ບັນຊີລາວ

I. ບົດສະເໜີ ( Introduction )

1.1. ຄວາມເປັນມາຂອງການບັນຊີ ໂດຍສັງເຂບ
           ປະຫວັດຂອງການບັນຊີແລະວິວັດທະນາການທາງດ້ານເຕັກນິກແລະວັດຖຸປະສົງຂອງການບັນຊີໄດ້ຕິດພັນກັບການເຕີບໃຫຍ່ຂະຫຽາຍຕົວຂອງການຄ້າແລະການຜະລິດແລະຕິດພັນກັບຄວາມຕ້ອງການທີ່ປະກົດຕົວອອກຕາມລຳດັບເວລາ.ເລີ່ມແຕ່ຜູ້ຄົນໄດ້ແລກປ່ຽນວັດຖຸນຳກັນ,ໄດ້ມີຄວາມພະຍາຍາມຮັກສາຮ່ອງຮອຍຂອງການເຄື່ອນໄຫວດັ່ງກ່າວກໍຄືຮ່ອງຮອຍຂອງຜົນໄດ້ຮັບທີ່ຕາມມາ.ນັກວັດຖຸໂບຮານໄດ້ຄົ້ນພົບໃນຍຸກສະໄໝແຫ່ງຄວາມຈະເລີນຂອງແອງກາ,ເອຢິບແລະໂຣແມງກ່ຽວກັບ ຮູບການບັນທຶກບັນຊີ ດ້ວຍວິທີເຮັດໄປນຳ ທົດລອງໄປ ນຳ, ການບັນຊີດຽວ ( ບັນຊີຄີກ ) ໄດ້ກຳເນີດຂຶ້ນ ດ້ວຍການບັນທຶກພຽງແຕ່ລາຍການ ການໃຊ້ຈ່າຍແລະລາຍໄດ້ພ້ອມທັງສະແດງໃຫ້ເຫັນຍອດເຫຼືອເປັນເງິນ.ດັ່ງນັ້ນ,ການນຳໃຊ້ເງິນຕາຈຶ່ງມີຄວາມສຳຄັນຢ່າງຈະແຈ້ງສຳລັບການຂະຫຽາຍຕົວຂອງການບັນຊີ,ພາຍຫຼັງສະໄໝກາງ,ຄວາມສຳນຶກ
ກ່ຽວກັບທຶນການຜະລິດໄດ້ປະກົດຕົວຂຶ້ນເຊິ່ງໄດ້ເຮັດໃຫ້ການຄ້າຕ້ອງໄດ້ຊ່ວຍໃຫ້ສ້າງທຶນເພີ່ມຕື່ມທີ່ສາມາດນຳໃຊ້ຄືນໃໝ່ໄດ້ແລະການພັດທະນາສິນເຊື່ອເຮັດໃຫ້ເປັນພື້ນຖານອັນຈຳເປັນໃນການສ້າງລະບົບບັນຊີ,ຄວາມຈຳເປັນໃນການຖື ບັນຊີບຸກຄົນ( ໜີ້ຕ້ອງຮັບ ແລະ ໜີ້ຕ້ອງສົ່ງ ທີ່ພົວພັນ ) ໄດ້ປະກົດຕົວຂຶ້ນດຫາ່້ເ້ສກ້ກເ້ກ່
              ກ່ອນໝູ່.ຈາກນັ້ນ, ໄດ້ມີການຄົ້ນຄິດ ເພື່ອຖືບັນຊີ ສຳລັບຊັບສົມບັດລວມທັງໝົດ ທີ່ຢູ່ໃນກຳມະສິດ ແລະ ອັນ ສຸດທ້າຍ ເພື່ອຖືບັນຊີ ທີ່ສະແດງໃຫ້ເຫັນ ຜົນສ່ວນໄດ້ ແລະ ການຂາດທຶນເປັນເງິນ. ບັນຊີທັງໝົດດັ່ງກ່າວນີ້ ພາໃຫ້ກ້າວໄປເຖິງການສ້າງລະບົບ ທີ່ເອີ້ນວ່າ : " ການບັນຊີຄູ່ "
           ນັກປະຫວັດສາດຖືວ່າການບັນຊີຄູ່ໄດ້ປະກົດຕົວຂຶ້ນໃນປີ ຄສ 1340 ທີ່ເມືອງແຊນ ( Genes )ປະເທດອີຕາລີ.ການຄົ້້ນພົບໂຮງພິມໄດ້ຊ່ວຍໃຫ້ການຜັນຂະຫຽາຍວິທີການດັ່ງກ່າວໄດ້ຢ່າງແຜ່ຫຼາຍ, ໂດຍສະເພາະສົນທິສັນຍາຂອງ ລູຍກາ ປາຊີໂອລີ ( Luca Pacioli ) ນັກຄະນິດສາດລືນາມ ເຊີ່ງໄດ້ຈັດພິມປື້ມເຫຼັ້ມ ທຳອິດໃນປີ ຄສ 1494 ຫຼື ພສ 2037  ( 511 ປີກ່ອນ ) ພາຍໃຕ້ຫົວຂໍ້ " ລວມຍອດເລກຄະນິດ, ເລຂາຄະນິດ, ຄວາມສົມສ່ວນ ແລະ ລັກສະນະສົມສ່ວນ "  ທີ່ໄດ້ສະເໜີຫຼັກການພື້ນຖານ ຂອງການບັນຊີຄູ່ ຢູ່ໃນພາກ ກ່ຽວກັບ ລາຍການເຄື່ອນໄຫວ ແລະ ການຈົດກ່າຍ. ເວົ້າລວມແລ້ວ ທ່ານ ລູຍກາ ປາຊີໂອລີ ເປັນຜູ້ລິເລີ່ມ ແລະ ອະທິບາຍການບັນຊີຄູ່ ( ໜີ້ ແລະ ມີ ),
           ນັບແຕ່ນັ້້ນມາ, ການບັນຊີຄູ່ ໄດ້ມີການປັບປຸງ ແລະ ພັດທະນາມາເລື້້ອຍໆ ຈົນເຖິງທຸກວັນນີ້,
ການບັນຊີ  " ຄູ່ " ແມ່ນການບັນທຶກບັນຊີທີ່ພົວພັນແຕ່ 2 ບັນຊີຂຶ້ນໄປ ແລະ ດ້ວຍຈຳນວນເງິນເທົ່າກັນ ລະຫວ່າງເບື້ອງ ໜີ້ ແລະ ເບື້ອງ ມີ ຫຼື ພາສາອັງກີດເອີນວ່າ : Debit " Dr " and Credit " Cr ",
           ສຳລັບຢູ່ ສປປລາວ ກ່ອນປີ 1990 ລະບົບການບັນຊີວິສາຫະກິດ ທີ່ຈັດຕັ້ງປະຕິບັດ ແມ່ນລະບົບ" ບັນຊີເອກະພາບ " ເຊິ່ງເປັນລະບົບບັນຊີຄູ່ ແລະ ຖືກນຳໃຊ້ກັນໃນລັດວິສາຫະກິດ, ວິສາຫະກິດຂະໜາດໃຫຍ່,ອີງໃສ່ການຂະຫຽາຍຕົວຂອງເສດຖະກິດ - ສັງຄົມໂດຍສະເພາະການຫັນ
ເຂົ້າສູ້ເສດຖະກິດຕະຫຼາດ    (ເປີດປະຕູສູ່ພາຍນອກ)  ເຫັນວ່າລະບົບບັນຊີດັ່ງກ່າວຍັງບໍ່ທັນຕອບສະ
ໜອງໄດ້ຂໍ້ມູນຂ່າວສານຮັບໃຊ້ການບໍລິຫານແລະການຄຸ້ມຄອງຢ່າງຄົບຖ້ວນບວກກັບສະພາບແວດລ້ອມຂອງບັນດາປະເທດພາກພື້ນແລະໃນໂລກໄດ້ມີການປັບປຸງລະບົບບັນຊີຂອງຕົນຈຶ່ງໄດ້ມີການ
ຄົ້ນຄວ້າເອົາລະບົບບັນຊີໃໝ່ ( ຫຼື ເອີ້ນວ່າ : ບັນຊີວິສາຫະກິດໃໝ່ ໃນປະຈຸບັນ ), ການຄົ້ນຄວ້າ ເພື່ອນຳສະເໜີຂັ້ນເທິງ ( ສະພາລັດຖະມົນຕີ ) ໃນເວລານັ້ນ ປະກອບມີ  2 ລະບົບ ຄື :
 - ລະບົບບັນຊີຂອງບັນດາປະເທດທີ່ໃຊ້ ພາສາອັງກິດ ຈຳແນກບັນຊີຕາມຂອດວຽກງານ, ໜ່ວຍງານ, 
-ລະບົບບັນຊີຂອງບັນດາປະເທດທີ່ໃຊ້ພາສາຝຣັ່ງ:ຈຳແນກການບັນຊີຕາມລັກສະນະເນື້ອໃນ,ໝາຍເຖິງການຈັດປະເພດລາຍຈ່າຍຕາມເນື້ອໃນດ້ານກົດໝາຍທີ່ມາຈາກພາຍນອກເຊັ່ນ :ລາຍຈ່າຍໃຫ້ພະນັກ
ງານບົນພື້ນຖານສັນຍາຜູກພັນດ້ານແຮງງານ" ສັນຍາຮັບຈ້າງ ",ລາຍຈ່າຍໃນການຊື້,ລາຍຈ່າຍຄ່າບໍລິ
ການ ຈາກພາຍນອກລ້ວນແຕ່ອີງໃສ່ໃບເກັບເງິນທີ່ຜູ້ສະໜອງສົ່ງໃຫ້ເຊິ່ງສະແດງເຖິງການໂອນກຳມະສິດ ວັດຖຸ,ສິນຄ້າຫຼືການບໍລິການທີ່ໄດ້ຮັບ, ...   ຜ່ານການຄົ້ນຄ້ວາດັ່ງກ່າວບັນດາທ່ານໃນຄະນະສະພາລັດ
ຖະມົນຕີ(ໂດຍມີປະທານໄກສອນພົມວິຫານເປັນປະທານ)ໄດ້ເລືອກເອົາແບບລະບົບບັນຊີ ຂອງບັນດາປະເທດ ທີ່ນຳໃຊ້ພາສາຝຣັ່ງ ເນື່ອງຈາກ :
-    ຈຳແນກໃຫ້ເຫັນຢ່າງຈະແຈ້ງ ລັກສະນະເນື້ອໃນຂອງການເຄື່ອນໄຫວ,
- ເປັນລະບົບບັນຊີທີ່ມີຄວາມເຂັ້ມງວດ ( ກຳນົດເລກບັນຊີ ແລະ ເອກະສານລາຍງານ ) ເພື່ອໃຫ້ແຕ່ລະວິສາຫະກິດປະຕິບັດຢ່າງເປັນເອກະພາບ,ບໍ່ອະນຸยາດໃຫ້ວິສາຫະກິດກຳນົດເລກໝາຍ
ບັນຊີ ແລະ ເອກະສານລາຍງານການເງິນຕາມໃຈຊອບ,
- ລະບົບລາຍງານເໜັ້ນໜັກຮັບໃຊ້ເບື້ອງລັດ( ລັດຖະການສ່ວຍສາອາກອນ ). ສ່ວນລະບົບຂອງປະເທດ
ທີ່ນຳໃຊ້ພາສາອັງກິດ ເໜັ້ນໜັກຮັບໃຊ້ຜູ້ຖືຮຸ້ນ, ຂາຮຸ້ນຫຼາຍກວ່າ, ທັງ 2 ລະບົບ ກໍ່ແມ່ນຮັບ ໃຊ້ການຄຸ້ມຄອງການເງິນ ແລະ ການບໍລິຫານຂອງວິສາຫະກິດໄດ້ເປັນຢ່າງດີ,
-  ສ້າງຄວາມສະດວກໃຫ້ແກ່ເຈົ້າໜ້າທີ່ກວດກາ ເພາະວິສາຫະກິດໃດກໍ່ປະຕິບັດຄືກັນ,
-ອື່ນໆ.ເພື່ອສືບຕໍ່ຕອບສະໜອງໃຫ້ແກ່ການຂະຫຍາຍຕົວຂອງເສດຖະກິດ-ສັງຄົມແລະການພົວພັນ
ຮ່ວມມື ທາງ ດ້ານເສດຖະກິດກັບຕ່າງປະເທດໃຫ້ກ້ວາງຂວາງ, ກົມລະບອບບັນຊີ ກະຊວງການເງິນ ໄດ້ສືບຕໍ່ຄົ້ນຄວ້າແລະພິຈາລະນາກົດໝາຍບັນຊີສະບັບໃໝ່ເພື່ອໃຫ້ສອດຄ່ອງເໝາະສົມກັບເງື່ອນໄຂ
ການຂະຫຍາຍຕົວດັ່ງກ່າວ.

