ປະຫວັດສາດບູຮານ

ປະຫວັດສາດບູຮານ (ອັງກິດ: Ancient history) ​ແມ່ນ ​ໄລ​ຍະ​ເວ​ລາ ​ຈາກ ​ການ​ເລີ່ມ​ຕົ້ນ​ຂອງ​ການ​ຂຽນ ​ແລະ​ບັນ​ທຶກ ​ປະ​ຫວັດ​ສາດ​ຂອງ​ມະ​ນຸດ ​ໂດຍ​ຜ່ານ ​ວັດ​ຖຸ​ບູ​ຮານ​ທ້າຍ​. ໄລຍະເວລາຂອງ ປະຫວັດສາດທີ່ບັນທຶກໄວ້ ແມ່ນປະມານ 5,000 ປີ, ເລີ່ມຕົ້ນດ້ວຍການພັດທະນາຂອງ Sumerian cuneiform script. ປະຫວັດສາດບູຮານກວມເອົາທຸກທະວີບທີ່ມະນຸດອາໄສຢູ່ໃນຊ່ວງ 3000 BC. – AD 500, ສິ້ນສຸດດ້ວຍ ການຂະຫຍາຍຂອງ ອິດສະລາມ ໃນຍຸກເກົ່າແກ່. ລະບົບສາມອາຍຸ ໄດ້ກໍານົດໄລຍະເວລາປະຫວັດສາດບູຮານເຂົ້າໄປໃນ ຍຸກຫີນ, ຍຸກທອງແດງ, ແລະ ອາຍຸທາດເຫຼັກ, ໂດຍມີປະຫວັດສາດທີ່ບັນທຶກໄວ້ໂດຍທົ່ວໄປຖືວ່າເລີ່ມຕົ້ນດ້ວຍຍຸກທອງແດງ. ການເລີ່ມຕົ້ນແລະການສິ້ນສຸດຂອງສາມອາຍຸແຕກຕ່າງກັນລະຫວ່າງພາກພື້ນຂອງໂລກ. ໃນຫຼາຍຂົງເຂດ ໂດຍທົ່ວໄປແລ້ວ ຍຸກທອງສຳຣິດ ແມ່ນຖືວ່າເລີ່ມຕົ້ນສອງສາມສັດຕະວັດກ່ອນ 3000 ປີ ກ່ອນ ຄ.ສ., ໃນຂະນະທີ່ຈຸດຈົບຂອງຍຸກເຫຼັກ ມີຄວາມແຕກຕ່າງກັນໄປຕັ້ງແຕ່ຕົ້ນສະຫັດສະຫວັດທຳອິດ ກ່ອນ ຄ.ສ. ໃນບາງຂົງເຂດເຖິງທ້າຍສະຫັດສະວັດທຳອິດ AD ໃນບາງຂົງເຂດ.

ໃນ​ໄລ​ຍະ​ເວ​ລາ​ຂອງ​ປະ​ຫວັດ​ສາດ​ວັດ​ຖຸ​ບູ​ຮານ​, ປະ​ຊາ​ກອນ​ໂລກ ​ໄດ້ ​ເພີ່ມ​ຂຶ້ນ​ຢ່າງ​ຫຼວງ​ຫຼາຍ ​ເນື່ອງ​ຈາກ ​ການ​ປະ​ຕິ​ວັດ Neolithic, ເຊິ່ງ​ແມ່ນ​ມີ​ຄວາມ​ຄືບ​ຫນ້າ​ຢ່າງ​ເຕັມ​ທີ່​. ໃນຂະນະທີ່ໃນປີ 10,000 BC, ປະຊາກອນໂລກມີ 2 ລ້ານຄົນ, ເພີ່ມຂຶ້ນເປັນ 45 ລ້ານຄົນໃນປີ 3000 BC. ໂດຍຍຸກທາດເຫຼັກໃນປີ 1000 BC, ປະຊາກອນໄດ້ເພີ່ມຂຶ້ນເຖິງ 72 ລ້ານຄົນ. ໃນຕອນທ້າຍຂອງຍຸກບູຮານໃນປີ AD 500, ປະຊາກອນໂລກຄາດວ່າຈະມີ 209 ລ້ານຄົນ. ໃນ 10,500 ປີ, ປະຊາກອນໂລກເພີ່ມຂຶ້ນ 100 ເທົ່າ.Data  from History Database of the Global Environment.  K. Klein Goldewijk, A. Beusen and P. Janssen, "HYDE 3.1: Long-term dynamic modeling of global population and built-up area in a spatially explicit way", from table on p. 2, Netherlands Environmental Assessment Agency (MNP), Bilthoven, The Netherlands.

 ອ້າງອີງ 

ໝວດ:ຍຸກປະຫວັດສາດ