ແຄນ

ແຄນ ແມ່ນເຄື່ອງດົນຕີອະມະຕະຂອງຊາວລາວ ເຊິ່ງເປັນສິ່ງທີ່ຕິດພັນຢ່າງສະໜິດແໜ້ນກັບຊີວິດຂອງຄົນລາວ. ແຄນສາມາດກ່ອມອາລົມຄົນໃຫ້ມ່ວນ ແລະ ໃຫ້ຄວາມມ່ວນຊື່ນສຸກສັນໃນຍາມມີໄຊຊະນະ ແລະ ປະສົບຜົນສຳເລັດອັນຈົບງາມ. ແຄນຍັງກ່ອມຈິດໃຈໃຫ້ຄົນຄຶດຮອດບ້ານເກົ່າເມືອງຫລັງ ແລະ ເຮັດໃຫ້ຄິດຮອດບ້ານເກົ່າທີ່ເຄີຍພັກອາໄສ, ເຮັດໃຫ້ຄຶດຮອດອະດີດຜູ້ເຖົ້າຜູ້ແກ່ເມື່ອໄດ້ຟັງສຽງແຄນລາວຕ່າງໆ ເຊັ່ນ: ລຳສັ້ນ, ລຳລ່ອງ ແລະ ອື່ນໆ. 

ທີ 7 ທັນວາ 2017, ອົງການອຸຍແນສໂກ (UNESCO) ໄດ້ປະກາດ “ແຄນລາວ” ຂຶ້ນເປັນມໍລະດົກພູມປັນຍາທາງວັດທະນະທຳ ທີ່ຈັບຕ້ອງບໍ່ໄດ້ ແລະຖືກຮັບຮອງຢ່າງເປັນທາງການ.

 ປະຫວັດ 
ຕາມຫລັກວິທະຍາສາດນັ້ນ ຍັງບໍ່ມີໃຜພົບຫາ ຫຼື ຢືນຢັນໄດ້ວ່າ ໃຜເປັນຜູ້ຄິດຄົ້ນ ຫຼື ສ້າງແຄນຂື້ນມາ. ແຕ່ເປັນທີ່ແນ່ນອນວ່າ ແຄນລາວ ອາດຈະແມ່ນຄົນລາວເປັນຜູ້ສ້າງ ເນື່ອງຈາກສຽງຂອງມັນກົມກືນກັບສຽງຂັບລຳ ແລະ ສໍານຽງພາສາລາວຢ່າງຊັດເຈນ. ຖ້າເອົາແຄນໄປເປົ່າກັບພາສາອື່ນ ກໍ່ອາດຈະໃຫ້ສຽງອອກມາໄດ້, ແຕ່ສຽງຈະຂາດໆເຂີນໆ ບໍ່ມ່ວນເທົ່າເມື່ອເປົ່າກັບສຽງຂັບລຳພາສາລາວ. 

ຕາມຂໍ້ມູນທີ່ມີການຢືນຢັນ, ມີການກ່າວໄວ້ວ່າ ແຄນລາວ ມີຕົ້ນກໍາເນີດຢູ່ໃນກຸ່ມຄົນລາວ (ໄຕລາວ) ທີ່ອາໄສຢູ່ລຸ່ມແມ່ນ້ໍາຂອງ ແລະ ໄດ້ແຜ່ຂະຫຍາຍໄປສູ່ພື້ນທີ່ໃກ້ຄຽງ, ສະເພາະໃນກຸ່ມຊົນເຜົ່າລາວ-ໄຕ. ມີຫລັກຖານເປັນຮູບແບບຄົນເປົ່າແຄນໃນແຖບບູຮານ, ເຊິ່ງສາມາດສັນນິຖານໄດ້ວ່າ ແຄນລາວ ອາດຈະມີມາແລ້ວປະມານ 2,500 ປີ.

 ຮູບແບບຂອງແຄນ 
ແຄນລາວ ປະກອບມີຫລາຍຮູບແບບດັ່ງນີ້

 1. ແຄນລາວລຸ່ມ ມີ 4 ຊະນິດຄື
 ແຄນ 5 ຄູ່
 ແຄນ 6 ຄູ່
 ແຄນ 7 ຄູ່
 ແຄນ 8 ຄູ່
 ແຄນລາວໃນສະໄຫມກ່ອນ ແມ່ນມັກໃຊ້ເປົ່າຂັບລໍາຕ່າງ ສວ່ນຫລາຍແມ່ນແຄນ 5 ຄູ່ , 6 ຄູ່ ແລະ 7 ຄູ່ ເທົ່ານັ້ນ ແຕ່ຕໍ່ມາອີງໃສ່ສະພາບຄວາມຕັ້ງການຂອງຍຸກສະໄຫມໃຫມ່ ນັກປະດິດແຄນຈື່ງໄດ້ເພິ່ມສຽງແຄນເຂົ້າເປັນ 8 ຄູ່ ເພື່ອສາມາດຫລິ້ນກັບເຄື່ອງດົນຕີອື່ນໆໄດ້.

 ແຄນລາວເທິງ ມີ 2 ຊະນິດຄື
 ເຂດພາກເຫນືອ, ກາງ ແລະ ໃຕ້ ນິຍົມໃຊ້ແຄນ 5 ຄູ່ ແລະ 6 ຄູ່ ກັບລາວລຸ່ມ ໃຊ້ໃນການເປົ່າປະກອບສຽງຂັບລໍາ. ເຜົ່າລາວເທິງເຂດ ສາລະວັນ, ເຊກອງ, ອັດຕະປື ເຂົາເຈົ້າປະດິດແຄນນ້ໍາເຕົ້າຂື້ນເປັນເອກະລັກສະເພາະ ຂອງຕົນເຊິ່ງໃຊ້ເປົ່າສະແດງປະກອບກັບເຄື່ອງດົນຕີພື້ນເມືອງຊະນິດຕ່າງໆຫາກບໍ່ແມ່ນໃຊ້ເປົ່າໃນການຂັບລໍາ.

 ແຄນເຜົ່າມົ້ງ
 ສວ່ນຫລາຍແມ່ນໃຊ້ເປົ່າສະແດງລວດລາຍ , ຄວາມສາມາດ ແລະ ພະລະກໍາລັງ ຄວາມກ້າຫານຂອງຜູ້ເປົ່າ ເຊິ່ງບໍ່ໄດ້ປະກອບໃຫ້ກັບການຂັບລໍາພື້ນເມືອງແຕ່ຢ່າງໃດ.

 ອ້າງອິງ 
ໝວດ:ເຄື່ອງດົນຕີ
ໝວດ:ໝໍລຳ