ທ່າແຂກ

ເມືອງທ່າແຂກເປັນເມືອງເອກຂອງ ແຂວງຄຳມ່ວນ ມີພົນລະເມຶອງປະມານ 97,542 ຄົນ (2020)  ເປັນເມືອງທີ່ຕັ້ງຢູ່ຕາມແຄມ ແມ່ນ້ຳຂອງ ປະຊາຊົນສ່ວນຫຼາຍມີອາຊີບ ເຮັດການກະເສດ,ຄ້າຂາຍແລະເປັນພະນັກງານລັດຖະກອນ.
ເມືອງທ່າແຂກຫ່າງຈາກ ນະຄອນຫລວງວຽງຈັນ ປະມານ 335 ກິໂລແມັດ.
ເມືອງທ່າແຂກທິດຕາເວັນຕົກຕິດກັບແມ່ນ້ຳຂອງເຊິ່ງກົງກັນຂ້າມກັນກັບແຂວງ ນະຄອນພະນົມ ປະເທດໄທ ທິດຕາເວັນອອກຕິດກັບ ເມືອງໄຊບົວທອງ,ທິດໃຕ້ຕິດກັບ ເມືອງໜອງບົກ ແລະທິດເໜືອຕິດກັບ ເມືອງຫີນບູນ.
ປະກົດຊື່ ເມືອງ ທ່າແຂກ ແຕ່ກ່ອນໄດ້ເອີ້ນວ່າເມືອງທ່າ(ນ້ຳ) ພໍຄົນຈາກພາກເໜືອຫລັງໄຫຼກັນລົງໄປຫລາຍຂື້ນ,ຜູ້ນັ້ນກໍແຂກ,ຜູ້ນີ້ກໍແຂກ ກໍເລີຍກາຍເປັນເມືອງທ່າແຂກຈົນເຖິງປັດຈຸບັນ.

 ປະຫວັດສາດໂດຍຫຍໍ້ 
ໃນຊ່ວງຫລັງສົງຄາມໂລກຄັ້ງທີສອງ, ພວກລ່າເມືອງຂຶ້ນຝຣັ່ງໄດ້ກັບຄືນມາຮຸກຮານລາວຄັ້ງທີສອງ, ປະຊາຊົນລາວບັນດາເຜົ່າໄດ້ຕໍ່ຕ້ານຢ່າງສຸດຂີດ ໃນເວລານັ້ນ ເມືອງທ່າແຂກເຄີຍເປັນສະໜາມຮົບທີ່ດຸເດືອດໃນການຕໍ່ຕ້ານພວກລ່າເມືອງຂຶ້ນຝຣັ່ງ.

