Ransci

Ransci (dîtu ascì Ransi, in italiàn Ranzi) a l'è ina frasiùn du cumǜn da Prìa, in-ta pruvinsa de Savùna, ch'a cunta 306 abitànti. Fin a-u 1928 u l'êa cumǜn pe sö cuntu.

 Geugrafìa 
A frasiùn a se tröva a mezza còsta, a-i pê du Ciapâ, cu-in territòiu strêtu e ch'u se lunga quêxi fin a-a simma du munte Carmu de Löa versu nord, mentre a meridiùn a segue a valle du riàn de Ransci. U versante de punénte u dâ sciü-u basìn du Ninbaltu e u fâ da spartiêgua tra e dùe valê u se tröva u Còlle Barbexin (427 m) a munte de cà du paîze. A levante, invêxe, u l'è separòn da-u cumǜn de Giüsténixe (e da-u basìn du Scaînciu) pe via da custêa du Ciapâ-Munte Cianuza (406 m). Fra e dûe valê u se tröva u cuscì dîtu Passu du Santu, ch'u ghe sajéva ligâ a tradisiùn du pasàggiu de San Martìn sciǜ l'ìzua Gainâa.

U töccu d'in gîu a-a fuxe du Riàn de Ransci u l'è stêtu pe de lungu tacòn a-u paîze e u vegne dîtu apuntu Maîna de Ransci, u resta tra mezzu Löa e A Prìa. U riàn, ch'u nàsce a levante da zôna dîta du Cariâ, a vàlle da frasiùn, u canpa fina l'êgua d'in âtru turénte: l'Arxêa (o riàn Crözu), ch'u scûre a-u de sutta da burgâ de Casélle, e a munte de sta chi u surca a zôna fra e Ciàzze Sécche (428 m) e u Ciapâ. A l'estrêmu punente u se tröva invêxe u Briccu di Sinque Èrbi (206 m), a marcâ u cunfìn cun Löa. 

 E burghê 

Trê e sun e burghê prinsipâli da villa: Dransciü, Dranzü e E Casélle.
 Dransciü: u l'è u quartê ciǜ âtu de tütta a villa, dund'a se tröva a capeletta de Sant'Antoniu da Paduva.
 Dranzü: u l'è u quartê dund'a se tröva a capeletta da Santìscima Cuncesiùn, scituòn ciǜ in bàssu de quéllu de primma.
 E Casélle: a l'inbuccu du paîze rivandu da-a Prìa, üna de ciǜ antighe a vegnî mensönâ, chi a se tröva a gēxétta de Santa Lìbera.

 Stòja 
 Urìgine du numme 
U numme Ransci segundu e ipôtezi avansê da-u prufesû Nino Lamboglia, porieva avêghe in urìgine pre-rumana, êpuca dunde, cun tütta prubabilitê, u se ghe daxéva stu numme a in scitu bén ciǜ grossu du paîze d'ancö. Pödâse che a paòlla a l'agge cumme urìgine u termine latìn Antion (dapö Antium e, pe azùnta de prefissu, Rantium), che però ciǜ tanti studiuzi i sun purtê a pensâ ch'u ne vegne d'in-te l'etê de mezzu.

Poreiva, difêti, êssise evulüu da-a raìxe germanica Rand-, che, zuntandughe u süfissu -so, u furmiéva u termine Rand-so, pö trasfurmòn in Ranso e dapö in-ta furma plürale rêza Ransci, levòn che u prucessu de stabilizasiùn u u l'è pasòn fina pe di tupònimi ancùn latinizê, cumme Ranci.

 Preistòja e êpuca preumana 
Misciǜ in-tu quaddru de l'Ingaunia de Levante, u territòiu u mustra segni de frequentasiùn avanti di rumèn. In-te sta primma fâze de stabilitê di insediaménti e l'êan bén tegnüe a mente e còlle, che e permetevan de stabilîse in-te 'na puzisiùn ch'a se puésse bén difende. Pe sta mutivasiùn a zôna tra mezzu Giüsténixe e Tuiàn a l'êa bén bén frequentâ. 

