລັດທິຊາດນິຍົມ

ລັດທິຊາດນິຍົມ () ແມ່ນ ອຸດົມການທາງການເມືອງ ແລະ ຂະບວນການທາງສັງຄົມ ທີ່ເນັ້ນໜັກຄວາມຈົງຮັກພັກດີ, ຄວາມຜູກພັນ ແລະ ຄວາມພູມໃຈໃນ ຊາດ  ຂອງຕົນເໜືອກວ່າສິ່ງອື່ນໃດ. ແນວຄິດນີ້ຢຶດຖືຫຼັກການທີ່ວ່າ ກຸ່ມຄົນທີ່ມີປະຫວັດສາດ, ວັດທະນະທຳ, ພາສາ ຫຼື ເຊື້ອຊາດດຽວກັນ ຄວນຮວມຕົວັນເປັນຊາດດຽວ ແລະ ມີສິດໃນການປົກຄອງຕົນເອງ  ໂດຍປາສະຈາກການແຊກແຊງຈາກພາຍນອກ.

ລັດທິຊາດນິຍົມ ເປັນແຮງຂັບເຄື່ອນສຳຄັນໃນການສ້າງຕັ້ງ "ລັດ-ຊາດ"  ໃນຍຸກປັດຈຸບັນ ແລະ ເປັນເຄື່ອງມືສຳຄັນໃນການຕໍ່ສູ້ເພື່ອເອກະລາດຂອງປະເທດຫົວເມືອງຂຶ້ນໃນສະຕະວັດທີ 20.

 ປະເພດຂອງລັດທິຊາດນິຍົມ 
ນັກວິຊາການໄດ້ແບ່ງລັດທິຊາດນິຍົມອອກເປັນຫຼາຍຮູບແບບ ແຕ່ສອງຮູບແບບຫຼັກຄື:
 ຊາດນິຍົມທາງພົນລະເມືອງ : ກຳນົດຄວາມເປັນຊາດໂດຍອີງໃສ່ການເປັນພົນລະເມືອງຮ່ວມກັນ, ການເຄົາລົບກົດໝາຍ ແລະ ຄ່ານິຍົມທາງການເມືອງ ໂດຍບໍ່ຈຳແນກເຊື້ອຊາດ ຫຼື ສາສະໜາ.
 ຊາດນິຍົມທາງຊາດຕິພັນ : ກຳນົດຄວາມເປັນຊາດໂດຍອີງໃສ່ເຊື້ອຊາດ, ສາຍເລືອດ, ບັນພະບູລຸດ ຫຼື ສາສະໜາ ທີ່ສືບທອດກັນມາ.

 ລັດທິຊາດນິຍົມ ໃນປະຫວັດສາດລາວ 
ໃນບໍລິບົດຂອງ ປະເທດລາວ, ລັດທິຊາດນິຍົມ ມີວິວັດທະນາການທີ່ຕິດພັນກັບການຕໍ່ສູ້ເພື່ອຄວາມຢູ່ລອດຂອງຊາດ:

 1. ຍຸກກໍ່ຕົວ ແລະ ຕໍ່ຕ້ານອານານິຄົມ 
ໃນຊ່ວງທີ່ລາວຕົກເປັນຫົວເມືອງຂຶ້ນຂອງຝຣັ່ງ, ໄດ້ເກີດກະແສຊາດນິຍົມຂຶ້ນໃນກຸ່ມປັນຍາຊົນລາວ ເພື່ອປຸກລະດົມໃຫ້ຄົນລາວຮັກຊາດ ແລະ ຫວງແຫນວັດທະນະທຳ.
 ການຟື້ນຟູວັດທະນະທຳ: ບຸກຄົນສຳຄັນເຊັ່ນ ທ່ານ ມະຫາສິລາ ວີລະວົງ ໄດ້ຄົ້ນຄວ້າປະຫວັດສາດ ແລະ ວັນນະຄະດີລາວ ເພື່ອສ້າງຄວາມພູມໃຈໃນອັດຕະລັກຂອງຊາດ.
 ຂະບວນການລາວອິດສະຫຼະ: ໃນປີ 1945, ລັດທິຊາດນິຍົມໄດ້ພັດທະນາເປັນຂະບວນການທາງການເມືອງທີ່ຊັດເຈນ ພາຍໃຕ້ການນຳຂອງ ເຈົ້າເພັດຊະລາດ ໂດຍມີເປົ້າໝາຍເພື່ອປະກາດເອກະລາດ ແລະ ລວມລາວໃຫ້ເປັນເອກະພາບ.

 2. ຍຸກປະຕິວັດ ແລະ ສ້າງສາ 
ພາຍໃຕ້ການນຳພາຂອງ ພັກປະຊາຊົນປະຕິວັດລາວ, ລັດທິຊາດນິຍົມໄດ້ຖືກປະສົມປະສານເຂົ້າກັບອຸດົມການສັງຄົມນິຍົມ.
 ຄວາມສາມັກຄີປອງດອງ: ເນັ້ນການສ້າງຄວາມເປັນ "ຊາດລາວ" ທີ່ປະກອບດ້ວຍປະຊາຊົນບັນດາເຜົ່າ ໂດຍບໍ່ແບ່ງແຍກຊົນຊັ້ນ ຫຼື ເຜົ່າພັນ.
 ການປົກປັກຮັກສາຊາດ: ປູກຝັງຈິດສຳນຶກໃຫ້ປະຊາຊົນມີຄວາມຕື່ນຕົວໃນການປົກປ້ອງອະທິປະໄຕຂອງຊາດ.

 ຄວາມແຕກຕ່າງລະຫວ່າງ ຊາດນິຍົມ ແລະ ຮັກຊາດ 
ເຖິງວ່າຈະມີຄວາມໝາຍໃກ້ຄຽງກັນ, ແຕ່ ລັດທິຊາດນິຍົມ  ມັກຈະໝາຍເຖິງອຸດົມການທາງການເມືອງທີ່ເນັ້ນຜົນປະໂຫຍດຂອງຊາດຕົນເປັນໃຫຍ່, ໃນຂະນະທີ່ ຄວາມຮັກຊາດ ແມ່ນຄວາມຮູ້ສຶກຜູກພັນທາງຈິດໃຈ ແລະ ຄວາມເສຍສະລະເພື່ອບ້ານເກີດເມືອງນອນ.

 ອ້າງອີງ 

ໝວດ:ອຸດົມການທາງການເມືອງ
ໝວດ:ປະຫວັດສາດລາວ
ໝວດ:ລັດຖະສາດ