1.2. ການບັນຊີແມ່ນຫຍັງ ?
         ການບັນຊີແມ່ນເຄື່ອງມືທີ່ນຳໃຊ້ສຳລັບບັນທຶກ,ຈົດກ່າຍລາຍການເຄື່ອນໄຫວທາງດ້ານເສດຖະກິດທີ່ວັດແທກ,ຕີລາຄາ ເປັນເງິນ ແລະ ເປັນເຄື່ອງມືຊ່ວຍໃນການ ຕິດຕາມ, ກວດກາ, ຄຸ້ມຄອງ ຊັບສົມບັດລວມ ( ຊັບສິນ-ໜີ້ສິນ ) ແລະ ປະເມີນຜົນໄດ້ຮັບ ( ກຳໄລ-ຂາດທຶນ ). ນອກນັ້ນ ຍັງສາມາດຊ່ວຍໃຫ້ ຄາດຄະເນ ຕົວເລກກ່ຽວກັບ ສິ່ງທີ່ເກີດຂຶ້ນພາຍໃນຂ້າງໜ້າ ( ບັນຊີວິໄຈ ຫຼື ບັນຊີຄຸ້ມຄອງ, ປະເທດ ທີ່ນຳໃຊ້ພາສາອັງກິດ ຈຳແນກສອງຄຳສັບດັ່ງກ່າວນີ້ ດ້ວຍ :  " Financial accounting " ແລະ " Management accounting "
ການບັນຊີ ແມ່ນເຕັກນິກອັນຫນຶ່ງ ທີ່ວາດພາບໃຫ້ເຫັນ ຜ່ານບັນດາຕາຕະລາງ ທີ່ມີຕົວເລກເປັນມູນຄ່າ  ກ່ຽວກັບສະພາບ ແລະ ການເຄື່ອນໄຫວ ຂອງຫົວຫນ່ວຍທຸລະກິດເອກກະລາດ. ຈະລົງເລິກຄົ້ນຄວ້າກ່ຽວກັບບັນຊີໃຫ້ໄດ້ຮັບຜົນ ກໍມີແຕ່ວ່າ ຕ້ອງໄດ້ຄົ້ນຄວ້າບັນດາລັກສະນະເດັ່ນ ແລະ ພາລະບົດບາດຂອງ" ວິສາຫະກິດ " ກ່ອນ.     
ການບັນຊີ ແມ່ນການບັນທຶກຈົດກ່າຍເນື້ອໃນຕ່າງໆຂອງການເຄື່ອນໄຫວ ກ່ຽວກັບການເງິນ  ຫລື ສິ່ງຂອງທີ່ກຳນົດມູນຄ່າເປັນເງິນໄວ້ເປັນຫລັກຖານ ໂດຍຈັດແຍກໄວ້ເປັນປະເພດຕ່າງ ໆຕາມລຳດັບ ເພື່ອໃຫ້ສະແດງຜົນງານອັນເປັນປະໂຫຍດແກ່ການເຮັດວຽກງານ ຕະຫລອດຈົນວິໃຈຜົນຂອງການດຳເນີນງານໄດ້ນັ້ນ.   
ການບັນຊີແມ່ນການສະໜອງຂໍ້ມູນຂ່າວສານໝາຍຄວາມວ່າສ່ອງແສງໃຫ້ເຫັນພາບພົດອັນຖືກຕ້ອງທີ່ສຸດກັບຕົວຈິງກ່ຽວກັບສະພາບແລະບັນດາລາຍການເຄື່ອນໄຫວຕ່າງໆຂອງວິສາຫະກິດ.
ການບັນຊີປຽບເໝືອນກ້ອງຖ່າຍຮູບທີ່ຖ່າຍເອົາໝົດທຸກການເຄື່ອນໄຫວຂອງວິສາຫະກິດ.

1.3 ພາລະບົດບາດການບັນຊີ
       ການບັນຊີມີພາລະບົດບາດໃນການຈັດວາງການສະໝອງຂໍ້ມູນຂ່າວສານອັນຈຳເປັນສຳລັບພາຍໃນຫົວ
ໜ່ວຍທຸລະກິດແລະໃຫ້ແກ່ພາຍນອກເພື່ອຮັບປະກັນສິດຜົນປະໂຫຽດຂອງລັດ,  ຂອງຫົວໜ່ວຍທຸລະກິດແລະ ຂອງຊາວຜູ້ອອກແຮງງານ
ຂໍ້ມູນຂ່າວສານສະໜອງໃຫ້ແກ່ພາຍໃນ                 ການບັນຊີຕ້ອງເຍືອງໃຫ້ບັນດາຜູ້ນຳວິສາຫະກິດເຫັນແຈ້ງບໍ່ພຽງແຕ່ສະພາບໃນອະດີດຜ່ານມາເທົ່ານັ້ນ
ແຕ່ຍັງຕ້ອງສະແດງໃຫ້ເຫັນກ່ຽວກັບສະພາບໃນປະຈຸບັນອີກດ້ວຍແລະໂດຽສະເພາະແລ້ວໃຫ້ເຫັນແຈ້ງກ່ຽວກັບ
ສະພາບໃນອານາຄົດຂ້າງໜ້າການບັນຊີຕ້ອງໄດ້ສະໜອງບັນດາຂໍ້ມູນຊີ້ບອກທີ່ຈະຊ່ວຍໃຫ້ເປັນບ່ອນອີງໃຫ້ແກ່
ການວາງທິດທາງການເຄື່ອນໄຫວແລະການຂະຫຍາຍຕົວຂອງວິສາຫະກິດດັ່ງນັ້ນວິສາຫະກິດຕ້ອງໄດ້ຖືບັນຊີ
ເພື່ອແນໃສ່ຮັບໃຊ້ໃຫ້ບັນດານັກຄຸ້ມຄອງຄະນະນຳພາແລະໃຫ້ແກ່ຊາວຜູ້ອອກແຮງງານດຳເນີນທຸລະກິດມີປະ
ສິດທິຜົນດີຂຶ້ນ.
-      ຜູ້ອຳນວຍການ, ຜູ້ຈັດການ : ຕີລາຄາການປະຕິບັດງານໃນໄລຍະຜ່ານມາ, ຄວບຄຸ້ມ, ວາງແຜນ, ...
-      ຜູ້ຖືຮຸ້ນ, ຂາຮຸ້ນ : ຖານະການເງິນ, ຜົນຕອບແທນຈາກການລົງທຶນ ( ເງິນປັນຜົນ ), ...
- ພະນັກງານ-ກຳມະກອນ : ສຶກສາຖານະການເງິນ, ນະໂຍບາຍຕ່າງໆ ເພື່ອເບິ່ງຄວາມໝັ້ນຄົງ ແລະ ເງື່ອນໄຂການຮັບຜົນຕອບແທນ ແຮງງານ, ສະຫວັດດີການ, ...
ຂໍ້ມູນຂ່າວສານສະໜອງໃຫ້ແກ່ພາຍນອກ      
ບໍ່ພຽງແຕ່ອ່ານບັນດາເອກະສານສະໜອງຈາກການບັນຊີ ເຊີ່ງເອີ້ນວ່າ: " ເອກະສານລາຍງານສັງເຄາະ , ຂໍ້ມູນຂ່າວສານດັ່ງກ່າວຕ້ອງສະແດງໃຫ້ເຫັນສະພາບແລະການເຄື່ອນໄຫວເກີດຂຶ້ນຢ່າງຖືກຕ້ອງທີ່ສຸດ
ກັບຕົວຈິງເພື່ອເຮັດໃຫ້ພາກສ່ວນຫລືບັນດາບຸກຄົນພາຍນອກວິສາຫະກິດເຂົ້າໃຈໄດ້ດີເຊັ່ນ  ບັນດາບຸກຄົນພາຍ
ນອກວິສາຫະກິດ ຫຼື ບັນດາພາກສ່ວນທີ່ພົວພັນກັບວິສາຫະກິດກ່ຽວຂ້ອງເຊັ່ນ : ບັນດາລູກຄ້າ, ຜູ້ສະໜອງ, ລັດ, ພະນັກງານ, ບັນດາຂາຮຸ້ນ..... ຕ້ອງໄດ້ກຳແໜ້ນສະພາບການເງິນຂອງວິສາຫະກິດ ເພື່ອແນໃສ່ຈຸດປະສົງໃນການວິໄຈການອຳນວຍຄວບຄຸ້ມ :
- ລັດ : ລັດຖະການສ່ວຍສາອາກອນ ( ຂໍ້ມູນຄິດໄລ່ອາກອນປະເພດຕ່າງໆ ), ອົງການກວດກາ ຕ່າງໆຂອງລັດ
-    ທະນາຄານ : ການໃຫ້ກູ້ຢືມເງິນ, ...
-    ນັກລົງທຶນ : ການເຂົ້າຮ່ວມທຶນ,
-    ລູກຄ້າ : ຕໍ່ລອງການຕິດໜີ້ ( ສັ້ນ ຫຼື ຍາວ ), ຈະຕັດສິນໃຈຊຶ້ສິນຄ້າ/ຜະລິດຕະພັນ/ການບໍລິການ ຫຼື ບໍ່ ?
- ຜູ້ສະໜອງ : ຈະສະໜອງສິນຄ້າ/ຜະລິດຕະພັນ/ການບໍລິການໃຫ້ ຫຼື ບໍ່ ?, ຕໍ່ລອງການຕິດໜີ້, ອື່ນໆ, ...
- ຂໍ້ມູນຂ່າວສານ ດ້ານການບັນຊີ ສະແດງອອກຜ່ານເອກະສານລາຍງານສັງເຄາະ ( ເອກະສານລາຍ ງານການເງິນ ) ດັ່ງນີ້ :
  ປື້ມບັນຊີປະຈຳວັນ,
  ປື້ມບັນຊີໃຫຍ່ແຍກປະເພດ,
ໃບດຸ່ນດ່ຽງກ່ອນການກວດນັບ,ໃນດຸ່ນພາຍຫຼັງການກວດນັບແລະໃບດຸ່ນດ່ຽງພາຍຫຼັງສ້າງໃບລາຍງານ ຜົນໄດ້ຮັບ,
 ໃບລາຍງານຜົນໄດ້ຮັບ,
 ໃບສະຫຼຸບສັບຊົມບັດ ( ຊັບສິນ, ໜີ້ສິນ ),
 ເອກະສານຊ້ອນທ້າຍຕ່າງໆ ປະຈຳປີ.
 ແຜນວາດ
ພາກສ່ວນພາຍໃນ		ພາກສ່ວນພາຍນອກ
- ຄະນະບໍລິຫານງານ			- ເຈົ້າໜີ້ແລະລູກໜີ້
- ຄະນະອຳນວຍການ			- ລັດ

	- ພະນັກງານ
ເພື່ອຄຸ້ມຄອງວິສາຫະກິດ                        		- ຜູ້ຖືຮຸ້ນ
		- ທະນາຄານ

ຮັບປະກັນການເຕີບໃຫ່ຍ
ຂະຫຍາຍຕົວຂອງ ວ/ກ		ເພື່ອກຳນົດສະພາບການຂອງວິສາຫະກິດ

		ການກວດກາ  ແລະ  ຮຸ້ນທຶນນຳກັນ   

1.4. ແບບລະບົບບັນຊີຂອງ ສປປລາວ
           ແບບລະບົບບັນຊີຂອງ ສປປລາວ ມີ 3 ລະບົບຄື : ລະບົບປະຖົມພື້ນຖານ, ລະບົບທຳມະ ດາແລະລະບົບຂະຫຍາຍຕົວ ( ມາດຕາ 13,14,15 ຂອງດຳລັດນາຍົກລັດຖະມົນຕີ ), ການຈັດເຂົ້າ ສູ່ການຖືບັນຊີດັ່ງກ່າວແມ່ນຂຶ້ນກັບລະດັບຂອງ " ລາຍຮັບທຸລະກິດປະຈຳປີ "  ຊຶ່ງກຳນົດໄວ້ໃນ ມາດຕາ 41 ຂອງກົດໝາຍ ວ່າດ້ວຍສ່ວຍສາອາກອນ ຄື : 
	ລາຍຮັບທຸລະກິດປະຈຳປີ(ລາຍຮັບຈາກການຂາຍ,ການບໍລິການ,ລາຍຮັບຈາກິດຈະການສຳ
	ຮອງ ) ຕ່ຳກ່ວາ 200 ລ້ານກີບ/ປີ : ຖືບັນຊີລະບົບປະຖົມພື້ນຖານ ( ບັນຊີຄີກ ),
	ລາຍຮັບທຸລະກິດປະຈຳປີ(ລາຍຮັບຈາກການຂາຍ,ການບໍລິການລາຍຮັບຈາກກິດຈະການສຳ
ຮອງ)ແຕ່ 200 ລ້ານ ເຖິງ 2,400 ລ້ານກີບ : ຖືບັນຊີ ລະບົບທຳມະດາ ( ບັນຊີຄູ່ ),
	ລາຍຮັບທຸລະກິດປະຈຳປີ(ລາຍຮັບຈາກການຂາຍ,ການບໍລິການ,ລາຍຮັບຈາກກິດຈະການສຳ
ຮອງ) ສູງກວ່າ 2,400 ລ້ານກີບຂຶ້ນໄປ  : ຖືບັນຊີ ລະບົບຂະຫຍາຍຕົວ ( ບັນຊີຄູ່ ).

