Lumbard ucidental

El lumbard ucidental (o insübrich) l'è vöna di du variant principal de la lengua lumbarda. L'è parlaa int i zonn de Milan, Com, Lecch, Pavia, Vares, Lod, Nuara, Verbania, in Brianza, in Ümléna, in Valtelena e in Svizra (in Tisin e in part di Grisun). Gh'hinn anca di part nord de l'Emilia ch'i pudrissen vess cunsideraa insübrich, ma per adess l'esista no'na classificaziun presisa. Par quel pruposit chì, giamò del 1853 el Biondelli el faseva nutà che el piasentin el gh'aveva tüt dü i vucal türbaa del lumbard (la /ø/ e la /y/), roba che la sücedeva no int la püssee part di parlad emilian. A la fin parò el Biondelli el classificava el piasentin cume emilian (pütost che lumbard) de passag.

L'Urtugrafia

I möd de scriv in lumbard ucidental a hinn sustanzialment dü: vünn che 'l trà ispiraziun de l'urtugrafia leteraria milanesa (cumpagna de quela piemuntesa e ligüra) e vünn alter che 'l pò vess ciamaa de ispiraziun svizara (che l'è quel in del qual l'è scrivü quel articul chì). Del prim hinn carateristigh i grafema /oeu/ e /u/, a la francesa, menter del segund invezi i grafema /ö/ e /ü/, a la tudesca. La magiur part di urtugrafii l'è basada sura vün di dü mudei. Un'altra pruposta de urtugrafia la saria quela del lenguista Geoffrey Hull, in del cuntest de una lengua padanesa che la picaria dent tüt i lenguv gal-italigh e returumanigh.

 Gramatiga 
 Articuj 
 articuj definii  mascülin  femininsingular  el/ol/ul/äl/u(r)/al1  la/raplüral i  i/le
 articuij minga definii  mascülin  feminin singular  un/ün/an  una/üna/ina, un'/ün' plüral  di  di
1. In certi cuntest la vucal de l'articul definii la pö drucà, o diventà 'na schwa, in quej cas chì l'articul el pö vess scrivüü cun l'apostrofi (pres. 'l/'r)

 Prunom persunaj suget 

  singular  plüral 1ma pers.  mì/me/men nün(ch)/nü(m)/nögn 2da pers.  tì/te  vialter1/violter1/violtri, vü2 3za pers. (m)  lü  lur/lui  3za pers. (f)  lee  lur/lui 
1. La "e" la pö vess parnunziaa 'me schwa, a seconda del dialet. In quel cas chì el prunom el pö vess scrivüü anca cun la "a" (vialtar). Questa chì l'è n'alternanza pütost cumün quand che la parnonzia la cumprenda la schwa, pr'el fat che gh'è no n'urtugrafia standardizaa (e.s. nagot/negot, etc.).

2. Int i püssee tant variant del lumbard ucidental, gh'è na distinzion fra vialter/violter e vü: i prim i henn i prunom plural nurmal, mentr'inveci el second l'è la version che la se dröva per rivolgess a 'na persona per la qual se gh'ha rispet, e donca l'è plüral dumà gramaticalment, perchè in efeti la se riferiss a 'na persona singula (in certi dialet el "vü" l'è diventaa arcaich, e quela fünzion chì l'è passaa al "lü").

 Prunom persunaj cumplement debul (clitich) 

  singular  plüral 1ma pers.  me1 (-m) se/si1 (-ss) 2da pers.  te1 (-t)  ve1 (-v) 3za pers. (m)  el1 (-l)  i/je1 (-j) 3za pers. (f)  la (-la) i/je1 (-j)
1. La "e" la pö vess parnunziaa 'me schwa, a seconda del dialet. In quel cas chì el prunom el pö vess scrivüü anca cun la "a" (es. ma, ta, e.i.v.). Questa chì l'è n'alternanza pütost cumün quand che la parnonzia la cumprenda la schwa, pr'el fat che gh'è no n'urtugrafia standardizaa (e.s. nagot/negot, etc.).

Int i question, el clitich el pö spustass dop del verb:

1. lü el dis -> 'sa disel?
2. lee la dis -> 'sa disla?

Int la tabela de sura, la part tra parentes l'è la furma post-verbala. 

