Climma de Zena

O climma de Zena o l'é segondo a clascificaçion de Köppen de climma marittimo umido temperou (Köppen: Cfa) e climma cado mediterranio tempiou (Köppen: Csa) (ma con de ben ben fòrte influense atlantiche), à segonda de ciù zöne donde a vasta superfiçie territoriale a s'estende.

Dæto a particolaritæ do territöio da çittæ, se peu dî che ògni quartê de Zena o göde, drento sto quaddro geneâ, de un microclimma ch'ô distingue da-o resto da çittæ in termini de temperatua, umiditæ, cheita d'ægua e presensa do sô.

Pe commun, in sciâ còsta d'inverno, e zöne de Otri e San Pê d'Æña an de temperatue ciù freide che e zöne da còsta da-a rente scicomme en ciù espòste a-e corrente do Nòrd chi vëgnan da-i modesti pasci de l'Appennin.

De temperatue ciù paxe s'attreuvan into quartê de Pegi e tra Quarto e Nervi, à l'arrembo da-a grande ertixe di relievi de presente in sciô derê.

Torna pe caxon de l'orografia do territöio, a Vallâ do Besagno a l'é ciù pöco freida e ventosa che a Vallâ da Ponçeivia apreuvo ch'a no l'à unn'intrâ diretta e façile a-a Vallâ do Pò comme into caxo do Passo di Zovi.

 Escurscion termica 
L'escurscion termica tra-o giorno e a neutte a l'é ben ben limitâ, sorviatutto inti quartê che s'avansan drito in sciô mâ, e o l'é in media d'in gio à 6 °C inte tutte e saxoin.Tutti i dæti in scê temperatue en stæti calcolæ in base a-e rilevaçioin effettuæ into periodo dexembre 1958 - Ottobre 2007 da-a staçion meteo de l'Areonautica Militâ italiaña à Zena Sestri. Pe de informaçioin: 

A temperatua media annuale a l'é in scî 16 °C.

 E saxoin 
A saxon d'inverno a l'é caratterizzâ da de temperatue pe-o ciù paxe longo a lista de còsta, che van do zenâ tra +4,7 °C de media minima e +10,7 °C de media mascima. L'é ræo che e temperatue, a-o manco in sciâ còsta, cazzan de sotta i 3 graddi; a-o conträio, inti quartê de colliñe e inte vallæ no l'é anòmalo registrâ di minimi negativi.

O record ciù freido in sciâ lista de còsta, mesuou do zenâ do 1891, o l'é -8,5 °C. Çerti termòmetri inti quartê de colliñe e inte vallæ interne da çittæ an registrou ciù vòtte de temperatue de -11/-12 °C into gran freido do zenâ do 1985. E crònache ciù antighe de l'uso di termòmetri moderni segnalan che e ægue do pòrto de Zena se son zeæ inte un muggio de öcaxoin, l'urtima de quæ a l'é stæta do 1709.

Tipico de l'inverno o l'é a tramontaña, ch'a l'accresce ben ben a sensaçion de freido ascì con de temperatue relativamente paxe.
miniatura| Negia d'avveçion (caligo) in sciâ fin de un giorno de primmaveia|250x250px
L'incomenso da primmaveia de spesso o presenta unna marcâ variabilitæ: à giornæ de sô e temperatue ciù erte de +20 °C s'alternan di periodi de perturbaçion, che inte çerti caxi an portou à de cheite de neive tardie, fiña in sciâ còsta con de ammuggiæ, l'urtima de quæ a-i 3 de marzo do 2005, ò de cheite de neive “coreografiche”, l'urtima de quæ a-i 7 d'arvî do 2021. Inti meixi d'arvî e mazzo i giorni tendan à ëse ciù stabili, con de temperatue de vòtte ciù tipiche da stæ.

