Vinzenz Peristi

Vinzenz Peristi tlamà nce Zenz Peristi o Vinzi (* 19 de nuvëmber  1909 sa  Sacun te  Gherdëina ; † 25 de jené 1943, tumà sula front dla Ruscia) fova n scultëur y arpizadëur de Gherdëina.

 Biografia 
Vinzenz Peristi fova l mut dl moler Josef Peristi de Cherz te Fedom y de Maria Vinatzer che ova arpà l luech da Banch sa SacunDoris Quitta: Storia dla ustaria da Sacun. Calënder de Gherdëina 2002, pl. 88–89..

Ti ani 1923-1925 iel stat sculé de Albino Pitscheider y de Guido Balsamo Stella tla scola d'ert de Sëlva y l à laurà sciche fant tla berstot de Rudolf Vallazza a Urtijëi. Daldò ovel metù su si berstot sa Sacun.

Tl 1928 al giatà, danter 28 concurënc tla mostra "Presepio in Famiglia" a Milan, l prim pest cun na si cripl zipleda tl lën.

Dal 1930 al 1931 iel stat pra l militer a Roma.

Tl 1935 al ancuntà Josef Thorak che fova stat sun Sëurasas y ova udù si crist. Thorak à cherdà tla ustaria da Sacun pra i genitori dl Peristi per damandè chiche ova zipla chël lëur. Per un n semester iel stat tla Cademia de Minca tl 1935-1936. Inò te Gherdëina à Peristi laurà cun Luis Insam y à maridà si sor Anna tl 1939.

miniatura|alt=Vinzenz Peristi , segondo da man ciancia danter Ludwig Moroder y Arturo Tanesini l podestà da ntlëuta.|Vinzenz Peristi , segondo da man ciancia danter Ludwig Moroder y Arturo Tanesini l podestà da ntlëuta.
Dal 1936 al 1938 iel stat presidënt dla Lia d'Ert de Urtijëi.

Cun l'opzion iel pona jit tl 1940 a sté a Minca cun si fëna y si mut Bruno. Iló laurovel tl atelier de Josef Thorak y jiva nce tla Cademia. Tl 1941 ovl fat pea cun na gran scultura de n vadel ala  "Große Deutsche Kunstausstellung"  a MincaMostra "Große Deutsche Kunstausstellung" a Minca. 

Do che Adolf Hitler ova vijità la berstot de Thorak a Minca y l Peristi ne ti  ova nia mustrà gran ahta iel stat mandà sula front ulache l ie tumà, nscila conta si mut Bruno.

L dà na bela documentazion de fotos de Peristi che à ancuntà doi iëdesc Luis Trenker. L prim iëde sul lëur sun Sëurasas pra l crist fat cun Batista Walpoth y l segondo iëde tl atelier de Thorak a Minca. 

 Lëures 
sinistra|miniatura|Crist de Vinzenz Peristi sun la fòssa de familia sa Sacun
miniatura|Crist  des Vinzenz Peristi tla dlieja de San Durich a Urtijëi
 San Giuani 1932 Calënder de Gherdëina 1978, pl. 72.
 Crist de Sëurasas fat cun Batista Walpoth tl 1933. L orighinal ie tl Museum Gherdëina La copia che ie sën sun Sëurasas ie de Pepi Senoner da LucaBruno Moroder: 'L crist de Sëurasass. Nos Ladins, 1. Juli 1957.Cronica 1957. Calënder de Gherdëina 1959, pl. 106.M. E. (Moroder Eduard) Cristc te Val de Cherdëina. Calënder de Gherdëina 1973, pl. 52-53..    
 Crist tla capela de Mont de Pana Elsa Runggaldier: Mont de Pana y si capela. Calënder de Gherdëina 1981, pl. 37..
 Crist tla dlieja de Sam Durich .

 Prima arpizedes 
Adum cun Batista Vinatzer de Val à Vinzenz fat chësta prima arpizedesPaula Moroder: Batista Vinatzer de Val. Calënder de Gherdëina 1970, pl. 70.Runggaldier: N lecort a bera Batista ViNatzer de Val. Calënder de Gherdëina 1995, pl. 108-116.

 18 de utober 1931 "diretta" parëi a sud-est dl Steviola.
 4 de setëmber 1933 Parëi Nord-Ovest dl Sas Fosch te Val.
 8. de setëmber  1933 sfënta nord-uzidënt dl Stevia.
 Agost 1934 Sas de Mesdì dla Odles (Sfënta Vinatzer de man drëta)
 23 de juni 1935 "Direttissima” parëi de uzidënt dla 3°  Ciampanil dl Sela. 
 Lugio 1935 Doi variantes tl parëi Sud dl Ciampanil Stabeler tl Vaiolet.
 26 de lugio 1935 "Diretta” dl parëi NW dl Ciadinat.
 9 de setëmber 1935 parëi SE dla piza Mugoni tl Ciadenat.
 Bibliografia 
 Höglinger Elisabeth, Serafini Danila: Vinzenz Peristi. Istitut Ladin Micurá de Rü, 2005, ISBN 8881710609.
 Gerhard Mussner: Pensieres sun l Crist de Seurasas. Calënder de Gherdëina 2002, pl. 82–87.
 Vinzenz Mussner: Mòstri scultëures de Gherdëina che à ziplà de bela scultures y che à nsenià ju lernri. Calënder de Gherdëina 1981, pl. 89-114. .
 Pepi Moroder: Trëi scultëures de Gherdëina, morc te si plu biei ani, Vinzenz Peristi, J. Batista Walpoth, Prof. Anton Anderlan.'' Calënder de Gherdëina 1955,  pl. 42.

 Notes 

 Cunliamënc 
Fotos Vinzenz Peristi y si lëures sun Commons.

Peristi, Vinzenz
Peristi, Vinzenz
Peristi, Vinzenz