Diòcexi de Scîo

A diòcexi de Scîo (Dioecesis Chiensis in latìn) a l'é 'na sêde da Gêxa Catòlica in Grêcia, ch'a dipénde da l'arçidiòcexi de Nàsso, Àndro, Tìn e Micôno. Da-o prìmmo de lùggio do 1939 a diòcexi a l'é 'na sêde vacànte.

 Teritöio 
A diòcexi de Scîo a gh'à de giurisdiçión in scî fedêli catòlichi de rîto latìn che stàn inta periferîa de l'Egêo Setentrionâle, ch'a l'inclùdde e îzoe de Metelìn, Scîo, Sâmo, Nicàia e Lémno.

A sêde da diòcexi a l'é inta çitæ de Scîo, dónde gh'é a catedrâle de Sàn Nichiôzo.

Inclûza quélla da catedrâle, a-o 2019 o sò teritöio o l'êa spartîo inte træ paròcchie, co-e âtre ch'én quélle de îzoe de Sâmo e de Metelìn, tùtte dôe dedicæ a l'Asonçión de Màia.

 Stöia 
Segóndo i Àtti di Apòstoli, o Lùcco Evangelìsta, Pòulo Apòstolo e i sò conpàgni êan pasæ pe Scîo into córso do tèrso viâgio miscionâio do Pòulo, inta traversàdda tra Metelìn e Sâmo. Scîo a l'é 'n'antîga sêde de rîto grêgo ascì, co-a sò existénsa ch'a l'é za atestâ into sécolo V, p'êse pöi elevâ a metròpoli into sécolo XIV.

Tra o 1090 e o 1097, l'îzoa a l'é stæta òcupâ da-o Tzachas, 'n bey òtomàn da región de Smìrne, inte l'ànbito da prìmma espansción di tùrchi scìnn-a-e còste do Mâ Egêo. A ògni mòddo i bizantìn àn fîto scorîo i invaxoî da quésta pàrte de l'Àzia minô, con l'agiùtto di cavagêi da Prìmma Croxâ. Co-a Quàrta Croxâ do 1204 o domìnio de Scîo o l'é pasòu a-a Repùbrica de Venéçia, ch'a l'à dónca inandiòu a diòcexi de rîto latìn, scibén chò-u prìmmo véscovo conosciûo o ségge sôlo da prìmma meitæ do sécolo XIV. Into 1225 l'îzoa a l'é pasâ tórna sott'a-i bizantìn, che l'àn controlâ scìnn-a-o 1261, quànde a l'é stæta lasciâ a-a Repùbrica de Zêna co-o coscì dîto Pàtto do Ninfêo.

A l'inprinçìpio a diòcexi de Scîo a dipendéiva da l'arçidiòcexi de Rödi ma, a-i 9 de màrso do 1222, a l'é intrâ inta provìnsa ecleziàstica de l'arçidiòcexi de Metelìn, scibén che ciù tàrdi a pasiâ tórna sótta a Rödi. Into 1642 a l'é intrâ inta provìnsa ecleziàstica de l'arçidiòcexi de Nàsso. Inte l'ànno 1566, co-a conquìsta de Scîo da pàrte de l'amiràggio òtomàn Piali Pasha, gh'é stæto a fìn da ciù pàrte da popolaçión zenéize de l'îzoa, ch'a l'êa pægia a tòsto 3.500 persónn-e. I tùrchi àn requixîo a catedrâle de Sànta Màia ascì, into capolêugo.

Tra o Levànte intrêgo, l'îzoa de Scîo a l'é stæta o scîto dónde gh'êa e mêgio relaçioìn tra catòlichi e ortodòsci, tànto che no gh'é de ratèlle religiôze documentæ tra i dôi grùppi. I Gexôiti, ch'êan arivæ a Scîo inte l'ànno 1590, àn predicòu sénsa problêmi inte gêxe ortodòsse de l'îzoa, co-i prævi catòlichi che spésse vòtte dîvan méssa inti monestê grêghi. Sta stréita colaboraçión chi a l'é anæta avànti scìnn-a-a fìn do sécolo XVII.

