Reaziun chimiga

Una reaziun chimiga a l'è un prucess che'l trasfurma vüna o püssee sustanz de partenza ciamaa reatif in vüna o püssee alter sustanz ciamaa prudot, de solit diferent di reatif. In d'una reaziun chimiga a gh'è el surbiment e l'emissiun d'energia.
I reaziun chimich dipenden del muiment di eletrun mulecular o atomich per la furmaziun e la rutüra di ligam chimich, anca se el cuncet general de reaziun chimiga se pö dupral per i trasfurmaziun di partisej elementar e per i reaziun nüclear.
 Tipi de reaziun 
Al gh'è un frach de reaziun chimich e la classificaziun a l'è mai inscì ciara perchè la gh'è una surapusiziun intra i categurij
 Isumerizaziun: riarangiament strütüral d'un cumpost sensa cambià la sua cumpusiziun. Varda anca stereuisumerism;
 Sintesi chimiga: 2 o püssee element chimich o mulecul se giunten insema per furmà un prudot püssee cumplicaa
N2 + 3 H2 → 2 [[Amuniaca|NH3]]
 Decumpusiziun chimiga: un compost el se s'cepa in element o cumpost püssee piscinit
2 H2O → 2 H2 + O2
 Sustitüziun: un element püssee reatif el ciapa el post d'un alter in d'un cumpost
2 Na(s) + 2 HCl(aq) → 2 NaCl(aq) + H2(g)
 Metatesi: düü cumpost se scambien jun o ligam per furmà alter cumpost diferent
NaCl(aq) + AgNO3(aq) → NaNO3(aq) + AgCl(s)
 Reaziun acid-bas: reaziun intra un acid e una bas.
 Reaziun redox: al gh'è un scambi in del nümer de ussidaziun di atum di cumpost de la reassiun. 'Sti reaziun chì se poden interpretà 'me un trasferiment de eletrun intra diferent speci o sit mulecular.
2 S2O32−(aq) + I2(aq) → S4O62−(aq) + 2 I−(aq)
I2 a l'è ridot a I- e S2O32- aniun (aniun tiusulfaa) a l'è ussidaa a S4O62-.
 Cumbüstiun, un esempi de reaziun redox che'l gh'è un cumbüstibil che'l reagiss cunt un element ussidant, de solit l'ussigen, per dà calur e di prudot ussidaa. Atensiun: el nom cumbüstiun a l'è dupraa de solit per l'ussidaziun de l'integra mulecula; l'ussidaziun de dumà un grüp funziunal a l'è minga una cumbüstiun;
C10H8+ 12 O2 → 10 CO2 + 4 H2O
CH2S + 6 F2 → CF4 + 2 HF + SF6
Reaziun urganich: un insema bel gross de reaziun di cumpost urganich. I reaziun che'l pö fà un cumpost urganich dipenden diz sò grüp funziunaj. 

I reaziun a hinn anca classifigaa in acord al mecanism, per esempi:
 Reaziun de jun, es. disprupurziunament de l' ipuclurit
 Reaziun cun intermedi jonich reatif, es. la reaziun d'un enulaa
 Reaziun d'un radical, es. la cumbüstiun

Categoria:Chimica