Cabanne de Marcaieu

Cabànne de Marcaieu (dîte "e Cabànne") a l'é 'na fraçión do Comùn de Bêuxo, in provìnsa de Lisciàndria, a quæxi 20 chilòmetri a sùd do pàize e a da o nómme a-o "Pàrco naturâle de Cabànne de Marcaieu". Bêuxo o l'é mìsso fra a Valàdda do Stûra e a valàdda do Gorzénte, a sôli 11 chilòmetri da Cànpo (provìnsa de Zêna) e a 20 chilòmetri da Canpomón (provìnsa de Zêna) e o l'é o pàize do Piemónte ciù vixìn a-o mâ (in lìnia d'âia a sôlo 'na dêxénn-a de chilòmetri da-o mâ Lìgure).

 Stöia 

A fraçión, scinn-a da-i ténpi ciù antîghi pòsto de càngi comerciâli fra i lìguri e a génte de la di Zôvi, a l'é stæta unn-a de tære posedûe da-i Spìnoa, ascì s'a no fâva pàrte di Fèodi Inperiâli ma a l'apartegnîva a-a Repùblica de Zêna, da quæ a l'à segoîo i fæti scinn'a-o 1815, quande a l'é stæta anéssa a-o Régno de Sardégna e in sciâ fìn, into 1859, incorporâ inta provìnsa de Lisciàndria.

O teritöio o l'é stæto terén de scóntro fra i partigén e i nazifascìsti. Fra i sètte e i ónze d'Arvî do 1944, inte l'ecs abaçîa da Benedicta, no goæi lónxi da-e Cabànne, gh'é stæto l'avoxòu masâcro di partigén ch'êan baricæ drénto.

 Popolaçión 
Inta fraçión ghe sta meitæ da popolaçión rescidénte into Pàrco Regionâle de Cabànne. Scinn'a-i ànni '70 gh'êa 'na schêua; ancheu i pöchi figeu vàn a Cànpo. S'àn de bezéugno de cûre vàn inti uspiæ de Cànpo ò de Oâ.
+Evoluçión demogràficaÀnno1921193819611971198119912001Popolaçión450260191102554028

 Coltûa 
Questo pàize o l'é fra i comuìn "lìguri" da Provìnsa de Lisciàndria pe-â léngoa e-e tradiçioìn gastronòmiche e culturâli. 

 Monuménti e pòsti interesànti 
Inta fraçión gh'é a Gêxa de Sànta Crôxe, tiâ sciù into 1221, ma l'atoâle costruçión a l'é da meitæ do Seiçénto. A Gêxa a l'apartêgne a-o Vicaiâto de Canpomón de l'Arçidiòcexi de Zêna e dónca a fa pàrte da Región Ecleziàstica Lìgùria.

Vixìn a-a fraçión gh'é ascì a Capélla da Sónta.

 Pàrco naturâle de Cabànne 
O Pàrco naturâle de Cabànne, ancheu Énte Arée Protètte Apenìn Piemontéize, a l'é 'n'àrea naturâle protétta institoîa into 1979 into Piemónte a-i confìn co-â Ligùria, e a 'na dêxénn-a de chilòmetri da-o Mâ Lìgure in lìnia d'âia e a meitæ stràdda fra Zêna e Nêuve. O pàrco o l'é conpréizo fra a valàdda do Lémme, a Ponçéivia e a valàdda do Stûra, e a l'é l'àrea vèrde ciù grànde de tùtta l'àrea metropolitànn-a zenéize (9.548,78 ètari), croxêa tra e zöne lìguri  e l'entrotæra a-o de la di Zôvi. O pàrco, cómme quéllo do Bèigoa, o corispónde pe l'àrea zenéize a-o Pàrco naturâle "La Mandria" de Turìn e a-o pàrco agrìcolo "Sud Milano" pò-u milanéize. O l'é l'àrea protètta ciù grànde gestîa da l'Énte de gestión de àree protètte Apenìn piemontéize. O l'é a 'n'altéssa, in sciô livéllo do mâ, de 335 métri di Lâghi da Lavagnìnn-a e de 1172 mêtri do Mónte de Fìgne. Drénto a-o pàrco gh'é o "Sacrâio da Benedicta" da-arénte a-e rovìnn-e da vêgia abaçîa da Benedicta, vixìn a-e Cabànne.

Comuìn interesæ

I Comuìn interesæ són quélli de Bêuxo, Cazaléggio Bòiro, Fiacón, Lèrma, Mornéize, Tagieu Monferòu. Inti questi comuìn, cómme a-e Cabanne ascì, se parla ancón 'na varietæ da léngoa lìgure dîta d'Ôtrazôvo.

