Vòigu

Vòigu (o Vòrgu - in italiàn Vargo) l'è 'na frasción de Stasàn, pruvéincia ‘d Lisàndria, in Piemónte. A Vòigu u s'pòrla incù u dialettu nuvaize inta variante da Val Burbaia.

 Geugrafìa 
Vòigu u s' tröva 'ntè i Preapenéin Ligure a 400 métri s.l.m. 
Geugraficamàinte i paìze l'è müssu ‘nsümma ‘d nà cósta fra due rìve ch'i vòn zü tanti métri.
Féin ai 1928 Vòigu l'è stó cumüne, pöi l'é stó suprèsu e l'è gnüu frasción de Stasàn.
U s' pö rivòghe dai caséllu autostradòle ‘d Seravòle pasàndu da Stasàn. U gh’ò suta a lè a pianüa du Scrivia da Casàn a Növe e, guaciànda ‘ndè ch’u s’lèva u sù, u se slónga versu ei Baosche e Surli e, da lì u s’rìva pöi a Gheibogna e ai prümi custiö d’Turtóuna.  Da Surli u gh’è  n’ótra strò ca vò šü ai Munestè e versu ei Buibea da ‘ndè ch’u s’vò sü ‘nti strèce o šü  ‘nta bosa pianüa.


 Storia 
Voigu l’èa n’paìše dei mediuèvu ch’lè minsunó a partì da u XII seculu.  A só pušisión a piašìva šò da teimpu ai sciùi Fieschi d’Šèna che versu a fèin’ dei хⅴ seculu  i  l’hàn’ müsu  n’sème  a Gheibogna e Grundóuna  ai  só puteri. 
‘Ntei 1547, dópu a fregatüa ch’l’avèva  pensó d’dò ei cónte Giàn Luigi Fieschi  a Andrea Dória, Voigu u gnìva l’vó ai Fieschi e dó  ‘ntei  1548 ai preincipe Andrea Dória;  csì u gnìva dó anche ai só eredi.  Ei paìše d’Voigu lè restó di Dória fèin’ a  che Napuleón Bunapòrte l’hò prüibìu ‘ntei 1797 ai preincipi  e  ai cónti de  cmandò  n’süma di paìši. Voigu  u  entrèva  'n Piemónte ‘ntei 1859 e lè stó cumüne fèin’ ai 1928; da alùa e fèin’ a ‘ncö, l’è suta ai cumüne de Stasàn.

 Posti d'interesse 
I  posti chè  vège da  ricurdò i  són:

 a  Paróchia focia ‘ntei 1801, l’vò da quela dei Cüdghè.  L’èa stò tiò sü cmè caplèta d’S.Agustèin, che  pöi lè  stò sgrandìa  aä  drìcia e  a  šnìstra e, da  alùa,  lè gèša paruchiole.

 a  caplèta da Madóna  dl’Anunsiò  ch’lè atocu  aä  strò ca vò  n’castè. Anche se ‘ncö a gh’ò ei pasogiu per cóntu só, lè stò  tiò sü  ‘ncù  ei  castè cmè  ch’u  s’vèga  daä  pórte  d’drè  da caplèta e dai müri spèsi. A caplèta lè stò rnuvò bèn bèin indrèinta ‘nt’i àni nuvànta du növsèintu.


 ei  castè, ch’u vèna minsunó a prüma vóta  u  pò ‘ntei 1157 ma i müri di ‘ncö, da cmè chi són fòci, i dìša chi sia dei xⅴ seculu ‘ncù  di  mudifiche. A porte ca fò pensò pü  tàntu lè u turón rutóndu pü ótu dei palosiu.

 L’afòri  pü  presiùšu di Vaighèini lè u só aquedótu, chi l’hàn fóciu lù versu ei 1920 e, da alùa u pórta sèimpre l’ègua da bève ai paìše.  Lè prensipió  tütu ‘ndè ch’u suršìva l’ègua aä  “Funtàäna di lódri” ‘ntu riò suta aä Madóna da Nèive ‘ndè chi gh’àn’ fóciu a vòsca. Tra  a prüma  e  a  secónda guèra mundiòle l'è stó sgradìu l’aquedótu a tüte i chè dei paìše.  Nti òni sesànta  ‘iàn purtó  a  curèinte ‘ncù  na  pómpa ‘nta vósca  e, ‘nti òni  utànta, lè stó rifóciu  bóuna pòrte dl’aquedótu. U  rèsta n’mistèru peichè a s’cióma “ Funtàäna di lódri “ ‘ndè chu suršìssa l’ègua; i dìša ch’u sìa duvüu ai  póstu  scùšu ‘ndè  chi  s’truvèva i lódri  da ‘nlùa  per spartìse  i  só  rubaìsci.

 Nóte 

 Òtri prugètti 

Categorîa:Fraçioìn da provìnsa de Lusciàndria