ເຂດບາງຂຸນທຽນ

ເຂດບາງຂຸນທຽນ ແມ່ນ 1 ໃນ 50 ເຂດການປົກຄອງ
ຂອງບາງກອກຢູ່ໃນກຸ່ມເຂດກຸງທົນໃຕ້ ສະພາບພື້ນທີ່ທາງດ້ານຕາເວັນສຽງເໜືອຂອງເຂດແມ່ນແຫຼ່ງທີ່ຢູ່ອາໄສ ການຄ້າ ແລະອຸສາຫະກຳ ໃນຂະນະທີ່ພື້ນທີ່ສ່ວນໃຫຍ່ແມ່ນເຂດກະເສຕະກຳແລະແຫຼ່ງທ່ອງທ່ຽວເຊິງນິເວດ ເນື່ອງຈາກແມ່ນເຂດດຽວຂອງບາງກອກທີ່ມີພື້ນທີ່ຕິດກັບອ່າວໄທ (ແມ່ນໄລຍະທາງ 5 ກິໂລແມັດ) ແລະຍັງມີປ່າຊາຍເລນຫຼົງເຫຼືອຢູ່ ແລະແມ່ນເຂດທີ່ມີຈຳນວນປະຊາກອນຫຼາຍເປັນອັນດັບທີ 5 ໃນບາງກອກຮອງຈາກເຂດຄອງສາມວາ

 ບ່ອນຕັ້ງແລະອານາເຂດ 
ຕັ້ງຢູ່ທາງໃຕ້ສຸດຂອງບາງກອກ ມີອານາເຂດຕິດຕໍ່ກັບພື້ນທີ່ການປົກຄອງຕ່າງໆ ຮຽງຕາມເຂັມໂມງດັງນີ້
 ທິດເໜືອ ຕິດຕໍ່ກັບເຂດບາງບອນແລະເຂດຈອມທອງ ມີທາງລົດໄຟສາຍວົງວຽນໃຫຍ່-ມະຫາໄຊ ຄອງວັດສິງ ຄອງມະຫາໄຊ ຄອງວັດກົກ ຄອງບົວ (ຄອງຕາເປັ່ງ) ແລະຄອງຕາສຸກເປັນເສ້ນແບ່ງເຂດ
 ທິດຕາເວັນອອກ ຕິດຕໍ່ກັບເຂດທຸ່ງຄຸແລະອຳເພີພະສະໝຸດເຈດີ (ຈັງຫວັດສະໝຸດປາການ) ມີຄອງບາງມົດ ຄອງຮາງແມ່ນ້ຳ ຄອງຮາງດ້ວນ (ຄອງສວນ) ຄອງຮາງກະນົກ ຄອງນາ ຄອງຫົວກະບື ແລະຄອງຂຸນລາດພິນິດໃຈ (ຄອງກົງ) ເປັນເສ້ນແບ່ງເຂດ
 ທິດໃຕ້ ຮອດອ່າວໄທ 
 ທິດຕາເວັນຕົກຕິດຕໍ່ກັບຕຳບົນພັນທ້າຍນໍລະສິງແລະຕຳບົນບາງນ້ຳຈືດ ອຳເພີເມືອງສະໝຸດສາຄອນ ຈັງຫວັດສະໝຸດສາຄອນ ມີແນວແບ່ງເຂດການປົກຄອງລະຫວ່າງບາງກອກກັບຈັງຫວັດສະໝຸດສາຄອນ ຄອງບາງເສົາທົງ ແນວແບ່ງເຂດການປົກຄອງລະຫວ່າງບາງກອກກັບຈັງຫວັດສະໝຸດສາຄອນ ຄອງສອງ ຄອງແຍກພະນຽງ ຄອງຕາແມ້ນ ຄອງສະແໝດຳໃຕ້ ແລະຄອງສະແໝເໜືອ

