Vìlla D'Aste

A Vìlla D'Aste (cunusciüa ascì cumme A cà russa) a l'è 'na rescidènsa da scignu(r)i fâ du Sinquesèntu ch'a se tröva inte Leca, frasiùn d'Arbenga. Apartegnüa ai scignu(r)i Seullìn primma e ai D'Aste de doppu, a se presènta cumme in cumplessu de cà cun tantu de tûre, segundu u güstu tipicu du tèmpu. A resta pôcu doppu A Purtassa, versu E Simme de Leca.

 Sto(r)ia 
De u(r)igine sinquesentesca, i primmi àtti ch'i mensciunan a vìlla i sun i catastri du 1613 e segundu sti chi a quelli tèmpi a l'é(r)a da famìa di Seullìn d'Arbenga. Inti catastri du 1554, difatti, u nu se ne scrive. Daa descrisiùn ch'u gh'è inti primmi papèi u se lezze ciü de precisu ch'a l'é(r)a in testa a Giorgio Cepollini di Stefano, descrìta cumme 'na cà cu'a tûre, l'ortu, a vigna e e u(r)ìve, purtandu u nòmme de Villa del Poggio.

A famìa di Seullìn inti registri de doppu a figü(r)a cumme prupieta(r)ia, tantu du 1630 cumme du 1652, inti növi catastri. Aa morte de Giorgio Cepollini ducca a l'é(r)a restâ aa fìa Geronima, ch'a s'é(r)a ma(r)iâ cun Pantaleo di Cassulìn. De doppu i vegnen i prublêmi pe'a spartisiùn de l'e(r)editài, tantu che ai primmi du Settesèntu, a tòstu sènt'ànni daa morte de Geronima, u nu s'é(r)a ancù fàu de sücesiùn, vistu che inti registri du Cumün a vìlla a restava ancù in testa a vella. I Seullìn aa fìn i mantegnen ancù sta prupietài fin au 1720, ànnu che, ai 13 de zügnu, u vegne firmàu l'àttu de vèndita.

A catâla dai Seullìn i sun propiu i D'Aste, âtra famìa de còntu da sitài d'Arbenga, ch'i l'é(r)an imanegài inte di traffeghi ecunomichi tantu da vixìn cumme daa distante, avendughe di cuntatti fin in Fransa e in Spagna. 

Inte quel'ànnu, a famìa intu circunda(r)iu a l'é(r)a rapresentâ inta persuna de Nicolò D'Aste, ch'u firma l'àttu, dund'u gh'è turna 'na descrisiùn da villa. Rispèttu a primma i se ghe zunzen u ciassâ, e stalle ciü e cà lì d'ataccu. A l'ortu u se zunze ascì in giardinettu, prutezüu cumme l'âtru, da di mü(r)ài. 

De sti tèmpi ducca sta famìa a l'é(r)a bèn ricca e difatti u Nicolò, ürtimu de sinque fìi, u l'axeva e(r)editàu dau rammu spagnollu ina furtüna de sèi mìlla scüdi d'o(r)u, duve(r)ài de doppu a Napuli e a Rumma. U se sa che de primma, i D'Aste i gh'axevan cumme rescidènsa in casottu dae pàrte da ma(r)ìna, catàu du 1562, cun tantu de giardìn cintàu e purtâ d'ingressu cu'u stemma de famìa, duve(r)àu fìn ai primmi ànni du Settesèntu. 

U catâse a vìlla inte Leca aa fin u l'è segnu de richessa, ch'a vegne fâ vegghe inte decu(r)asiùi e inti detai artistichi int'in moddu ch'u se semeja du tüttu ae âtre rescidènse de grosse famìe da sitài, fàe custruì a l'in gi(r)u du mèximu peridudu.

Fra u mumèntu ch'i a càttan e u 1784, sutta Damiano Marcello D'Aste i vegnen fài di travai de restauru, a vìlla a vegne ciü grossa e u de drentu u vegne decu(r)àu cun di stücchi. De stu ànnu lì u gh'è ascì u cangiu de intitulasiùn da capeletta privâ, ch'a pia u nòmme de Madonna da Mise(r)icordia, cume acurdàu dau vescu d'Arbenga in sce dumanda da famìa. 

 Descrisiùn 
A villa a mustra u(r)iginâli furme architetôniche e artistiche, vìstu ch'a l'è cumposta da dui fabricài distinti, culegài l'ün cun l'âtru daa tûre russa, ch'a g'ha, au de surva, 'na spessa curnìxe, cun di elemènti decu(r)ativi ch'i sporzen, du tüttu scimili a quella du castéllu de Cunscènte. Pe' de ciü a parte au meridiùn a l'è quella ciü antiga, difatti versu u stradùn, u se vegghe ancù bèn a mü(r)aja rinfursâ, ch'a servìva cumme demarcasiùn da prupietài agricula e u purtâ d'ingressu cu'u stemma de rapresentansa. A prupietài, in u(r)igine, a cruvìva 25 mìlla mêtri quaddri inte tüttu, ina parte de sti chi vegnüi mênu quand'u s'è largàu a stradda, ai tèmpi da custrusiùn du svinculu de l'autustradda.

Au ciàn de bassu de st'a(r)a du cumplessu i se cunservan ancù i stansùi cu'e vorte du primmu Sinquesèntu, mèntre âtri elemènti i sun de difisile datasiùn, perché i l'han vìstu di travai intu cursu di ànni. 

Au cian de d'âtu u se ghe munta da 'na scâ(r)a ch'a l'inmette inte 'na loggia partindu dau ciassâ. Da sta loggia, ch'a l'è rezüa da de spesse culonne, u se riva ae stansie de surva, che i sun stàe tucàe de grossu versu a fin de l'Öttusèntu.

Levàu a distinsiùn fra e due parte de l'edifìssiu, ste lì e mustran di grossi tratti in cumün, tantu che u cumplessu u l'è cunscide(r)àu ünicu. Passàu a tûre, l'edifissiu ch'u gh'è d'ataccu u sa(r)eva di primmi ànni du Seisèntu, largâ du Settesèntu, zunzèndughe a parte versu munte.

Lì u se ghe tröva a capella, surmuntâ da in pòrtegu ch'u dà in sce stansie du ciàn de d'âtu, dunde e scâ(r)e e sun restàe intu mèzzu de l'edifissiu. Du restu e stansie d'in simma,  che i curen a furmà in anéllu, e sun a l'ingi(r)u de scâ(r)e mèxime. Fra ste chi u gh'è u salùn, ch'u cunserva sinque purtâli d'abaìn, du periudu ch'u l'è stàu fàu i travai pe' largà l'ambiènte.

U gh'è varie decu(r)asiùi de stüccu de mèzzu Settesèntu, ciü in camìn ch'u l'è de lòngu in abaìn, cunservàu intu salùn.

 Nòtte 

 Bibliugrafia 


 Âtri prugètti 

Categorîa:Arbenga