Religion

La religion ie na recoiüda de credënzes y ric de na persona o de na comunità de persones tl’esperiënza di elemënc dla vita conscidrei sacri, n raport cun la divinità o cun Dîe. L conzet de religion vën definí lià a n cuntest cultural spezifich te na dimenscion storica.

Religiuns tl monn
Cristianejim
Le cristianejim é na religiun monoteistica universalistica, che nasc dal iudaism dl I seco y se basëia sön la revelaziun de Gejú Crist ti Vangeli sciöche Messia, le Fi de Dî mort y ressorí. Al é la religiun plü slariada fora tl monn adöm cunca. 2,2 miliarc de fedei. Le cristianejim vëgn ince definí adöm cun le iudaism y l’Islam ne “religiun abramitica”  Religion, Religions, Religious, de Jonathan Z. Smith, in Mark C. Taylor (curaté da), Critical Terms for Religious Studies, University of Chicago Press, 1998, pl.430, ISBN 978-0-226-79156-2..

Tles valades ladines é le cristianejim la religiun dominanta.

Gejú Crist
Gejú Crist o Gejú de Nazaret (Betlem, 7-2 dan C. Dates aratades dërtes dai studiá danter i 7 y i 6 dan C. , 23-36 do C. La data aratada dërta dala maiú pert di studiá é vëndres ai 7 d’aurí 30 do C.) é le fondadú y la figöra zentrala tl cristianejim, te chël che al é le Messia, le Fí de Dî gnü söla tera, mort y ressorí. Al é üna dles figöres plü importantes tla storia dla porsona. Süa storia, dantadöt i ultims agn de süa vita cun l’indicaziun de 24 mirachi, é cuntada tl Nü Testamënt, dantadöt ti Vangeli y tles Lëtres dl Apostul Paul.

Sanc
Danter i pröms sanc cristiagn y fondadus dl cristianesim él:

San Pire Apostul

San Paul Apostul

Oraziuns cristianes
 Pere nost
 Anmaria
 Confiteor
 Credo apostolich o pice Credo
 Credo nizeno-costantinopolitan o gran Credo
 Gloria
 Angiul dl Seniëur
 Letures y urazions per l vedlé
 Litanies de Sant Ujep, Uem de Maria
 Via Crucis
 Benedisciun d’Aaronn
 Rechia
 Paternoster 
 Gloria al Pere 
 Crëidum 
 Regina dl ciel 
 Salve Regina 
 Dan maië 
 Priera dla juebia 
 Priera dl vënderdi 
 Dulëur 
 La Curona
 Priera de Fatima 
 Litanies dl Cuer de Gejú 
 Litanies de Santa Maria 
 Litanies de Sant Ujep 
 Litanies en unëur de sant Ujep Freinademetz da Oies 
 Letures y urazions per l vedlé 
 Priera de benedescion 
 Salut

Iudaism
Le iudaism o ebraism (por ebraich: יהדות‎) é na religiun monoteista abramitica y ince n stil de vita y na tradiziun culturala dl popul ebraich tles comunités desvalies fora por le monn. Le iudaism d’aldedaincö é l’evoluziun dla religiun biblica aladô de chëra che Chël Bel Dî, Yahwhe, á fat na alianza cun le popul ebraich (o popul d'Israel). I tesć fondamentai dl iudaism é la Torah, le Tanakh, le Talmud y la Mishnah.

Danter les figöres plü importantes dl Iudaism y ince tl Vedl Testamënt por le cristianejim él:
Abram
Mose

Islam
L islam ie na religion monoteista abramitica che ie nasciuda tla penijula arabica tla zità higiazena dla Mecca dl VII secul do G.Cr. cun Maomet, che vën cunscidrá dai musulmans l ultim profet che porta la lege y che ie unì menà da Die.
Notes

Categoria:Religion