Mónti

Tra i mónti ciù inportànti gh'é o Pracabàn (946 mêtri), a Còsta Lezêa (1081 mêtri), o mónte Pòggio (1081 mêtri), o mónte de Fìgne (1172 mêtri, o ciù èrto de l'àrea protètta), o mónte Tacón (1113 mêtri) e o mónte Lêco (1072 mêtri). Quésti mónti són a-o confìn meridionâle do pàrco; in càngio o mónte Tóggio (1092 mêtri) o l'é ciù ò mêno into mêzo.

Idrografîa

O pàrco o l'é bén bén rìcco da-o pónto de vìsta de l'ægoa: o gh'à di lâghi artifiçiâli (da Lavagnìnn-a e do Gorzénte) dêuviæ pe fâ a corénte elétrica e che sérvan ascì, co-o Condûto De Feræ-Galiêra, pe dâ ægoa da béive a-o Comùn de Zêna. O teritöio o l'é atraversòu da dötréi córsi d'ægoa: o Lémme, da-a Bochétta vèrso o Monferòu, o Gorzénte, o Piöta da-e Cabànne vèrso o Monferòu. Són tànti ascì i riæ spantegæ 'n pitìn dapertùtto e che finìscian inte sciumæe prinçipâli.

Giölogîa

Da-o pónto de vìsta giölògico o pàrco o l'é caraterizòu da 'na conpoxiçión de ròcche do tîpo serpentinîte e serpentinoscìsti. Inta zöna gh'é stæto de minêe d'öo e gh'é ancón de galerje con vénne de quàrso ourìfero.

Flöra

Pò-u ciù covèrto da bòschi de fò, de tìggi, de castàgni che créscian in mòddo spontànio; l'é stæto aciantòu ascì 'na grànde quantitæ de pìn, abêti e erboî scìmili.

A vixinànsa a-o mâ de montàgne o l'é cómme 'na lìnia de confìn fra o clìmma continentâle e quéllo mediterànio e quésto o crêa de condiçioìn climàtiche che permétan l'existénsa ségge de ciànte da flöra alpìnn-a che de quélle tìpiche do Mediterànio.

L'é da segnalâ dötræ ciànte ræe d'agriféuggio da-e bàlle giâne e 'n'ezenplâre de rôve de lóngo vèrde.

Fàona

Tànta a l'é a prezénsa de rètili e anfìbbi: gh'é adreitûa bén éutto ràzze de serpénti. Inti riæ se trêuva e trûte e into Lémme gh'é o gànbou d'ægoa, spêce ancheu asæ ræa.
Inti bòschi gh'é pòrchi sarvæghi, vórpe, tàsci, gî, ràtti penûghi, craieu, dàini, rìseu, foìn, lêvre. O pàrco o l'é mìsso ascì in sce 'na frequentâ rótta migratöia e coscì se ghe trêuva numerôze ràzze d'öxélli. Tra i öxélli de rapìnn-a gh'é l'àgogia che l'aréizega d'estìngoise e ch'a l'é o scìnbolo do Pàrco. Tànte són e cóbie d'àgoge néigre che fàn o nîo into pàrco.

Itinerâi

Tànti són i itinerâi into teritöio do Pàrco e són tùtti regolamentæ da l'Aotoritæ do Pàrco. Pe-e Régole de Comportaménto vén dæto 'n librétto con drénto 'na cartìnn-a 1:25.000 e tùtti i itinerâi poscìbili.

O pàrco l'é mêgio vixitâlo de Primavéia e d'Ötùnno che són i doî perîodi ciù interesànti e fòscia dónde se peu gustâ i mêgio panoràmmi. D'Invèrno ascì l'é bèllo vixitâlo ma se dêve êse atrezæ pe no trovâse in dificoltæ.

 Economîa 
L'economiâ do pòsto a s'é de lóngo bazâ in scê castàgne e in sciâ produçión do legnàmme dêuviòu pò-u ciù da-a Repùblica de Zêna pi-â costruçión di bàrchi. L'economîa de Cabànne a s'é de lóngo rivòlta a-a Valàdda do Stûra, pò-u ciù vèrso Cànpo e vèrso Zêna dónde són emigræ tànti cabanéixi. Do rèsto a lontanànsa do Piemónte, da-o quæ e Cabànne dipéndan sôlo da 'n pónto aministratîvo e i profóndi  ligàmmi, che no se peu ronpî, étnichi, stòrichi, lengoistichi, econòmichi, d'afeçión e ecliziàstichi co-a Lìgùria fàn sci che i cabanéixi se séntan lìguri inte tùtto, tànto che fra a génte do pòsto quélli che ne vêgnan da-o nòrd da provìnsa de Lisciàndria (Cazâ Monferòu, Tortónn-a) gh'é l'ûzànsa de ciamâli "Quélli che ne vêgne da-o Piemónte".
+DistànsePàizeCànpoBêuxoÇiànexiCanpomónOâZêna-BösanêoNêuveZênaLisciàndriaChilòmetri102021192328313967

 Âtri progètti 

 Colegaménti estèrni 


Categorîa:Fraçioìn da provìnsa de Lusciàndria