Berberis

El Berberis a l’è on géner che ‘l gh’hà dent circa 500 specie de arbùst semperverd e caducifoeuj alt in fra vun e cinch meter. A hinn si specie originari di clima temperàa e sub-tropicàj de l'Euròpa, l'Asia, l'Africa, l'America del Nòrd e del Sud. A hinn ligàa cont el géner Mahonia, che per on quàj botanich l’è dent in del gener Berberis.

 Descrizion 
Quèll gener chì l’è caraterrizàa per la soa formazion bimòrfica, con di fust longh che fànn su la struttura de la pianta, e di fust curt de 1 -2 mm de longhèzza. I foeuj che se troeuven in sui fust longh fànn nò el mestée de la fotosintesi clòrofilliana e s ‘hinn sviluppàa ‘me di spin tripli de 3 a 30 mm. El germèj de la sèja deogni spina  el sviluppa donca on fust curt con divèrsi foeuj normàj che fànn el lavorà de la fòtosintesi. Quèsti foeuj pòden vègh de 1 a 10 cm de longhèzza, hinn sempliz e pòden vègh di bòrd spinós. I foeuj cressen domà in sui fust longh di germèj giovin e ‘l fojàmm caratterisctich el se sviluppa in sui piant de 1-2 ann.  

I speci caducifoeuj compagn del Berberis thunbergii  e del Berberis vulgaris hinn vistós per la soa coloridura d’autun de già che i foeuj vegnen ross o roeusa innanz de borlà giò. In quajvuna di speci che vegnen de la Cina, i foeuj gh’hànn la soa part de sòta bianca sberluseénta, ch’a i fà molto attraènt. 

 Fior 
El fior el butta in deperlù o insèma de alter in grupp,  ein quèll caso chì anca fin a vint in sul’istèss fust. I fior hinn de colór giald-arancion de 3 a 6 mm de longhèzza, con ses pètali e ses sèpali, in grupp alternàa de trii. De sòlit i sèpali gh’hànn l’istèss colór di pètali. El frut l’è ‘n’ pìccol borlìn longh de 5 a 15 mm, che quand che l’è madùr el ciapa on colór ross scur o bloeu despèss cont on bottón roeusa o violètt. La forma la pò vèss, segond la specie, sférega o slongàda. 


 Frutt 
I frutt hinn commestìbil, ricch de vitamina C e de savór àcid. A cattai l'è diffìcil per via di fust spinós. A hinn on mangià importànt per tanti speci de usèj, i quàj jutten anca a spentegànn la somenza. in Iran s'è sòlit a consumàj 'me frutta sècca (e vegnen ciamàa zereshk in lengua persiana). In Ucrania vegnen doprà 'me è profumànt ind on marmellada molto famosa. In Patagònia e alter región de l'America del Sud 'na quaj specie de  otras regiones de Berberis in quèj pòst conossùda 'me calafate o michay i eren gimò conossùd e consumàd di natìv. 

I speci de quèll gèner chì servissen ‘me mangià per on quaj fantasma di lepidópteri.

 Pianta ornamentàl 
Tanti Berberis vegnen coltivàa in di giardìn ‘me di speci ornamentàj e servissen anca de fà su di recinzión vivént, impenetràbil per via del el sò fojàmm dens e i sò spin guzz. 

 La Berberis in del mond 
miniatura|Fior de Berberis in Siberia orientàl
La Berberis buxifolia e la Berberis darwinii hinn dò speci de la Patagònia comùn in Argentina e Cile. I sò frutt vegnen dopràa de fà i marmellad e i decòtt e hinn di piant tipich de quèlla región là.  La superstizión la diss che chi ‘l mangia ‘n’ borlìn de Berberis buxifòlia el gh’hà la sicurèzza de tornàgh in Patagònia.

In Euròpa el Berberis vulgaris  el l'è cà e e 'l fà el lavorà del mèzz de traspòrt per el fung Puccinia graminis, e quèsta chì l’è la resón che in tanti zòn la soa coltivazion l’è proibida. 

