Giovanni Boine

Giovanni Boine (A Marina de Finô, 2 de seténbre du 1887 - U Pòrtu, 16 de mas̠u du 1917) u l'è stetu in scritû e criticu letiraiu ligüre.

 Vìtta 
Nasciüu a-a Marina de Finô a-i 2 de seténbre du 1887 e chi registrùn a l'anagrafe cun-u numme cunpletu de Giovanni Battista Boine, u l'éra u primmu fiu de Giovan Battista Boine, in inpiegùn feruviaiu, e de Irene Maria Benza, uriginaia de Lécciure, ina frasiùn du Duseu. U passa a s̠uentü in rivéra, pe-u ciü in-tu pais̠e de urigine de sö muè. Frequentè e scöre a Sestri de Punénte, u se inscrive a-u ginas̠iu Andrea Doria de S̠éna. Cun-u frè Pietro, nasciüu du 1890, u segue a famìa a Nuvara, e doppu u trasferimentu du puè, a Milan inti primi du Növesentu, restandughe dapö cun-a muè e u frè, vistu che i genituèi i s'éran separè. In-ta sitè lunbôrda u pòrta a termine i sö stüddi du liceu, frequentandu l'istitüu Ces̠are Beccaria. 

Doppu st'esperiensa chi u se inscrive a-a facultè de letire e filusufia da Regia Academia scientificu-letiraia, in-ta sö furmasiùn de stu periudu i sun fundamentôli i insegnamenti du filos̠ufu Pietro Martinetti e du Gioacchino Volpe, storicu, ch'u ghe segue e lesiuèi. S̠à a l'etè de ses̠s̠'anni u l'éra entrùn in cuntattu cun di scrìti de l'Antionio Labriola, ch'i sendan in lé in interesse sucialista, ma u l'è a Milan ch'u l'ha l'upurtunitè de inserise in-tu panuràmma inteletuôle du tenpu, radicanduse a ògni moddu a-a sö tèra e anticipandu u filùn di autuèi ligüri ch'i vegniran pocu doppu, cumme u Montale.

Du 1907 u partecipa a-a fundasiùn da revista Il Rinnovamento, dunde i sciortan i sö prìmmi scriti de critica letiraia e filus̠ofica, int'in periudu ch'u véi i cuntatti cu-i anbienti mudernisti milanéis̠i, arvenduse ascì a de influense eurupee. Fra sti chi u liga in particulôre cun Alessandro Casati, ch'u funda cun lé a revista dìta primma, esperiensa ch'a düa, cu-e sö pübricasiuèi, sulu duèi anni.

Du 1908 Boine u l'è curpiu da-a tis̠i, pensandu de guarì a-u ciü prestu u pàssa dunca arcüni méis̠i a S̠üigu. in-ta prìmma du 1909 u se tröva a Rumma, in vixita a l'amigu Giovanni Amendola. In-tu 1910, l'annu de doppu, u l'è custretu a lascià Milan pe stabilise a-u Pòrtu, vistu u clima ciü mite. A marotìa u l'ha ina forte influensa in-sce de lé, segnandu in-tu prufundu a prudusiùn de quelli ànni, u turmentu e u patimentu ch'u pröva difatti sun ben vixibili in-tu rumans̠u Il Peccato e in-ta racolta in versi Frantumi.

Inte 'n anbiénte du tüttu diferénte rispettu a quellu milanéis̠e, Boine u se tröva inte 'na realtè ciü prunvinciôle, cun 'na vitta pulitica e cultürôle minima. A-u Pòrtu però u funda in circulu aturnu a l'Uservatoiu Meteurulogicu, u dà recattu a-a bibliuteca du cumüne e u culabura tantu cun di giurnôli de tendensa liberôle, cumme Il Piccone, quantu cun serti de urientamentu sucialista, fra sti chi La Lima.

