ເຂດທົນບຸລີ

ເຂດທົນບຸລີ ແມ່ນ 1 ໃນ 50 ເຂດການປົກຄອງຂອງບາງກອກ ຢູ່ໃນກຸ່ມເຂດກຸງທົນເໜືອເຊິ່ງຖືເປັນເຂດອະນຸລັກເມືອງເກົ່າແຫຼ່ງທ່ອງທ່ຽວເຊິງປະຫວັດສາດແລະສິລະປະວັດທະນະທຳທາງຝັ່ງທົນບຸລີ

 ບ່ອນຕັ້ງແລະອານາເຂດ 
ຕັ້ງຢູ່ທາງຕາເວັນຕົກຂອງແມ່ນ້ຳເຈົ້າພະຍາ  ມີອານາເຂດຕິດຕໍ່ກັບເຂດອື່ນ ຮຽງຕາມເຂັມໂມງ ດັງນີ້
 ທິດເໜືອ ຕິດຕໍ່ກັບເຂດບາງກອກໃຫຍ່ແລະເຂດພະນະຄອນ ມີຄອງບາງກອກໃຫຍ່ແລະແນວກຶ່ງກາງແມ່ນ້ຳເຈົ້າພະຍາເປັນເສັ້ນແບ່ງເຂດ
 ທິດຕາເວັນອອກ ຕິດຕໍ່ກັບເຂດຄອງສານ ມີຂົວປະຖົມບໍລົມລາຊານຸສອນ ຖະໜົນປະຊາທິປົກ ຖະໜົນລາດຢ່າ (ບໍລິເວນຮອບວົງວຽນອະນຸສາວະລີສົມເດັດພະເຈົ້າຕາກສິນມະຫາລາດ) ຖະໜົນສົມເດັດພະເຈົ້າຕາກສິນ ແລະຄອງບາງໄສ້ໄກ່ ເປັນເສັ້ນແບ່ງເຂດ
 ທິດໃຕ້ ຕິດຕໍ່ກັບເຂດບາງຄໍແຫຼມແລະເຂດລາດບູລະນະ ມີແນວກຶ່ງກາງແມ່ນ້ຳເຈົ້າພະຍາແລະຄອງດາວຄະນອງເປັນເສັ້ນແບ່ງເຂດ
 ທິດຕາເວັນຕົກ ຕິດຕໍ່ກັບເຂດຈອມທອງແລະເຂດພາສີຈະເລີນ ມີຄອງບາງສະແກ ຄອງແຍກບາງສະແກ 13 ຄອງວັດໃໝ່ຍາຍນຸ້ຍ 1 (ຄອງສານເຈົ້າຕົ້ນໂພ) ແລະຄອງດ່ານເປັນເສັ້ນແບ່ງເຂດ

 ປະຫວັດສາດ 
ເຂດທົນບຸລີເດີມມີຖານະເປັນອຳເພີຊັ້ນໃນຂຶ້ນກັບກົມນະຄອນບານ ຕັ້ງທີ່ວ່າການອຳເພີໃນພື້ນທີ່ຂອງວັດລາຊະຄຶກ ຈຶງເອິ້ນອຳເພີນີ້ວ່າ ອຳເພີລາຊະຄຶກ (ປັດຈຸບັນສຳນັກງານເຂດຍ້າຍມາຕັ້ງຢູ່ບໍລິເວນວັດເວລຸລາຊິນ) ຕໍ່ມາເມື່ອວັນທີ່ 11 ກໍລະກົດ ຄ.ສ. 1916 ໄດ້ມີພະບໍລົມລາຊະໂອງການປ່ຽນຊື່ອຳເພີລາຊະຄຶກເປັນ ອຳເພີບາງຍີ່ເຮືອ ຈັງຫວັດທົນບຸລີ ເນື່ອງຈາກມີທີ່ຕັ້ງອຳເພີໃນເຂດຕຳບົນບາງຍີ່ເຮືອ

ແລະໃນວັນທີ່ 17 ເມສາ ຄ.ສ. 1939 ສະໄໝທ່ານຈອມພົນປ. ພິບູນສົງຄາມ ເປັນນາຍົກລັດຖະມົນຕີໄດ້ມີການຍຸບຈັງຫວັດທົນບຸລີຮວມກັບຈັງຫວັດພະນະຄອນໃຫ້ມີຖານະເປັນນະຄອນຫຼວງກຸງເທບທົນບຸລີ ດັງນັ້ນ ເພື່ອຮັກສາຄຳວ່າ "ທົນບຸລີ" ເຊິ່ງເຄີຍເປັນນະຄອນຫຼວງແລະເພື່ອສະເຫຼີມພະກຽດຂອງສົມເດັດພະເຈົ້າກຸງທົນບຸລີ (ສົມເດັດພະເຈົ້າຕາກສິນມະຫາລາດ) ປະກອບກັບອຳເພີບາງຍີ່ເຮືອນີ້ເຄີຍເປັນສູນກາງຂອງຈັງຫວັດທົນບຸລີນຳ ຈຶງໄດ້ມີພະລາຊະກິດສະດີກາປ່ຽນຊື່ອຳເພີບາງຍີ່ເຮືອເປັນ ອຳເພີທົນບຸລີ ແລະໄດ້ຮັບການປ່ຽນແປງຖານະເປັນ ເຂດທົນບຸລີ ບາງກອກ ໃນເວລາຕໍ່ມາ

