ຟີເດ ຄາສໂຕຣ

ຟີເດ ອາເລຮັນໂດຣ ຄາສໂຕຣ ຣູຊ (ສະເປນ: Fidel Alejandro Castro Ruz; ວັນທີ 13 ສິງຫາ 1926 – 25 ພະຈິກ 2016) ເປັນນັກປະຕິວັດ ແລະ ນັກການເມືອງ ຄິວບາ ເຊິ່ງເປັນຜູ້ນຳຂອງ ກູບາ ແຕ່ປີ 1959 – 2008, ເປັນ ນາຍົກລັດຖະມົນຕີ ຄິວບາ ແຕ່ປີ 1959 – 1976 ແລະ ເປັນປະທານາທິບໍດີ ແຕ່ປີ 1976 – 2008. ອຸດົມຄະຕິ ເປັນ ລັດທິມາກ-ເລນິນ ແລະ ຊາດນິຍົມ ຄິວບາ, ທ່ານຍັງໄດ້ດຳລົງຕຳແໜ່ງເປັນ ເລຂາທິການໃຫຍ່ ພັກກອມມູນິດກູບາ ແຕ່ປີ 1965 ຫາປີ 2011. ພາຍ​ໃຕ້​ການ​ຄຸ້ມ​ຄອງ​ຂອງ​ຕົນ, ກູ​ບາ​ໄດ້​ກາຍ​ເປັນ ​ລັດ​ກອມ​ມູ​ນິດ ​ພັກ​ດຽວ​; ອຸດສາຫະກັມ ແລະ ທຸຣະກິດ ຖືກ ຍຶດຖືເປັນຊາດ, ແລະການປະຕິຮູບ ສັງຄົມນິຍົມ ໄດ້ຖືກປະຕິບັດ ໃນທົ່ວສັງຄົມ.
ເກີດຢູ່ Birán, ລູກຊາຍຂອງຊາວກະສິກອນຊາວສະເປນທີ່ຮັ່ງມີ, ຄາສໂຕຣ ໄດ້ຮັບຮອງເອົາແນວຄວາມຄິດ ຂອງຝ່າຍຊ້າຍ ແລະ ຕ້ານຈັກກະວານ ໃນຂະນະທີ່ສຶກສາກົດຫມາຍຢູ່ ມະຫາວິທະຍາໄລຮາວານາ. ຫຼັງຈາກເຂົ້າຮ່ວມການກະບົດຕໍ່ຕ້ານລັດຖະບານຝ່າຍຂວາໃນ ສາທາລະນະລັດໂດມິນິກັນ ແລະ ໂຄລໍາເບຍ, ລາວໄດ້ວາງແຜນການໂຄ່ນລົ້ມປະທານາທິບໍດີຄິວບາ Fulgencio Batista, ເປີດຕົວ ການໂຈມຕີທີ່ລົ້ມເຫລວໃນ Moncada Barracks ໃນປີ 1953. ຫຼັງຈາກຖືກຈໍາຄຸກເປັນເວລາຫນຶ່ງປີ, ຄາສໂຕຣ ໄດ້ເດີນທາງໄປເມັກຊິໂກບ່ອນທີ່ທ່ານໄດ້ສ້າງຕັ້ງກຸ່ມປະຕິວັດ, ການເຄື່ອນໄຫວໃນວັນທີ 26 ເດືອນກໍລະກົດ, ກັບອ້າຍ ຣາອູລ ຄາສໂຕຣ ແລະ ເຊ ກູວາຣາ. ກັບຄືນໄປກູບາ, ຄາສໂຕຣ ໄດ້ມີບົດບາດສໍາຄັນໃນ ການປະຕິວັດຄິວບາ ໂດຍການນໍາພາການເຄື່ອນໄຫວໃນ ສົງຄາມ guerrilla ຕ້ານກໍາລັງຂອງ Batista ຈາກ Sierra Maestra . ຫຼັງ​ຈາກ​ການ​ໂຄ່ນ​ລົ້ມ​ຂອງ​ທ່ານ Batista ​ໃນ​ປີ 1959, ຄາສໂຕຣ ​ໄດ້​ຮັບ​ອຳນາດ​ທາງ​ການ​ທະຫານ ​ແລະ ​ເປັນ​ນາຍົກລັດຖະມົນຕີຂອງ​ກູ​ບາ. ສະ​ຫະ​ລັດ​ໄດ້​ເຂົ້າ​ມາ​ຕໍ່​ຕ້ານ​ລັດ​ຖະ​ບານ​ຂອງ ຄາສໂຕຣ ແລະ​ບໍ່​ສໍາ​ເລັດ​ຄວາມ​ພະ​ຍາ​ຍາມ​ທີ່​ຈະ ​ປົດ​ທ່ານ​ໂດຍ​ການ​ລອບ​ຄ່າ​, ການ​ຫ້າມ​ທາງ​ດ້ານ​ເສດ​ຖະ​ກິດ​, ແລະ​ການ​ຕ້ານ​ການ​ປະ​ຕິ​ວັດ​, ລວມ​ທັງ ​ການ​ບຸກ​ໂຈມ​ຕີ​ອ່າວ​ຫມູ ​ຂອງ​ປີ 1961​. ຕ້ານໄພຂົ່ມຂູ່ເຫຼົ່ານີ້, ຄາສໂຕຣ ໄດ້ສອດຄ່ອງກັບ ສະຫະພາບໂຊວຽດ ແລະອະນຸຍາດໃຫ້ໂຊວຽດວາງອາວຸດນິວເຄຼຍໃນຄິວບາ, ເຊິ່ງກໍ່ໃຫ້ເກີດ ວິກິດການລູກສອນໄຟຂອງຄິວບາ - ເຫດການທີ່ແນ່ນອນຂອງ ສົງຄາມເຢັນ - ໃນປີ 1962.

