Domat/Ems

Domat/Ems a l'è un cumün svizzer del distret de Imboden. in del Canton Grisun. Al gh’ha pressapoch  abitant e una süperfiss de 24.24 km², e al se tröva a una altitüden de 586 meter sura al livel del mar.

El cumün de Domat/Ems a l'è tacaa ai cumün de Bonaduz, Coira, Felsberg, Churwalden, Rhäzüns, Rothenbrunnen, Tomils, Tamins.

manzína|200px|miniatura|La conflüenza del Reno Anteriur cont el Renu Posteriur
El cunfin ocidental del cumün l'è segnaa per un toch del cors del Reno Posteriur (Hinterrrhein) che a un certu punt el se üniss insema al Reno Anteriur (Vorderrhein) e el furma el fiüm Reno (Rhein). La conflüenza l'è pròpi in sül cunfin intra i cumün de Domat/Ems, Bonaduz e Tamins. El Reno dopo la conflüenza el segna anmò el cunfin setentriunal de Domat/Ems, ancamò con Tamins e püsee innanz con Felsberg.

 Storia 
Domat/Ems l'è menziunaa la prima volta in de l'ann 765 col nom de colonia de Amede. Ems a l'è el nom del paes in tudesch e Domat a l'è el nom in rumancc. Dal 1943 el nom ufizial del paes l'è stat definit 'me l'uniun dei du nom.

L'andament storegh de la popolazion l'è indicaa in de la tabela chi sott:
 ann popolazion  1850 1,247 1900  1,504 1941  1,955 1960  3,469 1970  5,701 1990  6,442 2000  6,372

 Situazion linguistega 
A Domat/Ems fina al secul XIX la popolazion la parlava squas esclüsivament un dialet de la lengua Rumancia. Da la seconda metà del secul l'ha cuminciaa a cress el nümer dei parlant tudesch, a bun cünt in del 1880 i parlant rumanc i eva ancamò el 90 % e in del 1900 i eva el 89 %. Da alura però la percentüal l'ha cominciaa a calà e in del 1941 i eva el 76 %. Dopu la segonda guera mondial gh'è staa el surpass e in del 1970 la percentüal de parlant rumanc l'eva restada apena el 33%.

L'andament dei ültem ann l'è ilüstrada in de la tabela chi desuta:

 Situazion linguistega a Domat/Ems Lengua  Censiment 1980  Censiment 1990  Censiment 2000 Nümer  Percentüal  Nümer  Percentüal  Nümer  PercentüalTudesch  3450  55,06 %  4403  68,35 %  4670  73,29 %Rumanc  1846  29,46 %  1016  15,77 %  704  11,05 %Italian  766  12,22 %  629  9,76 %  471  7,39 %Abitant  6266  100 %  6442  100 %  6372  100 %

Nota: I parlant italian i eva imigrant da l'Italia e minga svizzer de lengua italiana.

 Galeria de fotu 

 Riferiment 

 Ligam de föra 


Categoria:Cumün del Canton Grison