II. ລະບຽບການພື້ນຖານກ່ຽວກັບການບັນຊີ

2.1.  ຂໍ້ບັງຄັບໃນການຖືບັນຊີ
 ເນື່ອງຈາກການບັນຊີວິສາຫະກິດແມ່ນເຄື່ອງມືທີ່ຈຳເປັນ ຮັບໃຊ້ຫຼາຍພາກສ່ວນຈຶ່ງຈຳເປັນຕ້ອງ
ມີຂໍ້ບັງຄັບໃນການກຳນົດໃຫ້ຖືບັນຊີ ( ມາດຕາ 8 ຂອງກົດໝາຍບັນຊີ ) ຄື ມີ 10 ຂໍ້ບັງຄັບ :

	ຖືບັນຊີເປັນພາສາລາວ ແລະ ເປັນຫົວໜ່ວຍເງິນຕາແຫ່ງຊາດ ( ເງິນກີບ ),

	ນຳໃຊ້ເຕັກນິກການບັນຊີຄູ່ ເວັ້ນເສຍແຕ່ຫົວນ່ວຍທຸລະກິດຂະໜາດນ້ອຍ ຈະໄດ້ຮັບການຍົກເວັ້ນ,

	ອີງໃສ່ບັນດາເອກະສານຢັ້ງຢືນທີ່ມີ ວັນ, ເດືອນ, ປີ ເກັບມ້ຽນ ແລະ ຈັດວາງຕາມລຳດັບທີ່ໄດ້ກຳ ນົດໄວ້ ແລະ ມີເລກໝາຍການຈົດກ່າຍເຂົ້າໃນປື້ມບັນຊີ ເພື່ອນຳໃຊ້ເປັນຫຼັກຖານ,

	ຕ້ອງຈົດກ່າຍບັນດາລາຍການເຄື່ອນໄຫວ ຕາມລຳດັບການເກີດຂຶ້ນ ຂອງແຕ່ລະລາຍການ,

	ຖືປື້ມບັນຊີ ແລະ ປື້ມຕິດຕາມ ເພື່ອໃຫ້ສາມາດສ້າງບັນດາເອກະສານລາຍງານສັງເຄາະ ( ເອກະ ສານລາຍງານການເງິນ ) ຕາມເງື່ອນໄຂທີ່ໄດ້ລະບຸໄວ້ໃນມາດຕາ 5 ຂອງກົດໝາຍບັນຊີ,

	ໃຫ້ມີການຄວບຄຸມບັນຊີທີ່ໄວ້ໃຈໄດ້ ( ການຄວບຄຸ້ມພາຍໃນ ) ເພື່ອຕ້ານຂໍ້ຜິດພາດ, ການປອມ ແປງ, ລັກໂລບ ແລະ ເພື່ອປົກປ້ອງຊັບສົມບັດ,


ກວດກາຄວາມຈິງ ແລະ ມູນຄ່າຂອງບັນດາອົງປະກອບຊັບສິນ ແລະ ໜີ້ສິນ ຕາມການບັນທຶກບັນຊີ,


ການຈົດກ່າຍແຕ່ລະລາຍການເຂົ້າບັນຊີ ຕ້ອງໃຫ້ຮູ້ທີ່ມາ, ຂໍ້ຄວາມ, ເນື້ອໃນ, ລັກສະນະ ໂດຍມີ ເອກະສານຢັ້ງຢືນ,


ປືື້ມຕິດຕາມບັນຊີທີ່ໃຊ້ ເພື່ອຈົດກ່າຍລາຍການເຄື່ອນໄຫວໃນປີ ແລະ ການປັບປຸງເວລາອັດບັນຊີ ທ້າຍປີ ບໍ່ໃຫ້ມີການຂ້າມແຖວ, ຍະຫວ່າງ ແລະ ຂີດຂ້າ ຫຼື ຂຽນທັບແຕ່ຢ່າງໃດ,


ບັນດາເອກະສານບັນຊີ ແລະ ບັນດາໃບຢັ້ງຢືນຕ່າງໆ ຕ້ອງເກັບຮັກສາໄວ້ເປັນເວລາ 10 ປີ.

2.2. ບາງຂໍ້ຕົກລົງດ້ານບັນຊີ
- 

ການຕີລາຄາບັນດາອົງປະກອບຕ້ອງຈົດເຂົ້າບັນຊີ ຕາມມູນຄ່າຕົ້ນທຶນເດີມ.
-ສະພາບຕໍ່ເນື່ອງກັນຂອງກທຸລະກິດການນຳໃຊ້ວິທີການຕີລາຄາຢ່າງຄົງຕົວຍາວນານແລະການຈັດ
ຕັ້ງປະຕິບັດບັນດາຂໍ້ກຳນົດແລະລະບຽບວິທີການຢ່າງຄົງຕົວຍາວນານ.
-   ຄວາມເປັນເອກະລາດຂອງປີການບັນຊີ,ບໍ່ຂຶ້ນກັບປີຜ່ານມາແລະກັບປີຕໍ່ໄປ.

2.3.  ບັນດາຫລັກການຊີ້ນຳ
- 

ຄວາມຖືກຕ້ອງຕາມລະບຽບຫລັກການແລະຄວາມຖືກຕ້ອງຕາມຕົວຈິງຂອງບັນດາບັນຊີ.
-ຄຸນຄ່າເທົ່າທຽມກັນຂອງບັນດາຂໍ້ມູນຂ່າວສານຕາມໄລຍະເວລາແລະສິ່ງແວດລ້ອມພ້ອມທັງຊ່ວຍໃຫ້
ດຳເນີນການສົມທຽບກັນຢ່າງເປັນທີ່ໄວ້ໃຈໄດ້.
-ການຕົກລົງເຫັນດີຈາກກົມກອງຮັບຜິດຊອບກ່ຽວກັບບັນດາລາຍການເຄື່ອນໄຫວສະເພາະຂອງຂະ
ແໜງວຽກງານໃດນຶ່ງທີ່ບໍ່ໄດ້ກຳນົດໄວ້ຢູ່ໃນແຜນຜັງການບັນຊີທົ່ວໄປ.
-   ແຜນຜັງການບັນຊີທົ່ວໄປນຳໃຊ້ໃນທຸກໆຂະແໜງການແລະທຸກໆພາກສ່ວນເສດຖະກິດແຫ່ງຊາດ.
-   ຫລັກການແຫ່ງຄວາມຮອບຄອບ.

III.  ຫົວຫນ່ວຍທຸລະກິດເອກະລາດ  ( ຫ.ທ.ອ ) ຫລື ວິສາຫະກິດ (ວສ)


ຫມາຍຄວາມວ່າ: 

ກ - ເປັນຫົວຫນ່ວຍທຸລະກິດຜະລິດບັນດາຜະລິດຕະພັນຫລື ການບໍລິການທີ່ແນໃສ່ຕອບສະຫນອງ ບັນ ດາຄວາມຕ້ອງການຂອງບຸກຄົນ, ບັນດາວິສາຫະກິດອື່ນ ຫລື ບັນດາອົງການຈັດຕັ້ງອື່ນ ໆ.

ຂ-ເປັນຫົວຫນ່ວຍທຸລະກິດຜະລິດບັນດາຜະລິດຕະພັນຫລືການບໍລິການແລະສິນຄ້າເພື່ອຕະຫລາດ
ຫມາຍຄວາມວ່າຂາຍຜະລິດຕະພັນ ຫລື ການບໍລິການທີ່ໄດ້ດຳເນີນ.

ຄ - ເປັນຫົວຫນ່ວຍທຸລະກິດ  ເປັນເອກະລາດທາງດ້ານການເງິນ ຫມາຍຄວາມວ່າ: ຜະລິດ ແລະ ຂາຍເອົາເອງ, ຮັບຜິດຊອບເອົາເອງ ແລະ ສ່ຽງໄພເອົາເອງ.   ຫົວຫນ່ວຍທຸລະກິດເອກະລາດ ຫລື ວິສາຫະກິດ ອາດຈະນິຍາມ    ຢ່າງກະທັດລັດໄດ້ວ່າ   ເປັນອົງການ ທີ່ເປັນເອກະລາດທາງດ້ານການເງິນ,ດຳເນີນການຜະລິດສິນຄ້າແລະການບໍລິການເພື່ອຕະຫລາດ.

3.1  ການເຄື່ອນໄຫວເສດຖະກິດຂອງວິສາຫະກິດ.

3.1.1 ຮູບແບບການເຄື່ອນໄຫວ:
"

ຜົນຜະລິດ " ດ້ານເສດຖະກິດຂອງວິສາຫະກິດ ມີ 2 ລັກສະນະດັ່ງນີ້:

ກ.    ລັກສະນະການຄ້າ:        ວິສາຫະກິດຂາຍຄືນສິນຄ້າທີ່ໄດ້ຊື້ມາອອກຕາມສະພາບເດີມ.
ຕົວຢ່າງ:             -  ຮ້ານຂາຍເຂົ້າຫນົມ, ຮ້ານຂາຍປຶ້ມ, ຮ້ານສັບພະສິນຄ້າ...
 	               -  ວິສາຫະກິດໃຫ້ບໍລິການອື່ນໆເຊັ່ນ:  ຂົນສົ່ງ,ຕັດຜົມ,ອັດຮູບ........
ຂ.    ລັກສະນະອຸດສາຫະກຳ:       ວິສາຫະກິດ ຜະລິດບັນດາຜະລິດຕະພັນ ຫລື ສິນຄ້າບົນພື້ນ
ຖານວັດຖຸດິບ ແລະ ວັດຖຸປະກອບທີ່ໄດ້ຊື້; ຖືວ່າວິສາຫະກິດມີການປຸງແຕ່ງວັດຖຸດັ່ງກ່າວ.
 ຕົວຢ່າງ:      -   ໂຮງງານໄມ້ອັດ,ໂຮງງານເຂົ້າຈີ່, ໂຮງງານເບັຽລາວ....................
 		   -   ບໍລິສດກໍ່ສ້າງເຄຫາສະຖານ, ໂຮງງານຫັດຖະກຳ ...............

 3.1.2	ຮູບການເຄື່ອນໄຫວ:
-   ການເຄື່ອນໄຫວເສດຖະກິດຂອງວິສາຫະກິດ ສະແດງອອກຕົ້ນຕໍດ້ວຍການແລກປ່ຽນກັບພາຍນອກ
ເຊັ່ນ:    ມີການແລກປ່ຽນດ້ານສິນຄ້າ, ດ້ານການບໍລິການ ແລະ ເງິນຕຣາ......
-   ວິສາຫະກິດແມ່ນໃຈກາງ ແຫ່ງການແລກປ່ຽນທາງດ້ານເສດຖະກິດ.
ຕົວຢ່າງ:    
          ຮ້ານຂາຍປຶ້ມແລະເຄື່ອງໃຊ້ຫ້ອງການແຫ່ງຫນື່ງ.ໃນປີໜຶ່ງໆ ການເຄື່ອນໄຫວເສດຖະກິດຂອງວິສາຫະກິດ ມີດ່ັງນີ້:
1/ - ລາວໄດ້ຊື້ເຄື່ອງນຳຜູ່ສະຫນອງຕ່າງໆເຊັ່ນ:ໂຮງພິມ,ສຳນັກພິມ,ອາດຈະແມ່ນພາຍໃນແລະຕ່າງປະເທດ.

