Loîgi Perséuggio

Loîgi Perséuggio (Zêna, 9 de màzzo do 1830 - Zêna, 27 de zenâ do 1911) o l'é stæto 'n gexoîta, giornalìsta, stòrico, poêta e dramatùrgo zenéize, ch'o n'à lasciòu bén bén de comédie scrîte in léngoa lìgure.

 Vìtta 
O Loîgi Perséuggio o l'é nasciûo a Zêna, inta paròcchia de Sàn Tomâxo, a-i 9 de màzzo do 1830 da 'na famìggia che de òrìgine a vegnîva da-o pàize de Cassine, d'ancheu inta provìnsa de Lisciàndria, ùrtimo de doî fræ e 'na seu. Inti ànni de schêue elementâre o l'à frequentòu l'instituçión do Loîgi Ghigión into Caróggio di Tacoìn, intànto che in câza o gh'àiva cómme méistra a seu Carlòtta, mónega turchìnn-a. O Perséuggio o l'é andæto avànti co-i stùddi a-o ginàzio di gexoîti a-o Palàçio Tùrsci, dond'o s'é avixinòu pi-â prìmma vòtta a-a comédia co-ina traduçión da-o piemontéize de quàrche scêna do Gelindo, pe çèrne pöi i stùddi religiôxi cómme o sò fræ ciù grànde, Viçénso, e intrâ coscì into Semenâio Arçivescovîle da studénte de filozofîa.

Inte sti ànni chi, méntre o l'êa stæto afiancòu a-o prevòsto de Mórta, o l'à publicòu di artìcoli in sciô giornâle Il Cattolico, dónde scrivéiva di personàggi cómme o Gaitàn Alimónda e o Tomâxo Réggio, comensàndo coscì a sò colaboraçión co-a prìmma stànpa catòlica. De lóngo inte quéllo perîodo o l'à colaboròu co-i Annali dell’Opera della Santa Infanzia, insémme a-o Præ Françésco Montebrùn, diciaròu Sèrvo do Segnô. A vintiquàtto ànni, a-i 10 de zùgno do 1854, o l'é fæto præve, con prìmmo incàrego quéllo de capelàn a Mórta da-o 4 de novénbre, pe intrâ tréi ànni dòppo inta Conpagnîa de Gexù. Inti gexoîti o l'à fîto comensòu a andâ in gîo a predicâ pi-â Ligùria e a Toscànn-a, no sénsa de dificoltæ a caxón de sovénti soprescioìn ch'àivan corpîo l'órdine inte quélli ànni e, tra i numerôxi incàreghi, o l'à a tùtte e mainêe continuòu l'ativitæ de giornalìsta.

Inte l'ànno 1871 o l'à inandiòu o famôzo giornâle La settimana religiosa, co-o prìmmo nùmero ch'o l'é sciortîo a-o 1° de zenâ, e, inte l'òtôbre de quéllo ànno, o cotidiàn catòlico Il Cittadino, fondòu insémme a-o Mourìçio Dufour, o Rîco Loénso Peiràn e o Loîgi Corsànego Mèrlo. De lóngo into 1873 o l'à publicòu e Memorie della Parrocchia di Murta in Val Polcevera, gêxa dond'o l'é stæto ciù avànti incaregòu da fonçión de ecònomo, tra i sò prìmmi travàggi de argoménto stòrico e unn-a monografîe scrîte da lê in scê gêxe zenéixi insémme a quélle de Sàn Torpê e de Sànta Fè. Into méntre o l'é stæto un di promotoî da realizaçión di santoâi da Madònna da Goàrdia de Gâvi, inougoròu into 1861, e de Vèlva, rezénte da paròcchia de Mórta tra o 1874 e o 1875 e ménbro pe quarant'ànni da congregaçión di miscionâi de canpàgna, conpìndo ciù de 25.000 predicaçioìn. Da-o 1877 o l'à comensòu a tegnî de leçioìn de stöia ecleziàstica inta gêxa de Sànta Màia Manêna, dòppo ch'o l'àiva fæto stramûo into Caróggio de Sàn Matê, pe pasâ into 1883 a-a rescidénsa di fràtti de Córso Magénta 43, into 1887 a quélla do Zerbìn e into 1892 a-o Fosêlo. Tra o 1896 e o 1899 o l'à avûo a càrega de prefètto spiritoâle do semenâio arçivescovîle.

Ciù da fondaçión, into 1896, do boletìn do santoâio da Madònna da Goàrdia, co-a sò ativitæ de giornalìsta a l'ariêscîo a publicâ, pi-â ciù pàrte in sce La settimana religiosa, in gràn nùmero de artìcoli, màscime inta sò rùbrica in scê stràdde de Zêna, e de conponiménti in zenéize, p'òu ciù comédie da-o fòrte inpégno sociâle.

O Loîgi Perséuggio o l'é mòrto, dòppo 'na cùrta moutîa, inta sò câza a Zêna, recavâ drénto a l'antîgo otöio de Çìnque Ciâghe a-i 27 de zenâ do 1911. O l'é stæto interòu insémme a-i sò fræ Viçénso e Carolìnn-a into canposànto de Stagén.

