ຊູນາມິ

ຊູນາມິ (tsunami) ແມ່ນ​ຄື້ນ​ຟອງ​ໃນ​ຕົວ​ນ້ຳ​ທີ່​ເກີດ​ຈາກ​ການ​ເຄື່ອນ​ຍ້າຍ​ຂອງ​ນ້ຳ​ປະ​ລິ​ມານ​ຂະ​ຫນາດ​ໃຫຍ່, ໂດຍ​ທົ່ວ​ໄປ​ໃນ​ມະ​ຫາ​ສະ​ຫມຸດ​ຫຼື ​ທະ​ເລ​ສາ​ບ​ຂະ​ຫນາດ​ໃຫຍ່ . ແຜ່ນດິນໄຫວ, ການລະເບີດຂອງພູເຂົາໄຟ ແລະ ການລະເບີດໃຕ້ນ້ໍາ (ລວມທັງການລະເບີດ, ດິນເຈື່ອນ, calvings glacier, ຜົນກະທົບຂອງ meteorite ແລະສິ່ງລົບກວນອື່ນໆ) ຂ້າງເທິງຫຼືລຸ່ມນ້ໍາມີທ່າແຮງທີ່ຈະສ້າງຄື້ນຟອງຊູນາມິ. ບໍ່ເຫມືອນກັບ ຄື້ນຟອງມະຫາສະຫມຸດປົກກະຕິ, ທີ່ເກີດຈາກລົມ, ຫຼື tides, ທີ່ເກີດຈາກ ການດຶງແຮງໂນ້ມຖ່ວງ ຂອງ ດວງຈັນ ແລະ ແສງຕາເວັນ, ຊູນາມິແມ່ນເກີດມາຈາກການຍົກຍ້າຍຂອງນ້ໍາຈາກເຫດການຂະຫນາດໃຫຍ່.

ຄື້ນສຶນາມິບໍ່ຄືກັບກະແສນ້ຳໃຕ້ທະເລທຳມະດາ ຫຼື ຄື້ນທະເລ ເພາະວ່າ ຄວາມຍາວຂອງຄື້ນ ແມ່ນຍາວກວ່າ. ແທນ​ທີ່​ຈະ​ປະ​ກົດ​ວ່າ​ເປັນ ​ຄື້ນ​ຟອງ​ທະ​ເລ, ຊູ​ນາ​ມິ​ໃນ​ເບື້ອງ​ຕົ້ນ​ອາດ​ຈະ​ແທນ​ທີ່​ຈະ​ຄ້າຍ​ຄື ​ນ​້​ໍ​າ ​ທີ່​ເພີ່ມ​ຂຶ້ນ​ຢ່າງ​ວ່ອງ​ໄວ​. ສໍາລັບເຫດຜົນນີ້, ມັນມັກຈະຖືກເອີ້ນວ່າເປັນ ຄື້ນ tidal,  ເຖິງແມ່ນວ່າການນໍາໃຊ້ນີ້ບໍ່ໄດ້ຮັບການສະຫນັບສະຫນູນຈາກຊຸມຊົນວິທະຍາສາດເນື່ອງຈາກວ່າມັນອາດຈະເຮັດໃຫ້ຄວາມປະທັບໃຈທີ່ບໍ່ຖືກຕ້ອງຂອງຄວາມສໍາພັນທາງສາເຫດລະຫວ່າງ tides ແລະ tsunami. ຄື້ນ​ຊູ​ນາ​ມິ​ໂດຍ​ທົ່ວ​ໄປ​ແລ້ວ​ປະ​ກອບ​ດ້ວຍ​ຄື້ນ​ຟອງ​, ມີ ​ໄລ​ຍະ​ເວ ​ລາ​ຈາກ​ນາ​ທີ​ເຖິງ​ຊົ່ວ​ໂມງ​, ເຂົ້າ​ມາ​ໃນ​ອັນ​ທີ່​ເອີ້ນ​ວ່າ " ລົດໄຟ​ຄື້ນ ​"​. ຄວາມສູງຂອງຄື້ນສິບແມັດສາມາດສ້າງໄດ້ໂດຍເຫດການຂະຫນາດໃຫຍ່. ເຖິງແມ່ນວ່າຜົນກະທົບຂອງຄື້ນສຶນາມິແມ່ນຈໍາກັດຢູ່ຕາມເຂດແຄມທະເລ, ແຕ່ພະລັງງານທໍາລາຍຂອງພວກມັນສາມາດມີຂະຫນາດໃຫຍ່, ແລະພວກມັນສາມາດສົ່ງຜົນກະທົບຕໍ່ອ່າງມະຫາສະຫມຸດທັງຫມົດ. ຄື້ນສຶນາມິ ມະຫາສະໝຸດອິນເດຍ ປີ 2004 ເປັນໄພພິບັດທາງທຳມະຊາດທີ່ຕາຍຕົວທີ່ສຸດໃນປະຫວັດສາດຂອງມະນຸດ ໂດຍມີຜູ້ເສຍຊີວິດຢ່າງໜ້ອຍ 230,000 ຄົນ ຫຼືຫາຍສາບສູນຢູ່ໃນ 14 ປະເທດທີ່ມີຊາຍແດນຕິດກັບ ມະຫາສະໝຸດອິນເດຍ.

 ເອກະສານອ້າງອີງ