 ທີ່ມາຂອງຊື່ເຂດ 
ມີຄຳບອກເລົ່າວ່າ ຍ່ານບາງຂຸນທຽນ (ປະຈຸບັນຢູ່ໃນພື້ນທີ່ເຂດຈອມທອງ) ເຄີຍເປັນແຫຼ່ງຊຸມນຸມກອງກວຽນທີ່ໄປມາຄ້າຂາຍຈາກສຸພັນບຸລີ ໂດຍທຸກກອງກວຽນຈະມີຜູ້ນຳເຮັດໜ້າທີ່ຄຸ້ມກັນປະຈຳກອງເອິ້ນວ່າ "ຂຸນ" ບໍລິເວນທີ່ຫຍຸດຮວມກອງກວຽນນີ້ ຊາວບ້ານຈຶງພາກັນເອິ້ນວ່າ "ບາງຂຸນກວຽນ" ແລ້ວພ້ຽນເປັນ "ບາງຂຸນກຽນ" ຕໍ່ມາຂຽນສະກົດເປັນ "ບາງຂຸນທຽນ" ຮອດທຸກວັນນີ້ ຍັງມີຄວາມເຫັນອີກວ່າ ຊື່ບາງຂຸນທຽນມາຈາກນາມແລະຕຳແໜ່ງບຸກຄົນວ່າ "ຂຸນທຽນ" ເປັນຮັກສາສວນຫຼວງທີ່ຄົງມີສ່ວນເຂົ້າມາດູແລສວນບໍລິເວນພື້ນທີ່ຄອງບາງຂຸນທຽນນັ້ນເອງ

 ປະຫວັດສາດ 
ອຳເພີບາງຂຸນທຽນ ເດີມເຄີຍເປັນທີ່ຢູ່ອາໄສຂອງຊາວມອນທີ່ອົບພະຍົບມາຈາກຈັງຫວັດສະໝຸດສົງຄາມ ໃນຊ່ວງປາຍລາຊະການທີ່ 4ແມ່ນອຳເພີທີ່ເກົ່າແກ່ ສັນນິດຖານວ່າກໍ່ຕັ້ງໃນປີ ຄ.ສ. 1867 ເດີມຂຶ້ນຢູ່ກັບຈັງຫວັດທົນບຸລີ ເຊິ່ງຕໍ່ມາພື້ນທີ່ທາງທິດຕາເວັນອອກສຽງເໜືອ (ບໍລິເວນຮິມຄອງດ່ານ ຄອງດາວຄະນອງ ແລະຄອງບາງຂຸນທຽນ) ມີຄວາມຈະເລີນແລະມີຊຸມຊົນຕື່ມຂຶ້ນ ທາງລາຊະການຈຶງໄດ້ຈັດຕັ້ງເທດສະບານນະຄອນທົນບຸລີຂຶ້ນໃນປີ ຄ.ສ. 1936 ໂດຍໃຫ້ຕຳບົນບາງຄໍ້ຢູ່ໃນທ້ອງທີ່ນຳ ແລະຈັດຕັ້ງສຸຂາພິບານບາງຂຸນທຽນຂຶ້ນໃນພື້ນທີ່ບາງສ່ວນຂອງຕຳບົນບາງຂຸນທຽນແລະຕຳບົນບາງມົດໃນປີ ຄ.ສ. 1965

ພາຍຫຼັງໄດ້ມີການຮວມຈັງຫວັດທົນບຸລີແລະຈັງຫວັດພະນະຄອນແມ່ນນະຄອນຫຼວງກຸງເທບທົນບຸລີແລະປ່ຽນເປັນກຸງເທບມະຫານະຄອນແບ່ງພື້ນທີ່ອອກເປັນເຂດແລະແຂວງແທນອຳເພີແລະຕຳບົນ ອຳເພີບາງຂຸນທຽນຈຶງໄດ້ຮັບການປ່ຽນແປງຖານະແມ່ນ ເຂດບາງຂຸນທຽນ ບາງກອກ ມີເຂດການປົກຄອງ 7 ແຂວງ ໄດ້ແກ່ ແຂວງບາງຂຸນທຽນ ແຂວງບາງຄໍ້ ແຂວງຈອມທອງ ແຂວງບາງມົດ ແຂວງທ່າຂ້າມ ແຂວງບາງບອນ ແລະແຂວງສະແໝດຳ

