Likámá lya mpɛ́pɔ o 2007

*draft
Likámá lya mpɛ́pɔ o 2007 lizalí likámá lya mpɛ́pɔ liye lisalamáká ntángo mpɛ́pɔ na motɛ́lɛ ya mapása, Antonov An-26, ya lingómbá lya mombɔ́ngɔ lya Kongó-Kinsásá "Africa one", etutákí mpé ezikákí nsima ya ngonga mokɛ́, ntángo mpɛ́pɔ êná ekokáká kopumbwa tɛ́ na Libándá lya Ndáko ya Mpɛ́pɔ ya N'djili na engúmba Kinsásá na ekólo Kongó-Kinsásá na mokɔlɔ mwa mínei sánzá ya zómi mobú mwa 2007. Mpɛ́pɔ eye elongwáká na Libándá lya Ndáko ya Mpɛ́pɔ ya N'djili na ngonga ya 10:43, ntángo ya Kinsásá, mpɔ̂ na kokɛndɛ na Tshikapa, na ntáká ya kilómɛtɛlɛ 650 na monyɛlɛ. 

Background
Bopumbwi bwa mpɛ́pɔ buye eye elobamáki 'te yangó ezaláki mpɛ́pɔ eye lingómbá lya mombɔ́ngɔ El Sam Airlines tǒ mpé lisúsu Malila Airlift, mpé mpɛ́pɔ eye epesami mpɔ̂ na kofútela na lingómbá lya mombɔ́ngɔ Africa One. Mangómbá maye ma mombɔ́ngo mabalé mazalí na molɔngɔ́ mwa mangómbá ma botámboli ya ...eye Lisangá lya Erópa (EU) epɛkisa na bikólo bya bangó. Mpɛ́pɔ eye ezaláki na motúya 9Q-COS, ekomamáki na monkánda mwa Lɛ́ta motángo 409/cab/MIN/TVC/1264/MN/mg/2007 lokóla yangó elekáki mamekano ya bobáteli, éngɛ́bɛ́nɛ́ na Hippolyte Muaka, óyo azaláki mokonzi na ntángo êná ya bakambi ba mibembo ya mpɛ́pɔ ya *civil ya Kongó-Kinsásá.

The flight was variously reported as operated by El Sam Airlines or Malila Airlift, with the aircraft leased from Africa One.  Both carriers are on the list of air carriers banned in the EU, as are all of other Congolese airlines.  The aircraft, tail number 9Q-COS, is reported to have been certified in a letter 409/cab/MIN/TVC/1264/MN/mg/2007 as having passed safety inspection, according to Hippolyte Muaka, who is the acting head of the DRC's Civil Aviation Authority.

Bopumbwi bwa mpɛ́pɔ buye ezaláki mpɔ̂ na ntína ya mombɔ́ngɔ mpé bilɔ́kɔ bya mombɔ́ngɔ mpé ezaláki komɛmɛ bato 28, na káti na bangó basáli bánsɔ ba mpɛ́pɔ. The flight manifest stated that there were 16 passengers aboard, but more boarded the flight shortly before takeoff.

Likámá
Ministre ya Rusí óyo atalí mambí ma bapaya alobáká 'te mpɛ́pɔ enâ ebungisákí Pakapáka, mpé lipapú lya lyangó etutákí libaku, elongoláká lipapú mpé nsima mpɛ́pɔ  ekotáká na wɛnzɛ libosó etelɛmɛ na lopango lɔ̌kɔ́ na balabála Mayulu 77 na Kingasani o commune ya Kimbanseke. Bato koleka 49 bakufáká. Nsango na motángo ya bato baye bazaláká na kati ya mpɛ́pɔ kasi babikáká ezalí mpenzá na mwâ nungunungu. Nsango ya libosó elobáká 'te bato bánsɔ na káti ya mpɛ́pɔ bakufáká, na káti wâná ezaláká na mokumbi mpɛ́pɔ (piloti) ya morusí, mosungi piloti, mpé momɛkaniki. Kasi nsima Reuters apɛsɛ́kɛ́ nsango 'te momɛkaniki óyo azalákí na kati ya mpɛ́pɔ abikáká, ntángo  Associated Press esakoláká 'te otɛsi ya lɛlɛ mpé abikáká , eye epɛsi motángo mwa bato babalé baye babikáká o likámá lîná.

Maloba ma Momɛkaniki
Momekaniki óyo azaláká o káti ya mpɛ́pɔ na nkómbó ya M. Dédé Ngamba azaláká moto se mɔ̌kɔ́ na bato bánsɔ baye bazaláká na mpɛ́pɔ óyo abikáká. Maloba ma yě mpɔ̂ na likambo lya likámá lizaláká boye na lifalansé: "Nous avons décollé après trois minutes de taxi. Aussitôt, j’ai constaté que l’avion s’est mis à tanguer. L’effort du pilote de faire monter l’avion est demeuré vain. C’est alors que l’hôtesse m’a dit de mettre la ceinture de sécurité. En ce moment, l’avion a commencé à voler plus bas et il a percuté un palmier et perdu une aile.

