ການປົກຄອງແບບສະພາ

ລະບົບລັດຖະສະພາ ຫຼື ລະບົບສະພາ () ແມ່ນລະບົບການປົກຄອງແບບປະຊາທິປະໄຕ ທີ່ຝ່າຍບໍລິຫານ ລັດຖະບານ ໄດ້ຮັບຄວາມຊອບທຳທາງປະຊາທິປະໄຕ ແລະ ອຳນາດ ມາຈາກຝ່າຍນິຕິບັນຍັດ ລັດຖະສະພາ ແລະ ຕ້ອງຮັບຜິດຊອບຕໍ່ລັດຖະສະພາ.

ໃນລະບົບນີ້, ບໍ່ມີການແບ່ງແຍກອຳນາດຢ່າງເດັດຂາດລະຫວ່າງຝ່າຍບໍລິຫານ ແລະ ຝ່າຍນິຕິບັນຍັດ ຄືກັບ ລະບົບປະທານາທິບໍດີ. ດັ່ງນັ້ນ, ຖ້າຫາກລັດຖະສະພາບໍ່ໄວ້ວາງໃຈໃນການເຮັດວຽກຂອງລັດຖະບານ ກໍສາມາດລົງມະຕິປົດລັດຖະບານອອກຈາກຕຳແໜ່ງໄດ້.

 ລັກສະນະສຳຄັນ 
ລະບົບລັດຖະສະພາມີຈຸດເດັ່ນທີ່ແຕກຕ່າງຈາກລະບົບອື່ນໆ ດັ່ງນີ້:

 1. ການແຍກຕຳແໜ່ງປະມຸກລັດ ແລະ ຫົວໜ້າລັດຖະບານ 
ໃນລະບົບສະພາ ຈະມີຜູ້ດຳລົງຕຳແໜ່ງສູງສຸດ 2 ຕຳແໜ່ງຄື:
 ປະມຸກລັດ (Head of State): ອາດຈະເປັນ ພະມະຫາກະສັດ (ເຊັ່ນ: ອັງກິດ, ຍີ່ປຸ່ນ, ໄທ) ຫຼື ປະທານປະເທດ ທີ່ບໍ່ມີອຳນາດບໍລິຫານເຕັມຕົວ (ເຊັ່ນ: ເຢຍລະມັນ, ອິນເດຍ). ປະມຸກລັດມັກຈະມີບົດບາດທາງພິທີການ ແລະ ເປັນສູນລວມຈິດໃຈ.
 ຫົວໜ້າລັດຖະບານ (Head of Government): ປົກກະຕິແມ່ນ ນາຍົກລັດຖະມົນຕີ (Prime Minister) ເຊິ່ງເປັນຜູ້ມີອຳນາດບໍລິຫານຕົວຈິງ, ເປັນຜູ້ຈັດຕັ້ງລັດຖະບານ ແລະ ບໍລິຫານປະເທດ.

 2. ຄວາມຮັບຜິດຊອບຕໍ່ສະພາ 
ລັດຖະບານຕ້ອງລາຍງານການເຮັດວຽກ ແລະ ຕອບຄຳຖາມຕໍ່ສະພາ. ສະພາມີອຳນາດຄວບຄຸມລັດຖະບານຜ່ານກົນໄກຕ່າງໆ ເຊັ່ນ:
 ການຕັ້ງກະທູ້ຖາມ.
 ການອະພິປາຍ.
 ການລົງມະຕິບໍ່ໄວ້ວາງໃຈ (Vote of No Confidence): ຖ້າສະພາລົງມະຕິບໍ່ໄວ້ວາງໃຈ, ລັດຖະບານຕ້ອງລາອອກ ຫຼື ຍຸບສະພາເພື່ອເລືອກຕັ້ງໃໝ່.

 3. ທີ່ມາຂອງຝ່າຍບໍລິຫານ 
ສະມາຊິກລັດຖະບານ (ລັດຖະມົນຕີ) ມັກຈະຖືກຄັດເລືອກມາຈາກສະມາຊິກສະພາ ຫຼື ໄດ້ຮັບການຮັບຮອງຈາກສະພາ ເຮັດໃຫ້ທັງສອງຝ່າຍມີຄວາມກ່ຽວພັນກັນຢ່າງໃກ້ຊິດ (Fusion of Powers).

 ຂໍ້ດີ ແລະ ຂໍ້ເສຍ 
 ຂໍ້ດີ: ການອອກກົດໝາຍ ແລະ ນະໂຍບາຍເຮັດໄດ້ໄວ ເພາະຝ່າຍບໍລິຫານມີສຽງສ່ວນຫຼາຍໃນສະພາ, ຫຼຸດຜ່ອນຄວາມຂັດແຍ່ງລະຫວ່າງສອງອຳນາດ.
 ຂໍ້ເສຍ: ອາດເກີດຄວາມບໍ່ໝັ້ນຄົງຖ້າເປັນລັດຖະບານປະສົມຫຼາຍພັກ, ແລະ ຂາດການກວດກາຖ່ວງດຶງອຳນາດທີ່ເຂັ້ມຂຸ້ນເທົ່າກັບລະບົບປະທານາທິບໍດີ.

 ລະບົບສະພາ ໃນ ສປປ ລາວ 
ສາທາລະນະລັດ ປະຊາທິປະໄຕ ປະຊາຊົນລາວ ໃຊ້ຮູບແບບການປົກຄອງແບບ ປະຊາທິປະໄຕປະຊາຊົນ ທີ່ມີໂຄງສ້າງຄ້າຍຄືກັບລະບົບລັດຖະສະພາ (Parliamentary-like system) ແຕ່ມີລັກສະນະສະເພາະຕົວຄື "ພັກນຳພາ, ລັດຄຸ້ມຄອງ, ປະຊາຊົນເປັນເຈົ້າ":

 ອົງການສູງສຸດ: ສະພາແຫ່ງຊາດ ຖືເປັນ "ອົງການຕົວແທນແຫ່ງສິດ ແລະ ຜົນປະໂຫຍດຂອງປະຊາຊົນ" ແລະ ເປັນ "ອົງການອຳນາດລັດສູງສຸດ".
 ການເລືອກຕັ້ງຜູ້ນຳ: ສະພາແຫ່ງຊາດ ເປັນຜູ້ເລືອກຕັ້ງ ປະທານປະເທດ (ປະມຸກລັດ) ແລະ ຮັບຮອງການແຕ່ງຕັ້ງ ນາຍົກລັດຖະມົນຕີ (ຫົວໜ້າລັດຖະບານ) ຕາມການສະເໜີຂອງປະທານປະເທດ.
 ການກວດກາ: ລັດຖະບານມີພັນທະຕ້ອງລາຍງານວຽກງານຕໍ່ສະພາແຫ່ງຊາດ ໃນກອງປະຊຸມສະໄໝສາມັນ. ສະມາຊິກສະພາແຫ່ງຊາດ (ສສຊ) ມີສິດຊັກຖາມ ແລະ ປະກອບຄຳເຫັນຕໍ່ການປະຕິບັດໜ້າທີ່ຂອງລັດຖະບານ.

 ອ້າງອີງ 

ໝວດ:ລະບົບການປົກຄອງ
ໝວດ:ລັດຖະສະພາ
ໝວດ:ລັດຖະສາດ