ຮັບຮອງເອົາຮູບແບບການພັດທະນາຂອງ Marxist-Leninist, ຄາສໂຕຣ ໄດ້ຫັນປະເທດ Cuba ເປັນພັກດຽວ, ລັດສັງຄົມນິຍົມພາຍໃຕ້ການປົກຄອງຂອງພັກຄອມມິວນິດ, ເປັນຄັ້ງທໍາອິດໃນ ຊີກໂລກຕາເວັນຕົກ . ນະ​ໂຍບາຍ​ແນະນຳ ​ການ​ວາງ​ແຜນ​ເສດຖະກິດ ​ສູນ​ກາງ ​ແລະ ການ​ຂະຫຍາຍ ​ການ​ຮັກສາ​ສຸຂະພາບ ​ແລະ ການ​ສຶກສາ ​ໄດ້​ຮັບ​ການ​ສົມທົບ​ກັບ​ການ​ຄວບ​ຄຸມ​ຂ່າວ​ຂອງ​ລັດ ​ແລະ ສະກັດ​ກັ້ນ​ຄວາມ​ຂັດ​ແຍ່ງ​ກັນ​ພາຍ​ໃນ. ຕ່າງປະເທດ, ຄາສໂຕຣ ໄດ້ສະຫນັບສະຫນູນກຸ່ມຕໍ່ຕ້ານຈັກກະພັດ, ສະຫນັບສະຫນູນການສ້າງຕັ້ງລັດຖະບານ Marxist ໃນ Chile, Nicaragua, ແລະ Grenada, ເຊັ່ນດຽວກັນກັບການສົ່ງທະຫານໄປຊ່ວຍເຫຼືອພັນທະມິດໃນ Yom Kippur, Ogaden, ແລະ Angolan ສົງຄາມກາງເມືອງ. ບັນດາ​ການ​ກະທຳ​ດັ່ງກ່າວ, ສົມທົບ​ກັບ​ການ​ນຳພາ​ຂອງ ຄາສໂຕຣ ​ໃນ ​ການ​ເຄື່ອນ​ໄຫວ​ບໍ່​ຮ່ວມ​ກຸ່ມ ​ແຕ່​ປີ 1979 – 1983 ​ແລະ ລັດທິ​ສາກົນ​ດ້ານ​ການ​ແພດ​ຂອງ​ກູ​ບາ, ​ໄດ້​ເພີ່ມ​ທະວີ​ບົດບາດ​ຂອງ​ກູ​ບາ​ໃນ​ເວທີ​ໂລກ. ຫຼັງ​ຈາກ ​ສະ​ຫະ​ພາບ​ໂຊ​ວຽດ​ຖືກ​ຍຸບ​ລົງ ​ໃນ​ປີ 1991, ຄາສໂຕຣ ໄດ້​ນຳ​ພາ​ກູ​ບາ​ຜ່ານ​ຜ່າ​ການ​ຕົກ​ລົງ​ດ້ານ​ເສດ​ຖະ​ກິດ​ຂອງ “ໄລ​ຍະ​ພິ​ເສດ”, ຖື​ເອົາ​ແນວ​ຄວາມ​ຄິດ​ດ້ານ​ສິ່ງ​ແວດ​ລ້ອມ​ແລະ ​ຕ້ານ​ໂລກ​ກະ​ສິ​ກຳ. ໃນຊຸມປີ 2000, ຄາສໂຕຣ ໄດ້ສ້າງຕັ້ງພັນທະມິດໃນອາເມລິກາລາຕິນ "ນ້ໍາສີບົວ" - ຄືກັບ Venezuela ຂອງ Hugo Chávez - ແລະສ້າງຕັ້ງ ພັນທະມິດ Bolivarian ສໍາລັບອາເມລິກາ. ໃນ​ປີ 2006, ຄາສໂຕຣ ​ໄດ້​ໂອນ​ໜ້າ​ທີ່​ຮັບຜິດຊອບ​ຂອງ​ຕົນ ​ໄປ​ໃຫ້ ​ຮອງ​ປະທານາທິບໍດີ ຣາອູລ ຄາສໂຕຣ, ຜູ້​ທີ່​ໄດ້​ຮັບ​ເລືອກ​ຕັ້ງ​ໃຫ້​ດຳລົງ​ຕຳ​ແໜ່​ງ ປະທານາທິບໍດີ ​ໃນ​ປີ 2008.

 ເອກະສານອ້າງອີງ 

ໝວດ:ປະທານາທິບໍດີ ຄິວບາ
ໝວດ:ບຸກຄົນທີ່ເສຍຊີວິດໃນປີ ຄ.ສ. 2016