ສົມເດັດພະເຈົ້າອຸທຸມພອນ

ສົມເດັດພະເຈົ້າອຸທຸມພອນ () ຫຼື ສົມເດັດພະມະຫາທັມມະຣາຊາທິຣາດທີ່ 3 () (ພະລາຊະພົງສາວະດານພະມ້າຮຽກ ສຸຣະປະທຸມຣາຊາ)นราธิปประพันธ์พงศ์, พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระ. พระราชพงศาวดารพม่า. พิมพ์ครั้งที่ 2. นนทบุรี : ศรีปัญญา, 2550, หน้า 1136 ແມ່ນພະມະຫາກະສັດລັດຊະການທີ່ 5 ແຫ່ງລາຊະວົງບ້ານພູຫຼວງ ແລະເປັນພະລາຊະໂອຣົດໃນສົມເດັດພະເຈົ້າຢູ່ຫົວບໍຣົມໂກດ ແລະມີພະສະມັນຍານາມວ່າ ຂຸນຫຼວງຫາວັດ () 

ສົມເດັດພະເຈົ້າອຸທຸມພອນໄດ້ຊົງດຳລົງພະລາຊະອິສະລິຍະຍົດເປັນກົມພະລາຊະວັງບໍວອນສະຖານມົງຄົນ ໃນປາຍລັດຊະການສົມເດັດພະເຈົ້າຢູ່ຫົວບໍຣົມໂກດ ພະອົງຊົງເປັນແມ່ກອງໃນການບູລະນະພະມະຫາທາດ ຫຼັງພະລາຊະບິດາສະຫວັນຄົດ ເຈົ້າຟ້າອຸທຸມພອນໄດ້ຄອງລາຊະສົມບັດເປັນລະຍະເວລາອັນສັ້ນ ຊົງສ້າງວັດຂຶ້ນຊື່ວ່າ ວັດອຸທຸມພະຣາຣາມ ຫຼື ວັດເຈົ້າຟ້າດອກເດື່ອ ແລະໂປດໃຫ້ປະຕິສັງຂອນຫຼັງຄາພະມົນດົບພະພຸດທະບາດ ຫຸ້ມທອງສອງຊັ້ນ ຢ່າງໃດກໍດີ ເຈົ້າຟ້າເອກະທັດເຊິ່ງເປັນພະເຊດຖາ (ອ້າຍ) ຊົງປາດຖະໜາລາຊະສົມບັດ ສົມເດັດພະເຈົ້າອຸທຸມພອນຈຶງຊົງສະລະລາຊະສົມບັດແລ້ວສະເດັດອອກຜະໜວດ ຈົນກະທັ່ງເກີດສົງຄາມພະເຈົ້າອະລອງພະຍາຍົກທັບມາຕີກຸງສີອະຍຸທະຢາຈຶງລາພະຜະໜວດມາຊ່ວຍສຶກ ຈາກນັ້ນກັບຊົງພະຜະໜວດອີກຄັ້ງຈົນກຸງສີອະຍຸທະຢາແຕກ ຈຶງຖືກກວາດຕ້ອນໄປຍັງກຸງອັງວະພ້ອມຊະເລຍກຸງສີອະຍຸທະຢາ ເມື່ອຮອດກຸງອັງວະ ຊົງພະຜະໜວດແລະປະທັບຢູ່ທີ່ວັດເຍຕະພັນ ທາງໃຕ້ກຸງອັງວະ ຈົນຍ້າຍນະຄອນຫຼວງໄປຍັງກຸງອະມະຣະປຸຣະ ໃນ ຄ.ສ. 1780 ຈຶງສະເດັດໄປປະທັບທີ່ກຸງອະມະຣະປຸຣະ ຈົນກະທັ່ງສະຫວັນຄົດ ໃນ ຄ.ສ. 1796

ນອກຈາກນັ້ນເຊື່ອວ່າພົບພະບໍຣົມສະຖູບບໍລິເວນສຸສານລ້ານຊ້າງ ຫຼື ລິນຊິນກອງ ອະມະຣະປຸຣະ ເມືອງມັນດະເລ ປະເທດມຽນມາ ຍັງມີພົງສາວະດານຂອງພະມ້າທີ່ຈົດບັນທຶກຈາກປາກຄຳຂອງພະອົງແລະຊະເລຍໄທໃນພະມ້າ ພົບໜັງສືເລົ່ມນີ້ຢູ່ໃນຫໍຫຼວງພະລາຊະວັງມັນດະເລ ມີຊື່ວ່າ "ຄຳໃຫ້ການຂຸນຫຼວງຫາວັດ" ຍັງພົບໝູ່ບ້ານທີ່ຢູ່ຮອບເມືອງມັນດະເລ ໃນປັດຈຸບັນ ມີຊື່ວ່າ "ມິນຕາຊຸ" ແປວ່າ "ຍ່ຽງເຈົ້າຊາຍ"

 ອ້າງອີງ 

ໝວດ:ພະມະຫາກະສັດໄທ
ໝວດ:ເຈົ້າຟ້າ