ອານາຈັກຣັດຕະນະໂກສິນ

ອານາຈັກຣັດຕະນະໂກສິນ (ໄທ: อาณาจักรรัตนโกสินทร์) ແມ່ນລາຊະອານາຈັກທີ່ສີ່ໃນຍຸກປະຫວັດສາດໄທ ເຮິ່ມຕັ້ງແຕ່ການຍ້າຍເມືອງຫຼວງຈາກຝັ່ງກຸງທົນບຸຣີມາຍັງກຸງເທບມະຫານະຄອນ ຊຶ່ງຕັ້ງຢູ່ທາງຕະເວັນອອກຂອງແມ່ນ້ຳເຈົ້າພະຍາ ພະບາດສົມເດັດພະພຸດທະຍອດຟ້າຈຸລາໂລກມະຫາລາດ ປະຖົມກະສັດແຫ່ງລາຊະວົງຈັກກີ ສະເດັດຂຶ້ນຄອງລາຊະສົມບັດ ເມື່ອວັນທີ 6 ເມສາ ຄ.ສ. 1782

ຄຶ່ງທຳອິດຂອງສະໄໝນີ້ເປັນການເພິ່ມພູນອຳນາດຂອງອານາຈັກ ເຖິກຂັດຈັງຫວະດ້ວຍຄວາມຂັດແຍ້ງເປັນຮະຍະກັບພະມ້າ ຫວຽດນາມ ແລະລາວ ສ່ວນຄຶ່ງຫຼັງນັ້ນເປັນການຜະເຊິນກັບປະເທດເຈົ້າອານານິຄົມ ອັງກິດ ແລະຝຣັ່ງ ຈົນທຳໃຫ້ສະຫຍາມເປັນປະເທດດຽວໃນອາຊີຕະເວັນອອກສຽງໃຕ້ທີ່ບໍ່ຕົກເປັນອານານິຄົມຂອງຕະເວັນຕົກ ຜົນກະທບຈາກໄພຄຸກຄາມນັ້ນ ນຳໃຫ້ອານາຈັກພັດທະນາໄປສູ່ລັດຖະຊາດສະໄໝໃໝ່ທີ່ຮວມອຳນາດເຂົ້າສູ່ສູນກາງ ໂດຍມີພົມແດນທີ່ຮ່ວມກັບຊາດຕະເວັນຕົກ ສະໄໝນີ້ມີພັດທະນາການທາງເສດຖະກິດແລະສັງຄົມທີ່ສຳຄັນ ດ້ວຍການເພຶ່ມການຄ້າກັບຕ່າງປະເທດ ການເລິກທາດ ແລະການຂະຫຍາຍການສຶກສາແກ່ຊົນຊັ້ນກາງທີ່ເກິດຂຶ້ນ ຢ່າງໄຮກົຕາມ ບໍ່ມີການປະຕິຮູປທາງການເມືອງຢ່າງແທ້ຈິງກະທັ່ງລະບອບສົມບູລະນາຍນສິດທິລາດເຖິກແທນທີ່ດ້ວຍລະບອບລາຊາທິປະໄຕພາຍໃຕ້ລັດຖະທຳມະນູນ ໃນການປະຕິວັດສະຫຍາມ ຄ.ສ. 1932

 ການກໍ່ຕັ້ງ 
ລາຊະການທີ 1 ຊົງຟື້ນຟູລະບົບສັງຄົມແລະລະບົບການເມືອງຂອງອານາຈັກອະຍຸດທະຍາ ຊົງອອກກົດໝາຍຕາສາມດວງ ປະມວນກົດໝາຍໃໝ່ ຊົງຟື້ນຟູພິທີໃນລາຊະສຳນັກ ແລະຊົງບັນຍັດວິໄນສົງ ການປົກຄອງແບ່ງອອກເປັນຫົກກົມ ໂດຍໃນຈຳນວນນີ້ສີ່ກົມມີໜ້າທີ່ປົກຄອງດິນແດນໂດຍຊະເພາະ ກົມກະລາໂຫມປົກຄອງທາງໃຕ້ ກົມມະຫາດໄທປົກຄອງທາງເໜືອແລະຕະເວັນອອກ ກົມພະຄັງປົກຄອງດິນແດນທີ່ຢູ່ທາງໃຕ້ຂອງພະນະຄອນ ແລະກົມເມືອງປົກຄອງພື້ນທີ່ຮອບພະນະຄອນ ສ່ວນອີກສອງກົມນັ້ນຄື ກົມນາແລະກົມວັງ ກອງທັບຢູ່ພາຍໃຕ້ການຄວບຄຸມຂອງອຸປຮາດຊຶ່ງມັກຈະເປັນພະອະນຸຊາໃນພະມະຫາກະສັດ ພະມ້າເຫັນຄວາມວຸ່ນວາຍ ປະກອບກັບການໂຄ່ນລົ້ມສົມເດັດພຣະເຈົ້າກຸງທົນບຸຣີ ຈຶງໄດ້ຮຸກຮານສະຫຍາມອີກໃນ ຄ.ສ. 1785 ພະມ້າເຖິກຂັບອອກຈາກລ້ານນາ ເມື່ອ ຄ.ສ. 1792 ໂດຍການຮຸກຮານສະຫຍາມຄັ້ງສຸດທ້າຍເກິດຂຶ້ນໃນ ຄ.ສ. 1809 ລາຊະການທີ 1 ສະຫວັນຄົດໃນ ຄ.ສ. 1809 ພະອົງໄດ້ປະກາດຄວາມເປັນເຈົ້າດິນແດນຂອງສະຫຍາມເໜືອກວ່າປະເທດໄທໃນປັດຈຸບັນມາກ

ໝວດ:ປະເທດໄທ