2/- ລາວໄດ້ຊື້ການໃຫ້ບໍລິການຂອງວິສາຫະກິດອື່ນໆເຊັ່ນ:ການຂົນສົ່ງ,ບໍລິສັດໄຟຟ້າ,ນ້ຳປະປາ,ໄປສະນີ,ຄ່າເຊົ່າສະຖານທີ່, ຫນັງສືພິມ ແລະອື່ນໆ.

3/- ລາວຍັງໄດ້ຮັບການບໍລິການອື່ນໆ ທີ່ວິສາຫະກິດອື່ນບໍ່ໄດ້ຂາຍໃຫ້ແຕ່ເປັນການບໍລິການທີ່ໄດ້ສະຫນອງໃຫ້ເຊັ່ນ:     
 -  ພະນັກງານຂອງລາວເອງທີ່ໄດ້ປະກອບແຮງງານຮັບໃຊ້ວິສາຫະກິດ.
 -  ທະນາຄານຕ່າງໆທີ່ໃຫ້ບໍລິການແກ່ວິສາຫະກິດເຊ່ັນ: ການກູ້ຢືມເງິນ.
4/ -  ລາວຍັງໄດ້ຊຳລະສະສາງການຊື້ສິນຄ້າ ແລະ ການໃຫ້ບໍລິການຂອງພາກສ່ວນອື່ນໆ ຫລື   ລາວອາດໄດ້ຮັບການຊຳລະການຂາຍຈາກພາກສ່ວນອື່ນໆ ເປັນເງິນສົດ ຫລື ຜ່ານທະນາຄານ (ດ້ວຍແຊ໊ກ ຫລື ການໂອນ)  ເຊີ່ງພວກເຮົາເອີ້ນວ່າ: ຊັບສິນເປັນເງິນ.

5/-  ລາວຂາຍສິນຄ້າ ທີ່ໄດ້ຊື້ຜ່ານມາ ໃຫ້ແກ່ລູກຄ້າ ໃນນັ້ນ ລູກຄ້າ ອາດຊື້ໂດຍກົງກັບຮ້ານ ຫລືບາງຄັ້ງ ການຂາຍກໍມີການຈັດສົ່ງໃຫ້ຮອດເຮືອນ ຫລື ສະຖານທີ່ ຂອງວິສາຫະກິດອື່ນ.

3.2 ແຜນວາດກ່ຽວກັບທຸລະກິດການຄ້າ
		ວິສາຫະກິດ
		ຜູ້ສະນອງສິນຄ້າ

ຕະຫລາດ
ລູກຄ້າ
ຜູ້ສະໜອງບໍລິການ ພະນັກງານ

				3.3 ສະພາບທົ່ວໄປຂອງວິສາຫະກິດ:

				ວິສາຫະກິດ ແມ່ນທາງຄົບ ແຫ່ງການແລກປ່ຽນ ທາງດ້ານເສດຖະກິດ ທຸກວິສາຫະກິດ ຂາຍສິນຄ້າ,ຜະລິດຕະພັນ ແລະ ການບໍລິການ   ໃຫ້ແກ່ລູກຄ້າຂອງຕົນ ເຊິ່ງປະກອບເປັນຕະຫລາດ ຂອງຕົນເອງ ເພື່ອບັນລຸເຖິງວັດຖຸປະສົງ ໃນການຂາຍດັ່ງກ່າວນີ້ ວິສາຫະກິດຕ້ອງໄດ້ຊື້ສິນຄ້າ ແລະ ການບໍລິການ ລັກສະນະສິນຄ້ານຳບັນດາຜູ້ສະຫນອງຕ່າງໆ ຈາກບັນດາຕົວແທນເສດຖະກິດຫລືຈາກບັນດາປັດໃຈການຜະລິດ ເຊ່ນ:ພະນັກງານ,ລັດ,ແລະ ທະນາຄານ..........ບັນດາລາຍການເຄື່ອນໄຫວເຫລົ່ານີ້  ໄດ້ຮັບການຊຳລະສະສາງໃນທັນໃດໂລດ ຫລື ວ່າ ໄລຍະໃດຫນຶ່ງຕາມຫລັງ ເຊິ່ງເຮັດໃຫ້ມີການຮັບເງິນເຂົ້າ ແລະ ການຈ່າຍເງິນອອກ.
ຕະຫລາດ
ລູກຄ້າ ວິສາຫະກິດ ຜູ້ສະໜອງ
ປັດໄຈການຜະລິດ

				4/10/18

IV  ການວາດພາບກ່ຽວກັບ ກິດຈະການກະແສເສດຖະກິດ.

4.1  ສະພາບທົ່ວໄປ 

ການປະກອບທຸລະກິດຕ່າງ ໆ ທັງໃນການຂາຍບໍລິການ ຫລື ການຈຳໜ່າຍສິນຄ້າ, ຊຶ່ງເອີ້ນແບບງ່າຍໆວ່າ :ການຂາຍ   ອັນເປັນການລວບລວມເງິນທຶນ ຫລື ປັດໃຈຕ່າງ ໆ ມາດຳເນີນການໃຫ້ເກີດຜົນອອກມາໃນຮູບກຳໄລ.ໝາຍເຖິງໄດ້ຮັບເງິນຫລືສິ່ງຂອງເພີ້ມຂື້ນ.ເຈົ້າຂອງກິດຈະການຈຳເປັນຕ້ອງມີເງິນທືນ ເພື່ອໃຊ້ໃນການດຳເນີນກິດຈະການ ຫລືທຸລະກິດເຊັ່ນ :  
- ຕ້ອງມີເງິນສົດ ສຳລັບຊື້ສິນຄ້າເພື່ອມາຈຳໜ່າຍ ຫລືຈ່າຍຄ່າໃຊ້ຈ່າຍຕ່າງ ໆ.
- ຕ້ອງມີສະຖານທີ່ປະກອບການຄ້າ ແລະເຄື່ອງໃຊ້ທີ່ຈຳເປັນ.
ດັ່ງນັ້ນ ໃນປະຈຸບັນນີ້ເຮົາຈະເຫັນໄດ້ວ່າ ອົງການທຸລະກິດ ທີ່ຈະເລີນກ້າວໜ້າ ກໍ່ຍ້ອນເຈົ້າຂອງກິິດຈະການ ຫລື ຜູ້ປະກອບການຄ້າ  ໄດ້ປັບປຸງວິທີການໃໝ່ເຂົ້າມານຳໃຊ້  ແລະ    ຜົນສຳເລັດ ຂອງການດຳເນີນງານນັ້ນແມ່ນຂື້ນກັບການເຮັດບັນຊີ. ສະເພາະການບັນຊີສາມາດສະແດງຜົນງານໃຫ້ຮູ້ວ່າມີກຳໄລ ຫລື ຂາດທຶນຕະຫລອດຈົນຮອດຖານະການເງິນເປັນແນວໃດ ? ມີຊັບສິນ, ໜີ້ສິນ ແລະ ທຶນ ເປັນຈຳນວນເທົ່າໃດ? ນອກຈາກນັ້ນຍັງສາມາດວິໃຈຜົນຂອງການດຳເນີນງານ ຕ່າງໆທີ່ແລ້ວມານັ້ນ ແລະຈະຊ່ວຍໃຫ້ຜູ້ບໍລິຫານຕັດສິນໃຈເຮັດວຽກງານໄດ້ຢ່າງຖືກຕ້ອງ.  ຖ້າບໍ່ມີຄວາມຮັບຮູ້ໂດຽກົງ ແລະ ປະສົບການ ກ່ຽວກັບຫົວຫນ່ວຍທຸລະກິດເອກະລາດ   ເຊິ່ງຕົນເອງຍັງບໍ່ທັນມີ, ນັກຮຽນ ຕ້ອງໄດ້ອີງໃສ່ບົດຮຽນ ກ່ຽວກັບເສດຖະກິດ ກໍ່ຄື ແນວຄິດສັງເກດການ  ຂອງຕົນເອງ ເພື່ອຈະໃຫ້ຄຸ້ນເຄີຍກັບ ຄຳສັບ  " ວິສາຫະກິດ "

4.2  ການຄິດໄລ່ເສດຖະກິດຢູ່ໃນວິສາຫະກິດ:

4.2.1.- ລາຍການເຄື່ອນໄຫວ ທຸລະກິດ :   

ລາຍການເຄື່ອນໄຫວທຸລະກິດຄືລາຍການທີ່ເກີດຂື້ນໃນການຊື້,ການຂາຍແລະການແລກປ່ຽນ.ຊຶ່ງອາດຈະເປັນລາຍການກ່ຽວກັບສິນຄ້າ ຫລື ການບໍລິການອັນເຮັດໃຫ້ເກີດການໃຊ້ຈ່າຍເງິນຫລືສິ່ງຂອງທີ່ກຳນົດມູນຄ່າເປັນເງິນ    ລະຫວ່າງ ກິດຈະການກັບບຸກຄົນພາຍນອກທີ່ກ່ຽວຂ້ອງ.
ຕົວຢ່າງ :   
   ສ/ຫ ກ   ເປີດຮ້ານຄ້າຂາຍບໍລິການຕ່າງ ໆ.ລາຍການເຄື່ອນໄຫວຂອງ ສ/ຫ ກ ຈະປະກອບດ້ວຍລາຍການດັ່ງນີ້: 
- ລົງທຶນເປັນເງິນສົດ ຫລື ສິ່ງຂອງທ່ີ່ຈຳເປັນໃນການປະກອບກິດຈະການ.
-ຊື້ຊັບສິນຕ່າງໆທີ່ຈຳເປັນຕ້ອງໃຊ້ເຊັ່ນ:ຊື້ເຄື່ອງພິມດີດ ສຳລັບໃຊ້ໃນສຳນັກງານຊຶ່ງອາດເປັນເງິນສົດຫລື.ເງິນເຊື່ອ.
- ການຂາຍບໍລິການເປັນເງິນສົດ ຫລືເງິນເຊື່ອ.
- ຊື້ອຸປະກອນໃນການບໍລິການເປັນເງິນສົດ ຫລື ເງິນເຊື່ອ.
- ຈ່າຍເງິນສົດ ຊຳລະໜີ້ ຫລື ຮັບຊຳລະໜີ້ຈາກລູກຄ້າ.
- ຈ່າຍຄ່າໃຊ້ຈ່າຍຕ່າງ ໆ ຫລືຮັບລາຍໄດ້ຕ່າງ ໆ.
- ຖ້າເງິນສົດບໍ່ພໍສຳລະໜີ້ ຫລື ບໍ່ພໍດຳເນີນງານ ອາດຈະຕ້ອງກູ້ຢືມ  ຈາກບຸກຄົນ ພາຍນອກຕະຫລອດຈົນຈ່າຍເງິນສຳລະໜີ້ ຫລື ດອກເບັ້ຍ.ລາຍການດັ່ງກ່າວຂ້າງເທິງນີ້ຕ້ອງບັນທຶກໄວ້ໃນປື້ມບັນຊີຂອງຮ້ານຄ້າ.

