Dialett ampezzan

El dialett ampezzan (anpezan) l'è vuna di variant de la lengua ladina.
Insemma al gardenes, el fassan, el badiott e 'l fodom a l'è consideraa vun di dialett del nucli principal del ladin.
Caratteristegh
Gramatega
L'articol
I agetiv
Possessiv
mè
tò
sò
nòš/noštra (pl. nòštre/nòštres)
vòš/vòštra (pl. vòštre/vòštres)
sò
Numerai
un, 'na
dói, dóa
tré
cuatro
zinche
sié
sète
òto
nóe
diéš
undeš
dódeš
trédeš
cuatòrdeš
chineš
sédeš
dijasète
dišdòto
dišnóe
vinte
Pronomm
Personai
ió
tu
él/éra
nós
vós
lóre/éres
I verb
Verb vess
Indicativ present: ió són, tu te sós, él 'l é, nós són, vós sé, lóre i é.
Indicativ imperfett: ió sèe, tu te sèes, él 'l èa, nós saón/seón, vós saà/seà, lóre i èa.
Indicativ futur: ió saréi, tu te saràs, él el sarà, nós sarón, vós saré, lóre i sarà.
Congiuntiv present: che ió sée, che tu te sées, che él el sée, che nós sóne, che vós séde, che lóre i sée.
Congiuntiv imperfett: che ió fóse, che tu te fóses, che él el fóse, che nós i fosasóne, che vós fosasàde, che lóre i fóse.
Condizional present: ió saràe, tu te saràes, él el saràe, nós fosasón, vós fosasà, lóre i saràe.
Infinii present: èse.
Particippi passaa: stà/stàda (pl. stàde/stàdes).
Verb avè
Indicativ present: ió éi, tu t'as, él 'l à, nós ón, vós aé, lóre i à.
Indicativ imperfett: ió aée, tu t'aées, él 'l aéa, nós aón/aaón/aeón, vós aà/aaà/aeà, lóre i aéa.
Indicativ futur: ió aaréi, tu t'aaràs, él 'l aarà, nós aarón, vós aaré, lóre i aarà.
Congiuntiv present: che ió èbe, che tu t'èbes, che él 'l èbe, che nós óne/aóne, che vós aéde, che lóre i èbe.
Congiuntiv imperfett: che ió aése, che tu t'aéses, che él 'l aése, che nós aasón(e), che vós aasàde/aesàde, che lóre i aése.
Condizional present: ió aaràe, tu t'aaràes, él 'l aaràe, nós aasón, vós aasà, lóre i aaràe.
Infinii present: aé.
Particippi passaa: abù/abùda (pl. abùde/abùdes).
I coniugazion
Indicativ present: ió magno, tu te magnes, él el magna, nós magnón, vós magné, lóre i magna.
Indicativ imperfett: ió magnàe, tu te magnàes, él el magnàa, nós magnaón, vós magnaà, lóre i magnàa.
Indicativ futur: ió magnaréi, tu te magnaràs, él el magnarà, nós magnarón, vós magnaré, lóre i magnarà.
Congiuntiv present: che ió magne, che tu te magnes, che él el magna, che nós magnóne, che vós magnade, che lóre i magne.
Congiuntiv imperfett: che ió magnàse, che tu te magnàses, che él el magnàse, che nós magnasóne, che vós magnasàde, che lóre i magne.
Condizional present: ió magnaràe, tu te magnaràes, él el magnaràe, nós magnasón, vós magnasà, lóre i magnaràe.
Infinii present: magnà.
Particippi passaa: magnà/magnada (pl. magnade/magnades).
II coniugazion
Indicativ present: ió védo, tu te védes, él el véde, nós vedón, vós vedé, lóre i véde.
Indicativ imperfett: ió vedée, tu te vedées, él el vedéa, nós vedaón, vós vedaà, lóre i vedéa.
Indicativ futur: ió vedaréi, tu te vedaràs, él el vedarà, nós vedarón, vós vedaré, lóre i vedarà.
Congiuntiv present: che ió véde, che tu te védes, che él el véde, che nós vedóne, che vós vedéde, che lóre i véde.
Congiuntiv imperfett: che ió vedése, che tu te vedéses, che él el vedése, che nós vedasóne, che vós vedasàde, che lóre i vedése.
Condizional present: ió vedaràe, tu te veraràes, él el vedaràe, nós vedasón, vós vedasà, lóre i vedaràe.
Infinii present: vède.
Particippi passaa: vedù/veduda (pl. vedude/vedudes).
IV coniugazion
Indicativ present: ió drómo, tu te drómes, él el dróme, nós dromón, vós dromì, lóre i dróme.
Indicativ imperfett: ió dromìe, tu te dromìes, él el dromìa, nós dromiaón, vós dromiaà, lóre i dromìa.
Indicativ futur: ió dromiréi, tu te dromiràs, él el dromirà, nós dromirón, vós dromiré, lóre i dromirà.
Congiuntiv present: che ió dróme, che tu te drómes, che él el dróme, che nós dromóne, che vós dromide, che lóre i dróme.
Congiuntiv imperfett: che ió dromìse, che tu te dromìses, che él el dromìse, che nós dromisóne, che vós dromisàde, che lóre i dromìse.
Condizional present: ió dromiràe, tu te dromiràes, él el dromiràe, nós dromisón, vós dromisà, lóre i dromiràe.
Infinii present: dromì.
Particippi passaa: dromì/dromida (pl. dromide/dromides).
Verb podè
Indicativ present: ió pós, tu te pós, él el pó, nós podón, vós podé, lóre i pó.
Indicativ imperfett: ió podée, tu te podées, él el podéa, nós podaón, vós podaà, lóre i podéa.
Indicativ futur: ió podaréi, tu te podaràs, él el podarà, nós podarón, vós podaré, lóre i podarà.
Congiuntiv present: che ió póse, che tu te póse, che él el póse, che nós podóne, che vós podéde, che lóre i póse.
Congiuntiv imperfett: che ió podése, che tu te podése, che él el podése, che nós podasóne, che vós podasàde, che lóre i podése.
Condizional present: ió podaràe, tu te podaràe, él el podaràe, nós podasón, vós podasà, lóre i podaràe.
Infinii present: podé.
Particippi passaa: podù/poduda (pl. podude/podudes).

Vos corelaa
Lengua ladina
Dialett cadorin
Cortina d'Ampezzo
A