Turtunes

El Turtunes (Tortonese in italian; Tortonèis in piemuntes; Turtoneis in di parlad lucai) a l'è vöna di cinch zonn tradiziunai de la Pruvincia de Lissandria, in Piemunt.
Cume 'l dis anca el nom, la zona la se tröva inturna a la cità de Turtona. La cunfina a est cun l'Ultrepò Paves, a nord cunt el Pò (che le divid da la Lumelina), a ovest de la Scrivia (che le divid dal Lissandrin) e a süd cun la Val Burbera (part del Nuves).

In del Turtunes el ven parlaa un dialet de transiziun tra el Lumbard e l'Emilian, cume 'l süced in de la Pruvincia de Pavia. Uviament, i paes che se tröven in direziun de la Scrivia ciapen semper pü carateristigh piemuntes lissandrinn e via inscì.
Geugrafia
Munt
A süd el teritori el cunfina cunt el Penin Ligür. I munt püssee impurtant de la zona a hin Munt Ciap (1699 meter), el Munt Ebru (1701 m), el Munt Giarö (1473 m) e 'l Munt Grupà (1433 m).
Fiüm
I fiüm püssee impurtant che passen per el Turtunes (ultra 'l Pò), a hin el Quariun, el Grüe, l'Ussona e la Scrivia.
Cumün
Fan part del Turtunes circa 40 cumün de la Pruvincia de Lissandria. Chì de sota hin miss cul nom ufizial, el nom lucal e quel in de la koiné piemuntesa.
 Italian Dialet lucal Piemuntes Tortona  Turtóna  Torton-a Alluvioni Cambiò  Livió  Liviòn Alzano Scrivia  Ausàn  Autsan Avolasca  Vurasca  Avolasca Berzano di Tortona  Bërsòu  Bërzòu Brignano-Frascata  Bërgnàu e Frascà  Bërgnàu e Frascà Carbonara Scrivia  Carbunèra  Carbonera Carezzano  Carsòu  Carzòu Casalnoceto  Ar Casà  Ël Casal Casasco  Casasch  Casasch Castellania  Castlanìa  Castlanìa Castellar Guidobono  Ar Castlà Guidbòu  Ël Castlà Guidbòu Castelnuovo Scrivia  Casternöv  Castelneuv Cerreto Grue  Sregh  Srèj Costa Vescovato  Còsta  Còsta Dernice  Dernìs  Dernis Fabbrica Curone  Frauga  Frògna Garbagna  Garbagna  Garbagna Gremiasco  Gremiasch  Gremiasch Guazzora  La Guassura  La Guassora Isola Sant'Antonio  Isula  Isola Molino dei Torti  Mulèi di Tòrt  Molèj dij Tòrt Momperone  Mumpron  Mumpròn Monleale  Mulià  Monlià   Montacuto  Muntèigu  Montèigo Montegioco  Munzögh  Monzeugh Montemarzino  Muntmarsèi  Montmarsen Paderna  Paderna  Paderna Pontecurone  Puncròu  Poncròu Pozzol Groppo  Pussö ad Gröpu  Posseu ëd Greupo Sale  Sal  Sal San Sebastiano Curone  San Bastiàn  San Bastian da Cròu Sant'Agata Fossili  Sant'Agta  Sant'Agata Sarezzano  Sarsòu  Sarzòu Spineto Scrivia  Spinèigh  Spinegh Viguzzolo  Vigsö  Vigseu Villalvernia  Vila Vèrnia  Vila Vernia Villaromagnano  La Vilëta  La Vilëta Volpedo  Vulpéd  Volped Volpeglino  Vulpièi  Volpièj

Vus curelaa
Turtona
Pruvincia de Lissandria
Dialet turtunes
Categoria:Piemont