ລັກທິອຳນາດນິຍົມ

ລັກທິອຳນາດນິຍົມ (ອັງກິດ: Authoritarianism) ແມ່ນ ​ລະ​ບົບ​ການ​ເມືອງ ​ທີ່​ມີ​ລັກ​ສະ​ນະ​ໂດຍ​ການ​ປະ​ຕິ​ເສດ​ຂອງ ​ຫຼາຍ​ດ້ານ​ການ​ເມືອງ​, ການ​ນໍາ​ໃຊ້​ອໍາ​ນາດ​ສູນ​ກາງ​ທີ່​ເຂັ້ມ​ແຂງ​ເພື່ອ​ປົກ​ປັກ​ຮັກ​ສາ ​ສະ​ຖາ​ນະ ​ການ​ທາງ​ການ​ເມືອງ​, ແລະ​ການ​ຫຼຸດ​ຜ່ອນ ​ການ​ປະ​ຊາ​ທິ​ປະ​ໄຕ, ການແຍກໃຊ້ອຳນາດ ​ເສລີ​ພາບ​ພົນ​ລະ​ເມືອງ​, ແລະ ​ກົດ​ຫມາຍ.  ລະບອບ ​ອຳນາດ​ອາດ​ຈະ​ເປັນ​ລະ ອັດຕາທິປະໄຕ ​ຫຼື ​ຄະນາທິປະໄຕ ​ແລະ​ອາດ​ຈະ​ອີງ​ຕາມ​ການ​ປົກຄອງ​ຂອງ ​ພັກ ​ຫຼື ​ທະຫານ. ລັດ​ທີ່​ມີ​ເຂດ​ຊາຍ​ແດນ​ທີ່​ມົວ​ໄປ​ລະ​ຫວ່າງ​ປະ​ຊາ​ທິ​ປະ​ໄຕ​ແລະ​ລັກທິອຳນາດນິຍົມບາງ​ຄັ້ງ​ໄດ້​ຖືກ​ລັກ​ສະ​ນະ​ເປັນ "ປະ​ຊາ​ທິ​ປະ​ໄຕ​ປະ​ສົມ​"​, "ລະ​ບອບ​ປະ​ສົມ​" ຫຼື "ອຳນາດນິຍົມແບບແຂ່ງຂັນ​"​.

ນັກວິທະຍາສາດທາງດ້ານການເມືອງ Juan Linz, ໃນວຽກງານທີ່ມີອິດທິພົນ Richard Shorten, Modernism and Totalitarianism: Rethinking the Intellectual Sources of Nazism and Stalinism, 1945 to the Present  (Palgrave Macmillan, 2012), p. 256 (note 67): "For a long time the authoritative definition of authoritarianism was that of Juan J. Linz." 1964, ລະບອບການປົກຄອງ: ສະເປນ, ໄດ້ກໍານົດລັກທິອຳນາດນິຍົມທີ່ມີຄຸນສົມບັດສີ່ຢ່າງ:

 ລັດທິ​ຫຼາຍ​ຝ່າຍ​ທາງ​ການ​ເມືອງ ​ທີ່​ຈຳກັດ, ​ແມ່ນ​ບັນລຸ​ໄດ້​ດ້ວຍ​ຂໍ້​ຈຳກັດ​ກ່ຽວ​ກັບ​ສະ ອົງກອນນິຕິບັນຍັດ, ພັຄກາຣເມືອງ ​ແລະ ກຸ່ມ​ຜົນ​ປະ​ໂຫຍ​ດ.
 ຄວາມຊອບທໍາທາງດ້ານການເມືອງ ໂດຍອີງໃສ່ການອຸທອນກັບຄວາມຮູ້ສຶກແລະການກໍານົດລະບອບການເປັນຄວາມຊົ່ວຮ້າຍທີ່ຈໍາເປັນເພື່ອຕໍ່ສູ້ກັບ "ບັນຫາສັງຄົມທີ່ຮັບຮູ້ໄດ້ງ່າຍ, ເຊັ່ນ ການພັດທະນາຕໍ່າກວ່າ ຫຼື ການ​ກະ​ບົດ."
 ການ​ເຄື່ອນ​ໄຫວ​ທາງ​ການ​ເມືອງ ​ໜ້ອຍ​ທີ່​ສຸດ, ​ແລະ​ສະກັດ​ກັ້ນ​ບັນດາ​ການ​ເຄື່ອນ​ໄຫວ​ຕ້ານ​ລັດ​ຖະ​ບານ.
 ອຳນາດບໍລິຫານທີ່ບໍ່ໄດ້ກຳນົດໄວ້, ມັກຈະບໍ່ຈະແຈ້ງ ແລະປ່ຽນແປງ, ໃຊ້ເພື່ອຂະຫຍາຍອຳນາດຂອງຜູ້ບໍລິຫານ.

 ເອກະສານອ້າງອີງ