ເມື່ອວັນທີ່ 5 ພະຈິກ ຄ.ສ. 2003 ໄດ້ມີປະກາດບາງກອກປ່ຽນແປງພື້ນທີ່ແຂວງແລະຕັ້ງແຂວງໃໝ່ໃນເຂດທົນບຸລີ ເນື່ອງຈາກຜູ້ບໍລິຫານບາງກອກມີນະໂຍບາຍໃຫ້ແບ່ງແຂວງຂະໜາດໃຫຍ່ໃຫ້ຍ່ອຍລົງ ເພື່ອຄວາມຊັດເຈນໃນການບໍລິການຂອງສຳນັກງານເຂດ ໂດຍໄດ້ປ່ຽນແປງພື້ນທີ່ແຂວງບຸກຄະໂລ ແຂວງບາງຍີ່ເຮືອ ແລະແຂວງຕະຫຼາດພູ ນຳມາຈັດຕັ້ງເປັນແຂວງສຳເຫລ່ແລະແຂວງດາວຄະນອງ

 ການແບ່ງເຂດການປົກຄອງ 
ວັນທີ່ 5 ພະຈິກ ຄ.ສ. 2003 ສະມັກ ສຸນທໍລະເວດ ຜູ້ວ່າລາຊະການບາງກອກຂະນະນັ້ນໄດ້ລົງນາມປະກາດຈັດຕັ້ງແຂວງສຳເຫລ່ແລະແຂວງດາວຄະນອງ ແຍກຈາກພື້ນທີ່ແຂວງບຸກຄະໂລ ແຂວງບາງຍີ່ເຮືອ ແລະແຂວງຕະຫຼາດພູ ເຂດທົນບຸລີ ໂດຍມີຜົນບັງຄັບໃຊ້ໃນວັນທີ່ 1 ທັນວາ ປີດຽວກັນ ເຮັດໃຫ້ປັດຈຸບັນ ເຂດທົນບຸລີແບ່ງເຂດການປົກຄອງຍ່ອຍອອກເປັນ 7 ແຂວງ (khwaeng) ໄດ້ແກ່

ອັກສອນລາວອັກສອນໂລມັງພື້ນທີ່ (ຕລ.ກມ.)ຈຳນວນປະຊາກອນ (ຕຸລາ 2016)ຈຳນວນບ້ານ (ຕູລາ 2016)ຄວາມໜາແໜ້ນປະຊາກອນ (ຕຸລາ 2016) ວັດກັນລະຍາWat Kanlaya 0.7859,3512,75511,912.10 ຫິລັນລູຈີHiran Ruchi0.69112,7103,95918,393.63 ບາງຍີ່ເຮືອBang Yi Ruea1.52321,9587,96414,417.59 ບຸກຄະໂລBukkhalo1.21017,07111,60914,108.26 ຕະຫຼາດພູTalat Phlu 1.82316,4928,0089,046.62 ດາວຄະນອງDao Khanong1.28917,63811,15713,683.47 ສຳເຫຼ່Samre1.23016,0428,61213,042.27 ທັງໝົດ 8.551111,26254,06413,011.57

 ປະຊາກອນ 
 ສະຖິຕິປະຊາກອນຕາມທະບຽນລາຊະດອນເຂດທົນບຸລີสำนักบริหารการทะเบียน. กรมการปกครอง. กระทรวงมหาดไทย. "จำนวนประชากรและบ้าน." [ออนไลน์]. เข้าถึงได้จาก: http://stat.dopa.go.th/xstat/popyear.html  2556. สืบค้น 3 เมษายน 2556. ປີ (ຄ.ສ.)  ປະຊາກອນ  ການເພີ່ມການລົດລົງ 1992  231,271  ບໍ່ຊາບ 1993  220,892  -10,379 1994  215,778  -5,114 1995  208,061  -7,717 1996  203,369  -4,692 1997  198,377  -4,992 1998  193,783  -4,594 1999  188,610  -5,173 2000  184,181  -4,429 2001  180,867  -3,314 2002  177,938  -2,929 2003  175,768  -2,170 2004  139,573  -36,195 2005  136,971  -2,602 2006  134,589  -2,382 2007  132,034  -2,555 2008  129,662  -2,372 2009  126,883  -2,779 2010  124,499  -2,384 2011  121,539  -2,960 2012  119,643  -1,896 2013  117,536  -2,107 2014  115,330  -2,206