Pocu distante da-a villa u l'è u scitu da Rocca de Féne (ch'u resta sciü-u Trabichettu, d'in faccia a-e burghê ranscìne), frequentâ fra a fìn de l'etê du Brùnzu e l'inprinsìpiu de quélla du fêru.

De seguitu a stu periudu chi furme de limitâ ürbanizasiùn e se cuntìnuan a espànde, cun l'evulusiùn de tècniche agricule e di scàngi ecunomichi versu a sitê d'Arbenga, capitâle da tribü di Lìgüri Ingàuni.

L'urganizasiùn de zône intèrne a l'êa bazâ sciü-a custrusiùn d'ina séie de castelê, scituê in puzisiùn duminànte. Fra i ezempi prinsipâli sparsi da Löa fin a Veéssu, quêxi a furmâ ina cadéna lungu a còsta, truvemmu quélli da Rocca de Féne e i cuscì dîti Castelê de Ransci.

Sti vilàggi picìn, nu guêi da-a distante rispettu a-e strutüe furtifichê, i l'êan furmê da mudeste abitasiùi, che cun tütta prubabilitê se sumegiavan a-e cazélle che ancùn ancö e se trövan spanteghê d'in gîu a-u Carmu, fêtu ch'u ne testimuniéva l'antighiscima tradisiùn.

A interpretâ quantu scrîtu da-u Cottalasso, u pâ che fra i séi paîzi dêti a-e sciàmme in-ta cunquista de l'Ingàunia de Levante, u ghe rientriéva fina Ransci.

 Êpuca rumâna 
U cumensa cuscì u prucessu de rumanizasiùn da zôna, segnòn survatüttu da-a custrusiùn da Via Julia Augusta (incumensâ du 13 a.C.), de mòddu da culegâ Rumma cu-e növe têre cunquistê. Ransci u se mustrava dunca in cuntinuasiùn cu-e cumǜnitê de Giüsténixe e de Löa, vistu ch'u gh'êa ina mansio a-i pé da Rocca de Fene.

Ligâ a-u postu, dapö, a mansio du Pollupice, scitu ch'u se identificheéva cu-a Giüsténixe d'ancö: nu bezögna però pensâ a st'insediamentu cumme ina realtê cunpatta.

Vista a cunfurmasiùn da valâ du Scaînciu, strêta, tantu da êsse ciamâ Canùn, u nu gh'è stêtu e cundisiui pe sustegnî in grande svilüppu ürban. A l'è ascì sta chi a mutivasiùn ch'a l'ha purtòn a l'espansciùn di növi sciti, cumme u Müàssu de Ransci, dund'i scâvi fra i ànni '70 e '90 i l'han fêtu sciurtî di bazaménti ch'i fan pensâ a de antìghe müagge. 

In-tu mêximu pòstu u l'è stêtu rinvegnüu pròpiu de tunbe rumane, dund'u l'è vegnüu föa de munêe de êpuca inperiâle e ascì in urna pe-e sénne.

A cavallu fra Setteséntu e l'Öttuséntu, a-u Vicâiu, senpre d'in gîu a-u Müàssu, u l'è stêtu truvòn quattru framenti de marmu cu-e incixùi "", insémme a in cunscisténte repertôiu de munêe de periudi despaéggi, da quéllu di giuliu-claudi fin a-a tarda etê inperiâle.

 Etê de mezzu 
Se in-te l'âtu mediuevu u se va aprövu a-i fêti da cumǜnitê de Giüsténixe, u l'è du 1263, chu gh'è 'na mensciùn véa e pròpia di castelê ranscìn, in-t'in scrîtu ligòn a l'investitüa, in-te Löa, de Ubertu Doja. Pâ che in papê ciǜ antìgu (1212), fra l'âtru, u mensönava tantu u Müàssu quantu a burgâ de Casélle, ma pe vegghe a furmasiùn de chè d'ancö u se dêve spētâ ancùn quarche séculu.