In sciâ fin di primmi tipichi giorni de primmaveia, un fenòmeno ræo ma suggestivo o peu verificâse: da-o mâ pe avveçion unna spessa negia (in zeneise caligo) a l'ingheugge primma a còsta e dapeu a se leva sciù pe-i relievi e a se poxiçioña à l'ertixe di quartê da colliña. Ciù frequente che a negia, à tutte e mainee, o l'é o fenòmeno da macaia, ch'o l'é caratterizzou da-a presensa de basse nuvie in sciâ còsta in presensa de condiçioin antiçiclòniche.

De stæ, prevâ e brixe de mâ, che ammerman ben ben o cado, sorvetutto inta primma parte da saxon, quande o mâ o l'é ancon relativamente freido. E temperatue medie de luggio e agosto van tra +20,8/20,9 °C da media minima e +27,2/27,5 °C da media mascima. L'erta umiditæ, sorvetutto a-a neutte, a pròvoca de spesso unna sensaçion ben ben prononçiâ de soffoco, fiña in presensa de temperatue no pròpio erte. A cheita d'ægua da maniman a vëgne ciù ræa, solo che pe comensâ torna dòppo da meitæ d'agosto.

Quande un antiçiclon o se poñe a-o Nòrd de Arpe, con l'inibî e brixe do mâ, peu verificâse di giorni ben ben cadi, co-e temperatue do giorno ciù erte che +30 °C, ma assoçiæ à di livelli d'umiditæ basci. Inte doe de ste scituaçioin, a-i 6 de settembre do 1949 e a-i 5 de luggio do 1952, a l'ea stæta registrâ da-a staçion meteo de Zena Universcitæ a temperatua ciù erta inta serie istòrica ultrasecolare de l'osservatöio meteoròlogico da capitale ligure: +37,0 °C. Segondo l'archivio di dæti da NOAA, a-i 4 de luggio do 1952 s'ea razzonto o +100 °F, pægi à +37,8 °C, a-a staçion do serviçio meteoròlogico de l'Areonautica Militâ Italiaña, che à quelli tempi a l'ea collocâ a-a base de l'idroscalo de San Pê d'Æña. Sto valô o l'é stæto scompassou a-i 7 d'agosto do 2015 a-e 16.00 oe, quande o termòmetro o l'à seghittou +38,5 °C.

Inta primma parte de l'ötunno, prevâ i giorni de sô, con de temperatue piaxeive e de bassa umiditæ; a sola ecceçion a l'à da fâ con l'istòrica ondâ freida de l'ottobre do 1974. L'ötunno o l'é ascì a saxon ciù ciuvosa de l'anno, sciben che no gh'é mancansa de coscì dite "ottobræ", saieiva à dî l'estenscion da saxon di bagni fin a-a fin d'ottobre. O meise de novembre, à segonda de l'anno, o peu passâ comme o resto da saxon, con un tempo paxo, ò o peu portâ à un inverno antiçipou, con de temperatue minime vexiñe a-o zero.

A töa a mostra e temperatue medie mascime e minime registræ da-a staçion meteoròlogica de Zena-Sestri Ponente de l'Areonautica Militâ italiaña, coscì comme e temperatue mascime e estremme minime registræ inta mæxima staçion meteoròlogica.
MeiseMeixiSaxoinAnnoZenFreMarArvMazZugLugAgoSetOttNovDexInvPriStæÖtuT. max. media (°C)10,712,114,417,020,824,227,227,524,320,315,312,311,717,426,320,018,8T. min. media (°C)4,76,08,210,714,518,020,820,917,914,29,66,45,711,119,913,912,7T. max. assoluta (°C)20,322,524,529,432,835,637,538,534,228,922,920,822,532,838,534,238,5T. min. assoluta (°C) -8,5 -5,0 -3,63,46,67,313,910,79,05,11,1 -3,6-8,5-3,67,31,1-8,5
Eliofania: o numero medio de oe de sô à l'anno into Çentro de Zena o l'é 2222 (tra quello de Opòrto e quello de A Coruña), à Zena Sestri verso e 2100, e à Zena Otri verso e 2000, con razzonze o minimo à Zena Pontedeximo, verso e 1900, e o mascimo à Zena Nervi, verso e 2300.

