Mama Onema (ndoki)

Mama Onema, kombo na ye ya solo Marie Onema Todinga, azalaki mama na mimeseno ya kala ya Congo, oyo amonani mingi mpo na ntina na ye ya féticheuse na kati ya Mbokani ya Simba na ekolo ya Congo-Léopoldville na mobu 1964. Azalaki moto ya mimeseno ya solo oyo bato ya mboka bazalaki kosepela na ye, azalaki kobosana bato na mpasi na mayele na ye ya bokristo oyo ezalaki kopesa bato nzela ya kobotola bibombelo. Azwaki bango na 1965 na Armée nationale congolaise mpe apusami na bomoi na Kinshasa na 1967 na makambo ya mpasi mpe mabange.

 Buku mpe etando 
Makambo mingi ya solo ya elengi na Mama Onema ezali te. Mpo na bato mingi, azalaki na mbula ya ntango ya liboso ya nkolo na bamboka ya ekolo, na esika oyo ezali sikoyo na Maniema. Azalaki koyoka monoko ya Tétéla mpe azalaki te na etando na mikano ya politiki liboso ya mobu 1960.

 Ntina na Mbokani ya Simba 
Na mobu 1964, na ntango ya mposa monene ya Mbokani ya Simba, Mama Onema akomaki kolanda General Nicolas Olenga. Ye azalaki mokonzi ya bato ya Simba, mpe azalaki koluka kopesa mbongwana ya mimeseno mpo na kotambwisa maboko ya bato oyo bazalaki kotambola na mpasi na bokonzi ya kati ya Congo oyo ekomamaki na États-Unis mpe Belgique.

Azalaki na Kindu, na ekolo ya République démocratique du Congo, Mama Onema azalaki kotambwisa mimeseno oyo ezalaki kopesa bato ya Simba nzela ya kozela mibombelo. Azalaki kopesa bango nzala ya pombe, kopesa bango bikateli ya mimeseno na bango, mpe kopesa bango fétiche (dawa) mpo na kobatela bango.

Bato balobaka ete bato bazalaki kosala fétiche na mboka, na makambo mingi, na biloko ya moto to biloko ya nyama. Bato ya Simba bazalaki kosomba yango na motuya ya 50 tii 5 000 franc. Bazalaki kondima ete soki bakokaki koboya mimeseno mingi mingi, lokola koboya kopusana, koboya kosala sex, mpe koboya kolya biloko ya mabe, bazalaki kozala na nzela ya kobundisa mibombelo.

Na mobu 1964, batambwisi ya ekolo ya Bufaransa bazalaki kobomba likambo na Kindu ya Mama Onema azali kosala liboso ya bato ya Simba. Azalaki na mpete ya pagne, azalaki koloba mabongwana mpe kopesa bato ya Simba nzala ya pombe ya mimeseno.

 Kokanisa mpe kopolisa 
Kondima na makoki na Mama Onema ezalaki kopela ntango bato ya Simba basalaka mabundeli na Kindu mpe Stanleyville bazalaki kolimbwa. Bato mingi ya Simba bazalaki kofa na bitumba, mpe bazalaki kondima ete bakobikaka mpo na mimeseno na Mama Onema. New York Times elobaki ete na sanza ya moi 1964, bato 150 bazalaki kofa mpo na kondima ete mibombelo ekozongela bango te.

 Notes et références 

 Voir aussi 
 Laurent-Désiré Kabila 
 Antoine Gizenga 
 Patrice Lumumba

 Liens externes 
 Profil dans Encyclopaedia Africana (en anglais)
 Portrait sur Mbokamosika (en français)
 Article du New York Times – mai 1964 (en anglais)
 Vidéo British Pathé : Mama Onema en rituel, Kindu, 1964 (en anglais)

Catégorie:Personnalité congolaise (RDC)
Catégorie:Naissance en 1900
Catégorie:Décès en 1967
Catégorie:Femme politique congolaise (RDC)
Catégorie:Personnalité féminine du XXe siècle