Da l'inpiantu de burghê e sun cêe e urìgini medievâli, vistu ch'e se trövan in linea cun quélle ch'e l'êan e stradde a munte, foscia ancùn de primma, ch'e l'han pé da bun infruensòn a sö cunfurmasiùn. Du seculu XIII u gh'è stêtu fina l'intrâ da cumǜnitê de Giüsténixe sutta a-u Marchezòn du Finâ, cun l'inpegnu cuntinuu de Enricu II Du Carettu, e cuscì u ghe finisce fina a villa de Ransci. 

U l'è in-te stu moddu chi che l'ecunumìa du postu a vansa, cu-in cangiaméntu in-te pruprietê agricule, pe-a ciǜ pàrte lighê a-i rammi da famìggia Rembado. 

U dumìniu di Du Carettu però u l'è scentòn in-te l'avrî du 1448, aprövu de lungu a-a fin du cuntrollu da cumǜnitê de Giüsténixe, cun l'uperasiùn guidâ da-u capitàn zenéze Peu Freguzu.

 Etê muderna 
Da quantu cögîu da Agustìn Giüstinén, in-ti sö anê da Repübbrica de Zena u se sa che du 1530 a villa a cuntava quaranta föghi. Tra e funte, du 1540, u batêximu in San Giuànni u Batìsta in-te Löa, d'in matéttu de Villa Ranzi, tüttavia, l'üna cumme l'âtra dêta e saiévan vegnüe de doppu a-u primmu muméntu de agregasiùn ürbâna. 

Cun l'evulusiùn de tècniche argicule a se spande a cultivasiùn de l'oîvu, ch'a vegne de cuntu pe l'ecunumìa tantu de Giüsténixe quantu de Ransci.

U l'è pròpiu stu fenomenu ch'u porta a l'espansciùn de chè fra u Sinqueséntu e u Seiséntu, ch'u ghe da a cunfurmasiùn de villa, in-tu sensu de insediamentu avèrtu, sensa müagge difenscìve. Insémme a sta côsa chi u se rìva ascì a 'n prugrescivu destacaméntu da-a matrixe de Giüsténixe, vistu che via via a sciòrte a guagnâ ina mazû indipendénsa.


U se riva dunca a-a dumanda de separasiùn pe-a furmasiùn du cumǜn da-a parte, fêtu ch'u passa pe mézzu de l'istitusiùn da Parocchia de San Benardu, destacâ da quélla de San Michê du 1615. U truncaméntu u nu dev'êsse imaginòn cumme nettu fra e due cumǜnitê, ma cumme in prucessu ch'u l'è andêtu avanti in-ti anni e ch'u l'ha razuntu u sö màscimu cu-a dumanda e a mediasiùn di scindacatûi zenezi Gerolamo Serra e Gerolamo Invrea, ch'i l'han inviòn in papê a-i 18 zügnu du 1676 a-u Senâtu de Zena.

A-i 21 de lüggiu de quell'annu i vegnan mandê i atti üfisiâli du destaccu, doppu tütti du incuntri pe fissâ tantu i cunfìn quantu u pagaméntu de tàsce e di puffi ciantê, ch'i se sun tegnüi fina cu-a mediasiùn du pudestê da Prìa.

Cu-u Setteséntu a cumensa u fenomenu de migrasiùn di ranscìn versu a culònia ingléze de Gibiltêra, vistu a furtüna ch'i l'axevan fêtu i primmi "pelegrìn", ch'i l'êan da famìggia di Rembado. I traffeghi di ranscìn a Gibiltêra i van a crésce e i früttan pe tüttu u XVIII seculu, cuncentrê in-tu quartê da Calata.