Into 1668 a Scîo ghe stâvan tòsto 40.000 persónn-e, inclûxi 6.000 catòlichi, nùmeri che a-o 1754 êan pasæ a 3.500 in sce 'n totâle de 60.000. O nùmero di catòlichi o s'é de lóngo amermòu inti doî sécoli a vegnî, patìndo i dànni do teramòtto do 1881 ascì, ch'o l'àiva masòu tra 5.500 e 10.000 abitànti de l'îzoa, e da represción tùrca dòppo a rivòlta do 1822. Inte st'òcaxón chi l'é stæto bruxòu e caciòu zu a catedrâle catòlica de l'época, dedicâ a Sàn Nicòlla, co-i prævi catòlichi che pe 'n çèrto ténpo àn dovûo dî méssa inta capélla de Sàn Felîçe do convénto di capuçìn.

Co-a prìmma goæra balcànica, a flòtta do Régno de Grêcia a l'à pigiòu Scîo into novénbre do 1912, pasàndo coscì inta modèrna naçión grêga. A-i 30 de màrso do 1930, l'îzoa de Pàtmo a l'é pasâ a l'arçidiòcexi de Rödi méntre, co-a bólla Quae catholico do 20 de agósto do 1931, o Pàppa Pîo XI o l'à stramuòu l'îzoa de Metelìn inta diòcexi de Scîo, levàndola da l'Arçidiòcexi de Smìrne.

Da-o 1939 inta diòcexi no gh'é ciù de véscovo, tànto ch'a l'é gestîa da 'n aministratô apostòlico che, de spésso, o l'é pròpio l'arçivéscovo metropolitàn de Nàsso

 Véscovi 

 Véscovi grêghi 

 Trifón † (prìmma do 450 - dòppo o 458)
 Zòrzo † (minsonòu into 680)
 Teofìlo † (minsonòu into 787)
 Costantìn † (sécolo X)
 Nichiôzo † (sécolo XI)

