Lazise

Lazise l’è ‘n cümü italià, de la regiù del Vèneto, en Pruvìncia de Verùna. El g’ha presapóch 6 053 abitàncc e ‘l g’ha ‘na superfìce de 64,95 km², per ‘na densità de 95 ab./km². El cunfìna coi cümü de Bardolino, Bussolengo, Castelnuovo del Garda, Padènghe (BS), Pastrengo, Sirmiù (BS).

 De èt 

 Ol castèl e i müre 

miniatura|manzína|Ol castèl

Ol castèl i l’ l’à fai sö al tép de i signùr de Erùna Bartolomeo II e Antonio de la Scala o fòrse apéna prima al tép del pàder de chès-ce, ol Cansignorio de la Scala, dezà che la pórta Nöa la gh’à sö la data del 21 de mas del 1376.

I müre che i cór töt intùren al paìs vècc e i gh’à sèmper vüt trè pórte con tat de put leatòi:

 a matina (èst) gh’è la Pórta Superiore, ‘ncö ciamàda de töcc Pórta de San Zeno;
 a mesdé gh’è la Pórta Lion isé ciamàda, dezà che la gh’éra l’istèma col leù de San March de la Serenisima;
 a mut (nòrt) gh’è la Pórta Nöa, isé ciamada dezà che l’è stacia facia sö per öltima, ‘ncö ciamàda da töcc la Pórta del Cansignorio.

 Ol pòrt 

miniatura|manzína|Ol pórt ècc de Lazise
Ol pòrt zamò presènt in del sécol X l’éra öna ólta fortificàt, tat che a la fì del pòrt gh’éra dò tur (che i gh'è piö) e da lé i partìa i müra che i l’la sircondàa e i l’ la ligàa al castèl di Scaligeri.

Sèmper in del pòrt la se tróa la Dogana Èneta facia sö in del 1607, che al dé de ‘ncó l’è ü locàl adóma de 900 méter quàder, ólt 10 méter e dovràt per tèngega di conferènse.

 I cézé del paìs 

miniatura|La céza de Zenù e San Martì.
 La céza de San Nicolò.
 La céza de Zenù e San Martì.
 La céza di SS. Fìrem e Röstech in mès a i cap, romanica, sécol XXII.
 La céza di SS. Faüstì e Giovìta, céza del sécol XII.
 La céza de San Gaetà da Thiene, oratòre fai sö ‘n del 1711, con de dét öna bèla tìla de San Gaetà co la Ergine e l’iscetì pitürada dal Edoardo Perini.
 La céza de San Gioàn Batìsta.

 Éle 
miniatura|La Pergolana
 Éla La Pergolana, che l'è la piö cognusìda e 'mportànta.
 Éla Bernini, che l'è tacada al castèl e ghe cór in banda i müre.
 Éla Bottona, che la sömèa ü castèl medioèvàl.
 Éla Bazzoli.
 Éla di Cedri, di bande de la frasiù de Colà, l'è öa éla éneta facia sö tra 'l sécol XVIII e 'l sécol XIX söl progèt del architèt Luigi Canonica. In de la éla gh'è ü parch termàl e 'n de la Segónda Guèra Mondiàl l'à ospitàt ol maresciàl Erwin Rommel, la ólp del dezèrt.