 Etê cuntenpuranea 
Cu-a Revulusiùn franséze u territòiu u vegne tucòn da-e cunseguénse da Batàggia de Löa (1795). In-tu specificu u se parla da batàggia de Ransci, scuntru militâre avegnüu du 1798, ch'u l'ha avüu cumme teâtru u Briccu di Sinque Èrbi, in-ta parte ciǜ a punente du cumǜn. L'epizodiu u l'ha vistu cunfruntâse in gruppu de vuluntari ranscìn fedêli a l'apena nasciüa Repübbrica Ligüre cun in cuntingente piemuntéze, cu-a vitôia di primmi.

A seguî u l'è capitòn l'anesciùn da Repübbrica a l'Inperu Franséze (1805), che sutta a stu chi u mantegne u tìtulu de cumǜn, parte du cantun da Prìa e du Sircundàiu de Savuna, drentu au Dipartimentu de Muntenötte. De düâ a-u quantu cürta, l'esperiensa a se cunclüdde cu-u Cungressu de Vienna e a Restaurasiùn (1814-1815).

A Lìgüria a vegne dunca purtâ sutta a-u cuntrollu piemuntéze, e cun lê Ransci a vegne parte da Pruvinsa d'Arbenga. Du mêximu periudu l'ecunumìa a razùnze in növu svilüppu, a-u ciǜ in-tu cumèrciǜ de l'öiu, che però u nu sciurtìva du tüttu a sudisfâ i bezögni de famigge ranscìne a parte sta côsa chi, a pupulasiùn a nu viveva in grandi dificultê ecunomiche, tantu che nu se verifican grandi epizòdi de migrasiùnversu e Americhe. 

Segundu e statistiche fransezi, difêti, i abitanti du cumǜn i l'êan 322, dêtu ch'u resta in linea a-e indagini de doppu (311 abitanti du 1875).

Se asciste dunca a l'aumentu de l'alevamentu versu a fin du seculu e a in grande fenomenu de alienasiùn di terén cumǜnâli, spanteghê d'in gîu a-a lucalitê de Funtanasse. Sti chi divizi in lòtti, sun stêti vendüi a-a ciǜ parte de famigge ranscìne, ch'e sfruteràn ben ben sti tòcchi fin a-u segundu doppu guèra, cumme testimuniòn ascì da-a presensa de 'na lunga série de cabànne. 

Pe fâ frunte a-e necesitê d'êgua tantu de fàsce quantu de l'abitòn, in-tu 1926 vegne custruìa ina cundòtta de sette chilòmetri ch'a sfrütta e surgenti du Zuvu, grassie a'n gruppu de cuntadìn ch'i se n'êan fêti càregu.

Di inissi du seculu XX i sun i travaggi du stradun Ransci-A Prìa, incumensê cun l'apaltu du 29 de dixenbre du 1909. Cu-a guêra u cumǜn de Ransci u l'ha otegnüu a puscibilitê de döveâ di prexunêi da l'Ungaîa, da l'Àustria, da-a Germània e nu sulu, cumme lavuratûi, e dunca l'òpera a s'è inandiâ. Inaugurâ du 1919, a-i 24 de zügnu, cumme rigordòn da 'na tàrga a-a memòia di prexunêi chi inpieghê, ün de sti chi, sèrbu, vittima d'ina mìna scciunfâ.
Ürtimu scindicu du cumǜn autònumu u l'è stêtu Bartolomeo Balzi, mentre, cu-u periudu fascìsta vegne numinòn u pudestê José Rembado, primma che a-i 25 de zenâ du 1929 u entrasse in vigûre u decrêtu emanòn in precedensa (1928), ch'u ne fissava a supresciùn e l'acurpamentu a quéllu da Prìa. Se rinforsa dunca u Circulu Giovane Ranzi, ch'u l'existeva zà da-u 1919, fin a quande nu ven seròn da-u fascismu (1936), pe vegnî turna creòn du 1946, pigiandu cumme sêde a veggia cà cumǜna.