Sun i ànni che u pia parte a-a redasiùn de serti articuli pe-e reviste La Voce du Giuseppe Prezzolini, L'Anima de Giovanni Amendola e Giovanni Papini, ciü La Riviera Ligure du Mario Novaro. L'è propiu in-ta primma de trê reviste ch'u vegne pübbricùn u saggiu Di certe pagine mistiche, in-tu 1911, dunde u se luntana in moddu definitivu da-e idee muderniste, pe urientôse versu ina letiratüa ciü tradisiunôle, vixinanduse ascì a-u pensceru catôlicu.

Pasaggiu, stu chi, ch'u se véi ancù méiu in-tu saggiu L'esperienza religiosa, inseriu du mèximu annu inte L'Anima. Du 1912 a l'è l'aspra critica cuntru l'estetica de Benedetto Croce, mentre du 1913 u runpe in definitiva cun-u gruppu du Prezzolini, tantu ch'u ne denunsia i cunprumessi e a finta rebeliùn. Sun i ànni da pübricasiùn de La Città (1912), L'Agonia (1913) e Il Peccato (1914), poi sciurtìi in vulümme, a Firense, cun-u titulu de Il peccato e le altre cose.
Da marcô u sucessu de Plausi e Botte, rübrica de critica sccetta cürô da l'autû fra-u môrsu du 1914 e l'utubre du 1916, sénpre in-scia Riviera Ligure, restandu cumunque atacùn a 'na puetica divis̠a fra sagrìn a-u de drentu e dramma existensiôle de l'ommu. Diferénti e relasiuèi amurus̠e, primma cun Eva Amendola Khün, scritrixe rüscia, s̠à mugé de Giovanni Amendola, pöi cun Sibilla Aleramo, scritrixe ascì lé. Méntre ch'u fa a reclam da sö òpera Discorsi militari, dai forti carateri interventisti e pöi da lé mèximu refüô, u incuntra a-u frunte l'ativista catôlica Adele Coari, tantu ch'e ne restan de letire, recanpè dapöi in-tu Carteggio (1915-1917), dunde se alternan a risposte calurus̠e de freide risposte da parte du Boine, ch'e portan i duèi a luntanase. 

Boine u möre a-u Pòrtu a-i 16 de mas̠u du 1917, lasciandu ancù di scriti incunpiüi, in parte pübrichè grassie a-u frè, mentre ôtri papê i sun sarvè da-a Coari, che i cunsegnerà a Giorgio Caproni sulu in-ta stè du 1959.

 Pensceru e puêtica 
A puêtica du Boine a se mustra fin da l'inprensipiu ligô a-u mette pôxe fra a fede e a raxùn, cun particulôre riferimentu a-a sö prìmma cunparsa in-scia revìsta Il Rinnovamento, in cumentu da Vida de D. Quijote y Sancho de Miguel de Unamuno, dunde u pia a riferimentu autuèi da tradisiùn cristiôna, cumme Santa Teres̠a e San Francescu de Sales o ancù u filos̠ufu Kierkegaard, de lungu influensùn da st'ürtima.

Préstu sta pröva de cunciliasiùn a cas̠s̠e e stu fètu chi u porta u Boine a destacôse da-i schemi academichi, rivandu a cunsciderô u mudernismu cumme 'n genere de imanentismu, ch'u nu l'è bun, pe pigrissia, ad andô a-u de là da realtè. Stu luntanôse nu vö dî a ogni moddu ch'u se destacche da ste tematiche, vistu che inti anni a vegnî u se incala intu stüdiu di ciü inpurtanti mistichi medievôli, rivandu a prediligge ina religius̠itè persunôle e de cuntenplasiun.

Pe l'autû, defèti, a religiùn a nu pö êsse derfirô da cuellu ch'ognidün u vive, nuché da-u prufundu misteru "ch'u passa tütte e sulusiuèi umône". Stu misteru u carateris̠s̠a cuellu ch'u Boine ciamma "sén de trascendensa", u bes̠ögnu de spiegô quantu u nu se pö spiegô, tipicu da natüa umôna. 