 Perturbaçioin 
L'unica ecceçion a-o climma d'inverno pe-o ciù paxo son i giorni inti quæ sciuscia a coscì dita "tramontaña scua", un vento freido ch'o se cunnia da-a Vallâ do Pò longo i basci pasci che s'arvan tra e montagne derê a-a çittæ, pe catapultâse à grande lestixe verso e vallæ zeneixi e che de spesso a pòrta, in azzonta à unna scignificativa cheita de temperatue tutt'assemme, ægua ò negia. A zöna de Pegi e a parte estremma à levante da çittæ, da-o Quarto à Nervi, a l'é protetta da-i effetti de sto vento.

Zena a l'é ascì soggetta a-a "deprescion ligure", unna deprescion ch'a se crea sottavento a-a cadeña de montagne ligure quande unna corrente d'äia freida, ch'a descende a-a spedia da l'Atlantico do Nòrd traverso a Vallâ do Ròdano, a s'incontra co-a superfiçie ciù cada do mâ. Ste perturbaçioin chì caxoñan unna cheita tutt'assemme de temperatue e ingheuggian l'intrego territöio da çittæ. Fiña i venti che ne vëgnan da-e montagne Balcaniche (chi arrivan à Zena comme gregâ) en portoei de freido: inte sto caxo, à tutte e mainee, i giorni son secchi e assæ pin de sô.

E cheite d'ægua en presente inte de quantitæ despæge pe tutto l'anno: ciù localizzæ, sporadiche e sorvetutto de natua tempestosa inti meixi da stæ (luggio o l'é o meise ciù sciutto con unna media de 27 mm), razzonzan a seu mascima frequensa e intenscitæ tra a fin d'agosto e novembre (ottobre, o meise çentrale do periodo, o l'é o meise ciù ciuvoso, con 213,7 mm in media), quande o flusso de corrente desturbæ de l'Atlantico pe commun o chiña in latitudine, ma sorvetutto o tempo de stæ o se rompe int'un mâ cado, ch'o carrega e perturbaçioin con de l'energia.

A töa chì apreuvo a mostra a cheita d'ægua media registrâ a-a staçion meteoròlogica de l'Areonautica Militâ à Zena Sestri:
MeiseMeixiSaxoinAnnoZenFreMarArvMazZugLugAgoSetOttNovDexInvPriStæÖtuNuvie (okta a-o giorno)4,34,34,44,74,54,13,03,33,63,84,54,24,34,53,54,04,1Cheita d'ægua (mm)10666861059554278199153111812532861623631 064Giorni d'ægua21202123221917192123222263665566250
A cheita d'ægua annuale, in media 1064 mm,A cheita d'ægua media annuale into periodo 2002-2012 registrâ da-a staçion meteoròlogica de l'Areonautica Militâ Italiaña de Zena Sestri. a l'é soggetta à unna fòrte variabilitæ, à segonda de l'intenscitæ di fenòmeni: inti urtimi 10 anni a va da un minimo de 925 mm registræ do 2004 à un mascimo de 3000 mm registræ do 2014.I dæti in scê cheite d'ægua di urtimi anni en relative a-a staçion meteo do DIAM - Zena Arbâ.

De fæti, a çittæ, à caxon da seu espoxiçion a-i venti umidi da-o sud che s'impattan contra e cadeñe de montagne derê à lê, a l'é despesso soggetta à de cheite d'ægua ben ben violente conçentræ inte de pöche oe. Tra e 7 de neutte do 7 d'ottobre e e 5 de neutte do 8 d'ottobre do 1970 l'é cheito 948 mm d'ægua à Bösanæo, un quartê periferico inta Vallâ da Ponçeivia. Se suppoñe che in scê colliñe derê a-a çittæ quello giorno a cheita d'ægua a l'avieiva posciuo arrivâ a-i 1100 mm d'ægua inte 22 oe.

