Secëda

La Secëda ie n crëp y na mont auta 2.519 m te Gherdëina.

 Posizion 
miniatura|left|L crëp de Secëda udù dal ciampanil de Cuecenes.
De vieres de nord cunfina la Secëda cun la mont de Bredles tl chemun de Funes, tosc sota la piza che ie mo tl chemun de Urtijëi‎. De vieres de urient y sud ie la Mont de Mastlé tl chemun de Santa Cristina. Sota al crëp a nord y uzidënt ie i ëures de Bredles,  Cuecenes y l bosch de Resciesa y a sud ons l jëuf de Cuca y l crëp de Pic.
Sota la piza de Secëda al autëza de 2453 m. ie la stazion dla furnadoia de Secëda che muef da Furnes. Sula piza de Secëda plu a urient ruva n lift da stuei che muef da sota la utia Fermeda o Stufan coche n dijova plu da giut.
L inuem dl crëp vën dal latin siccus che uel di sut, sëchEgon Kühebacher: Die Ortsnamen Südtirols und ihre Geschichte. Die Namen der Gebirgszüge, Gipfelgruppen und Einzelgipfel Südtirols. Band 3 Athesia Bulsan 2000. ISBN88-8266-018-4. pl. 279..

 Toponomastica 
Cherta per i inuems ladins ntëurviaJosef Kostner, Gilo Prugger: Planta danter i ruves de Cuecenes y Ncisles. Calënder de Gherdëina 1967, Union di Ladins, Urtijëi 1966, pl. 93..

 Furnadoia 
miniatura|La furnadoia y la mont de Resciesa dovia.
Sun Secëda ruvun da Urtijëi cun na furnadoia da cabines fin sun Furnes y da iló cun na furnadoia sota la piza de SecëdaEgon Vinatzer: La “Mont de Sëuc” y la ” Secëda” renuvedes defin. Calënder de Gherdëina 2001 pl. 104-109. . Da Santa Cristina cun na furnadoia da cabines sun Col Raisa y da iló, do n toch da ji a pé, pon to l lift dai stuei che ruva sun piza de Secëda. 

 Sport 
La Sëceda y la mont de Mastlé ie d'inviërn scialdi nuzei per jì cui schi. Dala piza ie na pista dai schi che porta a Urtijëi de 8 km, tlameda La Longia. Un n iëde a l'ann vëniel fata na garejeda de schi dala Secëda nfin a Santa Cristina tlameda Gardenissima che ie cunscidreda una dla garejedes plu longes che l dà. D'instà vëniel scialdi jit a pé sun Secëda. Da Bredles ruvun sun Secëda a pé tres la furcela de Pana. Da Urtijëi ruvun sun Secëda tres la furcela de Cuca. Da Santa Cristina tres la mont de Mastlé.

 Ichthyosaur 
miniatura|I pec de ichthyosaur metui ora tl museum.
Johann Comploj cun Meinhard Strobl à abinà ai 25 de lugio dl 1968 tla rotes de Secëda, tla vëtes de Fedom na lingia de osc fossilisei, che fova cater toc dl fil dl spinel y plu toc de rëpes, ora de chël ënghe n toch dl uf y de na giama dovia de n pësc-saurier, che messova  vester de n 5 metri lonch y n po calculé na età de passa 225 milions de ani. Chisc fossii ie sën da udëi, do che i ie stac jut studiëi tla universiteies de Dispruch y Zürich, tl Museum Gherdëina a Urtijëi<ref>Johann Comploj: Osc de sas tla rotes de Secëda</nowiki>.  Calënder de Gherdëina 1987, pl. 40</ref>.

Plates cunliedes
 Dolomites
 Lukas Senoner de Runcata vën ju de Secëda sun Sciadules nchina ala Locia dl Pëne cun i schi. Video Youtube.

 Notes 

 Bibliografia 
 F.P.: L paravis de Seceda y si miracul. Nëus Ladins, 15 d'auril 1962, pl. 2.
 r: La nueva pon de Secèda. Nëus Ladins, 15 d'auril 1962, pl. 2-3.
 Benediscion dla nueva pon de Seceda. Nëus Ladins, 1. de fauré 1963, pl. 1-2.

Secëda
Secëda
Secëda