In certi variant insübrich, quel spustament chì l'è ubligatori, mentr'inveci in alter variant (suratüt variant del Milanes) questa strütura l'è 'dree perdess, e donca (1) e (2) i diventen (3) e (4):
3. 'se'l dis?
4. 'se la dis?

 Nom 

 Nümer e quantificadur 
'L Lumbard ucidental 'l marca la diferenza intra mas'c e femena fin al nümer tri:

 mas'c  femena vün/vön  vüna/vöna dü   dò/du tri  trè

I alter nümer i gh'hann dumà una versión (La "e" atonega la pö vess parnunziaa 'me schwa, a seconda del dialet, e 'l nümer el pö vess scrivüü anca cun la "a" (quatar). Questa chì l'è n'alternanza pütost cumüna, pr'el fat che gh'è no n'urtugrafia standardizaa.  Quij cas chì i henn ripurtaa chì suta cun la vucala etimulogica). 
4) quater/quatru     
5) cinch/sinch/cinqu/cenchi    
6) ses/sesi    
7) set/seti     
8) vot/votu      
9) növ/nöi  
10) des/desi 
11) vündes/vündas 
12) düdes/dodas 
13) tredes/tredas  
14) quatordes/quatordas 
15) quindes/quindas 
16) sedes/sedas 
17) dersett 
18) desdott/disdott 
19) desnöv/disnöf
20) vint/vent   
30) trenta  
40) quaranta  
50) cinquanta  
60) sessanta  
70) setanta  
80) (v)utanta/(v)otanta  
90) nuvanta 
100) cent 
1000) mila/mill

 Verb 
 Verb Vess 
 Möd Indicatif, Temp Present 
  prunom  vess 1ma pers.  mì  (a) sun(t)/son/sum 2da pers.  tì  (a) te1 see(t) 3za pers. (m)  lü  (a) l'è 3za pers. (f)  lee  (a) l'è 1ma pers. (pl)  nün(ch)/nü(m)  (a) sem/sum(a) 2da pers. (pl)  vialter1/violter, vü  (a) sii(v)/sé 3za pers. (pl)  lur  (a) hinn/i henn/ suun
1. La "e" la pö vess parnunziaa 'me schwa, a seconda del dialet. In quel cas chì el prunom el pö vess scrivüü anca cun la "a" (ta seet). Questa chì l'è n'alternanza pütost cumüna quand che la parnonzia la cumprenda la schwa, pr'el fat che gh'è no n'urtugrafia standardizaa (e.s. nagot/negot, etc.).

 Möd Indicatif, Temp Passaa 
  prunom  vess 1ma pers.  mì  (a) sun(t)/son/sum staa/stai/stat/stéi 2da pers.  tì  (a) te1 see(t) staa/stai/stat/stéi 3za pers. (m)  lü  (a) l'è staa/stai/stat/stéi 3za pers. (f)  lee  (a) l'è stada/staia/staa/stéi 1ma pers. (pl)  nün(ch)/nü(m)  (a) sem/sum(a) staa/stai/stat/stéi 2da pers. (pl)  vialter1/violter, vü  (a) sii/sé staa/stai/stat/stéi 3za pers. (pl)  lur  (a)/i hinn/henn staa/stai/stat/stéi
1. La "e" la pö vess parnunziaa 'me schwa, a seconda del dialet. In quel cas chì el prunom el pö vess scrivüü anca cun la "a" (ta seet). Questa chì l'è n'alternanza pütost cumüna quand che la parnonzia la cumprenda la schwa, pr'el fat che gh'è no n'urtugrafia standardizaa (e.s. nagot/negot, etc.).

 Möd Indicatif, Temp Imperfet 
  prunom  vess 1ma pers.  mì  (a) seri/sevi/séu 2da pers.  tì  (a) te1 ser(et)/sev(et)/seri/séi1  3za pers. (m)  lü  (a) l'era/eva/éa 3za pers. (f)  lee  (a) l'era/eva/éa 1ma pers. (pl)  nün(ch)/nü(m)  (a) serem/serum/sevum/séam  2da pers. (pl)  vialter1/violter, vü  (a) serev/seruv/sé(r)vi/sii 3za pers. (pl)  lur  (a)/i eren/even/erun/éan1
1. La "e" la pö vess parnunziaa 'me schwa, a seconda del dialet. In quel cas chì el prunom el pö vess scrivüü anca cun la "a" (ta serat/sevat staa/staio 'me lur i eran/evan staa/stai). Questa chì l'è n'alternanza pütost cumüna quand che la parnonzia la cumprenda la schwa, pr'el fat che gh'è no n'urtugrafia standardizaa (e.s. nagot/negot, etc.).