A stu prupoxitu in-ta sö prudusiùn puêtica a se véi a vuluntè de mustrône i elementi rasiunôli. Aturnu a-u 1910, cu-a pübricasiùn de l'articulu Che Fare? in-sce La Voce, u denunsia a superficialitè du Prezzolini, scrivendu in-te l'annu de doppu in-te La ferita non chiusa, che "nisciün sforsu u düa a-u de föa da tradisiùn", mustranduse ancù 'na votta influensùn da-u catoliceximu.

Cun-u vegnì pes̠s̠u de sö cundisiuèi fixiche e u riturnu in Ligüria, pe Boine u se dröve 'na növa fase de turmentu existensiôle e de riflesciùn, ben marcò in-ti sö scrìti ch'i se riferiscian a La crisi degli olivi in Liguria (1911), dunde u vegne mustrùn u ligàmme ch'i g'han i canpagnolli cu-a tèra, cumme s'u fusse 'na fede vera e propia, ch'a va a valuris̠ô l'asiùn e a vuluntè umôna, da riscatô da-u sensu de curpa e da-u pecùn. Sun i anni ch'u passa ascì in scia Colla de San Benôrdu (Garesce) e a-u Punte de Nôva (Urmea), nu tantu pe truvò du tüttu 'na cüra, quantu ciütòstu pe quetò, cumme marùn inte de letire scrìte in-tu setenbre 1911, mandè a l'Emilio Cecchi. 

In-tu mèximu annu a se cunsümma a rutüa cun-u mudernismu, ancùa in-sce pagine da Voce, pe mes̠s̠u du saggiu Di certe pagine mistiche, dunde i menbri du muvimentu sun acüsè de in individualismu sentimentôle. In-te sta fase u se urienta de viü versu a filus̠ufia e a literatüa, metendu in cèu a sö pus̠isiùn inte L'Esperienza religiosa. Dandughe amentu, gh'è bes̠ögnu de credde in-te l'urdine naturôle e in-ta muralitè, in-te in quaddru surcùn da-u determinismu, dunde i spiccan tantu a storia quantu a natüa cunsciderè sugette a-a pres̠ensa de Diu, ma a-u mèximu mòddu cunfurtè da st'ürtima.

Quantu a-u canpu da cunuscensa Boine u spuncia pe nu mette in dübbiu nì u sensu cumün e nì i dàtti senscibili valuris̠andune l'ugetivitè. Repiandu e idêe da Res cogitans e da Res extensa cartes̠iane, lé e cunscidera l'üna u cuntrôiu de l'ôtra. Sciben sta côsa chi cuellu ch'u gh'è a-u de föa de gniotri e cuellu che cunuscemmu u vegne reis̠u paeggiu grassie a l'asiùn divina.

Numma cuscì u se pö indagô u misteru da vitta a-u de sutta da süperficie. Quantu a-a cundisiùn de l'ommu, segundu u Boine di Discorsi Militari (1914), sulu dandu amentu a-a les̠s̠e (e ciü in generôle a-u propiu stattu d'êsse), se pö êsse purtè versu a libertè.

A prupoxitu du stìle Boine u mustra "l'amû de parolle de pe lé", nu ciü cumme schema academicu, da lé criticùn, ma cumme cuella pratica ch'a posse êsse in graddu de meiu purtô u mesaggiu du sö scistemma filus̠oficu. St'ürtimu chi u l'è inteis̠u cumme fede, ancù pe paragùn cun cuella catôlica. U giüdissiu esteticu in-sce parolle, dunca, u deve tegnî a mente u cuntegnüu e a puêtica a deve presentôse cumme tutalitè eticu-religius̠a.

 Opere 











 Interventi in sce revìste 









































































 Letire 








 Racolte 



 Nòtte 

 Bibliugrafia 




 Ôtri prugetti 

 Ligammi a-u de föra 


Categorîa:Biografìe
Categorîa:Gente de Liguria
Boine