ມະຫາວິທະຍາໄລສິນລະປາກອນ

ມະຫາວິທະຍາໄລສິນລະປາກອນ () , (; ອັກສອນຫຍໍ້ : ມສກ. – SU) ແມ່ນມະຫາວິທະຍາໄລສິລະປະແຫ່ງທຳອິດຂອງປະເທດໄທແລະເປັນມະຫາວິທະຍາໄລແຫ່ງທີ່ຫ້າຂອງປະເທດໄທ ມີຊື່ສຽງທາງດ້ານສິລະປະແລະການອອກແບບ ປປັດຈຸບັນເປີດສອນຄອບຄຸມທຸກສາຂາວິຊາ ທັ້ງກຸ່ມສາຂາສັງຄົມສາດແລະມະນຸດສາດ ກຸ່ມສາຂາວິທະຍາສາດແລະເຕັກໂນໂລຊີ ແລະກຸ່ມສາຂາວິທະຍາສາດສຸຂະພາບ ຕາມມາດຕະຖານຂອງມະຫາວິທະຍາໄລສາກົນຢ່າງສົມບູນ

ມະຫາວິທະຍາໄລສິນລະປາກອນ ຖືກຳເໜີດຈາກ "ໂຮງຮຽນປະນີດສິລະປະກຳ ສັງກັດ ກົມສິນລະປາກອນ" ໃນລັດຊະສະໄໝຂອງ ພະບາດສົມເດັດພະປົກເກົ້າເຈົ້າຢູ່ຫົວ ໄດ້ພັດທະນາຂຶ້ນເປັນລຳດັບຈົນເປັນ "ໂຮງຮຽນສິນລະປາກອນ" ແລະເມື່ອວັນທີ 12 ຕຸລາ ຄ.ສ. 1943 ສາດສະດາຈານ  ພະຍາອະນຸມານລາຊະທົນ (ຍົງ ສະຖຽນໂກເສດ) ຮ່ວມກັບ ສາດສະດາຈານ ສິນ ພີຣະສີ ພັດທະນາຫລັກສູດຈົນໄດ້ຮັບການຍົກຖານະຂຶ້ນແມ່ນ "ມະຫາວິທະຍາໄລສິນລະປາກອນ" ເພື່ອເປັນສະຖາບັນອຸດົມສຶກສາຂັ້ນສູງທາງສິລະປະແຫ່ງຊາດ ໂດຍມີປະນິທານທີ່ຈະສ້າງສັນສິລະປະ ວິທະຍາການ ແລະພູມປັນຢາເພື່ອສັງຄົມ ມີຜົນໃຫ້ງານສິລະປະຂອງຊາດພັດທະນາແລະກ້າວໜ້າ ມີກິດຈະກຳແລະວິຊາການຕ່າງໆ ທີ່ດຳເນິນການເອື້ອອຳນວຍປະໂຫຍດໃຫ້ແກ່ປະຊາຊົນສະເໝີມາ