La v in de l'imperfett l'è cunsiderada arcaica in di variant püssee inuvativ (per esempi quela de Milan).

 Möd Indicatif, Temp Trapasaa 
  prunom  vess 1ma pers.  mì  (a) seri/sevi/séu staa/stai/stat/stéi 2da pers.  tì  (a) te1 seret/sevet1/seri/séi staa/stai/stat/stéi 3za pers. (m)  lü  (a) l'era/eva/éa staa/stai/stat/stéi 3za pers. (f)  lee  (a) l'era/eva/éa staa/stai/stat/stéi 1ma pers. (pl)  nün(ch)/nü(m)  (a) serum/sevum/séam staa/stai/stat/stéi 2da pers. (pl)  vialter1/violter, vü  (a) seruf/seruv/sé(r)vi/sii staa/stai/stat/stéi 3za pers. (pl)  lur  (a)/i eren/even1/erun/éan staa/stai/stat/stéi

1. La "e" la pö vess parnunziaa 'me schwa, a seconda del dialet. In quel cas chì el prunom el pö vess scrivüü anca cun la "a" (ta serat/sevato 'me lur i eran/evan). Questa chì l'è n'alternanza pütost cumüna quand che la parnonzia la cumprenda la schwa, pr'el fat che gh'è no n'urtugrafia standardizaa (e.s. nagot/negot, etc.).

 Möd Indicatif, Temp Fütür 
  prunom  vess 1ma pers.  mì  (a) saroo/sarù/sarò/sa(r)ó 2da pers.  tì  (a) te1 sa(r)ee(t)1 3za pers. (m)  lü  (a) el sa(r)à 3za pers. (f)  lee  (a) la sa(r)à 1ma pers. (pl)  nün(ch)/nü(m)  (a) sa(r)èmm/sarùm(a) 2da pers. (pl)  vialter1/violter, vü  (a) sa(r)ii 3za pers. (pl)  lur  (a)/(i) sa(r)ànn 

1. La "e" la pö vess parnunziaa 'me schwa, a seconda del dialet. In quel cas chì el prunom el pö vess scrivüü anca cun la "a" (ta sareet). Questa chì l'è n'alternanza pütost cumüna quand che la parnonzia la cumprenda la schwa, pr'el fat che gh'è no n'urtugrafia standardizaa (e.s. nagot/negot, etc.).

 Möd Indicatif, Temp Fütür anteriur(?) 
  prunom  vess 1ma pers.  mì  (a) sa(r)oo/sarù staa/stai/stat/stéi 2da pers.  tì  (a) te1 sa(r)ee(t)1 staa/stai/stat/stéi 3za pers. (m)  lü  (a) el sa(r)à staa/stai/stat/stéi 3za pers. (f)  lee  (a) la sa(r)à staa/stai/stat/stéi 1ma pers. (pl)  nün(ch)/nü(m)  (a) sa(r)èmm/sarùm(a) staa/stai/stat/stéi 2da pers. (pl)  vialter1/violter, vü  (a) sa(r)ii staa/stai/stat/stéi 3za pers. (pl)  lur  (a)/(i) sa(r)àn(n) staa/stai/stat/stéi

1. La "e" la pö vess parnunziaa 'me schwa, a seconda del dialet. In quel cas chì el prunom el pö vess scrivüü anca cun la "a" (ta sareet). Questa chì l'è n'alternanza pütost cumüna quand che la parnonzia la cumprenda la schwa, pr'el fat che gh'è no n'urtugrafia standardizaa (e.s. nagot/negot, etc.).

