ປະຊາທິປະໄຕ

ປະຊາທິປະໄຕ (; ມາຈາກພາສາເກຣັກ dēmokratía ແປວ່າ "ການປົກຄອງໂດຍປະຊາຊົນ") ແມ່ນລະບອບການປົກຄອງທີ່ອຳນາດອະທິປະໄຕເປັນຂອງປວງຊົນ. ໃນລະບອບນີ້, ປະຊາຊົນມີສິດໃນການຕັດສິນໃຈເລື່ອງສຳຄັນຂອງຊາດ ບໍ່ວ່າຈະເປັນໂດຍທາງກົງ ຫຼື ຜ່ານຜູ້ຕາງໜ້າທີ່ມາຈາກການເລືອກຕັ້ງ.

 ຫຼັກການພື້ນຖານ 
ປະຊາທິປະໄຕມີຫຼັກການສຳຄັນ 3 ປະການຄື:
 ອຳນາດເປັນຂອງປະຊາຊົນ: ລັດຖະບານຕ້ອງມາຈາກຄວາມເຫັນດີເຫັນພ້ອມຂອງປະຊາຊົນ ແລະ ຮັບໃຊ້ປະຊາຊົນ.
 ຄວາມສະເໝີພາບ: ພົນລະເມືອງທຸກຄົນມີສິດເທົ່າທຽມກັນຕໍ່ໜ້າກົດໝາຍ ໂດຍບໍ່ຈຳແນກເຊື້ອຊາດ, ສາສະໜາ ຫຼື ຖານະ.
 ສິດທິເສລີພາບ: ການຮັບປະກັນສິດທິຂັ້ນພື້ນຖານ ເຊັ່ນ: ເສລີພາບໃນການປາກເວົ້າ, ການໂຮມຊຸມນຸມ ແລະ ການນັບຖືສາສະໜາ.

 ຮູບແບບຂອງປະຊາທິປະໄຕ 
ໃນໂລກປັດຈຸບັນ ມີຮູບແບບປະຊາທິປະໄຕທີ່ແຕກຕ່າງກັນໄປຕາມບໍລິບົດຂອງແຕ່ລະປະເທດ:
 ປະຊາທິປະໄຕເສລີນິຍົມ (Liberal Democracy): ເນັ້ນການແຂ່ງຂັນຂອງຫຼາຍພັກການເມືອງ ແລະ ເສລີພາບສ່ວນບຸກຄົນ.
 ປະຊາທິປະໄຕປະຊາຊົນ (People's Democracy): ແມ່ນຮູບແບບທີ່ໃຊ້ໃນ ສາທາລະນະລັດ ປະຊາທິປະໄຕ ປະຊາຊົນລາວ. ຮູບແບບນີ້ຢຶດຖືຫຼັກການ "ລວມສູນປະຊາທິປະໄຕ" (Democratic Centralism) ຄື: ບຸກຄົນຕ້ອງປະຕິບັດຕາມການຈັດຕັ້ງ, ສຽງສ່ວນໜ້ອຍຕ້ອງຍອມຮັບສຽງສ່ວນຫຼາຍ ແລະ ທຸກການຈັດຕັ້ງຕ້ອງເຄື່ອນໄຫວພາຍໃຕ້ລັດຖະທຳມະນູນ ແລະ ກົດໝາຍ ໂດຍມີພັກນຳພາ.

 ໃນ ສປປ ລາວ 
ລັດຖະທຳມະນູນແຫ່ງ ສປປ ລາວ ມາດຕາ 2 ລະບຸວ່າ: "ລັດ ແຫ່ງ ສປປ ລາວ ແມ່ນລັດປະຊາທິປະໄຕປະຊາຊົນ. ອຳນາດທັງໝົດ ເປັນຂອງປະຊາຊົນ, ໂດຍປະຊາຊົນ ແລະ ເພື່ອຜົນປະໂຫຍດຂອງປະຊາຊົນບັນດາເຜົ່າ". ປະຊາຊົນໃຊ້ອຳນາດຜ່ານທາງ ສະພາແຫ່ງຊາດ ແລະ ສະພາປະຊາຊົນຂັ້ນແຂວງ.

 ອ້າງອີງ 

ໝວດ:ລະບອບການປົກຄອງ
ໝວດ:ການເມືອງ
ໝວດ:ລັດຖະທຳມະນູນ