4.2.2.- ລາຍການເຄື່ອນໄຫວທີ່ບໍ່ບັນທຶກລົງໃນບັນຊີ :

ລາຍການເຄື່ອນໄຫວທີ່ບໍ່ບັນທຶກລົງໃນບັນຊີ  ຄືການດຳເນີນກິດຈະການໃນອົງການທຸລະກິດທີ່ບໍ່ໄດ້ເຮັດໃຫ້ເກີດການໂອນເງິນ ຫລືສິ່ງຂອງເຊັ່ນ : ສ/ຫ ກຈັດສິນຄ້າໃນຮ້ານຄ້າໃຫ້ເປັນລະບຽບ, ຈັດຮ້ານຄ້າໃຫ້ສະອາດງາມຕາ,ການຕ້ອນຮັບລູກຄ້າທີ່ມາຕິດຕໍ່ພົວພັນ, ການເຊີນຊວນລູກຄ້າໃຫ້ເຂົ້າຊົມສິນຄ້າໃນຮ້ານຄ້າ,  ການເຮັດໜັງສືໄປທວງໜີ້ຈາກລູກຄ້າ... ທັງໝົດນີ້ບໍ່ນັບວ່າເປັນລາຍການເຄື່ອນໄຫວທີ່ຈະຕ້ອງມາບັນທຶກລົງໃນບັນຊີ.
4.2.3.- ການຄິດໄລ່ລາຍການເຄື່ອນໄຫວທຸລະກິດ :     
ກ່ອນຈະບັນທຶກລາຍການເຄື່ອນໄຫວຕ່າງໆ ລົງໃນປື້ມບັນຊີ ຈະຕ້ອງສາມາດແຍກ ລາຍການເຄື່ອນໄຫວໃຫ້ໄດ້ເສຍກ່ອນຖ້າແຍກລາຍການເຄື່ອນໄຫວຖືກຕ້ອງກໍສາມາດ ບັນທຶກລາຍ  ການເຄື່ອນໄຫວລົງໃນບັນຊີໄດ້ຢ່າງຖືກຕ້ອງ ແລະ  ຖ້າແຍກ ຫລືວິໃຈບໍ່ຖືກກໍຈະເຮັດໃຫ້ບັນທຶກລາຍການເຄື່ອນໄຫວລົງໃນບັນຊີຜິດໄປເຊັ່ນດຽວກັນ.  ໃນການວິໃຈລາຍການເຄື່ອນໄຫວທຸລະກິດນັ້ນ ຈະຕ້ອງສຶກສາຄົ້ນຄ້ວາໃຫ້ເຂົ້າໃຈວ່າ :  ລາຍການດັ່ງກ່າວນັ້ນແມ່ນຫຍັງ ? ແຕ່ລະລາຍການໄດ້ມີສ່ວນເຮັດໃຫ້ຊັບສິນ, ໜີ້ສິນ ແລະທຶນປ່ຽນ ແປງໄປແນວໃດ ? ແລະບາງຄັ້ງນັ້ນອາດຈະປ່ຽນແປງສະເພາະທາງດ້ານຊັບສິນເທົ່ານັ້ນ, ສ່ວນໜີ້ສິນ ແລະ ທຶນອາດຈະບໍ່ໄດ້ປ່ຽນແປງຕາມປົກກະຕິແລ້ວ ຊັບສິນເພີ້ມຂື້ນເຮັດໃຫ້ທຶນເພີ້ມຂື້ນ, ຊັບສິນຫລຸດລົງ ທຶນກໍ່ຈະຫລຸດລົງ,  ໜີ້ສິນເພີ້ມຂື້ນຈະເຮັດໃຫ້ທຶນຫລຸດລົງ ແລະໜີ້ສິນຫລຸດລົງຈະເຮັດໃຫ້ທຶນເພີ້ມຂື້ນ
 

ຕົວຢ່າງ :
+ລດຊັບສິນໜີ້ສິນທຶນ110001009002140010013003140010013004900200700590050850

4.2.4- ການກໍ່ໃຫ້ເກີດລາຍໄດ້ ແລະ ລາຍຈ່າຍ :
 	ໃນການປະກອບທຸລະກິດທຸກຊະນິດ ຈະມີລູກຄ້າ ມາຮັບບໍລິການຈາກ ຜູ້ປະກອບການຄ້ານັ້ນໆເຊັ່ນ :     ກິດຈະການຊັກແຫ້ງ ລູກຄ້າກໍ່ຈະນຳເສື້ອຜ້າມາຊັກລີດ    ແລະ  ລູກຄ້າຈະເພີ້ມຫລາຍຂື້ນໃນເມື່ອເຂົາໄດ້ຮັບບໍລິການທີ່ດີ. ດັ່ງນັ້ນ,ການຈ່າຍຄ່າໃຊ້ຈ່າຍອອກໄປກໍ່ເພື່ອເຮັດໃຫ້ເກີດລາຍໄດ້ຄືນມາຊຶ່ງອາດຈະໄດ້ຮັບເປັນເງິນສົດ ຫລື ຊັບສິນອື່ນ ໆ.
  ຕົວຢ່າງ :
ຊື່ທຸລະກິດ	ປະເພດລາຍໄດ້
ສໍານັກງານແພດ (ຄຣີນິກ)	ການປິນປົວຮັກສາຄົນໄຂ້
ທະນາຄານ	ການບໍລິການ
ຮ້ານຂາຍເຄື່ອງທົ່ວໄປ	ການຂາຍສິນຄ້າ
ໂຣງເລື່ອຍ	ຜະລິດຕະພັນ
   ຕົວຢ່າງ  :     ຮ້ານຂາຍປຶ້ມ ແລະ ເຄື່ອງໃຊ້ຫ້ອງການ
ທຸລະກິດຈະສຳເລັດການເຄື່ອນໄຫວຂອງຕົນເອງໄດ້ ກໍ່ແມ່ນໄດ້ຜ່ານການຄົ້ນຄິດ ແລະມີການກະທຳຕົວຈິງອັນສອດຄ່ອງທີ່ສຸດໃນລະດັບຕ່ຳສຸດ,ພາຍຫລັງໄດ້ມີການຄິດໄລ່ຢ່າງແທ້ຈິງວັດຖຸປະສົງຂອງເຂົາເຈົ້າ
ແມ່ນຮັບປະກັນໃຫ້ມີກຳໄລດັ່ງນັ້ນມູນຄ່າຂາຍຕ້ອງສູງກ່ວາມູນຄ່າຊື້ສິນຄ້າແລະ ການບໍລິການ.
	-  ຖ້າວ່າ ມູນຄ່າຂາຍ   >   ມູນຄ່າຊື້ສິນຄ້າ +  ການບໍລິການ  ------>  ກຳໄລ
  	-  ຖ້າວ່າ ມູນຄ່າຂາຍ   <   ມູນຄ່າຊື້ສິນຄ້າ +  ການບໍລິການ  ------>  ຂາດທຶນ
1 ຊື້ສິນຄ້າ           2.500.000 ກີບ                              6 ເງິນເດືອນຂອງຜູ່ຂາຍ   580.000 ກີບ

2 ຊື້ການບໍລິການຈາກທາງນອກ 1.000.000 ກີບ         7 ດອກເບັ້ຽທະນາຄານ         2.400 ກີບ  

3  ຄ່າໄຟຟ້າ                       100.000 ກີບ                    8 ມູນຄ່າຂາຍ               5.600.000 ກີບ

4   ຄ່າຂົນສົ່ງ                             40.000 ກີບ               9 ຮັບຄ່າເຊົ່າ                     60.000 ກີບ.

5  ຄ່າໂຄສະນາ                         50.000 ກ

ບັນດາຂໍ້ມູນການຄິດໄລ່ຂອງວິສາຫະກິດ ຈະສະແດງອອກດັ່ງນີ້:ຄ່າໃຊ້ຈ່າຍ:

- ຊື້ສິນຄ້າ 2.500.000  

- ລາຍຮັບ-ຂາຍສິນຄ້າ  5.600.000  

-  ຄ່າເຊົ່າ1.000.000

-  ຮັບຄ່າເຊົ່າ    60.000

	-  ຄ່າໄຟຟ້າ   100.000

	-  ຄ່າຂົນສົ່ງ140.000

	- ຄ່າໂຄສະນາ    50.000

	-  ເງິນເດືອນຜູ່ຂາຍ   580.000

	-  ດອກເບັ້ຽທະນາຄານ    24.000

	ລວມລາຍຈ່າຍ   4.394.000              ລວມລາຍຮັບ  5.660.000

4.2.5ແຜນວາດການຄິດໄລ່:   

ລາຍຮັບ     -     ລາຍຈ່າຍ =  ຜົນໄດ້ຮັບ   5.660.000  -  4.394.000   =   1.266.000

ລາຍຮັບ       >    ລາຍຈ່າຍ  =   ຜົນໄດ້ຮັບຕິດບວກ    (ກຳໄລ)      ລາຍຮັບ       <    ລາຍຈ່າຍ =   ຜົນໄດ້ຮັບຕິດລົບ  (ຂາດທຶນ) 

ຕົວຢ່າງ    ວິສາຫະກິດອຸດສາຫະກຳ  (ວິສາຫະກິດການຜະລິດ)ແຕ່ລະຂະແຫນງ     ການຜະລິດ ວັດຖຸດິບ ແລະ ວັດຖຸປະກອບແມ່ນແຕກຕ່າງກັນ, ຜະລິດຕະພັນກໍແຕກຕ່າງກັນເຊັ່ນ:

1      ວັດຖຸດິບ:		- ຊ່າງໄມ້   :   ຊື້ໄມ້ແປຮູບ,ຕະປູກຽວ, ມືຈັບປະຕູ , ແລະ ອື່ນໆ
- ຊ່າງຕັດຫຍິບ  :  ຊື້ແຜ່ນແພ, ໄຫມຫຍິບ, ກະດຸມ ແລະ ອື່ນໆ

2      ຜະລິດຕະພັນ:
-  ຊ່າງໄມ້:     ປະຕູ,ໂຕະ,ຕັ່ງ, ຕຽງ,  ແລະອື່ນໆ
-  ຊ່າງຕັດຫຍິບ :   ສົ້ງ,  ກະໂປ່ງ, ເສື້້ອ,  ແລະ ອື່ນໆ

ລາຍຈ່າຍ
ລາຍຮັບ
	ລາຍຈ່າຍ
ລາຍຮັບ

ຊື້ສິນຄ້າ	ຂາຍສິນຄ້າ
		ຊື້ສິນຄ້າ	ຂາຍສິນຄ້າ

ຊື້ບໍລການຈາກທາງນອກ			ຊື້ບໍລການຈາກທາງນອກ	
ລາຍຈ່າຍອື່ນໆ			ລາຍຈ່າຍອື່ນໆ	ລາຍຮັບອື່ນໆ
ກຳໄລ	ລາຍຮັບອື່ນໆ			ຂາດທຶນ
ຜົນໄດ້ຮັບເປັນກຳໄລ
	ຜົນໄດ້ຮັບເປັນຂາດທຶນ

4.2.6  ການຄິດໄລ່ເສດຖະກິດ ແລະ ການຄຸ້ມຄອງ: 

ເປັນສິ່ງປະຈັກແຈ້ງແລ້ວວ່າ ຖ້າວ່າ ບຸກຄົນໃດຫນ່ຶ່ງ ຫລື ກຸ່ມຄົນໃດຫນຶ່ງ    ໄດ້ສ້າງຕັ້ງ ວິສາຫະກິດ ຂອງຕົນເອງຂຶ້ນແລ້ວ ແມ່ນລາວຫວັງວ່າ:  ຖ້າເປັນໄປໄດ້, ໄດ້ກຳໄລ ເປັນຈຳນວນເງິນທີ່ ເປັນຫນ້າເພິງພໍໃຈ.  ອັນທີ່ຈິງແລ້ວກຳໄລ ເປັນທັງ:

-  ຄ່າທົດແທນໃຫ້ແກ່ແຮງງານ ແລະ ຄວາມຊຳນິຊຳນານຂອງເຂົາເຈົ້າ. ເປັນຄ່າທົດແທນຕົ້ນທຶນ ທີ່ໄດ້ນຳໃຊ້ເຂົ້າໃນການທຸລະກິດ.

ຈາກນີ້ການຄິດໄລ່ຄາດຄະເນ ຂອງວິສາຫະກິດ ຈິ່ງດຳເນີນບົນພື້ນຖານ ການຄິດໄລ່ໃຫ້ມີກຳໄລ ,   ແຕ່ຜົນໄດ້ຮັບຕົວຈິງສະແດງອອກໃນທ້າຍປີ ກໍບໍ່ສົມຫວັງສະເຫມີ    ຫາກແຕ່ວ່າ    ຜົນໄດ້ຮັບ ທີ່ໄດ້ສະແດງອອກໃນທ້າຍປີ ຫລື ໃນປີ ແມ່ນຈະບ່ໍກົງກັບຄວາມຫວັງໃນເບື້ອງຕົ້ນສະເຫມີ; ຜົນໄດ້ຮັບ ອາດເປັນການຂາດດູນໄດ້.   ການຄຸ້ມຄອງວິສາຫະກິດ ສະແດງອອກດ້ວຍ ການກຳນົດວັດຖຸປະສົງ ທີ່ບັນລຸໄດ້ແລະນຳເອົາບັນດາພາຫານະທີ່ມີ ເຂົ້າໃນການເຄື່ອນໄຫວທຸລະກິດ ເພື່ອໃຫ້ໄດ້ຜົນໄດ້ຮັບ ທີ່ເປັນຫນ້າເພິ່ງພໍໃຈ:ຕາມທຳມະດາການຄຸ້ມຄອງທີ່ດີຕ້ອງນຳກ້າວໄປສູ່ການສ້າງໃຫ້ມີຜົນກຳໄລຖ້າວ່າການຄິດໄລ່ຄາດຄະເນຫາກມີພື້ນຖານອັນໜັກແໜ້ນ.