ວັນທີ 21 ມີນາ 1946, ເປັນວັນທີ່ທຸກຄົນໃນລາວຈົດຈຳບໍ່ເຄີຍລືມ, ເພາະວ່າມັນເປັນມື້ທີ່ໄດ້ເກີດຄວາມໂຫດຮ້າຍທີ່ບໍ່ສາມາດຈິນຕະນາການໄດ້ຫຼັງຈາກກອງກຳລັງຝຣັ່ງໄດ້ກັບຄືນສູ່ປະເທດລາວ ເພື່ອເປີດການໂຈມຕີຢ່າງດຸເດືອດ.
ນັກຮົບ ແລະ ພົນລະເຮືອນຫຼາຍຮ້ອຍຄົນ, ທັງລາວ ແລະ ຫວຽດນາມ, ໄດ້ເສຍຊີວິດໃນເມືອງທ່າແຂກ ທີ່ ຊາຍແດນຕາມລຳແມ່ນ້ຳຂອງ ໃນພາກກາງຂອງລາວ, ເມື່ອກອງກຳລັງຝຣັ່ງໄດ້ເປີດການປະຕິບັດງານທາງທະຫານທີ່ໃຫຍ່ທີ່ສຸດຂອງພວກເຂົາໃນອິນດູຈີນ.
ໃນຄວາມພະຍາຍາມທີ່ອົງອາດກ້າຫານເພື່ອຕ້ານກັບກອງກຳລັງຮຸກຮານ, ທະຫານ ປະຊາຊົນທ້ອງຖິ່ນໄດ້ຕໍ່ສູ້ຢ່າງສຸດຊີວິດເພື່ອຂັບໄລ່ພວກຜູ້ຮຸກຮານອອກໄປ.
ກອງກຳລັງປ້ອງກັນທ້ອງຖິ່ນນຳພາໂດຍ ທ່ານ ສຸພານຸວົງ ໃນຖານະຜູ້ບັນຊາການສູງສຸດ, ຜູ້ທີ່ໄດ້ນຳພາທະຫານ ແລະ ພົນລະເຮືອນຫວຽດນາມ ແລະ ລາວ ໃນການຕໍ່ສູ້ຢ່າງດຸເດືອດ, ເດັດດ່ຽວ ແລະ ອົງອາດກ້າຫານຕໍ່ຕ້ານຝຣັ່ງ.
ໃນຕົ້ນເດືອນກຸມພາຂອງປີດຽວກັນ, ໜ່ວຍພັກທີ່ເມືອງທ່າແຂກໄດ້ຈັດກອງປະຊຸມ ແລະ ອອກຖະແຫຼງການຮຽກຮ້ອງໃຫ້ກອງທັບລາວ ແລະ ຫວຽດນາມສາມັກຄີກັນປ້ອງກັນຕົວເມືອງ, ຈູດແປວໄຟແຫ່ງການຕໍ່ຕ້ານ ແລະ ສ້າງຄວາມເຂັ້ມແຂງໃຫ້ແກ່ກອງທັບ.
ກອງບັນຊາການທະຫານ ແລະ ອຳນາດການປົກຄອງຂອງເມືອງທ່າແຂກ ໄດ້ສັ່ງໃຫ້ຮອງຜູ້ບັນຊາການທີ່ຮັບຜິດຊອບພາກຕາເວັນອອກສຽງເໜືອ ແລະ ພາກຕາເວັນຕົກສຽງໃຕ້ຂອງເມືອງ ຄື ສະຫາຍ ສິງກາໂປ ໂຄດຈຸນລະມະນີ ແລະ Nguyen Cheing ໃຫ້ກຽມພ້ອມທະຫານ 800 ຄົນທີ່ຢູ່ພາຍໃຕ້ການບັນຊາຂອງພວກເຂົາ ເພື່ອໃຫ້ພວກເຂົາພ້ອມທີ່ຈະຕໍ່ສູ້ກັບສັດຕູ ບໍ່ວ່າຈະໂຈມຕີມາຈາກທິດທາງໃດກໍຕາມ.
ເພື່ອເສີມສ້າງກຳລັງປ້ອງກັນຂອງຕົວເມືອງ, ຜູ້ນຳທັງສອງທ່ານໄດ້ແນະນຳໃຫ້ທະຫານ ແລະ ພົນລະເຮືອນ, ລວມທັງຊາວຫວຽດນາມ, ສ້າງປ້ອມປາການ ແລະ ຂຸດຄູນ້ຳເພື່ອກຽມພ້ອມສູ້ຮົບໃນທຸກພາກສ່ວນຂອງຕົວເມືອງ. ພາຍໃຕ້ຄຳສັ່ງໃຫ້ສົ່ງມອບຄຳຂອງເຂົາເຈົ້າເພື່ອສະໜັບສະໜູນຄວາມພະຍາຍາມຕໍ່ຕ້ານ, ຊາວລາວ ແລະ ຫວຽດນາມຫຼາຍຄົນໄດ້ມອບຄຳ ແລະ ເງິນເພື່ອສະໜອງອາຫານ, ເຄື່ອງນຸ່ງຫົ່ມ ແລະ ເຄື່ອງໃຊ້ອື່ນໆໃຫ້ແກ່ກອງທະຫານທ້ອງຖິ່ນ. 
ແຕ່ພວກຝຣັ່ງທີ່ຮຸກສານໄດ້ບຸກໂຈມຕີປະຊາກອນຂອງຕົວເມືອງ ແລະ ພວກເຂົາມີອາວຸດທີ່ດີກ່ວາ ແລະ ສາມາດເອົາຊະນະທະຫານໄດ້ຢ່າງໄວວາ, ທະຫານລາວ ແລະ ຫວຽດນາມ ພວກເຂົາກຳລັງປະເຊີນກັບຄວາມພ່າຍແພ້ ແລະ ຕັດສິນໃຈໜີຂ້າມແມ່ນໍ້າຂອງໄປປະເທດໄທ. ຊາວເມືອງ ແລະ ທະຫານໄດ້ໃຊ້ເຮືອນ້ອຍ ແລະ ແມ່ນແຕ່ໄມ້ທ່ອນເພື່ອຂົນສົ່ງພວກເຂົາໄປສູ່ຄວາມປອດໄພໃນແຂວງນະຄອນພະນົມ, ປະເທດໄທ.