 ການຄົມມະນາຄົມ 
220px|right|thumb|ຂົວພະຮາມ 3 (ຂວາ) ແລະຂົວບາງກອກ‎ (ຊ້າຍ)
220px|right|thumb|ວົງວຽນໃຫຍ່

 ທາງລົດ 
ຖະໜົນສາຍຫຼັກໃນພື້ນທີ່ເຂດທົນບຸລີ ໄດ້ແກ່
 ຖະໜົນອິສະລະພາບ ຊ່ຽມຖະໜົນປະຊາທິປົກ (ສີ່ແຍກບ້ານແຂກ) ກັບຂົວຈະເລີນພາດ  
 ຖະໜົນສົມເດັດພະເຈົ້າຕາກສິນ ຊ່ຽມລະຫວ່າງວົງວຽນໃຫຍ່ກັບຂົວຂ້າມຄອງດາວຄະນອງ   
 ຖະໜົນອະລຸນອະມະລິນ ຊ່ຽມລະຫວ່າງຖະໜົນປະຊາທິປົກກັບຂົວອະນຸທິນສະຫວັດ
 ຖະໜົນມະໄຫສະຫວັນ ຊ່ຽມຖະໜົນສົມເດັດພະເຈົ້າຕາກສິນ (ສີ່ແຍກມະໄຫສະຫວັນ) ກັບຂົວກຸງເທບ  
 ຖະໜົນລັດຊະດາພິເສກ ຊ່ຽມຖະໜົນສົມເດັດພະເຈົ້າຕາກສິນ (ສີ່ແຍກມະໄຫສະຫວັນ) ກັບຂົວຕະຫຼາດພູ
 ຖະໜົນຈະເລີນນະຄອນ  ຊ່ຽມຂົວຈະເລີນນະຄອນ 5 ເຖິງຂົວຈະເລີນນະຄອນ 8   
 ຖະໜົນປະຊາທິປົກ ຊ່ຽມລະຫວ່າງວົງວຽນໃຫຍ່ກັບເຊິງຂົວສົມເດັດພະພຸດທະຍອດຟ້າ  
 ຖະໜົນວຸທາກາດ ຊ່ຽມຖະໜົນເທີດໄທ (ສາມແຍກວຸທາກາດ) ກັບຂົວຂ້າມຄອງວັດໃໝ່ຍາຍນຸ້ຍ   
 ຖະໜົນເທີດໄທ ຊ່ຽມຖະໜົນອິນທອນພິທັກ (ສາມແຍກບາງຍີ່ເຮືອ) ກັບຂົວຂ້າມຄອງບາງຫຼວງນ້ອຍ  
 ຖະໜົນກຸງທົນບຸລີ ຊ່ຽມຖະໜົນສົມເດັດພະເຈົ້າຕາກສິນກັບຂົວຂ້າມຄອງບາງໄສ້ໄກ່
 ຖະໜົນລາຊະພຶກ ເຊື່ອມຖະໜົນສົມເດັດພະເຈົ້າຕາກສິນກັບຂົວຂ້າມຄອງບາງຫຼວງນ້ອຍ

ເຂດທົນບຸລີມີຂົວຂ້າມແມ່ນ້ຳເຈົ້າພະຍາ 4 ແຫ່ງ ໄດ້ແກ່
 ຂົວປະຖົມບໍລົມລາຊະນຸສອນ ຊ່ຽມລະຫວ່າງເຂດບຸລີກັບເຂດພະນະຄອນ
 ຂົວພະປົກເກົ້າ ຊ່ຽມລະຫວ່າງເຂດທົນບຸລີກັບເຂດພະນະຄອນ
 ຂົວພະຮາມ 3 ຊ່ຽມລະຫວ່າງເຂດທົນບຸລີກັບເຂດບາງຄໍແຫຼມ
 ຂົວກຸງເທບ ຊ່ຽມລະຫວ່າງເຂດທົນບຸລີກັບເຂດບາງຄໍແຫຼມ

 ທາງລົດໄຟ 
ໃຊ້ເສັ້ນທາງລົດໄຟສາຍວົງວຽນໃຫຍ່-ມະຫາໄຊ ຈາກສະຖານີລົດໄຟມະຫາໄຊ ຈັງຫວັດສະໝຸດສາຄອນ
 ສະຖານີລົດໄຟວົງວຽນໃຫຍ່ 
 ສະຖານີລົດໄຟຕະຫຼາດພູ 
 ທາງບີອາທີ 
 ສະຖານີລາຊະພຶກ
 ທາງລົດໄຟຟ້າຂົນສົ່ງມວນຊົນ 
 ສະຖານີໂພນິມິດ 
 ສະຖານີຕະຫຼາດພູ