4.3  ບັນດາການເຄື່ອນໄຫວຂອງວິສາຫະກິດ:  

ການເຄື່ອນໄຫວເສດຖະກິດຂອງວິສາຫະກິດ ຈະຂະຫຍາຍຕົວໄດ້ ກໍໃນເມື່ອວ່າ ມີບັນດາພາຫານະການຜະລິດ  ຫລື ປັດໃຈການຜະລິດຢ່າງຄົບຖ້ວນຄື

-   ຄົນ ທີ່ປະກອບແຮງງານ ; ມີຄວາມສາມາດ, ຮູ້ເຮັດ.

- ບັນດາພາຫານະ,ວັດຖຸປະກອນຫລືເຄື່ອງປະກອບເຊັ່ນ:ສິ່ງປຸກສ້າງ,ພາຫານະ, ເຄື່ອງຈັກ ແລະ ອື່ນໆ

-   ທຶນ ( ປະກອບມີທຶນຕົນເອງ ແລະເງິນກູ້ຢືມເພື່ອປະກອບທຶນ)

ກົງກັນຂ້າມກັບລາຍການເຄື່ອນໄຫວຜ່ານມານີ້ , ບັນດາລາຍການທຸລະກິດມີລັກຊະນະປົກກະຕິ ຊ້ຳໄປ ຊ້ຳມາເຮັດໃຫ້ເກີດມີ ລາຍຈ່າຍ, ລາຍຮັບເປັນຫລາຍລາຍການທີ່ສຸດ ເຊິ່ງຈະຕ້ອງໄດ້ມີການບັນທຶກເພື່ອຄິດໄລ່ຜົນໄດ້ຮັບ.

4.3.1 ການລົງທຶນແລະການປະກອບທຶນ         

ສະແດງອອກໃນການຊື້ຊັບສົມບັດຄົງທີ່ເຊັ່ນ : ວັດຖຸປະກອນ,ເຄື່ອງຕິດຕັ້ງເຊິ່ງແນໃສ່ປະກອບ
 ເຂົ້າຢູ່ໃນວິສາຫະກິດຢ່າງຄົງຕົວຍາວນານເພາະວ່າເປັນສິ່ງທີ່ຂາດບໍ່ໄດ້ເພື່ອດຳເນີນງານ.ການປະກອບ
  ທຶນໝາຍເຖິງບັນດາແຫລ່ງທຶນປະກອບ(ທຶນ)ຫລືທີ່ໄດ້ກູ້ຢືມມາ.(ເງິນກູ້ຢືມ)
			ການລົງທຶນ                        

			ການປະກອບທຶນວິສາຫະກິດ  ຊຄທ    80.000 =   ທຶນ 50.000  +    ເງິນກູ້ຢືມ 30.000

ຢູ່ໃນວິສາຫະກິດຂະໜາດນ້ອຍແລະຂະໜາດກາງບັນດາການລົງທຶນແລະການປະກອບທຶນມີລັກສະນະບັງເອີນຄື: ເກີດຂຶ້ນເວລາສ້າງຕັ້ງ ຫລື ຂະຫຍາຍກິດຈະການເທົ່ານັ້ນ.
  ຂ ບັນດາການເຄື່ອນໄຫວທຸລະກິດ:           
	ກົງກັນຂ້າມກັບບັນດາລາຍການຜ່ານມານີ້,ບັນດາລາຍການທຸລະກິດ(ຊື້ແລະຂາຍສິນຄ້າ,ຊຳລະອາກອນເບີກຈ່າຍເງິນເດືອນ,ແລະລາຍຈ່າຍອື່ນໆ)ມີລັກສະນະສະໝ່ຳສະເໝີຊ້ຳໄປຊ້ຳມາເຮັດໃຫ້ເກີດມີລາຍຈ່າຍແລະລາຍຮັບເປັນຫລາຍລາຍການທີ່ສຸດເຊີ່ງຈະຕ້ອງໄດ້ມີການບັນທຶກເພື່ອຄິດໄລ່ຜົນໄດ້ຮັບ.ຄ ຮອບວຽນການທຸລະກິດ:  
 	ກ່ອນຈະຂາຍສິນຄ້າອອກໄດ້ ວິສາຫະກິດຕ້ອງໄດ້ຊື້ສິນຄ້າດັ່ງກ່າວໄວ້ໃຫ້ມີຢູ່ສາງ, ບັນດາສິນຄ້າທີ່ມີຢູ່ໃນສາງລໍຖ້າຊຳຊາເອົາອອກຂາຍນັ້ນ ເອີ້ນວ່າ: ເຄື່ອງໃນສາງ. ຕ້ອງໄດ້ມີການຊື້ຄືນໃຫມ່ເພື່ອເຮັດໃຫ້ມີເຄື່ອງໃນສາງ ໃນລະດັບອັນເຫມາະສົມຕາມລະດັບການເຫນັງຕີງເບື້ອງການຂາຍ.
4.3.1 ແຜນວາດການເຄື່ອນໄຫວສະແດງອອກຄືກັນກັບການເປ່ງນ້ຳໃສ່ອ່າງ.

ຊື້

										(ເປັ່ງນໍ້າເຂົ້າ)

ລະດັບນໍ້າ

ຂາຍ

(ເທນໍ້າອອກຈາກອ່າງ)

                  ເວລາຂາຍ		ເວລາຊື້



ບັນດາສິນຄ້າ ຈະຖືກຮັກສາໄວ້ຢູ່ໃນສາງ ເປັນໄລຍະເວລາໃດຫນຶ່ງ ກ່ອນຈະນຳອອກຂາຍຄືນ    ປະມານ 5 ຫາ 6 ເດືອນ , ກໍລະນີຂອງຮ້ານຂາຍປຶ້ມ ແລະ ເຄື່ອງໃຊ້ຫ້ອງການ, 3 ຫາ 4 ອາ ທິດ    ສຳລັບຮ້ານສັບພະສິນຄ້າເພາະວ່າເຄື່່ອງໃນສາງ ຖືກເທອອກໄວກ່ວາ ແລະ ຖືກປ່ຽນແທນຄືນໃຫມ່ເປັນແຕ່ລະໄລຍະເພື່ອເຮັດໃຫ້ລະດັບເຄື່ອງໃນສາງ ຮັກສາລະດັບເກົ່າ.ເອີ້ນວ່າ ໄລຍະຮອບວຽນການທຸລະກິດແມ່ນໄລຍະເວລາສະເລ່ຍ  
ຫ່າງກັນລະຫວ່າງ ການຊື້ສິນຄ້າໃດຫນຶ່ງ ແລະ ການຂາຍອອກຄືນ.

ຕົວຢ່າງ:    ຢູ່ໃນວິສາຫະກິດ ການຜະລິດ, ໄລຍະດັ່ງກ່າວກວມທັງ ໄລຍະເວລາຜະລິດ ຜະລິດຕະພັນ,  ໄລຍະເກັບມ້ຽນວັດຖຸດິບໃນສາງ ແລະ ໄລຍະເກັບມ້ຽນ ຜະລິດຕະພັນທີ່ໄດ້ຜະລິດອອກສາງ ກ່ອນຈະຂາຍໃຫ້ແກ່ລູກຄ້າ.
ຊື້/ເກັບມ້ຽນວັດຖຸດິບໃນສາງ	///////////////////	ເກັບມ້ຽນຜະລິດຕະພັນໃນສາງ	ຂາຍ
  //////////////////    
ໄລຍະດໍາເນີນການຜະລິດ	     //////////////////     	ໄລຍະເວລາ

 	ວິຊາ : ການເຄື່ອນໄຫວບັນຊີທົ່ວໄປ	ບົດທີ 2


ໃບຄວາມຮູ້

ການຄິດໄລ່ແລະການຈົດກ່າຍບັນຊີຄວາມຮູ້ກ່ຽວກັບການບັນຊີຄູ່

ເວລາ:  9 ຊມ     ຜູ້ສອນ: ອຈ ບຸນດາວ ປິຍະວົງ      ຜູ້ຮຽນ: ປີທີ 2 ບັນຊີ ນັກຮຽນໂຄງການ STVETS

I   ບັນດາກະແສເສດຖະກິດ

1 ບັນດາການເຄື່ອນໄຫວ ແລະ ບັນດາກະແສເສດຖະກິດ:

1.1     ບັນດາການເຄື່ອນໄຫວ ຂອງວິສາຫະກິດ:

ສ່ວນຫລວງຫລາຍຂອງບັນດາລາຍການເຄື່ອນໄຫວ ສະແດງອອກດ້ວຍການແລກປ່ຽນລະຫວ່າງ ວິສາຫະກິດ ແລະ ບັນດາຕົວແທນເສດຖະກິດອື່ນໆ ເຊິ່ງໝາຍເຖິງບັນດາຜູ່ສະໜອງ, ຄົນງານຂອງຕົນເອງ,ລັດ, ບັນດາທະນາຄານ ແລະບັນດາລູກຄ້າຂອງຕົນເອງ.  ສ່ວນບັນດາລາຍການອື່ນໆນັ້ນເປັນລາຍການສະເພາະພາຍໃນ ວິສາຫະກິດ.

ຕົວຢ່າງ : ( ການພົວພັນກັບພາຍນອກ.)

ຊື້ສິນຄ້ານຳຜູ່ສະໜອງ 20.000 ກີບ,ແລະໄດ້ຊຳລະເງິນພ້ອມໃນທັນໃດໂລດ.ລາຍການເຄື່ອນໄຫວດັ່ງກ່າວນີ້ ແມ່ນການເຄື່ອນໄຫວ ສອງຝ່າຍ, ແຕ່ລະຕົວແທນເສດຖະກິດ ສະໜອງການບໍລິການໃຫ້ແກ່ຜູ້ອື່ນ.

ວິສາຫະກິດ ຮັບສິນຄ້າ ຈາກຜູ້ສະໜອງ 

ລາວຈ່າຍເງິນອອກຄັງ  20.000 ກີບ ໃຫ້ແກ່ຜູ້ສະໜອງ.ຈາກນີ້ພວກເຮົາຈະສັງເກດເຫັນໄດ້ ສອງລາຍການ ເຄື່ອນໄຫວເປັນມູນຄ່າ 20.000 ກີບ  ຕາມລວງກົງກັນຂ້າມວິສາຫະກິດສິນຄ້າ20.000ເງິນຕຣາຜູ້ສະໜອງ

ຕົວຢ່າງ : (ການພົວພັນພາຍໃນ)ໂຮງງານປຸງແຕ່ງໄມ້ຂຸນຕາ ໄດ້ເອົາໄມ້ແປຮູບ(ວັດຖຸດິບ) ມູນຄ່າ 15.000 ກີບ ອອກຈາກສາງໄປປຸງແຕ່ງເປັນໂຕະ (ຜະລິດຕະພັນສຳເລັດຮູບ)

ວັດຖຸດິບໃນສາງໂຮງງານປຸງແຕ່ງໄມ້ຜະລິດຕະພັນສຳເລັດຮູບ ໃນສາງ

ພວກເຮົາສັງເກດເຫັນວ່າ ໃນກໍລະນີມີການເຄື່ອນໄຫວທາງດ້ານມູນຄ່າ   ລະຫວ່າງສອງຂະແໜງການ ຫລື ສອງ  ພະແນກການ ຂອງວິສາຫະກິດ ຄື:  ລະຫວ່າງ ສາງວັດຖຸດິບ ແລະ ສາງຜະລິດຕະພັນ.15.000 ກີບ.

1.2 ບັນດາກະແສເສດຖະກິດ:

- ບັນດາລາຍການເຄື່ອນໄຫວດ້ານມູນຄ່າ ທີ່ໄດ້ສັງເກດເຫັນຂ້າງເທິງນີ້ ມີສອງລາຍການຄື:

-  ລາຍການທີ່ພົວພັນກັບພາຍນອກ.

-  ລາຍການທີ່ພົວພັນກັບພາຍໃນ.ປະກອບເປັນກະແສເສດຖະກິດ.