 Crìtica 
miniatura|Tre drammi sacri relativi alla pia opera della s. infanzia, 1874|page=3
A produçión do præ Perséuggio, scibén che contenporània a-e comédie do Nicòlla Baçigalô, a l'é tòsto contrâia pe intençioìn e contegnûi a quélla do Sciô Nicolìn e a-i modélli ch'êan de mòdda a l'época, caregàndose de fonçioìn e scignificâti de ciù da sénplice demôa. Ste çèrnie poêtiche chi són bén ligæ a-i fæti e a-a scitoaçión tribolâ d'alôa, co-o contràsto tra a Gêxa lìgure e-e nêuve outoritæ civîli ch'o l'êa declinòu scìnn-a inta léngoa, tànto chi-â Gêxa a l'êa bén atîva inta promoçión do lìgure cómme unn-a de fórme de reaçión a-o nêuvo órdine. A tùtte e mainêe no gh'êa ancón stæto de personàggi catòlichi inportànti inte l'ànbito leterâio, co-o Perséuggio ch'o l'é stæto o prìmmo a dâse cónto de l'inportànsa de l'espresción zenéize pe portâ avànti e idêe catòliche inte l'ànbito morâle, sociâle e polìtico. Pròpio pe sta raxón chi o l'à scrîto sorviatùtto de comédie, co-o tiâtro che, pe mêzo da ræ de ötöi e de socjêtæ catòliche, o l'êa o scistêma de comunicaçión ciù inmediâto e difûzo, ch'o poéiva arivâ a-o pùblico ciù vàsto poscìbile.

Tra e comédie do Perséuggio, e prìmme gh'àn di contegnûi mêno inpegnæ, de sòlito de argoménto religiôzo ò adatæ da clàscichi, màscime da-o De Frànchi, con l'inportànte eceçión de I pastoî a-o presepio, ch'a traspónn-e a Nativitæ inta Valàdda do Ponçéivia, tànto câa a l'outô, ch'a torniâ inte di âtri conponiménti cómme región de drûe tradiçioìn crestiànn-e e conservatôa, inclûxo inta léngoa, che defæti inti scrîti do Perséuggio a l'é asæ lontànn-a da quélla toscanizâ do Baçigalô. Inte comédie de l'ùrtimo decénio de l'Eutoçénto, dónde gh'é tórna o concètto da sanitæ morâle do pòpolo, són de lóngo ciù inpegnæ e polémiche vèrso 'na socjêtæ ch'a se mesciâva inta direçión contrâia da vixón, reaçionâia stréita, de l'outô.

Into nêuvo sécolo, con O spozaliçio da mizeia, coménsa in sciâ fìn l'ùrtima fâze poêtica de l'outô, ch'a se destàcca da-o fòrte realîximo do rèsto de sò òpere pe pasâ a di gùsti ciù alegòrichi in sciô modéllo di autos sacramentales spagnòlli. Da-o pónto de vìsta di contegnûi, s'ascìste a 'n'atençión renovâ a-i problêmi sociâli de l'época che, inti urtimìscimi scrîti, a l'arîva a reconósce o ròllo de prìmme asociaçioìn de stànpo catòlico inta diféiza de clàsse ciù pövie.

Co-o Perséuggio gh'é dónca stæto o prìmmo tentatîvo consapévole de creâ do tiâtro in zenéize ch'o l'andésse a-o de la da sénplice demôa, azonzéndoghe de riflescioìn de ciù e di mesàggi da pasâ a-o pùblico. A tùtte e mainêe no gh'é stæto 'n'ereditæ inportànte inti outoî vegnûi dòppo, co-e comédie do Perséuggio ch'én restæ 'n câxo izolòu ch'o no l'é ariêscîo a portâ 'n renovaménto scignificatîvo inta dramaturgîa lìgure.

 Òpere 

 Lìbbri 











 , publicâ za into 1877 cómme artìcolo in sciâ Settimana Religiosa.

 Artìcoli 










 Tiâtro 
 Il sacrificio d'una bambola, 1873 (in italiàn), publicòu inte 
 Il marinaio genovese in Cina, 1873, publicòu inte , tórna publicòu inte  e inte 
 Paolo Ly, 1873, publicòu inte 
 I pastoî a-o presepio, 1877, tórna publicòu inte , , inte , inte  e inte 
 O trasporto da Madonna de Grazie dai Paixi Bassi ä Pineta de Revecio, 1879
 A grotta d'öu, oscia i Remaggi, tórna publicòu into 1890 cómme librétto.
 L'ommo rouzo, 1890, publicòu inte 
 O processo d'ûn aze, 1892, publicòu inte 
 A figgia da carbonëa, 1893, publicòu inte 
 A figgia dottôa, 1894, publicòu inte 
 Parole de Rovie ai Murteixi e ai foestê neu çentenâ de San Martin, 1896
 Un pentemin a Zena, 1899
 O spozaliçio da mizeia, 1900
 Un paize socialista, 1902
 L'erbo da mizeia, 1907
 O sciopero de camee, 1910
 O scindico de Vallefreida, 1914, publicòu pòstumo
 A ratella de due donne
 A rivendaieua diventâ scignoa
 L'avvocato Patella
 O martirio de Sant'Agneize
 O morto resciuscitou da-a poia
 O pugnattin d'ou
 O servito de Sant'Elisabetta
 O strassê in villezatua
 Padronn-e e serve
 Scindachessa
Tra i scrîti publicæ in sce La settimana religiosa ò di âtri giornâli gh'é ancón 'n gràn nùmero de poêxîe, indovinélli e âtri scrîti de catalogaçión conplicâ.

 Nòtte 

 Bibliografîa 





 Âtri progètti 

 Ligàmmi de fêua 



Categorîa:Biografìe
Categorîa:Gente de Liguria
Perséuggio, Loîgi
Perséuggio, Loîgi
Perséuggio, Loîgi
Perséuggio, Loîgi
Perséuggio, Loîgi