Ensuite, il a commencé à percuter des maisons. Tous les colis des marchandises qui étaient à bord ont fait mouvement vers l’avant de l’avion. J’ai aperçu à côté de moi un trou par lequel je suis sorti sans savoir comment, et je suis tombé sur une flaque d’eau sablonneuse. J’ai pu alors contempler les flammes de l’avion qui consumait. Il ne s’agissait pas d’un poids exagéré. C’est une simple défaillance mécanique.Digital Congo coverage (in French) 2007-10-05

Eye ekoki kondimbolama na loléngé luye :  Bísó topumbwákí nsima ya kosála taksí miniti mísáto. Mpé nabandákí koyóka lokóla mpɛ́pɔ ezalákí kobína. Mánsɔ maye piloti asalákí mpɔ̂ na komatisa mpɛ́pɔ, ezalákí mpámba. Na ntángo êná otɛsi ondobeli 'te naláta mokaba ya bobáteli. Ntángo êná, mpɛ́pɔ ebandi mpenzá kopumbwa na nsé mpé etutákí mweté ya mbíla mpé lipapú lyɔ̌kɔ́ lya yangó lilongwákí.

Nsima epanzákí ndáko. Bilɔ́kɔ bínsɔ bya kotɛ́kisa biye bizalákí na káti ya mpɛ́pɔ biyeí (glisser) o libosó lya mpɛ́pɔ. Pɛmbɛ́ni na ngáí, namɔnɔ́kí lidusú lyɔ̌kɔ́ liye ngáí nabimelákí na mpɛ́pɔ, kasi nayébi tɛ́ ndéngé níní nabimákí, mpé nakweyákí na máyi mɔ̌kɔ́ ma mokɛ́ ma zɛ́lɔ-zɛ́lɔ. Esika êná ndé namɔni ndéngé níní mpɛ́pɔ ezwákí mɔ̌tɔ mpé ezikákí. Lyangó lizalákí kiló ya koleka ya bilɔ́kɔ o káti ya mpɛ́pɔ tɛ́. Lizalí káka mwâ mikakatano mya mɛkaniki.

Nsima ya Likámá
Éngɛ́bɛ́nɛ́  na IATA, likambo lya *safety (bobateli) na makambo matáli botámboli bwa mpɛ́pɔ o Kongó-Kinsásá ezalí mpenzá mpo-bonsɔ́ni mpé minkánda likólo lya likambo lîná lizalí mawa míngi. Mokambi ya ekólo Kongó-Kinsásá , alongoláká Ministre ya Botámboli, mwăna mbóka Rémi Henri Kuseyo Gatanga nsima ya likámá lîná mpɔ̂, éngɛ́bɛ́nɛ́ na yě, atiyáki na bokási tɛ́ *standard mpé *procedure ya makambo matáli bokambi *safety ya mibémbo mya mpɛ́pɔ.

Mɔ̌kɔ́ na liziba lya nsango elobáki 'te bolongoli ndingisa eye ministre ya Botamboli apɛsɛ́kɛ́ liye lipɛkisáki mpɛ́pɔ ínsɔ la loléngé la Antonov epumbwa lisúsú na Kongó-Kinsásá, ewútáki na ministre ya Botámboli tɛ́ kasi na Minisitɛlɛ ya Lɛ́ta epái (esíká) ya *Head of State.

Lisangá likɛ lya bantómá ba ekólo Kongó-Kinsásá lisálami mpɔ̂ na mitúna mpé biyano, mpé babêngamáká mokɔlɔ mwa 19 sánzá ya zómi mobú mwa 2007 mpɔ̂ na koyéba ntína ya likámá lîná. Lisangá liye likambamáká na Jean-Lucien Bussa lokóla mokonzi mpé Lessendjine lokóla mokonzi-molandi. *Procesutor ya biló ya N'djili akamatáki mpé likambo lyangó.

Nsima ya likámá lîná, mbúlamatáli ya ekólo Kongó-Kinsásá epɛsɛ́kí ndingisa 'te mpɛ́pɔ la loléngé la Antonov ekoki lisúsú kopumbwa tɛ́ o likólo lya mabelé ma bangó. Kozánga kolanda mobéko mûná, muye mupekisáki mpɛ́pɔ ínsɔ ya loléngé la Antonov ipumbwa lisúsú, esalákí 'te Anotonov esúsú (ntángo eye ezaláká Antonov An-12 eye ekomama na minkandá mya lɛ́ta lokóla ER-AXI), éngɛ́bɛ́nɛ́ na Radio Okapi, esáláká mwa likámá lya mokɛ, mpé motɛ́lɛ na yangó ezwáká mwâ mɔ̌tɔ mwâ mokɛ na Libándá lya Ndáko ya Mpɛ́pɔ ya Bangoka o Kisangani o nsima ya nzángá o mokɔlɔ mwa yambo sánzá ya zómi na mɔ̌kɔ́  mobú mwa 2007. Liwâ tǒ mpótá ezaláki tɛ́ kasi mwâ bobébisi bwa bokɛ-bokɛ busálamákí.

Nsima ya sánzá mísáto ya likámá lîná, Moskú apɛsɛ́kɛ́ mosɔlɔ US$200.000 lokóla lisungi na baye bánsɔ bazokáká na likámá lîná.

References