ຕໍ່ມາໃນພື້ນທີ່ເຂດມີປະຊາກອນໜາແໜ້ນຂຶ້ນຫຼາຍເພື່ອໃຫ້ໜ່ວຍງານຕ່າງໆ ສາມາດເບິ່ງແຍງປະຊາຊົນໄດ້ຢ່າງທົ່ວເຖິງ ບາງກອກຈຶງຕັ້ງສຳນັກງານເຂດບາງຂຸນທຽນ ສາຂາ 1 ເບິ່ງແຍງພື້ນທີ່ 4 ແຂວງ ເຊິ່ງໄດ້ແຍກອອກໄປແມ່ນເຂດຈອມທອງໃນປີ ຄ.ສ. 1989 ແລະເມື່ອປີ ຄ.ສ. 1997ໄດ້ມີປະກາດກະຊວງມະຫາດໄທ ແຍກແຂວງບາງບອນອອກໄປຕັ້ງເປັນເຂດບາງບອນ

 ການແບ່ງເຂດການປົກຄອງ 
ເຂດບາງຂຸນທຽນແບ່ງເຂດການປົກຄອງຍ່ອຍອອກເປັນ 2 ແຂວງ (khwaeng) ໄດ້ແກ່
ອັກສອນລາວອັກສອນໂລມັງພື້ນທີ່ (ຕລ.ກມ.)ຈຳນວນປະຊາກອນ (ພະຈິກ 2016)ຈຳນວນບ້ານ (ພະຈິກ 2016)ຄວາມໜາແໜ້ນປະຊາກອນ (ພະຈິກ 2016) ທ່າຂ້າມTha Kham 84.71256,88027,774671.45 ສະແໝດຳSamae Dam 35.975122,72256,7733,411.31 ທັງໝົດ 120.687179,60284,5471,488.16

 ປະຊາກອນ 
 ສະຖິຕິປະຊາກອນຕາມທະບຽນລາຊະດອນເຂດບາງຂຸນທຽນสำนักบริหารการทะเบียน. กรมการปกครอง. กระทรวงมหาดไทย. "จำนวนประชากรและบ้าน." [ออนไลน์]. เข้าถึงได้จาก: http://stat.dopa.go.th/xstat/popyear.html  2556. สืบค้น 3 เมษายน 2556. ປີ (ຄ.ສ.)  ປະຊາກອນ  ການເພີ່ມແລະການລົດ 1992  124,881  ບໍ່ຊາບ 1993  133,500  +8,619 1994  139,096  +5,596 1995  147,646  +8,550 1996  156,437  +8,791 1997  164,570  +8,133 1998  101,728  ແບ່ງເຂດ 1999  105,616  +3,888 2000  109,723  +4,107 2001  113,865  +4,142 2002  118,611  +4,746 2003  123,525  +4,914 2004  127,697  +4,172 2005  132,313  +4,616 2006  137,934  +5,621 2007  141,698  +3,764 2008  145,294  +3,596 2009  150,492  +5,198 2010  155,821  +5,329 2011  161,642  +5,821 2012  165,693  +4,051 2013  169,614  +3,921 2014  173,144  +3,530

