ວາລາດິເມຍ ເລນິນ

ວາລາດິເມຍ ອິລລິດ ອຸລຍານອບລັດເຊຍ: Владимир Ильич Ульянов (ກ່ອນປີ 1918: Владиміръ Ильичъ ​Ульяновъ)​,  [vlɐˈdʲimʲɪr ɨˈlʲjitɕ ʊˈlʲjanəf] (22 ເມສາ [ຕາມປະຕິທິນດັ້ງເດີມ 10 ເມສາ] ຄ.ສ. 1870 – 21 ມັງກອນ ຄ.ສ. 1924) ແມ່ນທີ່ຮູ້ຈັກກັນຫຼາຍວ່າ ວາລາດິເມຍ ເລນິນ /ˈlɛnᵻn/; ລັດເຊຍ: Владимир Ленин (ກ່ອນປີ 1918: Владиміръ Ленинъ),  [ˈlʲenʲɪn]Random House Webster's Unabridged Dictionary ແມ່ນນັກປະຕິວັດ ນັກການເມືອງ ແລະນັກທິດສະດີການເມືອງຊາວລັດເຊຍ ລາວໄດ້ດຳລົງຕຳແໜ່ງເປັນຫົວໜ້າລັດຖະບານຂອງລັດເຊຍໂຊວຽດ ຕັ້ງແຕ່ປີ 1917 ຫາປີ 1924 ແລະຂອງສະຫະພາບໂຊວຽດຕັ້ງແຕ່ປີ 1922-1924 ພາຍໃຕ້ການບໍລິຫານຂອງລາວ ລັດເຊຍແລະຕໍ່ມາເປັນສະຫະພາບໂຊວຽດໄດ້ກາຍເປັນລັດສັງຄົມນິຍົມພັກດຽວທີ່ປົກຄອງໂດຍພັກຄອມມູນິດໂຊວຽດ ທີ່ມີອຸດົມການແບບມາກຊິສຕ໌ ລາວໄດ້ພັດທະນາແນວຄິດຂອງອຸດົມການຄອມມູນິດນີ້ຈົນກາຍເປັນ "ລັດທິເລນິນ" (Lininism)

ລາວເກີດໃນຄອບຄົວປານກາງທີ່ມີຄວາມຈະເລີນຮຸ່ງເຮືອງປານກາງໃນຊິມບຣິສຄ໌ ເລນິນໄດ້ເຂົ້າຮ່ວມການເມືອງປະຕິວັດສັງຄົມນິຍົມຫຼັງຈາກອ້າຍຂອງລາວຖືກສັງຫານໃນປີ 1887 ລາວຖືກໄລ່ອອກຈາກມະຫາວິທະຍາໄລຄາຊານອິມພີຣຽລ ເພາະເຂົ້າຮ່ວມການປະທ້ວງຕໍ່ຕ້ານລັດຖະບານພະເຈົ້າຊາຣ໌ຂອງຈັກກະວັດລັດເຊຍ ລາວໄດ້ໃຊ້ເວລາຫຼາຍປີໃນການຮຽນກົດໝາຍ ລາວໄດ້ຍ້າຍໄປເຊນຕ໌ປີເຕີສ໌ເບິຣ໌ກໃນປີ 1893 ແລະໄດ້ກາຍເປັນນັກເຄື່ອນໄຫວດ້ານມາກຊິສຕ໌ຊັ້ນສູງ ໃນປີ 1897 ລາວໄດ້ຖືກຈັບກຸມໃນການກໍ່ຄວາມວຸ້ນວາຍແລະຖືກເນລະເທດໄປຊູເຊນສະໂກເຍ (Shushenskoye) ເປັນເວລາສາມປີ ບ່ອນທີ່ລາວແຕ່ງງານກັບນາເດດດາ ຄຸບສະກາຍາ ຫຼັງຈາກທີ່ລາວຖືກເນລະເທດ ລາວໄດ້ຍ້າຍໄປຢູ່ປະເທດເອີຣົບຕາເວັນຕົກ ບ່ອນທີ່ລາວກາຍເປັນນັກທິດສະດີມາກຊິສຕ໌ຂອງພັກແຮງງານປະຊາທິປະໄຕສັງຄົມລັດເຊຍ (RSDLP) ໃນປີ 1903 ລາວໄດ້ມີບົດບາດທີ່ສໍາຄັນໃນການແຍກອຸດົມການຂອງພັກປະຊາທິປະໄຕສັງຄົມ ນໍາພາຝ່າຍໂບເຊວິກຕ້ານກັບເມນເຊວິກຂອງຈູລີອັດ ມາຣ໌ຕັອບ ຫຼັງຈາກການປະຕິວັດຂອງຣັດເຊຍລົ້ມເຫລວໃນປີ 1905 ລາວໄດ້ໂຄສະນາເຄື່ອນໄຫວສຳລັບສົງຄາມໂລກຄັ້ງທີໜຶ່ງ ເພື່ອຫັນເປັນການປະຕິວັດຂອງຊາວກຳມະກອນໃນທົ່ວເອີຣົບ ຊຶ່ງໃນຖານະເປັນນັກມາກຊິສຕ໌ ລາວເຊື່ອວ່າຈະເຮັດໃຫ້ລັດທິທຶນນິຍົມຫລົ້ມສະຫລາຍ ແລະຖືກທົດແທນດ້ວຍລັດທິສັງຄົມນິຍົມ ຫຼັງຈາກການປະຕິວັດເດືອນກຸມພາປີ 1917 ໄດ້ຂັບໄລ່ພະເຈົ້າຊາຣ໌ແລະສ້າງຕັ້ງລັດຖະບານຊົ່ວຄາວ ລາງໄດ້ກັບຄືນມາປະເທດລັດເຊຍເພື່ອມີບົດບາດນຳພາໃນການປະຕິວັດເດືອນຕຸລາ ຊຶ່ງພັກໂບເຊວິກໄດ້ໂຄ່ນລົ້ມລະບອບປົກຄອງໃໝ່ ແລະສ້າງຕັ້ງລັດເຊຍໂຊວຽດໃນປີດຽວກັນ

 ຮູບ 

 ອ້າງອິງ 

 ບັນນານຸກົມ 

ໝວດ:ຜູ້ນໍາຂອງສະຫະພາບໂຊວຽດ