Cu-a Segunda guèra mundiâle u gh'è stêtu trê vittime ranscìne: Bertumê Rembado, capitàn da Maîna Italiâna, Giacumu Vignola e Giacumu Ruveta. Du 1946 l'ingressu in-ta Repübbrica Italiâna, de lungu sutta a-A Prìa, mentre a-u 1970 a remunta a custrusiùn de l'autustradda A10, ch'a l'è andêta a tucâ ina gran parte territòiu.

 Abitanti 
 Evulusiùn demugrafica 

 Ecunumìa 
L'ecunumìa du paîze a l'è pe a ciǜ parte ligâ a l'agricultüa, cumme du rèstu u sücedde da séculi: zà in-ti tenpi passê ben cunusciüu u vìn chi fêtu, survatüttu u Nustralìn e u Vermentìn, curtivòn in-te fàsce terassê. Âtru sustegnu quéllu dêtu da-a prudusiùn de l'öiu, vendüu in-te zône d'in gîu, cumme in-te Löa e a-A Prìa.

 Posti de interesse 
 Architetüe religiuze 

 Gêxa de San Benardu Abâte: sêde da parocchia da villa, ch'a se tröva a-a mitê fra e prinsipê burghê. Tiâ sciǜ d'in gîu a-u 1530 l'è stêta mensciunâ pe-a prìmma otta du 1554, pe via da cögîa de tàsce sciü-i parmuei da inviâ a Rumma. L'è invêxe du 1582 che se ha a vìxita apustolica du véscu arbenganéze Luca Fieschi, ch'u ne furnìsce in quaddru di travaggi ch'a gêxa g'axeva bezögnu, mentre in-tu 1585 u Mons. Mascardi u ne dà ina meggiu descrisiùn de l'edifissiu. Erezüa a paruchiâle in-tu 1615, sutta a guìdda de Don Sasso, a l'è stêta dapö ristrutüâ. A faciâ l'è delimitâ da de finte culònne e a se mustra a capànna, diviza in urizuntâle da 'na curnixe. In-te l'urdine mazû se dröve in barcùn quadrilubòn. Se tratta de 'na strutüa cun sulu ina navâ de ciànta retangulâre, cu-u presbitéiu arsòn rispettu a l'âula. Chi se tröva l'atâ de marmu cuuròn surmuntòn da-u dipintu ch'u rafigüa u santu.
 Ātôiu da Madònna da Néve: a-u fiàncu da gêxa, l'è ascì cunusciüu cu-u numme de ātôiu di disciplinê, in quantu séde da lucâle cungréga. Pödâse ch'u ségge stêtu a-u prinsìpiu dedicòn a San Benardu, primma de l'edificasiùn da gêxa d'ancö, püe se nu ghe sun funti següe a testimuniâlu. In-ti ànni u l'è stêtu ugèttu de dimustrasiùi de devusiùn da parte di ranscìn, cun inpurtanti dunasiùi, cumme quélla du 1731 fêta da Bernardo De Vicenzi, che a l'ha inandiòn pe sö vuluntê a tradisiùnâle prucesciùn versu a capella de San Martìn (Giüsténixe).
 Capella de l'Imaculâ Cuncesiùn: a l'è a capélla du quartê de Dranzü, custruìa fra u 1750 e u 1752, pe vuluntê di frê Rembado, vista a prumessa fêta dürante in pelegrinàggiu a Rumma. L'edificasiùn da capélla a l'ha vistu a partecipasiùn vuluntaria de tütta a cumǜnitê ranscìna, mentre mestru de l'òpera u l'êa Antonio Giuseppe Fantoni. In-ti ànni de dòppu, a seguitu da bêga ligâ a-u còstu di travaggi, a famìggia Rembadu a l'ha utegnüu u giüspatrunòn, in cangiu de rende a pupulasiùnranscìna lìbera de döveâ a capella, versandu ascì in cuntribüu de duemìlla lìre a l'ànnu. A nasce dunca in-tu 1770 a Capelanìa Rembado, destinâ a mantegnì a sö funsiùn fin a-a supresciùn du cumǜn (1928).
