Àngiou Giaçìnto Banchê

Àngiou Giaçìnto Banchê (sôlo Àngiou Banchê ascì, Séstri Ponénte, 30 lùggio 1744 - Rómma, 18 novénbre 1794) o l'é stæto 'n pitô zenéize.

 Vìtta 

O l'é nasciûo a Séstri Ponénte a-i 30 de lùggio do 1744, da Agostìn e Màia Manêna Storàce, inte 'na famìggia no goæi rìcca de lanê, ùrtimo de quàttro fìggi. O sò poæ o l'é mancòu quànde lê o l'àiva doî ànni, co-o sò eduçión ch'a l'é stæta curâ da-o fræ magiô Giàcomo. Vìsta 'na çèrta prediliçión do zoêno Banchê pi-â pitûa, o Giàcomo o l'à mandòu o fræ a studiâ l'àrte prìmma inte 'na bitêga picìnn-a do pòsto, dónde o gh'é stæto scìnn-a-i dixeutt'ànni, e pöi, into 1762, a Rómma, intràndo inta schêua do Pompeo Batoni gràçie a-a racomandaçión do sò amîgo e conpatriöta Gêumo Rósci.

O Banchê o s'é fîto specializòu inte l'ezecuçión de ritræti, dêuviæ ascì pe amegioâ a sò técnica: into 1768 o l'à mandòu 'n outoritræto a-a famìggia e, into 1769, o l'à realizòu quéllo do cardinâ Piccolomini. A ògni mòddo o ritræto ciù avoxòu do Banchê, tànto chò-u Stêva De Frànchi o n'à scrîto 'na löde in léngoa lìgure, o l'é quéllo do Serenìscimo Dûxe da Repùbrica de Zêna Gioàn Batìsta Cangiâxo, fæto inte l'ànno 1772. Dòppo 'na série de ritræti realizæ a Zêna, tra i quæ 'na bèlla rafiguraçión da sò coxìnn-a Màia Lanâ, into 1773 o Banchê o l'é ritornòu a Rómma, dónde o stâva into colêgio di Grêghi. Chi ch'o l'à conosciûo o Pietro Pedroni de Pontrémoli, sò grànde amîgo, che però o l'é partîo pe Firénse into 1781, dæta a nòmina a diretô de l'Académia de Bèlle Àrte de quélla çitæ. Spronòu da l'amichévole concorénsa co-o Pedroni, o Banchê o l'à realizòu a sò prìmma òpera "a-o pùblico", 'na Madònna da Cônétta tra Sànta Rêuza e Sàn Doménego pe 'na gêxa de Torìn. A l'ànno dòppo a remónta a grànde Prédica do Batìsta, fæta pe l'ötöio do nêuvo monestê de batistìnn-e de Stùrla.

A ògni mòddo, a despæto da sò lontanànsa da Zêna, pe mêzo do sò fræ Giàcomo o conservâva di stréiti ligàmmi co-a çitæ, dónde o l'àiva bén bén de amiratoî e o mandâva vàrri diségni e quadrétti. Tra di quésti, i ùnichi che se pêuan ancón védde són quélli de doî sànti capuçìn, sàiva a dî o Sàn Loénso de Brìndixi e o Biòu Àngiou d'Âcri, conservæ inta gêxa da Santìscima Conceçión de Castelétto. Pe de ciù gh'êa quàttro soviapòrte, into palàçio de Françésco Færo da-e Schêue Pîe, pituræ tra o 1780 e o 1786 ma che d'ancheu són sparîi, mæximo destìn de 'na Adolorâ mìssa sôvia a 'n'artâ da baxìlica da Santìscima Nonçiâ do Goastòu. Sti quadrétti chi, che rafiguâvan Èrcole e Ìole, Diànn-a e Endimión, Bàcco e Ariànna e a Fuxìnn-a de Vulcàn, són stæti mìssi in móstra a Rómma prìmma d'êse mandæ a Zêna, òtegnìndo di pài bén bén favorévoli da-a crìtica. Scimilménte, into 1788, gh'é stæto o gràn sucèsso do Precorsô in prexón, realizòu pe l'ötöio de Sàn Zâne Batìsta de Séstri Ponénte in sce 'n intervàllo de éutto ànni, purtròppo za aroinòu pöco ténpo dòppo da-o sô e da l'umiditæ. Inti ùrtimi ténpi o l'àiva comensòu i stùddi pe-o Sàn Scî ch'o benîxe o pòpolo da gêxa parochiâle de Nérvi, probabilménte a màscima espresción da sò àrte, ma o no l'é ariescîo a conpletâ do tùtto l'òpera prìmma da sò mòrte, avegnûa a Rómma a-i 18 de novénbre do 1794, a 'n'etæ de sôlo quarantanêuve ànni. O l'é interòu inta baxìlica de Sàn Loénso in Lucina.

 Crìtica 
A despæto da sò formaçión inte 'n anbiénte dominòu da-o Batoni e da l'Anton Raphael Mengs, co-a pràtica comûne che da-o baròcco estrêmo a se mesciâva vèrso o stîle neoclàsico, o Banchê o l'àiva svilupòu a sò técnica inte 'n mòddo ciù indipendénte, in acòrdio a quélli artìsti che êan de lóngo contrâi a-e fórme do baròcco, pigiàndo l'inspiraçión da-o Marco Benefial e da-o Pierre Subleyras. O l'é dónca anæto aprêuvo a-o "bèllo stîle södo e sénplice" co-ina conpoxiçión ciæa e equilibrâ e de fórme ciù modelæ che colorîe, amiàndo a-o verìsmo de outoî che remóntan scìnn-a-o Caravàggio.

Aprêuvo a-o sò caràtere riservòu, de fêua che da-i sò amîxi zenéixi o no l'à avûo 'n gràn nómme in vìtta ò tra a crìtica, pi-â ciù pàrte aprêuvo a-e pöchìscime òpere a lê atriboîe, pe de ciù scitoæ inte di lêughi de no grànde rilevànsa, scibén che i sò tràvaggi l'àn de lóngo fæto consciderâ 'n pitô de grànde abilitæ.

 Òpere 
 Ligùria 
 Zêna, Biòu Àngiou d'Âcri, dòppo o 1762, êuio in sce téia - òpera conservâ inta gêxa da Santìscima Conceçión
 Zêna, Sàn Loénso de Brìndixi, dòppo o 1762, êuio in sce téia - òpera conservâ inta gêxa da Santìscima Conceçión
 Zêna, Outoritræto, 1768 - òpera conservâ into Muzêo de l'Académia Ligùstica de Bèlle Àrte

Pe de ciù, inte coleçioìn de Palàçio Rósso gh'é conservòu 'n inportànte grùppo de diségni da lê realizæ.

 Âtre regioìn 
 Milàn, Figûa de dònna nûa, dòppo o 1762, diségno a lâpis - òpera conservâ inte 'na coleçión privâ, stùddio de 'n quàddro do sò méistro Pompeo Batoni
 Coleçión privâ, Stùddio de l'Èrcole Farnéize, dòppo o 1762, diségno a lâpis
 Coleçión privâ, Ritræto de nobildònna inte 'n vestî rósso co-in librétta inta màn drîta, 1772, êuio in sce téia

 Nòtte 

 Bibliografîa 






 Âtri progètti 

 Colegaménti estèrni 


Categorîa:Biografìe
Categorîa:Çitén da Repùbrica de Zêna
Banchê, Àngiou Giaçìnto