 ປະຫວັດມະຫາວິທະຍາໄລ 

ມະຫາວິທະຍາໄລສິນລະປາກອນ ແມ່ນມະຫາວິທະຍາໄລໃນກຳກັບຂອງລັດ ໃນສັງກັດ ກະຊວງການອຸດົມສຶກສາ ວິທະຍາສາດ ວິໄຈແລະນະວັດຕະກຳพระราชบัญญัติระเบียบบริหารราชการกระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม พ.ศ. ๒๕๖๒, ราชกิจจานุเบกษา เล่ม ๑๓๖ ตอนที่ ๕๗ ก หน้า ๗๙ ๑ พฤษภาคม ๒๕๖๒ ເດີມຄື "ໂຮງຮຽນປະນີດສິນລະປະກຳ ສັງກັດ ກົມສິນລະປາກອນ" ເຊິ່ງກໍ່ຕັ້ງຂຶ້ນໃນ ຄ.ສ. 1935 ໂດຍສາດສະດາຈານ ສິນ ພີຣະສີ ຫຼືຊື່ເດີມ ກອຣ໌ຣາໂດ ເຟໂຣຊີ (Corrado Feroci) ຊາວອິຕາລີເຊິ່ງເດິນທາງມາຮັບລາຊະການໃນປະເທດໄທໃນລັດຊະສະໄໝ ພະບາດສົມເດັດພະມຸງກຸດເກົ້າເຈົ້າຢູ່ຫົວ ແລະ ພະສາໂລດລັດຕະນະນິມມານ (ສາໂລດ ສຸກຂະຍາງ) ໂດຍໃຊ້ພື້ນທີ່ວັງກາງແລະວັງຕາເວັນອອກຂອງ ວັງທ່າພະ ເຊິ່ງໃນຕອນນັ້ນ ສົມເດັດພະເຈົ້າບໍລົມວົງເທີ ເຈົ້າຟ້າກົມພະຍານະລິດສະລານຸວັດຕິວົງ ສະເດັດໄປປະທັບພະຕຳໜັກປາຍເນິນແລ້ວ ທ່ານທັ້ງສອງຈຶ່ງຮັບຊື້ຈາກທາຍາດຂອງພະອົງແລະທຳການເປີດສອນໃຫ້ແກ່ຂ້າລາຊະການແລະນັກຮຽນໃນສະໄໝນັ້ນໂດຍບໍ່ເກັບຄ່າເລົ່າຮຽນ ຕໍ່ມາ ຄ.ສ. 1935 ໄດ້ຮວມເອົາໂຮງຮຽນນາດຕະດຸລິຍາງສາດທີ່ຕັ້ງຢູ່ວັງໜ້າໄວ້ດ້ວຍ ພ້ອມປ່ຽນຊື່ໃໝ່ເປັນ "ໂຮງຮຽນສິນລະປາກອນ"

ວັນທີ 12 ຕຸລາ ຄ.ສ. 1943 ສາດສະດາຈານ ພະຍາອະນຸມານລາຊະທົນ (ຍົງ ສະຖຽນໂກເສດ) ຮ່ວມກັບສາດສະດາຈານ ສິນ ພີຣະສີ ພັດທະນາຫລັກສູດຈົນໃຫ້ຮັບການຍົກຖານະຂຶ້ນເປັນ "ມະຫາວິທະຍາໄລສິນລະປາກອນ" ເພື່ອເປັນສະຖາບັນອຸດົມສຶກສາຂັ້ນສູງທາງສິນລະປະຂອງຊາດ ໂດຍມີປະນິທານທີ່ຈະສ້າງສັນສິລະປະວິທະຍາການແລະພູມປັນຍາເພື່ອສັງຄົມ ພ້ອມທັ້ງຈັດຕັ້ງຄະນະຈິດຕະກຳແລະປະຕິມາກຳຂຶ້ນເປັນຄະນະວິຊາທຳອິດ (ປັດຈຸບັນ ຄື ຄະນະຈິດຕະກຳປະຕິມາກຳແລະພາບພິມ) ແລະໃນ ຄ.ສ. 1955 ໄດ້ຈັດຕັ້ງຄະນະສະຖາປັດຕະຍະກຳໄທ ເຊິ່ງມີສາດສະດາຈານ ພະພົມວິຈິດ (ອູ໋ ພາລານົນ) ເປັນຜູ້ກໍ່ຕັ້ງ (ເຊິ່ງຕໍ່ມາໄດ້ປັບຫລັກສູດແລະປ່ຽນຊື່ເປັນ ຄະນະສະຖາປັດຕະຍະກຳສາດ) ແລະ ຄະນະໂບຮານນະຄະດີ ຈາກການວາງຮາກຖານໂດຍ ສາດສະດາຈານ ຫລວງບໍລິບານບຸລີພັນ (ປ່ວນ ອິນທຸວົງ) ແລະຫຼັງຈາກນັ້ນໄດ້ຈັດຕັ້ງ ຄະນະມັນທະສິນ ເຊິ່ງໄດ້ແຍກຕົວຈາກຄະນະຈິດຕະກຳແລະປະຕິມາກຳຂຶ້ນໃນປີຕໍ່ມາ

ອ້າງອິງ