 Möd Infinit, Gerundi e Participi Pasat 
 Infinit  Gerundi  Participi Pasat  stá(r)  (i)'n vià (a) stá(r)  stai/stat avegh(r)  (i)'n vià (a) avegh(r)  avut durmí(r) (m)  (i)'n vià (a) durmí(r)  durmii

 Verb (A)vègh/vèch, Avè 

 Möd Indicatif, Present 

  prunom  Avegh 1ma pers.  mì  (a) gh'hoo/hu/hö 2da pers.  tì  (a) te1 gh'hee(t) 3za pers. (m)  lü  (a) el/u gh'ha 3za pers. (f)  lee  (a) la gh'ha 1ma pers. (pl)  nün(ch)/nü(m)  (a) gh'emm/um(a) 2da pers. (pl)  vialter1/violter, vü  (a) gh'avii/hii/é 3za pers. (pl)  lur  (a)/i gh'han(n)
1. La "e" la pö vess parnunziaa 'me schwa, a seconda del dialet. In quel cas chì el prunom el pö vess scrivüü anca cun la "a" (ta seet). Questa chì l'è n'alternanza pütost cumüna quand che la parnonzia la cumprenda la schwa, pr'el fat che gh'è no n'urtugrafia standardizaa (e.s. nagot/negot, etc.).

 Möd Indicatif, Passaa 

  prunom  Avegh 1ma pers.  mì  (a) gh'hoo/hu/hö a(v)üü(d) 2da pers.  tì  (a) te1 gh'hee(t) a(v)üü(d) 3za pers. (m)  lü  (a) el/u gh'ha a(v)üü(d) 3za pers. (f)  lee  (a) la gh'ha a(v)üü(d) 1ma pers. (pl)  nün(ch)/nü(m)  (a) gh'emm/um(a) a(v)üü(d) 2da pers. (pl)  vialter1/violter, vü  (a) gh'avii/hii/é a(v)üü(d) 3za pers. (pl)  lur  (a)/i gh'han(n) a(v)üü(d)
1. La "e" la pö vess parnunziaa 'me schwa, a seconda del dialet. In quel cas chì el prunom el pö vess scrivüü anca cun la "a" (ta seet). Questa chì l'è n'alternanza pütost cumüna quand che la parnonzia la cumprenda la schwa, pr'el fat che gh'è no n'urtugrafia standardizaa (e.s. nagot/negot, etc.).

 Möd Indicatif, Imperfet 

  prunom  Avegh 1ma pers.  mì  (a) gh'avevi/eri 2da pers.  tì  (a) te1 gh'avevet1/eret1 3za pers. (m)  lü  (a) el/u gh'aveva/era 3za pers. (f)  lee  (a) la gh'aveva/era 1ma pers. (pl)  nün(ch)/nü(m)  (a) gh'ave(v)um 2da pers. (pl)  vialter1/violter, vü  (a) gh'ave(v)uf/avevuv 3za pers. (pl)  lur  (a)/i gh'aveven
1. La "e" la pö vess parnunziaa 'me schwa, a seconda del dialet. In quel cas chì el prunom el pö vess scrivüü anca cun la "a" (ta seet). Questa chì l'è n'alternanza pütost cumüna quand che la parnonzia la cumprenda la schwa, pr'el fat che gh'è no n'urtugrafia standardizaa (e.s. nagot/negot, etc.).

Int l'indicativ imperfet, el verb avè(gh) el gh'ha anca una version püssee cürta, che l'è el risültaa d'una cuntrazion funulogica (cumpagna de quej di ausiliar ingles):

 furma cumpleta  cuntrazion gh'avevi  gh'avi/ava/evi gh'avev(et)   gh'av(et)/ev(et) gh'aveva  gh'ava/eva gh'ave(v)um  gh'a(v)um  gh'ave(v)uv  gh'a(v)uv/avi gh'aveven  gh'aven/avan

 Möd Indicatif, Trapassaa 

  prunom  Avegh 1ma pers.  mì  (a) gh'avevi/eri a(v)üü 2da pers.  tì  (a) te1 gh'avevet1/eret1 a(v)üü 3za pers. (m)  lü  (a) el/u gh'aveva/era a(v)üü(d) 3za pers. (f)  lee  (a) la gh'aveva/era a(v)üü(d) 1ma pers. (pl)  nün(ch)/nü(m)  (a) gh'ave(v)um a(v)üü(d) 2da pers. (pl)  vialter1/violter, vü  (a) gh'ave(v)uf/avevuv a(v)üü(d) 3za pers. (pl)  lur  (a)/i gh'aveven a(v)üü(d)
1. La "e" la pö vess parnunziaa 'me schwa, a seconda del dialet. In quel cas chì el prunom el pö vess scrivüü anca cun la "a" (ta seet). Questa chì l'è n'alternanza pütost cumüna quand che la parnonzia la cumprenda la schwa, pr'el fat che gh'è no n'urtugrafia standardizaa (e.s. nagot/negot, etc.).

