Punte Russu (Arbenga)

U Punte Russu (ufisialmènte Ponte Emidio Viveri) u l'è in punte ch'u travèrsa A Sènta in Arbenga, custruìu du 1995 e intitulàu a-u Libero Emidio Viveri.

 Sto(r)ia 

U Punte Russu u se tröva intu scitu dunde, intu tèmpu, i sun stèti fabrichèi ciü punti pe' traversà a scciümè(r)a. A sò custrusiùn a l'è stèta cumisciunâ perché a piesse u pòstu du punte ch'u gh'é(r)a de primma, a trê campè e de l'imprinsippiu du Növesèntu, ch'u l'axeva patìu di grossi dànni inta bü(r)a da Sènta du 5 de nuvèmbre du 1994 e che dunca u s'é(r)a decisu de caciâlu zü. U prugèttu du növu punte, bèn impurtante pe' ligà turna insemme a sitè, u l'ha purtàu tèmpu de dexe mesi a druvì u növu atraversamèntu in scia Sènta. Intu detaju, u s'è sciurtìu a scürsâne i tèmpi de custrusiùn grassie aa sò strutü(r)a nu guè(r)i cumplicâ, fèta de de parte fabrichèi in se(r)ie (növe inte l'èrcu e öttu inte l'anima de l'impalcàu) e sardèi insemme, upe(r)asiùn ch'a l'è stèta spartìa fra e fabbriche de sti cumpunènti e u ciantê du punte.

Cun stu scistema lì, u punte u l'è stètu dunca inaugü(r)àu a-i 24 de dixèmbre du 1995, cu'i travaggi ch'i l'é(r)an cumensèi d'arvì, pe' vegnì prèstu ün di scimbuli da sitè. A ògni moddu, u prugèttu u l'ha truvàu ascì de prublemi, scicumme che pe' st'ope(r)a u scindicu e parte da zunta i sun stèti arestèi cun l'acüsa de curusiùn pe' 500 miliùi de franchi, ciü che âtri 60 miliùi lighèi a sti lì.

U punte u l'è intitulàu au Libero Emidio Viveri, cappu partigiàn e primmu scindicu d'Arbenga doppu da guèra, pe' vuluntè du sò fìu Angelo mèntre ch'u l'é(r)a scindicu da sitè, fra u 1993 e u 1997. U se cunta che a decixùn du cu(r)û du punte a secce stèta piâ pròpiu da-u scindicu: mèntre che l'inzegnê Luca Romano, ch'u l'ha prugetàu u punte, u l'axeva prupòstu ina tinta gianca, aa fìn d'ina discusciùn u Viveri u gh'ave(r)ea dìtu: "Bèn, alantu(r)a ti poi fâlu du cu(r)û che ti vöi, basta ch'u secce russu!"

Du 2019 u Cumün d'Arbenga u l'ha fètu u primmu intervèntu straurdina(r)iu au punte pe' rangiâne tütte e parte, ciü che dâghe ina növa man de vernìxe e de növe lüminasiùi.

 Carateristiche 

U Punte Russu d'Arbenga u l'è lungu 98 mêtri e largu 15, cu'ina strutü(r)a fèta de ciümèntu e d'asà. U l'è ün di pôchi punti inte tütta l'Italia a avêghe ina strutü(r)a du genere, rezüa da l'èrcu ch'u ghe cûre intu mezzu, ch'u gh'è apesa. Stu èrcu, ch'u riva a isâse fìn a 21 mêtri d'artessa, u l'è furmàu de trèi tübbi de 60 cm de diametru e spessi 4 cm, sardèi inte de sesiùi de 12 mêtri l'üna e zuntèi insemme da di tübbi ciü picìn, de 14 cm de diametru e cu'in spesû de 1,25 cm. A l'èrcu, ògni 5 mêtri, u gh'è tacàu in cavu de suspensciùn ch'u china a ciungu fina intu cian du punte, ch'u gh'è tacàu e ch'u l'è rezüu da sti cavi lì.

U cian du punte u se cumpune d'in'anima d'asà ch'a l'è âta 140 cm, daa furma d'in casciùn fètu tacandu insemme öttu sesiùi che, au mumèntu da custrusiùn, e sun stète posèi in sci pilùi du veggiu punte de fèru. U casciùn u g'ha in simma i atacchi de suspensciùi e de sutta, turna ògni 5 mêtri, di garbi pe'u cangiu de l'a(r)ia, cuscì ch'u nu ghe secce de cundesasiùn. L'anima de l'impalcàu a g'ha dae parte, pe'a pursiùn ch'a rezze i marciapèi, de travèrse alege(r)ìe ch'e sporzen a l'in fö(r)a. In simma a tütti sti elemènti de metallu u gh'è stètu getàu ina suletta de ciümèntu armàu, âta 25 citti, ch'a se slarga da 'na parte a l'âtra du punte e ch'u gh'è posàu in simma a vìa pe'e macchine, a ina cursia pe' diresiùn, e i dui marciapèi, missi dae parte da vìa.

Pe'a sò architetü(r)a ciütòstu rè(r)a, u Punte Russu u l'è stètu stüdiàu ciü votte e u l'ha avüu de recensiùi in sce de reviste de l'argumèntu, cumme Costruire, Istituto Italiano della saldatura, l'ARCA e ancù de âtre.

U punte, cumm'u dixe u numme, u l'è tüttu tenzüu de russu, cu(r)û ch'u u fà bèn cunusce intu panu(r)amma da sitè, e u l'è stètu fabricàu cu'ina spesa de 9 miliardi de franchi, ciü che âtri 7 miliardi pe' slargà e zine da scciümè(r)a a munte e a valle de l'ope(r)a. U punte, ch'u lìga u sèntru d'Arbenga cu'u quartê de Vaìn, u se tröva da vixìn au scitu archeulogicu da Sènta, cu'e ruìne de l'acquedòttu, de tèrme rumâne e du cumplèssu de San Clemènte.

 Nòtte 

 Bibliugrafìa 



 Âtri prugètti 

 Ligammi de fö(r)a 



Categorîa:Arbenga
Russu