 Capella de Santa Lìbera: se tröva in-ta lucalitê de Casélle, a l'è stêta fundâ in memôia da santa ch'a l'axeva fundòn in munastê di benedetìn a Còmmu, ben atìvi in-tu territòiu da Giüsténixe medievâle. Pâ tüttavìa che a custrusiùn da gēxétta u segge stêtu influensòn nu tantu da sti chi, quantu da-u svilüppu rüstegu da burgâ, côsa ch'a l'ha purtòn a necesitê da prezensa d'in sentru religiuzu. A nu l'è ben cêa a dêta da sö fundasiùn, scicumme a vegne mensciunâ sulu du 1701. Ingrandìa du 1735 e benedìa du 1737, a l'ha razuntu a furma atuâle, cun in âula squadrâ e u presbitériu arsòn rispettu a-u restu da pavimentasiùn. Surva a l'atâ truvemmu a stàtua da santa, mentre in-ta faciâ, surva a-a pòrte d'intrâ, in afrescu rizalente a-u 1890, òpera d'in sertu Ranise.
 Capella de Sant'Antôniu da Paduva: a l'è a capélla de Dransciü, nasciüa da-a dunasiùn de famìgge ranscìne emigrê a Gibiltêra e in Spàgna, fêta du 1747, restâ incunpiüa pe quêxi sent'anni, a l'è stêta benedìa e averta au cültu du 1862. L'è ina capeletta a 'na sula navâ, da-a faciâ intunacâ che in-ta parte in sìmma a mustra ina curnìxe a lünétta, che drentu l'ha in ruzùn picìn. A-i làtti dui barcui devusiunâli e a curnixe dêta da de finte culònne.
A Capella de San Bastiàn|thumb|A Capélla de San Bastiàn a-i Gàzzi|left
 Capella de San Bastiàn: a l'è in-ta lucalitê di Gàzzi, scituâ in sìmma a-a culîna ch'a porta u mêximu numme. De antìga fundasiùn, pödâse ch'a segge stêta edificâ dai muneghi benedetìn, ch'i vegnivan da l'Abasia de San Pê in Varatèlla che chi i l'axevan ciantòn i sö oîvi. Ina resente canpàgna de scâvi a l'ha ripurtòn a-a lüxe e tràcce de müàgge de sustegnu ch'e e rezevan u sagròn da gêxa, datê di prìmmi séculi de l'etê de mézzu. Stu fêtu u testimònia cumme a gēxétta a ségge stêta u ciǜ antìgu sentru religiuzu de Ransci. A capella che veghemmu ancö a l'è de edificasiùn sinquesentesca, sciü-a bâze de quélla presedente, foscia a prutesiùn da-a pèste. Danegiâ da-u tarantantàn du 1878 a vén restaurà, cun l'inbucamentu de müàgge interne se perdan ascì i nicci ch'i i l'uspitavan e stàtue o i afreschi ascì de San Fabian. A strutüa che se vegghe aù a l'è de cunfurmasiùn squadrâ e a 'na sula navâ cuvèrta cun òtta a butte. U de föa u l'è caraterizòn da ina òtta ascì lê, ch'u se inèsta sciü-a faciâ e ch'u cuntegne i dui barcùi lateràli e, in simma a-a porte l'afrescu de San Bastian.

 Architetüe sivìli 
 A veggia cà cumǜna: sêde du Circulu "Giovane Ranzi", a se tröva in-ta ciàssa de derê a-a gêxa, cuncèssa in üzu da-u cumǜn da Prìa a partì da-u 1946.
 Gunbu du XV seculu: a Dranzü u se tröva in ezempiu de antigu gunbu pe franze e oìve, restrutüròn du 2003 da-u Circulu Giovane Ranzi e vixitabile sciü prenutasiùn.

