Rusina Vinatzer

Rusina Vinatzer, dita nce Rosina, (* 1 de nuvëmber 1839 a Santa Cristina; † 15 de merz 1905 a Urtijëi  ie stata na buteghiera a Urtijëi.

 Biografia 
Si oma fova Marianna Schmalzl dl Pech (1815-1870), muta de Maria Ursula Welponer y si pere Josef Vinatzer (1816-1864) dl Mulin de Inaz te Santa Cristina. Do che la fova cresciuda su te Santa Cristina, ala scumencià a lauré pra si berba Cristian Schmalzl, cunesciù sciche Cristl Pech a Urtijëi. Cristl Pech ova fat su na cësa cun butëiga tla Bruscia sa Ianesc, daujin ala dlieja de San Antone.
Ëila à maridà Christian Grossrubatscher (1825-1882), mut de Peter (1795-1880) che fova nascù tla Gran Ciasa a La Ila, zumpradëur unit a Urtijëi ulache l à fabricà la cësa Rainelles. 
I à abù n sëul mut Josef. Rusina Vinatzer fova resteda vëidua cun 43 ani.
L ann 1886 à Rusina cumprà per 5000 rainesc la spersa de n toch dl luech de Pedetliva ulache la à lascià fabriché la cësa Rusina cun na gran butëiga. Ntlëuta fovel una dla majera cëses y butëighes de Gherdëina. La butëiga vendova plu che auter articuli per i primes turisc da entlëuta sciche chiena, chedri, roba da brac, lampes y scudelam.  I 2400 rainesc che Rusina Vinatzer fova mo debit a Johann Baptist Sotriffer, patron de Pedetliva, tl 1890 se ovela mprestà da Luigi Moroder de Janmatie. L ann 1890 à l Sotriffer lascià fé su la cësa Pedetliva nueva sota l stradon nuef cun i scioldi vadaniei per avëi vendù n toch dl luech de Pedetliva a anda RusinaToni Sotriffer: ‘’Anton Sotriffer zu Neu-Pedetliva in St. Ulrich/Gröden’’. Weger Persenon, 2011, pl. 22-23 (tudësch).. 
Si mut Sepl ie ani ala longia jit tl furesto a Firënza, Turig y Berlin a mparé l mestier de marcadënt ntant che si oma menova inant la butëiga da sëula.

L ann 2024 ie stat depënt n pultret de Rusina sun l mur dla cësa Rusina che dà sun la streda Pedetliva da Fabrizio SenonerJulia Lardschneider: Prim monumënt de n'ëila te Gherdëina. La Usc di Ladins, nr. 41, pl. 11..

 Lëures 
Dai dessënies de Rusina Vinatzer vëijun la scola de Iacun Sotriffer a Urtijëi ulache la ova mparà a dessenië. 

Tl Museum Gherdëina ie da udëi na sciadon y furchëtta zipledes dad ëila.

 Notes 

 Cëla nce 
 Ëiles de Gherdëina che zipla
 Cësa Rusina
 Cunliamënc 
 Category:Rusina Vinatzer

Categoria:Fëna
Categoria:Ert
Categoria:Persones de Gherdëina