 ການຄົມມະນາຄົມ 
ຖະໜົນສາຍຫຼັກໃນພື້ນທີ່ເຂດບາງຂຸນທຽນ ໄດ້ແກ່
 ຖະໜົນການຈະນາພິເສກ ເລິ່ມຕົ້ນເຂົ້າສູ່ທ້ອງທີ່ເຂດບາງຂຸນທຽນຈາກທາງລົດໄຟສາຍວົງວຽນໃຫຍ່-ມະຫາໄຊ ແຂວງສະແໝດຳ ຕໍ່ເນື່ອງມາຈາກແຂວງບາງບອນ ເຂດບາງບອນ ແລະໄປສິ້ນສຸດທີຄອງບາງມົດ ກ່ອນຈະຕັດຜ່ານເຂົ້າສູ່ແຂວງບາງມົດ ເຂດທຸງຄຸຕໍ່ໄປ
 ຖະໜົນພະຮາມທີ່ 2 ເລິ່ມຕົ້ນເຂົ້າສູ່ທ້ອງທີ່ເຂດບາງຂຸນທຽນຈາກຄອງວັດກົກ ແຂວງທ່າຂ້າມ ຕ່ເນື່ອງມາຈາກແຂວງບາງມົດ ເຂດຈອມທອງ ແລະໄປສິ້ນສຸດທີ່ເສ້ນແບ່ງເຂດການປົກຄອງລະຫວ່າງບາງກອກກັບຈັງຫວັດສະໝຸດສາຄອນ ກ່ອນຈະຕັດຜ່ານເຂົ້າສູ່ທ້ອງທີ່ຕຳບົນພັນທ້າຍນໍລະສິງ ອຳເພີເມືອງສະໝຸດສາຄອນ ຈັງຫວັດສະໝຸດສາຄອນຕໍ່ໄປ
 ຖະໜົນບາງຂຸນທຽນ ຕັດຜ່ານພື້ນທີ່ທາງເໜືອຂອງເຂດ ເຂົ້າສູ່ທ້ອງທີ່ເຂດຈາກທາງລົດໄຟສາຍວົງວຽນໃຫຍ່-ມະຫາໄຊ ແຂວງສະແໝດຳ ຕໍ່ເນື່ອງມາຈາກແຂວງບາງບອນ ເຂດບາງບອນ ແລະໄປສິ້ນສຸດທີ່ຖະໜົນພະຮາມທີ 2 
 ຖະໜົນບາງຂຸນທຽນ-ຊາຍທະເລ ຕັດຜ່ານພື້ນທີ່ຕອນກາງແລະຕອນໃຕ້ຂອງເຂດ ເລິ່ມຕົ້ນຈາກຖະໜົນພະຮາມທີ່ 2 ແຂວງສະແໝດຳ ແລະໄປສິ້ນສຸດທີ່ຖະໜົນລຽບຄອງພິທະຍາລົງກອນເຊິ່ງຕັດອອກສູ່ທ້ອງທີ່ຕຳບົນພັນທ້າຍນໍລະສິງ ອຳເພີເມືອງສະໝຸດສາຄອນ ຈັງຫວັດສະໝຸດສາຄອນ

ສ່ວນຖະໜົນສາຍຮອງແລະທາງລັດ ໄດ້ແກ່

 ຖະໜົນສະແກງາມ
 ຖະໜົນບາງກະດີ່
 ຖະໜົນສະແໝດຳ
 ຖະໜົນທ່າຂ້າມ
 ຖະໜົນລຽບຄອງພິທະຍາລົງກອນ
 ຖະໜົນອະນາໄມງາມຈະເລີນ (ຊອຍພະຮາມທີ 2 ຊອຍ 47)
 ຊອຍພະຮາມທີ 2 ຊອຍ 50 / ເອກະໄຊ 69 (ໂຮງຮຽນວິໄຊວິທະຍາ) 