‘Na quàj Berberis  l’è diventàda invasora quand che la ven piantada foeura del sò leough d’orìgin, per esempi la Berberis glaucocarpa in Noeuva Zelandia, indoe la soa coltivazion l’è adèss proibida, e la Berberis thunbergii in ‘naq quaj àrea de l'America del nòrd. 

El paes indoe vegnen doperà pussée despèss l’è Iran.

 Tassonomia 
El géner l’è stàa descrivùu del Carl von Linné e pubblicàa in Species Plantarum 1: 330–331. 1753.

 Etimologia

Berberis: nòmm generich che ‘l ven de la forma latinizada del nòmm árab de la frutta.En Nombres Botánicos

 Quajvuna di speci 

 Berberis aetnensis
 Berberis aggregata
 Berberis agricola
 Berberis amoena
 Berberis amplectens
 Berberis angulosa
 Berberis approximata
 Berberis aquifolium
 Berberis aristata DC 
 Berberis bealei
 Berberis beauverdiana
 Berberis brachypoda Maxim.
 Berberis brachystachys
 Berberis buchananii
 Berberis buxifolia -
 Berberis calliantha
 Berberis campylotropa
 Berberis canadensis Mill.
 Berberis chrysosphaera
 Berberis concinna
 Berberis darwinii Hook.
 Berberis dictyophylla
 Berberis dictyota
 Berberis dryandriphylla
 Berberis elliotii
 Berberis erythrocloda
 Berberis everestiana
 Berberis fendleri Gray
 Berberis franchetiana
 Berberis francisci-ferdinandi
 Berberis fremontii
 Berberis gacschkeana
 Berberis gagnepainii C.K.Schneid.
 Berberis gilungensis
 Berberis griffithiana
 Berberis gyalaica
 Berberis haematocarpa
 Berberis harrisoniana Kearney e Peebles
 Berberis hemsleyana
 Berberis hobsonii
 Berberis humido-umbrosa
 Berberis hypericifolia
 Berberis ignorata
 Berberis incrassata
 Berberis jamesiana
 Berberis johannis
 Berberis julianae C.K.Schneid.
 Berberis karkaralensis
 Berberis kartanica
 Berberis kongboensis
 Berberis koreana
 Berberis latifolia Ruiz & Pav. 
 Berberis leptopoda
 Berberis linearifolia
 Berberis longispina
 Berberis ludlowii
 Berberis lutea Ruiz & Pav. 
 Berberis microphylla G.Forst. 
 Berberis minutiflora
 Berberis multicaulis
 Berberis multiserrata
 Berberis negeriana
 Berberis nervosa
 Berberis nevinii
 Berberis nullinervis
 Berberis obovatifolia
 Berberis ×ottawensis Schneid.
 Berberis parapruinosa
 Berberis pinnata Lag.
 Berberis piperiana
 Berberis platyphylla
 Berberis polyantha
 Berberis pruinosa
 Berberis pulangensis
 Berberis pumila
 Berberis racemulosa
 Berberis repens
 Berberis sabulicola
 Berberis sherriffii
 Berberis sikkimensis
 Berberis x stenophylla Lindl.
 Berberis stiebritziana
 Berberis swaseyi
 Berberis taronensis
 Berberis taylorii
 Berberis temolaica  
 Berberis thunbergii
 Berberis trichiata
 Berberis trifoliolata
 Berberis trigona
 Berberis tsangpoensis
 Berberis tsarica
 Berberis tsarongensis
 Berberis ulicina
 Berberis umbratica
 Berberis valdiviana
 Berberis vernae
 berberis verruculosa
 Berberis vinifera
 Berberis virescens
 Berberis vulgaris L. -
 Berberis wilcoxii Kearney
 Berberis wilsoniae Hemsl.
 Berberis xanthophlaea
 Berberis zayulana

 Referiment 

Categoria:Berberidaceae