Puntives

Puntives o Pontives, dit nce Porta Ladina, ie n raion te la valeda de Gherdëina che vën cunscidrà l cunfin de Gherdëina. L ie tl chemun de Laion, de viëres de la pert tudëscia dla valeda Libri  nueves.Calënder de Gherdëina 1913, pl. 66. Scebën che geograficamënter fina la valeda de Gherdëina a Pruca, fina a Puntives la pert ladina de Gherdëina.
L ne'n ie nia tler da ulache vën l'inuem. Una teoria ie che l vën dal latin pontifex che uel dì papa o vëscul, ajache Gherdëina fova di vësculi de Freising y Augsburg. N'autra teoria ie che l vën dal latin pontus rives che uel dì puent sun l'egaCristl Moroder: Resciesa. Calënder de Gherdëina 1960, pl. 36-37.
N ndize per chësta segonda teoria ie che n dijova suënz che ora n Puntives fova la valeda stluta y che l fos stat n gran lech che ruova nchin a Urtijëi, ma chël ne'n ie mei stat desmustrà.

A Puntives ie uni metudes njinies y aparac a filtré l'eghes pazies de Gherdëina y a dé ju l refudamHansi Moroder: Pudessans'a mo se nmaginé l refudam ju per i ruves? L problem dl refudam a Urtijëi dai ani '60 al didancuei. Calënder de Gherdëina 2009 , pl. 200-202.. Plu inora ie na zentrala dal stromGuido Insam: Turbines dal’electrisc menedes dai ruves de Gherdëina. Calënder de Gherdëina 1984, pl. 43 . 

A man drëta dl Derjon ie n raion artejanel ulache ie nce dal 2003 incà la sënta dl Aiut Alpin Dolomites y la sënta di joleri Elikos. Da n valgun ani à ilò nce la galaries d'ert Vijion Art Gallery y Doris Ghetta si sëntes.

Sula pert nord dl Plan de Puntives fova l luech y la vedla cësa de Puntives che ie stata trata ju per fabriché l Hotel Pontives<ref> Bera Sepl Moroder da Jumbiërch. N lecort di 140 ani da si nascer. Calënder de Gherdëina 1987, pl. 108 (pitura dla cësa).</ref>.

Ai 27 de setëmber 1997 ie unida giaurida, a man drëta dl stradon do Socrëp, na palestra per l’arpizeda sportiva y tradiziunela tlameda “Cava de Puntives” Cronica 1996. Calënder de Gherdëina , pl. 191.

 Sas de porfir 
miniatura|La Mujenata tl bosch de Puntives
A nord tl bosch de Resciesa iel de gran roes de sasc de porfir quarzifer che se tlama La Mujenata. Da chësta roes univl tëut sasc y menei te Gherdëina cun ciars de bues o ciavei per fé su duta la cëses y la dliejesEdgar Moroder: La Mujenata. Calënder de Gherdëina , pl. 175-178.. 

A Puntives fovel unit da Falciade l seniëur Piere Scola (*Falciade 1831; †San Piere 1895) che ova metù su na cësa tlameda Eremitasc ulache l stajova cun si familia. Ël fova drët bon de taië pieres y à fat feter duc i vedli droc che ie te GherdëinaLuis Senoner: I vedli droc. Calënder de Gherdëina 1977, pl. 68-83..
 Bujes frëides 
Tla mujnata de Puntives dal n post ulache i sasc fesc sciche n tunel per l'aria che vën ora dessot duta frëida. Chisc chëui univa adurvei zacan per tenì la spëisa y la buandes al frësch. Un de chisch ie sul Troi de Mujenata y ie sota scunanza dla Provinzia.
 Ciaucëia 
A Puntives ie mo da udëi na vedla ciaucëia M.O.(Amalia Anderlan Obletter): La Ciauc. Calënder de Gherdëina 1971, pl. 96-98.Elfriede Perathoner: La ciaucëia de Pontives. Calënder de Gherdëina 2013, pl. 100-101.

 Notes 

 Bibliografia 
 L salvan de Puntives. Calënder de Gherdëina 1960, pl. 63-66.
 Stefan Demetz: L salvan de Puntives Traduzion de "Der Wilde von Pontifes" ora de "Dolomitensagen" de Karl Felix Wolff''. Calënder de Gherdëina 2009, pl. 181-183.

Puntives
Puntives