Selenio

El selénio l'è 'n elemènt chìmich enserìt endèla tàola periòdica dei elemèncc col sìmbol Se. El g'ha nömer atòmich 34, che völ dì che 'l nùcleo de 'n àtom de selénio el g'ha 34 prutù. El g'ha sich izòtopi stàbii, chèl che bónda de piö l'è el 80Se (el nùcleo el g'ha 46 neutrù) che 'l reprezènta presapóch la metà del selénio che se càta en natüra. L'è clasificàt come semi-metàl e 'l se prezènta en divèrse fùrme alotròpiche. Del pónt de vìsta chìmich el se compórta en maniéra mìa tat diferènta del sùlfer e del telùrio. 

L'è en micronütriènt per töte le fùrme de vìta che se conós e se 'l tróa endel pà, endei cereài, dendel pès, endela càrne, endèle lentìchie, endèla scórsa de le patàte e 'ndèi öf. L'è 'n antiosidànt, l'àisia a neütralizà i radicài lìber, el favorés la apoptózi, e l'agés de stimoladùr del sistema imunitàre e sö la funsiù de la tiròide. 

L'è stat scuprìt endel 1817 del chìmich svedés Jons Jacob Berzelius en asociasiù col telùrio. Endel vizità la fàbrica de àcit solfòrich de Gripsholm el g'ha oservàt en lìquit maròn/rós che a scaldàl a la fiàma el fàa sö en bröt udùr che 'nfìna alùra se 'l asociàa apéna al telùrio, ma a 'ndagà bé el Berzelius el g'ha stabilìt éser cauzàt del selenio. Piö tàrde, col perfesiunàs de le tècniche de anàlizi s'è püdìt troàl en divèrsi óter minerài ma sèmper en quantità bàase fés fés.

Categoria:Element chimeghCategoria:Semi-Metai