ຄຳສັບ   ກະແສໄດ້ຖືກນຳໃຊ້ເພື່ອຍົກໃຫ້ເຫັນແນວຄວາມຄິດກ່ຽວກັບການເຄື່ອນໝູນ,ການລະບາຍເຄື່ອງອອກ, ຄືດັ່ງກະແສໄຟຟ້າ, ກະແສເລືອດ, ກະແສນ້ຳຫ້ວຍ, ນີ້ແມ່ນບັນດາມູນຄ່າທີ່ຢູ່ໃນພາວະເຄື່ອນເໜັງ.

1.3 ການຈຳແນກບັນດາກະແສ:  

- ເພື່ອສະແດງລັກສະນະຂອງກະແສໃດໜຶ່ງ ພວກເຮົາຕ້ອງໄດ້ສັງເກດ:

-     ຈຸດເລີ້ມຕົ້ນຂອງກະແສ.

-     ຈຸດໄປເຖິງຂອງກະແສ.

-     ມູນຄ່າຂອງກະແສ.

-     ເນື້ອໃນຂອງກະແສ.

ລາຍການເຄື່ອນໄຫວທີ່ພົວພັນກັບພາຍນອກ: ລາຍການດັ່ງກ່າວ ເຮັດໃຫ້ກຳເນີດ ສອງກະແສເສດຖະກິດຕາມລວງກົງກັນຂ້າມມີ: 

-  ກະແສສິນຄ້າ ຫລື ກະແສບໍລິການ, ເອີ້ນວ່າກະແສຕົວຈິງ , 

-  ຖືກແລກປ່ຽນກັບກະແສເງິນຕຣາ, ທີ່ເອີ້ນວ່າກະແສການເງິນ.

ລາຍການເຄື່ອນໄຫວທີ່ພົວພັນກັບພາຍໃນ     ຈາກຕົວຢ່າງຂອງໂຮງງານປຸງແຕ່ງໄມ້ເຮັດໃຫ້ກຳເນີດພຽງແຕ່ກະແສດຽວເທົ່ານັ້ນເຊີ່ງເອີ້ນວ່າກະແສການຜະລິດ.

1.3.1 ຈຸດເລີ້ມຕົ້ນຂອງກະແສ:   (ຕົ້ນກຳເນີດ ຫລື ແຫລ່ງ)
   ໂດຽທົ່ວໄປເອີ້ນວ່າ  " ແຫລ່ງ "  ໝາຍເຖິງ ທີ່ມາ ຫລື ຕົ້ນກຳເນີດ ຂອງການເຄື່ອນເໜັງເປັນມູນຄ່າ.
 ຕົວຢ່າງ :       

-  ວິສາຫະກິດກູ້ຢືມເງິນນຳທະນາຄານ.-  ວິສາຫະກິດ ຈ່າຍເງິນໃຫ້ນັກສະຖາປະນິກ.-  ອື່ນໆ ຊື້ຫັຽງ ?ຫລື    ບ່ອນມາ ຊື້ສິນຄ້າ (ພາຍໃນ,ຕ່າງປະເທດ)       

1.3.2     ຈຸດໄປເຖິງຂອງກະແສ:(ຈຸດຫມາຍ ຫລື ການນຳໃຊ້ ) ຈຸດໄປເຖິງຂອງກະແສ ໝາຍເຖິງການນຳໃຊ້ມູນຄ່າການເຄື່ອນໄຫວ ທາງດ້ານເສດຖະກິດ(ນຊ)ຂາຍຫັຽງ ?          ຫລື       ບ່ອນໄປຂາຍສິນຄ້າ  (ພາຍໃນ,ຕ່າງປະເທດ)       

ຕົວຢ່າງ:ໂຮງງານປຸງແຕ່ງໄມ້.       

-  ແຫລ່ງທຶນ  :   ວັດຖຸດິບໃນສາງ  (ແຫລ່ງກຳເນີດຂອງກະແສ)-  ນຳໃຊ້ທຶນ  :ຜະລິດຕະພັນສຳເລັດຮູບໃນສາງ ( ບ່ອນໄປຮອດຂອງກະແສ)       

1.3.3  ຈຳນວນເງິນຂອງກະແສ:       

ຈຳນວນເງິນຂອງບັນດາກະແສ ສະແດງອອກຢູ່ໃນທະນະບັດເອງ ຖ້າແມ່ນກະແສເງິນຕຣາໃດໜຶ່ງ(ກະແສການເງິນ).ສະແດງອອກຢູ່ໃນເອກກະສານຢັ້ງຢືນພື້ນຖານ (ໃບເກັບເງິນ,ໃບເບີກຈ່າຍເງິນເດືອນ,ໃບແຈ້ງໃຫ້ເສັຍອາກອນ.)ຖ້າແມ່ນບັນດາກະແສຕົວຈິງ(ກະແສວັດຖຸຕົວຈິງ ຫລື ກະແສບລິການຕົວຈິງ)       

1.3.4 ເນື້ອໃນຂອງກະແສ:       
 ຕ້ອງໄດ້ເອົາໃຈໃສ່ ຈັດບັນດາກະແສ ທີ່ໄດ້ສັງເກດເຫັນນັ້ນເປັນປະເພດ,ເພາະວ່າ ມີລັກສະນະແຕກຕ່າງກັນ :  ພວກເຮົາໄດ້ຈຳແນກບັນດາກະແສຕົວຈິງ ແລະ ບັນດາກະແສການເງິນ.
ກ     ບັນດາປະເພດກະແສຕົ້ນຕໍ :    ພວກເຮົາສາມາດຈຳແນກບາງປະເພດກະແສດັ່ງລຸ່ມນີ້:

ກ.1     ບັນດາກະແສພາຍນອກ:  (ລະຫວ່າງວິສາຫະກິດ ແລະ ຕົວແທນເສດຖະກິດອື່ນໆ) ບັນດາກະແສຕົວຈິງ:ພົວພັນກັບບັນດາຜະລິດຕະພັນແລະການບໍລິການທີ່ເປັນສິນຄ້(ສະໜອງຈາກວິສາຫະກິດອື່ນ)

ຕົວຢ່າງ:  ຊື້ສິນຄ້າ,  ຄ່າຂົນສົ່ງ,  ຄ່າເຊົ່າ, ການບໍລິການດ້ານທີ່ປຶກສາ,ສະໜອງໃຫ້ແກ່ວິສາຫະກິດອື່ນໆ.

ຕົວຢ່າງ :ການຈ່າຍເງິນເດືອນໃຫ້ແກ່ຜູ້ຂາຍ  50.000 ກີບ.ວິສາຫະກິດ ກະແສແຮງງານເງິນຕຣາ  50.000 ກີບຜູ້ສະໜອງ

  ຕົວຢ່າງ:		ໄດ້ຈ່າຍຄ່າບໍລິການໃຫ້ນັກສະຖາປະນິກ  10.000 ກີບ.
ວິສາຫະກິດ
	ບໍລິການທີ່ໄດ້ສະໜອງ
ຄ່າບໍລິການ (ເງິນຕຣາ)
10.000 ກີບ
ສະຖາປານິກ

  ບັນດາກະແສບໍລິການ:     ເຊິ່ງເປັນການບໍລິການທີ່ໄດ້ສະໜອງ ໃຫ້ແກ່ວິສາຫະກິດຈາກ:
	-   ຄົນງານ   :  ຈຳນວນເງິນເດືອນທີ່ໄດ້ຈ່າຍ.-   ລັດ  :   ຈຳນວນເງິນເສັຽອາກອນ.-   ຜູ້ໃຫ້ກູ້ຢືມ   :   ຈຳນວນດອກເບັ້ຽທີ່ໄດ້ຈ່າຍ.

	ບັນດາກະແສການເງິນ:           ສະແດງອອກ ເປັນກະແສເງິນຕຣາ,ໜີ້ຕ້ອງຮັບ, ໜີ້ຕ້ອງສົ່ງເພາະມີການຄາດເຄື້ອນດ້ານການຊຳລະສະສາງ.
ຕົວຢ່າງ:		ວິສາຫະກິດຊື້ສິນຄ້ານຳຜູ້ສະໜອງ ຕິດໜີ້  20.000 ກີບ,
ກະແສຕົວຈິງ (ສິນຄ້າ)

ວິສາຫະກິດ
	ກະແສການເງິນ “ ໜີ້ຕ້ອງຮັບ-ຕ້ອງສົ່ງ                                   20.000 ກີບ.	
ຜູ້ສະໜອງ

ໃນການແລກປ່ຽນກັບກະແສຕົວຈິງ, ບໍ່ແມ່ນການເຄື່ອນເໜັງ ຂອງເງິນຕຣາ ທີ່ພວກເຮົາສັງເກດເຫັນແຕ່ຊ້ຳພັດມີໜີ້ ຈະຕ້ອງໄດ້ສົ່ງໃຫ້ແກ່ຜູ້ສະໜອງ ຈາກນີ້ຈຶ່ງໃຫ້ຊື່ວ່າ ກະແສ "  ໜີ້ຕ້ອງຮັບ-ຕ້ອງສົ່ງ "
ພວກເຮົາສັງເກດເຫັນວ່າ:  ກະແສດັ່ງກ່າວຫັນທິດໄປລວງ ລູກໜີ້.ຄວາມສຳນຶກກ່ຽວກັບ  ໜີ້ຕ້ອງຮັບ ແລະ ໜີ້ຕ້ອງສົ່ງ ມີສອງດ້ານ ແລະ ຢັ້ງຢືນເຖີງການທີ່ມີສອງຊື່ຄືແນວນີ້ ຍ້ອນວ່າໜີ້ຕ້ອງສົ່ງຂອງວິສາຫະກິດໜຶ່ງ ຊ້ຳພັດເປັນໜີ້ຕ້ອງຮັບຂອງອີກວິສາຫະກິດໜຶ່ງ.  ຖ້າວ່າ ວິສາຫະກິດ  ກ   ໄດ້ຕິດໜີີ້ ວິສາຫະກິດ  ຂ  ກ່ຽວກັບຄ່າຂົນສົ່ງ  10.000 ກີບ  , ໝາຍວ່າ:
	-  ວິສາຫະກິດ  ກ  ມີໜີ້ຕ້ອງສົ່ງ ໃຫ້ແກ່ ວິສາຫະກິດ ຂ    10.000  ກີບ.
	-  ວິສາຫະກິດ  ຂ  ມີໜີຕ້ອງຮັບຈາກ ວິສາຫະກິດ     ກ     10.000 ກີບ.

ກ.2     ບັນດາກະແສພາຍໃນ:       ບັນດາກະແສພາຍໃນຈຳແນກອອກເປັນ:
 ກະແສຕົວຈິງ:        ວັດຖຸຈ່າຍອອກຈາກໂຮງຊ່າງໜຶ່ງໄປຫາອີກໂຮງຊ່າງໜຶ່ງ.
 ບັນດາກະແສການເງິນ: ການໂອນເງິນຈາກຄັງເງິນສົດໜຶ່ງ ໄປຫາອີກ ຄັງເງິນສົດອື່ນ.
 ບັນດາກະແສຜົນໄດ້ຮັບ:ການຂາຍມີກຳໄລ.    
ຄຳແດງຂາຍສິນຄ້າໃນລາຄາ 20.000 ກີບ(ລາຄາຕົ້ນທຶນຊື້ 14.000 ກີບ)
ວິໃຈການເຄື່ອນໄຫວ	
-   ແຫລ່ງທຶນ  (ທີ່ໄດ້ນຳໃຊ້)  :   ສິນຄ້າໃນສາງ  			14.000 ກີບ.
-   ນຳໃຊ້ທຶນ  (ທີ່ໄດ້ຮັບ)     :   ໜີ້ຕ້ອງຮັບ			20.000 ກີບ.
	ວິສາຫະກິດໄດ້ສ້າງແຫລ່ງທຶນອັນໃຫມ່ເພີ້ມເຕີມ ທີ່ຈະຮັກສາໄວ້ ເພາະເປັນແຫລ່ງທຶນສະເພາະ ແລະ ຖາວອນຂອງວິສາຫະກິດ ຄື:  ມີກຳໄລ  6.000 ກີບ
ຕະຫລາດລູກຄ້າ 20.000	
ສິນຄ້າໃນສາງ  14.000