 Véscovi latìn 

 Rufìn, O.P. † (1322)
 Gilfort, O.P. †
 Zâne, O.P. † (12 de zùgno do 1329 - 27 de zùgno 1330, nominòu véscovo de Corfó)
 Odoìn † (21 d'arvî do 1343 - ?, mòrto in càrega)
 Benéito de Pópio, O.P. † (8 de lùggio do 1349 - ?, mòrto in càrega)
 Manfrêdi da Coconâ, O.F.M. † (21 de lùggio do 1360 - ?, mòrto in càrega)
 Ûgo de Flavigney, O.F.M. † (19 de zenâ do 1384 - ?)
 Zâne Batîo † (minsonòu into 1391)
 Càrlo Giustiniàn † (1 de seténbre do 1395 - ?)
 Tomâxo Pravexìn † (6 de frevâ do 1400 - ?)
 Lionàrdo Pravexìn † (9 de agósto do 1409 - ?, mòrto in càrega)
 Antönio Pravexìn † (31 de lùggio do 1450 - ?)
 Gêumo Camùlio † (31 de dexénbre do 1470 - ?, mòrto in càrega)
 Pòulo Giustiniàn Monêgia, O.P. † (1 de frevâ do 1499 - ?, mòrto in càrega)
 Benéito Giustiniàn Lòngo † (16 de novénbre do 1502 - 1533, mòrto in càrega)
 Zâne Vigê de Vâze, O.F.M.Conv. † (14 de zenâ do 1534 - ?, dimìsso da-a càrega)
 Pòulo Fiésco † (27 de zùgno do 1550 - ?, mòrto in càrega)
 Timòteo Giustiniàn Gaibâdo † (14 d'arvî do 1564 - 5 d'arvî do 1568, nominòu véscovo de Stròngoi)
 Sêde vacànte (1568 - 1579)
 Benéito Garétto, O.F.M. † (30 de zenâ do 1579 - 1597, mòrto in càrega)
 Gêumo Giustiniàn, O.P. † (15 de dexénbre do 1599 - 1604, dimìsso da-a càrega)
 Màrco Giustiniàn, O.P. † (31 de màzzo do 1604 - 1640 ca., mòrto in càrega)
 Andrîa Sofiàn † (10 de màrso do 1642 - dòppo o 1668, mòrto in càrega)
 Lionàrdo Bâsarìn † (dòppo o 1668 pe sucesción - 19 de dexénbre do 1698, nominòu arçivéscovo de Corìnto)
 Tomâxo Giustiniàn, C.R.M. † (28 de màzzo do 1700 - 22 de lùggio do 1709, nominòu véscovo de Nébbio)
 Féipo Bavestréllo † (30 de seténbre do 1720 - 6 d'arvî do 1754, mòrto in càrega)
 Zâne Batìsta Bavestréllo † (16 de seténbre do 1754 - 31 de agósto do 1772, nominòu vicâio apostòlico de Costantinòpoli)
 Zâne Antönio Vorìcla † (12 de lùggio do 1773 - frevâ do 1785, mòrto in càrega)
 Pêo Cravê, O.F.M. † (19 de dexénbre do 1785 - 7 d'arvî do 1788, nominòu véscovo de Galtelì-Nóoro)
 Nichiôzo Timón † (15 de seténbre do 1788 - 18 de novénbre do 1812, mòrto in càregaA-i 3 de zùgno do 1796 o Timón o l'é stæto nominòu vicâio apostòlico de Costantinòpoli, ma sta traslaçión chi a no gh'à avûo de efètto. Dónca, a-i 24 de lùggio do 1797, l'é stæto nominòu cómme véscovo de Scîo o Vinçénso Corésso ma a sò nòmina a no l'é intrâ in vigô, aprêuvo a-a fàrta de traslaçión do sò predecesô. Pe sta raxón chi, into méize de novénbre do 1800, o Corésso o l'é stæto in sciâ fìn destinòu a l'arçidiòcexi de Nàsso.)
 Françésco Xavêio Dracòpoli † (19 de dexénbre do 1814 - 1 de agósto do 1821, mòrto in càrega)
 Sêde vacànte (1821 - 1829)
 Ignàçio Giàcomo Giustiniàn † (10 de màzzo do 1829 - 10 de màrso do 1875, mòrto in càrega)
 Andrîa Policàrpo Timón † (30 de lùggio do 1875 - 13 de màzzo do 1879, nominòu arçivéscovo de Smìrne)
 Ignàçio Nichiôzo Giustiniàn † (13 de màzzo do 1879 - 26 d'òtôbre do 1884, mòrto in càrega)
 Cézare Fedêle Abòu, O.F.M. Ref. † (23 de zenâ do 1885 - 27 d'arvî do 1890, dimìsso da-a càrega​Nominòu cómme véscovo titolâre de Diocleçianòpoli de Palestìnn-a a-i 6 de zùgno do 1890.)
 Dionìxio Nicolôzo † (6 de zùgno do 1890 - 25 de zenâ do 1916, mòrto in càrega)
 Nicolas Charikiopoulos (Harikoupoulos) † (3 de zenâ do 1917 - 1 de lùggio do 1939, mòrto in càrega)
 Alessandro Guidati † (1939 - 22 de frevâ do 1947, dimìsso da-a càrega) (aministratô apostòlico)
 Giovanni Battista Filippucci † (22 de frevâ do 1947 - 9 de novénbre do 1959, mòrto in càrega) (aministratô apostòlico)
 Rocco Dellatolla † (1959 - 1961) (aministratô apostòlico)
 Ioánnis Perrís † (1961 - 29 d'arvî do 1993, retiòu) (aministratô apostòlico)
 Nikólaos Printezis (29 d'arvî do 1993 - 25 de zenâ do 2021, retiòu) (aministratô apostòlico)
 Josif Printezis (25 de zenâ do 2021 - in càrega)

 Statìstiche 
In sciâ bâze di dæti de l'Anoâio Pontifìccio do 2022, a-a fìn de l'ànno prìmma inta diòcexi de Scîo gh'êa tòsto 500 fedêli batezæ in sce 'n totâle de 209.700 abitànti, sàiva a dî o 0,2%.
 ànno popolaçión presbitêi diàconi religiôxi paròcchie batezæ totâle % nùmero secolâri regolâri batezæ pe presbitêio òmmi dònne 1950  150  278.000  0,1  4  1  3  37   4  10  3 1970  95  254.496  0,0  2  1  1  47   1  10  2 1980  45  212.000  0,0  1  1   45    5  3 1990  50  195.004  0,0         3 1999  150  195.000  0,1         3 2000  155  195.000  0,1         3 2001  200  195.000  0,1         6  2002  170  199.800  0,1         3 2003  300  201.500  0,1         3 2004  500  205.000  0,2         3 2006  500  206.000  0,2         3 2013  450  200.520  0,2  1  1   450     3 2016  500  210.000  0,2  ?      ?     3 2019  500  210.000  0,2  ?      ?     3 2021  500  209.700  0,2  1  1    500     3

 Nòtte 
Nòtte a-o tèsto

Nòtte bibliogràfiche

 Bibliografîa 







 Conligaménti estèrni 



Categorîa:Scîo
Scîo