Matádi

Matádi ezalí libóngo mpé mbóka-mokonzi ya etúka Bas-Congo o Kongó-Kinsásá. Mbóka ezalí na motángo mwa bato 235400 (2004). Matádi ekangamí na ngámbo ya lobɔ́kɔ la mwǎsí tǒ nsé ya ebale Kɔ́ngɔ. Ezalí o katikáti ya nzéla ya lombú Atlantíki na Kinsásá.

Ezalí na nzéla ya masíni Matádi–Kinsásá. Matádi ezalí pɛnɛ o Angola.

 Esika ya mabele 
Esika (Localisation)

Matadi ezali na nsuka ya wɛsti ya République démocratique du Congo, mpe etɛlɛmɛli makasi na mabɔkɔ ya ebale Congo, pembeni ya Vivi, oyo ezalaki mboka-mokonzi ya liboso ya État Indépendant du Congo. Ezali esika monene ya mombongo na mboka, mpe eyebani mpo na port na yango, moko kati na minene koleka na Afrique ya kati.

Ezali na kilomɛtrɛ sambo na tuku mitano (150 km) na likoló ya port atlantique ya Banana, mpe Matadi ezalaka ndelo ya etungisi ya masuwa minene na ebale Congo, mpo na mabulu makasi (cataractes) oyo ezali na nɔrdi ya esika yango, esalaka ete masuwa minene ya ebale ekoka te koleka.

Engumba yango etandamaka na likolo ya bangomba, mpe kombo Matadi ewutaka na kikongo, elingi koloba “mabele ya mabanga” to “mabanga”, mpo na kolakisa mabulu mpe mabele ya mabanga oyo ezali pene na yango.

Mboka Angola ezali na kilomɛtrɛ moke kaka na ngambo ya sidi mpe na se ya ebale.

Na mobu 1983, poni oyo etindamaka (pont suspendu) ya 722 mɛtrɛ, oyo babengi poni Matadi (liboso babengaki yango poni Maréchal), ekómisi engumba na ngámbo ya mobali ya ebale mpe epesaka nzela koya na Boma mpe na bisika ya mabombami ya mayi ya Inga oyo ezali likoló. Ezali poni etindamaka molai koleka na Afrika mobimba, mpe ezalaka esika ya batamboli (batouristes). Kasi train tei ezalaka lisusu te na likoló ya poni yango.
Category:Engumba ya Bas-Congo