 ຊອຍພະຮາມທີ 2 ຊອຍ 54 / ເອກະໄຊ 83/1
 ຊອຍພະຮາມ 2 ຊອຍ 69, ຊອຍທຽນທະເລ 16 (ຮ່ວມໃຈ) ແລະຊອຍສະແກງາມ 21
 ຊອຍພະຮາມທີ 2 ຊອຍ 82 (ຮາງໂພ)
 ຊອຍພະຮາມທີ 2 ຊອຍ 100 (ພົມແດນ)
 ຊອຍທຽນທະເລ 7 / ຊອຍອະນາໄມງາມຈະເລີນ 30 (ຖະໜົນສ່ວຍ)
 ຊອຍທ່າຂ້າມ 7 / ຊອຍອະນາໄມງາມຈະເລີນ 18 (ວັດທ່າຂ້າມ)
 ຊອຍອະນາໄມງາມຈະເລີນ 25 / ພະຮາມທີ 2 ຊອຍ 33 (ວັດຍາຍຮົ່ມ)

 ສະຖານທີ່ສຳຄັນ 
 ວັດ 
 ວັດກົກ
 ວັດກຳແພງ
 ວັດທ່າຂ້າມ
 ວັດແທນວັນດີສຸຂາຮາມ
 ວັດທຳຄຸນາຮາມ (ຫຼວງພໍ່ເຕົ່າ)
 ວັດບົວຜັນ
 ວັດບາງກະດີ່
 ວັດປະທີບພີພົນ
 ວັດປະຊາບຳລຸງ (ວັດລູກງົວ)
 ວັດພົມມະຮັງສີ
 ວັດເລົາ
 ວັດສະແກງາມ
 ວັດສະແໝດຳ
 ວັດຫົວກະບື

 ສະຖານສຶກສາ 
 ມະຫາວິທະຍາໄລ 
 ມະຫາວິທະຍາໄລເຕັກໂນໂລຊີພະຈອມເກົ້າທົນບຸລີ ວິທະຍາເຂດບາງຂຸນທຽນ

 ໂຮງຮຽນສັງກັດສຳນັກງານເຂດພື້ນທີ່ການສຶກສາບາງກອກ ເຂດ 1 
 ໂຮງຮຽນລັດຕະນະໂກສິນບາງຂຸນທຽນ 
 ໂຮງຮຽນທະວີທາພິເສກ ບາງຂຸນທຽນ
 ໂຮງຮຽນພິທະຍາລົງກອນພິທະຍາຄົມ
 ໂຮງຮຽນສວນກຸຫຼາບວິທະຍາໄລທົນບຸລີ

 ໂຮງຮຽນສັງກັດສຳນັກງານເຂດບາງຂຸນທຽນ ບາງກອກ 

 ໂຮງຮຽນວັດກົກ
 ໂຮງຮຽນວັດກຳແພງ
 ໂຮງສິລິນຸສອນວິທະຍາ
 ໂຮງຮຽນສານເຈົ້າ (ຫ້າວນຸກູນວິທະຍາ)
 ໂຮງຮຽນວັດເລົາ
 ໂຮງຮຽນວັດທ່າຂ້າມ
 ໂຮງຮຽນລາຊະມົນຕີ (ປື້ມ-ເຊື່ອມນຸກູນ)
 ໂຮງຮຽນບາງຂຸນທຽນສຶກສາ
 ໂຮງຮຽນວັດສະແກງາມ

 ໂຮງຮຽນວັດສະແໝດຳ
 ໂຮງຮຽນຄອງພິທະຍາລົງກອນ
 ໂຮງຮຽນໝູ່ບ້ານເກາະໂພ
 ໂຮງຮຽນວັດບົວຜັນ
 ໂຮງຮຽນແກ້ວຂຳທັບອຸປະຖັມ
 ໂຮງຮຽນວັດບາງກະດີ່
 ໂຮງຮຽນວັດຫົວກະບື
 ໂຮງຮຽນວັດປະຊາບຳລຸງ
 ໂຮງຮຽນວັດປະທີບພີພົນ (ພະຄູພິພິດພັດທະນະໂສພົນ ອຸປະຖັມ)

