Bidens

Bidens L., 1753 (en bresà: furbizìna) l'è 'n zèner de piànte erbàcee anöàle o perèni che fà part de la famìa botànica de le Asteraceae.

I è piànte zoocore che völ dì che la sò somésa la se tàca ai vistìcc, al pél dei animài o a le pène dei ozèi e i è trasportàde isé vèrs dele zòne nöe de colonizà. En chèsta maniéra le spéci del zèner Bidens i è riàde a creà colònie pò a gran distànse e 'nfìna a tacà sö ìzole 'n mès ai océani. Vergöne de chèste se le tróa en teretóre limitàcc e divèrse i è al dé d'encö en perìcol de estinsiù, per ezèmpe endèle ìzole Hawaii. Per vìa de l'asènsa de mamìfer natìd en chèste ìzole, quach vergöna de le spéci de Bidens de le ìzole oceàniche le g'ha la somésa che g'ha de méno de pelacì per tacàs e al sò pòst le g'ha svelöpàt dele caraterìstiche che i a àidia a éser trasportàde del vènt.

Tasonomìa
upright=2.3|350px|thumb|Cladogràma Bidens-Coreopsis (gh'è segnat 'na quach spéce spontànea che se tróa söl teretóre italià)
El zèner Bidens l'è 'mparentàt de vizì col zèner Coreopsis, e 'n sèrti càzi l'è difìcil determinà se 'na dàta spéce l'è de cunsiderà de 'n zèner o de l'óter; en piö, par che 'l zèner el sàpe mìa monofilétich.Crawford, D. J. and M. E. Mort. (2005). Phylogeny of Eastern North American Coreopsis (Asteraceae-Coreopsideae): insights from nuclear and plastid sequences, and comments on character evolution. American Journal of Botany 92(2), 330-36.

La tasonomìa del zèner Bidens per chèste rizù l'è cunsideràda "caòtica", e 'l nömer de spéci che fà part de chèsto zèner l'è mìa gnemò stat definìt con ciarèsa, se cunsìdera che le pöde véser alméno 'ntra le 150 e le 250Bidens. Flora of North America.Bidens. Flora of China., con vergü che pènsa che 'l nömer giöst el g'hape de éser mìa tat delón de le 230.Bidens. The Jepson eFlora 2013.

 Distribusiù e habitat 
Le spéci del zèner Bidens i è distribüìde endèle zòne tropicài e 'ndèle regiù càlde temperàde de töt el mónt.Bidens. New South Wales Flora Online. National Herbarium, Royal Botanic Garden, Sydney. Le piö tàte de le spéci se le tróa endèle Amèriche, en Africa, e 'n Polinézia. Ghe n'è vergöne pò a 'n Europa e 'n Asia.Ganders, F. R., et al. (2000). ITS base sequence phylogeny in Bidens (Asteraceae): Evidence for the continental relatives of Hawaiian and Marquesan Bidens. Systematic Botany 25(1) 122-33.

L'habitat tìpich i è i pòscc ömecc, i pracc palüdus, le spónde de le póce e dei córs de àiva, ma apò zòne a égher (sèrte spéci i è cunsideràde 'nfestàncc).

De le 11 spéci spontànee de la flòra italiàna, apéna sich le crès sö le Alp. La tabèla ché sóta la mèt en evidènsa 'na quach informasiù a mèret de l'habitat, de le caraterìstiche del teré e de la distribusiù de le spéci alpìneAA.VV. Flora Alpina, vulüm I, 2004  - Zanichelli , Bologna - pg. 468 - 470.
 SpéceComunitàvegetaiLeèlde vegetasiùTìpo de terépHLeèl tròfichAivaAmbientZòna alpìnaB. bipinnata]]||2||culìna||Ca – Si||neutro||alt||medio||B1 B2||Töt l'arch alpì (escl. CN PN UD)
|-
||[[Bidens cernua|B. cernua2culìnaCa – SineutroaltmisA3CN TO VA CO TN BZ VR BLB. frondosa]]||2||culìna||Ca – Si||neutro||alt||ömet||A4 B2 B5||Töt l'arch alpì (escl. VC PN)
|-
||[[Bidens radiata|B. radiata2culìnaCa – SineutroaltmisA4 B2 B5UDB. tripartita subsp bullata2culìnaCa – SineutroaltmisA3 A4 B5 I2NOB. tripartita subsp tripartita2mutculìnaCa – SineutroaltmisA3 A4 B1 B2 B5Töt l'arch alpì(escl. VA BG VR)Legènda e nòte a la tabèla.
Caraterìstiche del teré con “Ca/Si” se referés a préde de caràter intermedio (calcar silìcei e laùr che se 'nsömèa); se ciàpa en cunsidersiù apéna le zòne alpìne del teretóre italià (se ìndica le sìgle de le pruvìnce).
Comunità vegetài: 2   = comunità teròfiche piuniére nitròfile
Habitat: A3 = ambièncc acquàtich compàgn de le rìe, le póse, i fòs e le làme; A4 = ambièncc ömecc, che vé daquàcc o inondàcc per sèrte perìodi o ümidità variàbil; B1 = ciós, coltüre e teré a égher; B2 = ambièncc rüderài, scarpàde; B5 = rìe, arènt ai córs d'àiva; I2 = bosch de latifòie.

Galerìa

 Riferimèncc 

Categoria:Asteraceae