 Möd Indicatif, Fütür 

  prunom  Avegh 1ma pers.  mì  (a) gh'avaroo 2da pers.  tì  (a) te1 gh'avaree(t) 3za pers. (m)  lü  (a) el/u gh'avarà 3za pers. (f)  lee  (a) la gh'avarà 1ma pers. (pl)  nün(ch)/nü(m)  (a) gh'avarem 2da pers. (pl)  vialter1/violter, vü  (a) gh'avarii 3za pers. (pl)  lur  (a)/i gh'avaran(n)
1. La "e" la pö vess parnunziaa 'me schwa, a seconda del dialet. In quel cas chì el prunom el pö vess scrivüü anca cun la "a" (ta seet). Questa chì l'è n'alternanza pütost cumüna quand che la parnonzia la cumprenda la schwa, pr'el fat che gh'è no n'urtugrafia standardizaa (e.s. nagot/negot, etc.).

 Möd Indicatif, Fütür anteriur(?) 

  prunom  Avegh 1ma pers.  mì  (a) gh'avaroo a(v)üü(d) 2da pers.  tì  (a) te1 gh'avaree(t) a(v)üü(d) 3za pers. (m)  lü  (a) el/u gh'avarà a(v)üü(d) 3za pers. (f)  lee  (a) la gh'avarà a(v)üü(d) 1ma pers. (pl)  nün(ch)/nü(m)  (a) gh'avarem a(v)üü(d) 2da pers. (pl)  vialter1/violter, vü  (a) gh'avarii a(v)üü(d) 3za pers. (pl)  lur  (a)/i gh'avaran(n) a(v)üü(d)
1. La "e" la pö vess parnunziaa 'me schwa, a seconda del dialet. In quel cas chì el prunom el pö vess scrivüü anca cun la "a" (ta seet). Questa chì l'è n'alternanza pütost cumüna quand che la parnonzia la cumprenda la schwa, pr'el fat che gh'è no n'urtugrafia standardizaa (e.s. nagot/negot, etc.).

 Funulugia 
 Cunsunant 
+Funema di cunsunant del lumbard insübrich  BilabiàlLabio-dentalDentàlAlveulàrPost-alveulàrPalatalVelàrGlutàlNasàl        Plusìv        Africaa    1   Fricatìv         Aprussimaa      Lateral      4  

1. L'africaa // l'esista dumà int i variant insübrich del nord, a partì dal brianzö fin al ticines.
2. La fricativa // l'esista no int i variant paves e in quej di sit che j'hinn suta l'aministrazion del Piemont (pres. el nuares).
3. La fricativa // la gh'è dumà int una quaj varianta centrala (principalment int el milanes) e suratüt int i parol ch'i riven diretament dal frances. Cumpagn de la // l'esista no int i variant paves e in quej di sit che j'hinn suta l'aministrazion del Piemont.
4. La palatal // l'esista dumà int una quaj varianta aplina, suratüt quej che j'hinn inflüenzaa dal Rumanc (presempi el pus'ciavin).

 Vucal 
El lumbard insübirch el gh'ha 8 vucal cumün e dü principalment dialetal: //, //, //, //, //, //, //, //, //, //, rapresentaa da i segn chì suta:
 a, e, i, o, ö, u, ü, ä (grafia ünificada) 
 a, e, i, ò, oeu/eu, ó/ou, u, ä (grafii classich:  classega milanesa, Ortografia classega ocidental). 
La // e la // j'henn principalment dialetal, perchè la prima l'esista no int el milanes, mentr'inveci la seconda l'esista dumà int i variant che j'hinn staa inflüenzaa dal piemuntes (e in certi casi da l'emilian), tant 'me i variant paves e quej suta l'aministrazion del Piemont, asca el verbanes e l'ussulan.

+ Vucal del lumbard insübrichFruntalCentralAretraa Seraa      de Mez      Vert      1 

1. Quela vucal chì l'è cumpagna de la "terza vucal piemuntesa", e l'esista dumà int i variant che j'hinn staa inflüenzaa dal piemuntes (e in certi casi da l'emilian), tant 'me i variant paves e quej suta l'aministrazion del Piemont, asca el verbanes e l'ussulan. Quand che l'è marcaa int l'urtugrafia, l'è scrivüü "ä".