ແຕ່ຝຣັ່ງກໍ່ບໍ່ໄດ້ຢຸດຢັ້ງໃນການໂຈມຕີຂອງພວກເຂົາ ແລະ ໄດ້ໃຊ້ເຮືອບິນ ແລະ ປືນໃຫຍ່ໜັກຍິງໃສ່ຜູ້ທີ່ພະຍາຍາມຫຼົບໜີ, ເຮັດໃຫ້ທະຫານ ແລະ ພົນລະເຮືອນເສຍຊີວິດເປັນຈຳນວນຫຼວງຫຼາຍ ແລະ ເຮັດໃຫ້ມີຜູ້ບາດເຈັບຫຼາຍຄົນ.
ທ່ານສຸພານຸວົງ ແລະ ເຈົ້າໜ້າທີ່ບາງຄົນຂອງລາວ ແມ່ນໜຶ່ງໃນບັນດາຜູ້ທີ່ພະຍາຍາມຫຼົບໜີຂ້າມແມ່ນໍ້າ ແຕ່ເຮືອໜາດນ້ອຍຂອງພວກເຂົາຖືກເຮືອບິນຂອງສັດຕູຍິງ. ທະຫານຄົນໜຶ່ງ ແລະ ກຸ່ມຄົນຫວຽດນາມໄດ້ພະຍາຍາມຊ່ວຍເຫຼືອຜູ້ທີ່ໄດ້ຮັບບາດເຈັບ ແຕ່ພວກເຂົາກໍ່ຖືກຂ້າຕາຍ. ທ່ານ ສຸພານຸວົງໄດ້ຮັບບາດເຈັບສາຫັດ ແລະ ຖືກນຳສົ່ງໄປໂຮງໝໍໃນແຂວງນະຄອນພະນົມ.
ຝຣັ່ງໄດ້ເປີດການໂຈມຕີເມືອງຢ່າງໂຫດຮ້າຍ, ຂ້າແມ່ຍິງຖືພາຢ່າງໂຫດຮ້າຍ ແລະ ໂຍນເດັກທາຣົກໃນທ້ອງລົງໃນແມ່ນໍ້າ.
ກອງກຳລັງຝຣັ່ງຍັງໄດ້ຂ້າປະຊາຊົນໂດຍໃຊ້ຄົກດິນເຜົາຂະໜາດໃຫຍ່ ແລະ ຊາກຕຳພວກເຂົາ, ຍິງດ້ວຍປືນ ແລະ ໂຍນສົບຂອງປະຊາຊົນລົງໃນແມ່ນໍ້າຂອງ ເຊິ່ງເວົ້າກັນວ່າກາຍເປັນສີແດງດ້ວຍເລືອດ. ມີປະຊາຊົນຫຼາຍກວ່າ 3,000 ຄົນ ລວມທັງແມ່ຍິງ ແລະ ເດັກນ້ອຍຜູ້ບໍລິສຸດ ໄດ້ເສຍຊີວິດ ແລະ ເຮືອນຫຼາຍຫຼັງ ແລະ ອາຄານອື່ນໆຖືກທຳລາຍ ຫຼື ເສຍຫາຍ.
ຕໍ່ມາ ທ່ານ ສຸພານຸວົງ ໄດ້ກັບຄືນມາລາວ ແລະ ສືບຕໍ່ຕໍ່ສູ້ເພື່ອການປົດປ່ອຍຮ່ວມກັບຜູ້ນຳການປະຕິວັດລາວຄົນອື່ນໆ.
ນັບຕັ້ງແຕ່ນັ້ນມາ, ວັນທີ 21 ມີນາ ໄດ້ເປັນມື້ແຫ່ງຄວາມໂກດແຄ້ນຂອງປະຊາຊົນລາວ ແລະ ໄດ້ຖືກລະນຶກເຖິງໃນແຕ່ລະປີເປັນວັນຄົນພິການ ແລະ ການເສຍສະຫຼະແຫ່ງຊາດ, ເພື່ອລະນຶກເຖິງວິລະຊົນແຫ່ງຊາດ ແລະ ນັກຮົບປະຕິວັດທຸກຄົນ ທີ່ໄດ້ອຸທິດຊີວິດ ແລະ ທົນທຸກຈາກຄວາມພິການໃນຊ່ວງເວລາຫຼາຍປີຂອງການຕໍ່ສູ້ເພື່ອການປົດປ່ອຍຊາດລາວ.
ທ່ານສຸພານຸວົງ ໄດ້ຮັບການຝຶກອົບຮົມເປັນວິສະວະກອນໂຍທາຢູ່ປາຣີ ແລະ ຫຼັງຈາກນັ້ນໄດ້ເຮັດວຽກຢູ່ພາກກາງຂອງຫວຽດນາມ ແລະ ລາວ ຕັ້ງແຕ່ປີ 1938 ຈົນເຖິງປີ 1945. ເພິ່ນໄດ້ກາຍເປັນຜູ້ນໍາຂອງຂະບວນການເອກະລາດຂອງລາວອິດສະຫລະ ແລະ ເປັນຜູ້ບັນຊາການທະຫານສູງສຸດຂອງກອງທັບປົດປ່ອຍ ແລະ ປ້ອງກັນປະເທດລາວ. ຕໍ່ມາທ່ານໄດ້ດຳລົງຕຳແໜ່ງເປັນປະທານປະເທດຂອງລາວຜູ້ທຳອິດ ຕັ້ງແຕ່ປີ 1975 ຈົນເຖິງປີ 1991.

