Pasànte feroviàrio de Zêna

O pasànte feroviàrio de Zêna, ciamòu gróppo feroviàrio de Zêna ascì, o l'é l'insémme di ligàmmi tra e lìnie feroviàrie ch'arîvan inta çitæ de Zêna, che lîgan e staçioìn inta seu àrea metropolitànn-a ascì. Pi-â fórma particolâ de l'àrea urbâna zenéize e seu lìnie feroviàrie van aprêuvo a træ direçioìn prinçipæ, sàiva a dî quélla lóngo a còsta e quélle inte valàdde do Ponçéivia e do Bezàgno.

 Stöia 
L'avertûa do prìmmo pasànte feroviàrio zenéize a remónta a-o 1872, quànde l'é stæto inouguròu a coscì dîta Galerîa Traversàdda, ch'a permétte o ligàmme dirètto tra a staçión de Zêna Ciàssa Prìnçipe, a-a fìn da lìnia Turìn-Zêna da-o frevâ do 1854, co-a staçión de Zêna Brìgnoe. Da-o 23 de novénbre do 1868, a staçión de Brìgnoe a l'é stæta pe de ciù o tèrmine da lìnia pe Pîza, a l'inprinçìpio conpletâ sôlo pe-i 36 chilòmetri scìnn-a Ciâvai e, a-i 25 d'arvî do 1870, estéiza scìnn-a Séstri Levànte.

L'avertûa da galerîa Traversàdda a l'à raprezentòu o prìmmo pasànte a unî e lìnie pe Vintimìggia e Turìn, che scìnn-a quéllo moménto se fermâvan a Prìnçipe, con quélla pe Pîza, ch'a se fermâva pe cóntra inta staçión de Brìgnoe. A l'inprìnçipio, sta galerîa chi a l'êa a séncio tùnel e dóggia colìssa, ma a l'é fîto vegnûa insuficénte a sostegnî o tràfego de lóngo ciù inportànte ch'o pasâva tra e dôe staçioìn. Into perîodo tra e dôe goære l'é stæto dónca inandiòu di gréndi travàggi de mìssa a giórno, ch'àn portòu a radogiâ a Traversàdda co-o scâvo de 'na segónda galerîa paralêla a quélla ciù vêgia, co-a quæ a se gh'incrôxa gràçie a 'na galerîa intermédia de scàngio. L'é stæto coscì necesâio o desbancaménto da colìnn-a a mónte óltre Prìnçipe, de mòddo da ricuperâ spàçio pe di âtre colìsse inta staçión. Into méntre a lìnia tra Prìnçipe e Sàn Pê d'Ænn-a a l'é stæta quadruplicâ co-o scâvo de 'na grànde galerîa a ponénte de Prìnçipe e o tràfego da e vèrso Milàn e Turìn o l'é stæto alegerîo co-a costruçión, inti ànni da Segónda Goæra Mondiâle, da galerîa ch'a lîga in mòddo dirètto a staçión Prìnçipe co-a lìnia socorsâle di Zôvi, de mòddo d'evitâ o pasàggio òbligòu pe Sàn Pê d'Ænn-a.

A partî da-i ànni Òtànta do sécolo XX o tràfego feroviàrio into gróppo zenéize o l'à comensòu a mostrâ i ségni d'êse arivòu a-i seu lìmiti, co-o trànxito de ciù de 200 trêni a-o giórno tra e staçioìn de Brìgnoe e de Sàn Pê d'Ænn-a. L'é stæto dónca aprovòu 'na série de progètti ch'àn portòu, a-a fìn do 1987, a l'avertûa di cantê pi-â realizaçión de 'na nêuva lìnia costroîa sorviatùtto in galerîa e dêuviàndo in pàrte a vêgia colìssa pe-e mèrçe da Sàn Pê d'Ænn-a a Sànta Linbània e Brìgnoe. L'é stæto coscì realizòu o quadruplicaménto tra e dôe staçioìn, ch'o conprénde a nêuva fermâta sototæra da staçión de Ciàssa Prinçìpe. O pasànte o l'é stæto dónca ativòu con l'intrâ in vigô de l'oràrio estîvo de FS do 1993. Tra i travàggi realizæ gh'é stæto a refæta da vêgia Galerîa Sàn Tomâxo e a costruçión da nêuva Galerîa Cristòffa Cónbo, lónga 1.050 m. O nêuvo percórso o l'à consentîo l'instradaménto do tràfego feroviàrio locâle in arîvo da-a Rivêa de Levànte pe quélla de Ponénte, e vicevèrsa, evitàndo a staçión de Ciàssa Prinçìpe con l'ûzo da fermâta sototæra. Quésta a permétte 'n interscàngio ciù fàçile tra o tràfego portoâle da dipòrto, a metropolitànn-a de Zêna e-e lìnie de traspòrto in sce gómma.

Do 2019 i travàggi pò-u potençiaménto do gróppo feroviàrio de Zêna són stæti acorpæ a quélli pi-â ferovîa a âta veloçitæ Zêna-Tortónn-a, mêgio conosciûa cómme o "Tèrso vàlico".

 Svilùppi futûri 
Gh'é bén bén de travàggi in córso pò-u potençiaménto do gróppo de Zêna:

 quadruplicaménto de colìsse tra Zêna Ôtri e Zêna Ciàssa Prìnçipe, co-o prolongaménto da bertèlla de Ôtri-Bòrzoi scìnn-a Sàn Pê d'Ænn-a pe mêzo do conpletaménto da galerîa Ponçéivia.
 sestuplicaménto de colìsse tra Zêna Ciàssa Prìnçipe e Zêna Brìgnoe, co-o prolongaménto de galerîe de Sàn Tomâxo e Cónbo scìnn-a Brìgnoe adatàndo 'n tòcco da galerîa bàssa de Gràçie che a-a giornâ d'ancheu o no l'é in fonçión.
 amegioaménto tecnològico con l'ativaçión do nêuvo ACCM Ôtri-Sàn Pê d'Ænn-a-Brìgnoe.
 conpletaménto da variànte de percórso tra Ôtri e Pra, co-a realizaçión de 'na nêuva fermâta a Parmâ.
 mìssa a giórno da staçión de Zêna Brìgnoe pe predispónn-e o prolongaménto do servìçio metropolitàn da Ciàssa Prìnçipe scìnn-a-a futûra fermâta de Zêna Teràrba.

Sti travàggi chi, pe 'na spéiza totâle de 670 milioìn de éori e co-o seu conpletaménto ch'o l'é prevìsto pò-u 2024, fàn pàrte do ciù grànde progètto AV/AC do Tèrso vàlico di Zôvi, realizòu inte l'ànbito eoropêo do potençiaménto da diretrîxe Zêna-Rotterdam.

 Nòtte 

 Bibliografîa 











Categorîa:Traspòrti de Zêna