ກໍາໄລ່    6.000
ສັງເກດເຫັນໄດ້ວ່າມີ 2 ກະແສຄື :   -   ກະແສຕົວຈິງ (ຊື້ສິນຄ້າ  14.000 ກີບ )
			                      -   ກະແສຜົນໄດ້ຮັບ             6.000 ກີບ.
				ກຳໄລສະແດງວ່າ ວິສາຫະກິດ ໄດ້ສ້າງມູນຄ່າຂຶ້ນ (ຮັ່ງມີຂຶ້ນ)
 ຕົວຢ່າງ: 2 ການຂາຍຂາດທຶນ
	ຄຳແດງຂາຍສິນຄ້າ  ໃນລາຄາ 10.000 ກີບ(ລາຄາຕົ້ນທຶນຊື້  14.000 ກີບ)
 ວິໃຈການເຄື່ອນໄຫວ
-   ແຫລ່ງທຶນ  (ທີ່ໄດ້ນຳໃຊ້)  :   ສິນຄ້າໃນສາງ  	14.000 ກີບ.
-   ນຳໃຊ້ທຶນ  (ທີ່ໄດ້ຮັບ)     :   ໜີ້ຕ້ອງຮັບ	             10.000 ກີບ.
    ວິສາຫະກິດໄດ້ນຳໃຊ້ທຶນບໍ່ດີປານໃດ ແຕ່ກໍແບບຂາດຕົວເລີຍແລ້ວ ຕາມຈຳນວນທີ່ຂາດ 4.000 ກີບ.  ການນຳໃຊ້ທຶນຢ່າງຂາດຕົວນີ້ ແມ່ນການຂາດທຶນ.
ສັງເກດເຫັນໄດ້ວ່າມີ 2 ກະແສຄື :   -   ກະແສຕົວຈິງ (ຊື້ສິນຄ້າ  14.000 ກີບ )
			                      -   ກະແສຜົນໄດ້ຮັບ             6.000 ກີບ.
				ກຳໄລສະແດງວ່າ ວິສາຫະກິດ ໄດ້ສ້າງມູນຄ່າຂຶ້ນ (ຮັ່ງມີຂຶ້ນ)
ຕະຫລາດ
ລູກຄ້າ	10.000	
ສິນຄ້າໃນສາງ
14.000
ຂາດທຶນ  4.000		
ສັງເກດເຫັນໄດ້ວ່າມີ 2 ກະແສຄື :      	  -   ກະແສຕົວຈິງ (ຊື້ສິນຄ້າ  14.000 ກີບ )
			   		             -   ກະແສຜົນໄດ້ຮັບ (ຂາດທຶນ)   4.000 ກີບ.
ສະແດງວ່າ ວິສາຫະກິດ ໄດ້ນຳໃຊ້ທຶນຢ່າງຂາດຕົວ ຫລື ທຳລາຍ ມູນຄ່າ (ທຸກຈົນລົງ)
2 -  ການສະແດງບັນດາກະແສອອກໃນກຣາບຟິກ:
2.1     ຫລັກການ:
            ກະແສພາຍໃນ ກະແສພາຍໃນ ເຮັດໃຫ້ 2 ພະແນກການ, 2 ຂະແໜງການພາຍໃນ ຕິດພັນກັນ ດັ່ງນັ້ນພວກເຮົາສາມາດສະແດງອອກເປັນກຣາບຟິກດັ່ງນີ້

ຫລ		ນ
ພະແນກ ກ	ກະແສດຽວ

ພະແນກ ຂ



ຕົວຢ່າງ:	
 ຮັບຜະລິດຕະພັນທີ່ໄດ້ຜະລິດ (ອອກຈາກໂຮງຊ່າງຜະລິດ)ໄປຢູ່ສາງຜະລິດຕະພັນສຳເລັດຮູບ10.000 ກີບ
	ຫລ	10.000  ກີບ		ນ
ໂຮງຊ່າງຜະລິດ  
ກະແສດຽວ
ສາງຜ/ພສຳເລັດຮູບ


  ບັນດາກະແສພາຍນອກ:
ບັນດາກະແສພາຍນອກ ເກີດຂື້ນ ເນື່ອງໃນໂອກາດການເຄື່ອນໄຫວ ສອງຝ່າຍ ທາງດ້ານການແລກປ່ຽນກັນທາງດ້ານເສດຖະກິດ, ແຕ່ລະລາຍການເຄື່ອນໄຫວ ເຮັດໃຫ້ເກີດມີກະແສຕາມລວງກົງກັນຂ້າມກັນ.
ນ	ກະແສຕົວຈິງ
ຫລ
ວິສາຫະກິດ
(ສິນຄ້າ)
ກະແສການເງິນ	
ຜູ້ສະໜອງ

ຫລ	    (ຄັງເງິນສົດ)10.000 ກີບ
ນ
		ຫາກແຕ່ວ່າ,ວິສາຫະກິດກ່ຽວຂ້ອງ ບໍ່ສົນໃຈຫຍັງໝົດ   ກ່ຽວກັບບັນດາຈຸດເລີ້ມຕົ້ນ ແລະ ຈຸດໄປເຖິງຂອງກະແສຢູ່ທີ່ຜູ້ສະໜອງ ແຕ່ກົງກັນຂ້າມ ບັນດາກະແສທີ່ກ່ຽວພັນກັນໂດຽກົງ ມີ:
-  ກະແສນຳເຂົ້າ   (ກະແສສິນຄ້າ)
-   ກະແສອອກ    ( ກະແສການເງິນ)		

ວິສາ
ຫະກິດ		ສິນຄ້າໃນສາງ ນຊ


		ຄັງເງິນສົດ   ຫລ
	2.2.      ການສະແດງອອກເປັນແຜນວາດ ຢູ່ໃນຫົວໜ່ວຍທຸລະກິດ:
ກ      ການຂາຍເທົ່າທຶນ: ວິສາຫະກິດໄດ້ຂາຍສິນຄ້າ 8.000 ກີບ, (ລາຄາຕົ້ນທຶນຊື້  8.000 ກີບ)			
ຄັງ
ເງິນສົດ
ນຊ
	ວິສາ
ຫະ
ກິດ
	ສິນຄ້າ
ໃນສາງ
ຫລ


8.000 ກີບ

	ຂ       ຂາຍຕິດໜີ້
1  ຂາຍຕິດໜີ້ມີກຳໄລ: ວິສາຫະກິດໄດ້ຂາຍສິນຄ້າຊະນິດໜຶ່ງ ໃຫ້ແກ່ລູກຄ້າໃນມູນຄ່າ11.000 ກີບ(ລາຄາຊື້ສິນຄ້າ 8.000 ກີບ)	
ຕະຫລາດ ລູກຄ້າ11.000

ສິນຄ້າໃນສາງ  8.000

		ກຳໄລ    3.000

ຄ   ຂາຍຂາດທຶນຊຳລະພ້ອມ:     ວິສາຫະກິດໄດ້ຂາຍສິນຄ້າຊະນິດໜຶ່ງໃຫ້ແກ່ລູກຄ້າໃນມູນຄ່າ20.000 ກີບ(ລາຄາຊື້ສິນຄ້າ26.000 ກີບ)

ຕະຫລາດ
ລູກຄ້າ	20.000
ນຊ

ຜົນໄດ້ຮັບ(ຂາດທຶນ)
6.000  ນຊ

ສິນຄ້າໃນສາງ
26.000
ຫລ

ງ   ຊື້ຕິດໜີ້    ຊື້ສິນຄ້ານຳບໍລິສັດ A ໃນມູນຄ່າ 30.000 ກີບ.(ຕິດໜີ້).ການນຳໃຊ້ເງິນແບບເສດຖະກິດ ຈຳນວນເງິນ30.000ກີບເປັນສິນຄ້າໄດ້ມາຈາກໜີ້ສິນ ທີ່ໄດ້ຕິດໜີ້ A ເຊີ່ງເອີ້ນວ່າແຫລ່ງທຶນ ຫລືແຫລ່ງເງິນ.

       ສິນຄ້າໃນສາງ
30.000    ນຊ
30.000 ກີບ	ຜູ້ສະໜອງ
30.000    ຫລ

ຈ  ການຊຳລະໜີ້ຕ້ອງສົ່ງ  
ວິສາຫະກິດໄດ້ຊຳລະຄ່າສິນຄ້າໃຫ້ແກ່ບໍລິສັດ A ເປັນເງິນສົດ 30.000 ກີບ, 

ສິນຄ້າໃນສາງ 30.000    ນຊ

ຜູ້ສະໜອງ 30.000  ຫລ

ນຊ

ຄັງເງິນສົດ 30.000    ຫລ




3  ສະເໝີຜົນຂອງກະແສ:
ກ   ຫລັກການ :	     
ຈຳນວນເງິນ ນຳໃຊ້ທຶນ  =  ຈຳນວນເງິນ ແຫລ່ງທຶນ
ການບັນທຶກລາຍການບັນດາກະແສ ຫລື ການເຄື່ອນໄຫວ ຂອງມູນຄ່າ ນັບແຕ່ຈຸດເລີ້ມໄປຮອດຈຸດໄປເຖິງ :  ຈຳນວນເງິນແຫລ່ງທຶນ ແມ່ນຈະຕ້ອງເທົ່າກັນກັບ ຈຳນວນເງິນນຳໃຊ້ທຶນ.
  -  ຈຳນວນເງິນ ນຳໃຊ້ທຶນ 1  =  ຈຳນວນເງິນ ແຫລ່ງທຶນ 1
ສ່ວນຫລາຍສະເໝີຜົນດັ່ງກ່າວ ຈະເປັນສິ່ງທີ່ແນ່ນອນທີ່ສຸດ.ແຕ່ລະລາຍການເຄື່ອນໄຫວ ຈະຕ້ອງໄດ້ຈົດ	
1 ໜີ້ = 1ມີ
1ໜີ້ = ຫຼາຍມີ
1ມີ = ຫຼາຍໜີ້


  ຄວາມໝາຍຂອງຄຳວ່າ : ໜີ້ ຄື : ( ນຳໃຊ້ທຶນ)
1  ຈຳນວນເງິນທີ່ສະແດງທາງດ້ານຊ້າຍຂອງບັນຊີ.
2  ການລົງລາຍການທາງດ້ານຊ້າຍຂອງບັນຊີ ຫລືການຜ່ານບັນຊີອັນເຮັດໃຫ້ຊັບສິນ ແລະຄ່າໃຊ້ຈ່າຍເພີ້ມຂື້ນ.
3  ການລົງລາຍການທາງດ້ານຊ້າຍຂອງບັນຊີອັນເຮັດໃຫ້ໜີ້ສິນ, ລາຍການເງິນທຶນແລະລາຍໄດ້ຫລຸດລົງ.
   ຄວາມໝາຍຂອງຄຳວ່າ : ມີ ຄື : ( ແຫລ່ງທຶນ)
1   ຈຳນວນເງິນທີ່ສະແດງທາງດ້ານຂວາຂອງບັນຊີ.
2 ການລົງລາຍການທາງດ້ານຂວາຂອງບັນຊີຫລືການຜ່ານບັນຊີທີ່ເຮັດໃຫ້ເງິນທຶນ,ໜີ້ສິນແລະລາຍໄດ້ເພີ້ມຂື້ນ.
3 ການຜ່ານບັນຊີທີ່ເຮັດໃຫ້ຊັບສິນ ແລະຄ່າໃຊ້ຈ່າຍຫລຸດລົງ.
 ຕົວຢ່າງ    ກະແສພາຍໃນ ລາຍການຮັບເຄື່ອງເຂົ້າສາງ 10.000 ກີບ.ນຳໃຊ້  ສາງ 10.000 ກີບ  =  ແຫລ່ງທຶນ :  ໂຮງຊ່າງ  10.000 ກີບ (ຜ/ພສຳເລັດຮູບໃນສາງ) (ຜະລິດ)ຊື້ສິນຄ້າຊຳລະພ້ອມ10.000 ກີບນຳໃຊ້ :  ສາງ 10.000 ກີບ =ແຫລ່ງທຶນ :ຄັງເງິນສົດ10.000 ກີບ (ສິນຄ້າໃນສາງ)
-  ຈຳນວນເງິນ ນຳໃຊ້ທຶນ         1  =  ຈຳນວນເງິນ ຫລາຍ ແຫລ່ງທຶນ
-  ຈຳນວນເງິນ ນຳໃຊ້ທຶນຫລາຍ   =  ຈຳນວນເງິນ  ແຫລ່ງທຶນ 1
 ຕົວຢ່າງ :     
  ຂາຍຕິດໜີ້ມີກຳໄລ :  ຂາຍ 11.000 ກີບ, ຕົ້ນທຶນຊື້ ສິນຄ້າ  8.000 ກີບ.
           							            ສິນຄ້າໃນສາງ  8.000 ກີບ
                         ກຳໄລ             3.000 ກີບ