 ເສດຖະກິດ 

 ບ້ານທີ່ຂື້ນກັບເມືອງທ່າແຂກ 
''''''
ບ້ານທ່າແຂກເໜືອ
ບ້ານທ່າແຂກກາງ
ບ້ານທ່າແຂກໃຕ້
ບ້ານເລົ່າໂພໄຊ
ບ້ານເລົ່າໂພຄຳ
ບ້ານດອນເຄື່ອນຊ້າງ
ບ້ານໜອງບົວເງິນ
ບ້ານໜອງບົວຄຳ
ບ້ານປາກດົງ
ປ້ານນາບວບ
ບ້ານຈອມແຈ້ງ
ບ້ານຄຳອ່າງ
ບ້ານປາກຊິມັງ
ບ້ານເມືອງເກົ່າ
ບ້ານມວ່ງສຸມ
ບ້ານດອນມະໄຫຼ
ບ້ານຈອມທອງ
ບ້ານສົມສະນຸກ
ບ້ານຈອມເພັດ
ບ້ານຈອມແກ້ວ
ບ້ານຫວ້ຍນາງລີ້
ບ້ານນາເມືອງ
ແລະຍັງຫລາຍບ້ານ...

 ສະຖານທີ່ທອ່ງທຽ່ວທີ່ສຳຄັນໃນຕົວເມືອງ  
ພຣະທາດສີໂຄດຕະບູນ
ວັດກາງ
ວັດນາໂບ
ວັດຫວ້ຍນາງລີ້
ວັດນາເມືອງ
ວັດຈອມທອງ
ຖໍ້ານາງແອ່ນ
ຂົວມິດຕະພາບລາວໄທແຫ່ງທີສາມ

ຂົວມິດຕະພາບແຫ່ງທີ 3 ລາວໄທ ຫລື ທ່າແຂກ ຫາ ນະຄອນພະນົມໄດ້ໄຂຂື້ນໃນວັນທີ 11/11/2011.