 Cultüa 
 Dialettu ranscìn 
U dialettu parlòn in te quéstu paìze u fà parte du gruppu Ligüre de séntru-punénte, scimile a-a parlâ priéze e dunca influensòn da-u lìgüre sentrâle.

 Mòddi de dî 

 Chi u nu sa travagiâ, ch'u vagghe a Ransci che u ghe mustriâ.
 Quélli de Ransci, i sun quaranta e i se mangiévan 'na soma giànca; ma se u nu fusse pe i sö vixìn, i se mangiévan ascì u bastu e u curbìn.

 Feste e fêe 
 Festa de San Benardu: a l'è a festa patrunâle da villa, ch'a se selebra d'in annu in annu a-i 20 d'agustu, cu-a tradisunâle méssa in-ta paruchiâle e a prucesciùn da cungrega di disciplinê. In ucaxùn da cumemurasiùn di 850 ànni da-a mòrte du santu, du 2003, a l'è stêta fêta ina selebrasiùn speciâle, cu-a partecipasiùn fina de âtre cungréghe da zona e a prezensa di scindichi da Vaâ du Maémua.
 Festa da Madonna da Néve: festa ch'a se tegne a-i prìmmi d'agustu, in-te l'ātôiu di disciplinê.
 Festa de l'Imaculâ Cuncesiùn: festa a Dranzü, pe-u Corpus Domini a se realizza l'insciuâ, cu-e cunpuzisiùi de sciùe che e van a decurâ e ciasse e e stradde du paìze, a st'ativitê u l'è culigòn u cunsursu "A Stélla de Ransci", cu-u prémiu a-a ciǜ bèlla.
 Festa de Santa Lìbera: in-ta ciàssa da burgâ de Casélle, se tegne a festa da santa, a-a segunda dumenega de setenbre.
 Festa de Sant'Antoniu: festa a Dransciü, a-i 13 de zügnu, cu-a messa in-ta capélla. 
 Festa de San Bastiàn: se selebra quìnta dumenega doppu Pasqua, cu-a méssa in-ta gêxa di Gàzzi.
 L'incantu: manifestasiùn ch'a se tegne a-i Santi e a cunsciste in-ta vendita a l'àsta di prudòtti da têra (vìn, öiu, sücche, funzi...) da parte di paizèn riguruzamente in-tu dialéttu du pòstu, in frunte a-u sagròn da paruchiâle.
 Sagra du Nustralìn: Sàgra canpestre ch'a se tegne tütti i ànni sciü-a culìna da frasiùn, in-ta setemàna primma de mezz'agustu, dedicâ a-u vìn Nustralìn e urganizâ da-u Circulu "Giovane Ranzi".
 I birê de Offenburg: A setemàna de doppu mezz'austu se tegne u binelàggiu fra A Prìa e a sitê de Offenburg (Germània), cun piàtti tipichi da tradisiùn de l'ün e de l'âtru paìze, a cüa du Circulu "Giovane Ranzi".

 Vie de cumǜnicasiùn 
Ransci a l'è culegâ cu-a sêde du cumǜn cu-u Stradun (Via Ransci), che se ghe inestan e stradde a partì da-a Maîna de Ransci (Viale Riviera), da-a stasiùn feruviâria e da l'àrgine du Maémua (Via da Curnixe). Vixin a l'abitòn u se tröva fina u caséllu da Prìa sciü l'autustradda A10. Tradisiunalmente, invexe, e vie de cumǜnicasiùn e l'êan quàttru: de Cian Boscu (versu A Prìa), da Cà da Còsta (versu Löa), di Zuvi (versu Bardenéi) e di Müàzi (versu Giüsténixe).

 Nòtte 
Nòtte a-u tèstu

Nòtte bibliugrafiche

 Âtri prugètti 

Categorîa:Fraçioìn da provìnsa de Sànn-a
Categorîa:A Prìa