 Furtizion e lenizion 
Int i püssee variant de l'insübrich a trövum el prucediment de furtizion cunsunantica in pusizion final, un prucediment che l'è fess ativ anca int i lengu germanich. El risültaa de 'sta furtizion cunsunantica l'è che i fricativ e i plusiv debul i perden la vus quand che i henn in fin de parola:

 [nøva] -> [nøf]
 [verda] -> [vert]

Quel prucediment chì l'è no ativ int i parlad de cunfin, cume presempi el paves e quej variant insübrich parlaa int i zone suta l'aministrazion del Piemont. Gh'è pö da dì che anca int i zon püssee central, el nivell de furtizion l'è no inguaa per tüt, e gh'è di variazion sia a nivell dialetal che adritüra tra 'na persona e l'altra (e quindi a nivell idiuletal). Presempi, certa gent la fa distinzion fra [nøf] (l'agetiv) e [nøv] (el nümer), mentr'inveci alter i gh'han semper la version cun la furtizion, e quindi i disen [nøf] in tüt dü i cas.

 Variazion dialetal 
Anca se l'insübrich el gh'ha tanti variant a seconda di pais e di cità indè che l'è parlaa (e denter i cità el gh'ha di diferenz da 'na cantunada a l'altra), l'Insübria linguistica la se pö divid in tre zon dialetal principal: el nord (ch'el parta da la Brianza e el va a finì in Tisin), macro-Milan (ch'el cumprenda Milan cità e i sit int el sud de la pruincia), e ovest-e-bassa (che la cumprenda i zon del nuares e quej de l'Ümlena, e la va a finì o a Pavia o int el territori che el va da Turtona a Piasenza, a seconda d'indè che se decida de tirà el cunfin linguistich tra lumbard e emilian). A l'interen de quej tre zon chì i parlad i mustren di cambiament de parnonzia e anca lessical che a volt i cambien da un paisin a l'alter, però quest el cambia no el fat che quela tripartizion chì l'è pussibil, e anca d'una certa impurtanza. 

Funulugicament, l'isugloss püssee ciar l'è quel de la distinzion fra "o" e "u" in pusizion tonica pre-nasala. Se a partum da la zona ovest-e-bassa, a pudum nutà che la sequenza "ùN" (l'acent l'indica che la vucal l'è tonica e la N l'è 'na manera per ciapà denter sia la [n] che la [ŋ]) l'esista no. Se se mövum int el macro-milanes, a vedum che la roba l'è a l'incuntrari, perchè la sequenza "ùN" l'è fess druaa, e l'è l' "òN" che l'esista mia. Se pö a vam sü int la zona nord, a trövum sia vün che l'alter. La tabela chì suta la fa un quaj esempi:

 ovest-e-bassa  macro-milan nord Lombàrt orientàlLatin           pont  punt  punt  put  pŏntem  bon  bun  bon   bù  bŏnum  onda  unda  unda   (ónda)  ŭndam urazion  uraziun  urazion/uraziun   orasiù  oratiōnem

 Un paragun cunt i alter lenguf cisalpin 
 latin  lumbard ucidental  lumbard uriental piemuntes ligürvenet  emilian-rumagnöl ecclesia  gesa/cesa  cesa  gesia/cesa  géixa  cesa  cesa   ego (acc. me, dat. mihi) mì/mé  mé  mi  mì   mì  mé/mè   oculus  öcc/ögg  öcc  euj  êuggio  ocio  ôc  esse  vess  èss/véser  esse  ëse  èsare   in hodie  incö  incö/encö  ancheuj  ancheu/anchœi  unquo/ancuo/oncò/ogi  incó/incû/incùa/incô  pater pader  pare/pader  pare  poæ/pàire  pare  pèdar/pèder  vetulus  vecc ècc  vej  vecio  vecio  

 Dialet del Lumbard ucidental 
Dialet milanes
Dialet brianzö
Dialet cumasch
Dialet laghee
Dialet lüganes
Dialet lümelin
Dialet vigevanasch
Dialet ludesan
Dialet tisines
Dialet paves-vugheres
Dialet ultrepadanDialet turtunesDialet valtulinesDialet nuvaresDialet varesotDialet verbanesDialet büstoch'''
Vidè incasì: Koiné ticinesa

Categoria:Lombard ocidental