Xinjiang

O Xinjiang, ciù precizamente dîto Región aotònoma oigûra do Xinjiang, o l'é abitòu prinçipalmente da-i Oigûri.

I Oigûri (in oigûro: Uyghur; cinéize: 維吾爾T, 维吾尔S, Wéiwú'ěrP) són ’n’etnîa turcòfona de religión mosulmànn-a ch’a vîve into nòrd-òvest da Cìnn-a, sorviatùtto inta región outònoma do Xinjiang, insémme a-i cinéixi Han. I Oigûri són a magiorànsa relatîva da popolaçión da región (46%). In âtro grùppo de Oigûri o vîve inta contêa de Taoyuan da provìnsa do Hunan (Cìnn-a céntro-meridionâle). I Oigûri fórman un di 56 grùppi ètnichi ofiçialménte riconosciûi in Cìnn-a, ma gh’é de fòrti crìtiche da pàrte da comunitæ internaçionâle rigoàrdo a-o trataménto che gh’é riservòu: se parla ancheu apertamente do genocìdio colturâle di Oigûri.

O genocìdio colturâle di Oigûri o l’é o nómme dæto a ’na série de violaçioìn di dirìtti umâni conpîa da-o govèrno cinéize, sott’a-a direçión do Partîo Comunìsta Cinéize inte l’aministraçión do segretâio generâle do PCC Xi Jinping, cóntra i Oigûri e âtre minorànse étniche e religiôze into Xinjiang e inti sò contórni.

Da-o 2014 a Repùblica Popolâre Cinéize a l’à persegoîo ’na polìtica ch’a l’à portòu ciù de ’n milión de Mosulmén (a magiorànsa di quæ Oigûri) a êse caciæ inti cànpi de rieducaçiónhttps://www.businessinsider.com/what-is-life-like-in-xinjiang-reeducation-camps-china-2018-5?r=US&IR=T sénsa procèssi legâli in quélla che da dötréi anni a l’é consciderâ comm’a ciù gròssa prexonîa de minorànse ètniche e religiôze da-a Segónda Goæra Mondiâle. I crìtichi de ste polìtiche chi l’àn descrîta comm’a sinizzazión (processo pe rénde cinéize) do Xinjiang e l’àn ciamòu ’n etnocìdio ò genocìdio colturâlehttps://www.csmonitor.com/World/Asia-Pacific/2018/0517/In-re-education-program-China-incarcerates-thousands-of-Muslims intànto che i Parlaménti de Stâti Unîi, Cànada, Régno Unîo, Pàixi Bàssi, Repùblica Cêca, Bèlgio, Litoània, bén bén de ativìsti, ONG indipendénti, espèrti de dirìtti umâni, académichi, fonçionâi de govèrno e o Govèrno in ezìlio do Turkestàn çrientâle l’àn riconosciûo cómme ’n genocìdiohttps://web.archive.org/web/20191222174230/https://nationalawakening.org/concentration-camps-and-genocide/.