 ແຫຼ່ງນ້ຳ 
ແມ່ນ້ຳແລະລຳຄອງສາຍສຳຄັນໃນພື້ນທີ່ເຂດ ໄດ້ແກ່
 ແມ່ນ້ຳເຈົ້າພະຍາ
 ຄອງບາງກອກໃຫຍ່ (ບາງຫຼວງ)
 ຄອງບາງຫຼວງນ້ອຍ
 ຄອງບາງນ້ຳຊົນ
 ຄອງບາງໄສ້ໄກ່
 ຄອງບາງສະແກ
 ຄອງສຳເຫລ່

 ຊຸມຊົນ 
 ຊຸມຊົນກຸຕິຈີນ ຊຸມຊົນຂອງຊາວໄທເຊື້ອສາຍປອກຕຸຍການ
 ຊຸມຊົນບ້ານລາວ ຊຸມຊົນຂອງຊາວໄທເຊື້ອສາຍລາວທີ່ມີຊື່ສຽງໃນການເຮັດຂຸ່ຍ
 ຊຸມຊົນຕາກສິນສັມພັນ

 ສະຖານທີ່ສຳຄັນ 
 ພະບໍລົມລາຊານຸສາວະລີສົມເດັດພະເຈົ້າຕາກສິນມະຫາລາດທີ່ວົງວຽນໃຫຍ່
 ວັດກັນລະຍານນະມິດ
 ວັດກະຈັບພິນິດ
 ວັດກາງດາວຄະນອງ
 ວັດດາວຄະນອງ
 ວັດບາງນ້ຳຊົນ
 ວັດບຸກຄະໂລ
 ວັດບຸບຜາຮາມ 
 ວັດປະຍຸລະວົງສາວາດວໍລະວິຫານ
 ວັດວະລາມາດຕະຍະພັນສາຮາຮາມ (ວັດຂຸນຈັນ)
 ວັດອິນທາຮາມ (ວັດບາງຍີ່ເຮືອໃນ)
 ວັດຈັນທາຮາມວໍລະວິຫານ (ວັດກາງຕະຫຼາດພູ ຫຼື ວັດບາງຍີ່ເຮືອກາງ)
 ວັດໂພນິມິດສະຖິດມະຫາສີມາຮາມ
 ວັດລາຊະຄຶກ (ວັດມອນ ຫຼື ວັດບາງຍີ່ເຮືອນອກ)
 ວັດລາຊະວະຮິນ (ວັດສຳເຫລ່)
 ວັດໃຫຍ່ສີສຸພັນ
 ວັດໃໝ່ຍາຍນຸ້ຍ
 ວັດຫິຮັນຮູຈີວໍລະວິຫານ (ວັດນ້ອຍ)
 ວັດສັນຕິທຳມາຮາມ
 ວັດສຸດທາວາດ
 ໂບດຊາງຕາຄຣູ້ສ
 ຄິດຕະຈັກທີ 1 ສຳເຫລ່ ແມ່ນໂບດຄິດໃນນິກາຍເພຣສໄບທີຣຽນແຫ່ງທຳອິດໃນປະເທດໄທ ກໍ່ຕັ້ງເມື່ອ ຄ.ສ. 1849

 ມັດສະຍິດຕົ້ນສົນ 
 ມະຫາວິທະຍາໄລລາຊະພັດທົນບຸລີ
 ມະຫາວິທະຍາໄລລາຊະພັດບ້ານສົມເດັດເຈົ້າພະຍາ
 ໂຮງຮຽນມັດທະຍົມສາທິດມະຫາວິທະຍາໄລລາຊະພັດບ້ານສົມເດັດເຈົ້າພະຍາ
 ໂຮງຮຽນປະຖົມສາທິດມະຫາວິທະຍາໄລລາຊະພັດບ້ານສົມເດັດເຈົ້າພະຍາ
 ໂຮງຮຽນສຶກສານາຣີ
 ໂຮງຮຽນວັດອິນທາຮາມ
 ໂຮງຮຽນກຸນລະມາດທົນບຸລີ
 ໂຮງຮຽນທົນບຸລີວໍລະເທພີພະລາຮັກ
 ສະຖານີລົດໄຟວົງວຽນໃຫຍ່

 ແຫຼ່ງຂໍ້ມູນອື່ນ 
 ເວັບໄຊຕ໌ສຳນັກງານເຂດທົນບຸລີ 
 ເວັບໄຊຕ໌ນະຄອນຫຼວງບາງກອກ: ແຫຼ່ງທ່ອງທ່ຽວໃນເຂດທົນບຸລີ
 ແຜນທີ່ເຂດທົນບຸລີ 

 ອ້າງອີງ 

ໝວດ:ເຂດໃນບາງກອກ ປະເທດໄທ