 ໂຮງໝໍ 
 ໂຮງໝໍນະຄອນທົນ
 ໂຮງໝໍພະຮາມ 2
 ໂຮງໝໍຜູ້ສູງອາຍຸບາງຂຸນທຽນ

 ທາງນ້ຳ 

 ຄອງວັດສິງ
 ຄອງສະໜາມໄຊ
 ຄອງວັດກົກ
 ຄອງບາງມົດ
 ຄອງລຳລາງຂວາງຕົ້ນຖໂພ (ຕາປ່ອງ)
 ຄອງບົວຫຼວງ (ຖືກຖົມດິນແລ້ວ)
 ຄອງລາຊະມົນຕີ
 ຄອງບາງບອນ

 ຄອງສີ່ບາດ
 ຄອງຮາງແກ້ວ (ຮາງຕະຄຽນ)
 ຄອງລາດລຳພູ (ຮາງສະແກ)
 ຄອງສະແກງາມ
 ຄອງເລນເປນ
 ຄອງລະຫານ
 ຄອງສະແໝດຳເໜືອ
 ຄອງສະແໝດຳໃຕ້
 ຄອງຮາງແມ່ນ້ຳ
 ຄອງຮາງກະນົກ
 ຄອງບົວ
 ຄອງພະຍາພາຍ
 ຄອງລູກງົວ
 ຄອງບາງຂະໂໝຍ
 ຄອງກາງທຸ່ງ
 ຄອງຫົວກະບື
 ຄອງນາ
 ຄອງຂຸນລາດພິນິດໃຈ
 ຄອງບາງເສົາທົງ
 ຄອງພິທະຍາລົງກອນ
 ຄອງຕາສຸກ
 ຄອງ 1, 2, 3, 4
 ຄອງແຍກພະນຽງ
 ຄອງຕາແມ້ນ
 ຄອງພະຍາໄຊຍົດສົມບັດ
 ຄອງລຳລາງຕາເນນ

 ສະຖານທີ່ທ່ອງທ່ຽວ 

 ວັດເລົາ
 ຄອງບາງມົດ
 ຈຸດຊົມລິງ
 ຊາຍທະເລບາງຂຸນທຽນ
 ຂຸມຊົນແສນຕໍ
 ປ່າຊາຍເລນ
 ພະຕຳໜັກພົນເຮືອເອກພະເຈົ້າບໍລົມວົງເທີກົມມະຫຼວງຊຸມພອນເຂດອຸດົມສັກ
 ພິພິດທະພັນທ້ອງຖິ່ນ ເຂດບາງຂຸນທຽນ (ໂຮງຮຽນຄອງພິທະຍາລົງກອນ)
 ພິພິດທະພັນພູມປັນຍາຊາວບ້ານໂຮງຮຽນຄອງພິທະຍາລົງກອນ
 ພິພິດທະພັນສະແດງເວົ້າໄທ
 ວັດກົກ

 ວັດທ່າຂ້າມ
 ວັດກຳແພງ
 ວັດບາງກະດີ່
 ວັດປະທີບພີພົນ
 ວັດຫົວກະບື
 ສານເຈົ້າແມ່ກວນອິມ
 ສູນສິລະປະວັດທະນະທຳມອນ ບາງກະດີ່
 ສູນສຶກສາທຳມະຊາດປ່າຊາຍເລນ ໂຮງຮຽນວັດສະແໝດຳ
 ສວນສົ້ມຂຽວຫວານ
 ຂົວທາງເດິນສຶກສາທຳມະຊາດປ່າຊາຍເລນ

 ແຫຼ່ງຂໍ້ມູນອື່ນ 
 ເວັບໄຊຕ໌ສຳນັກງານເຂດບາງຂຸນທຽນ 
 ເວັບໄຊຕ໌ນະຄອນຫຼວງບາງກອກ: ແຫຼ່ງທ່ອງທ່ຽວໃນເຂດບາງຂຸນທຽນ 
 ແຜນທີ່ເຂດບາງຂຸນທຽນ 
 ໂຮງຮຽນວັດກົກ 
 ໂຮງຮຽນວັດສະແໝດຳ 
 ໂຮງຮຽນວັດຫົວກະບື 

 ອ້າງອິງ