Ecco a lista de ciù importante alluvioin à Zena:

 7/8 d'ottobre do 1970: da-e 19 oe do 7 a-e 17 oe do 8: 450 mm a-o çentro, 700 mm in Sestri, 800 mm à Otri, 948 mm in Bösanæo
 a-i 6 d'ottobre do 1977: da-e 6 oe a-e 11 oe: pöcassæ 300 mm
 7/8 d'ottobre do 1977: da-e 21 oe do 7 a-e 12 oe do 8: 200 mm
 23/24 d'agosto do 1984: da-e 22 oe do 23 fin à 1 oa do 24, dapeu ben ben violento da-e 22 a-e 13 do 24: 350 mm in Otri.
 a-i 30 de luggio do 1987: da-e 13 oe a-e 17 oe: 300 mm à San Pê d'Æña
 a-i 27 de settembre do 1992: da-e 11 oe a-e 12 oe: 300 mm à ponente, 450 a-o çentro, 600 inta Vallâ do Besagno
 a-i 23 de settembre do 1993: da-e 18 oe a-e 15 oe: 300 mm a-o çentro, 450 mm à Sestri, 600 mm tra Pegi e Otri, 800 mm à San Carlo de Çexe
 a-i 26 de zugno do 1994: da-e 18 oe a-e 12 oe: 400 mm in Voltri.
 a-i 4 de novembre do 1994: da-e 12 oe a-e 16 oe: 250 mm à Sestri.
 a-i 14 de luggio do 1998: da-e 9 oe a-e 13 oe: 400 mm a-e Fabriche (Otri)
 a-i 4 d'ottobre do 2010: da-e 10 oe a-e 16 oe: 450 mm à Sestri, pöcassæ 300 da quarche banda into ponente
 a-i 4 de novembre do 2011: da-e 8 oe a-e 14 oe: 550 mm into baçî do Feuxan, pöcassæ 400 mm a-o çentro.
 a-i 9 d'ottobre do 2014: da-e 22 oe a-e 23:30 oe 300 mm inti baçî do Besagno e do Feuxan.
 a-i 15 de novembre do 2014: da-e 10 oe a-e 15 oe 400 mm inta Vallâ da Ponçeivia e into quartê de Otri.

miniatura|Corso Italia into tempo da neive di 3 de marso do 2005
E cheite de neive ciù ò meno in abondansa no son ræe into territöio zeneise ch'o no s'attreuva in sciâ lista de còsta. Se verifican ascì ciù che unna vòtta à l'anno, con toccâ sorvetutto i quartê de colliña ò quelli ciù drento de vallæ da Ponçeivia e do Besagno. À tutte e mainee, de vòtte dan o gianco a-a lista da còsta e a-o çentro da çittæ, che î rendan sorvetutto suggestivi, comme l'é avvegnuo, pe exempio, do marso 2005 e do zenâ 2006. L'urtimo a-i 23 de zenâ do 2019 con unn'ammuggio de pöcassæ dexe çentimetri.

Pe commun, e ammuggiæ de neive in sciô terren inta capitale ligure scentan inte di pöchi giorni, se no pöche oe, graçie sorvetutto à l'açion compensatöia di venti ciù cadi che ne vëgnan da-o Mâ Ligure, che piggian o contròllo giusto che çessan e influense giassæ da tramontaña.

Di anni novanta a frequensa de nevadde a l'é cheita de grande mainea, in linia co-a tendensa in açion pe tutta l'Italia do Nòrd: inta çittæ solo che doî fenòmeni scignificativi son stæti registræ, do 1991 e do 1996. Di anni 2000, a quantitæ e l'intenscitæ de nevadde son cresciue torna.Episòddi nevoxi di relievo, chi an interessou i quartê de colliña e interni e in ciù a lista litoranea, fin con unna tâ intenscitæ, en stæti registræ inti anni: 2001, 2003, 2004 (2 vòtte), 2005, 2006, 2008 (3 vòtte), 2009.

Va dito, à tutte e mainee, che à Zena, inta lista interna ò de colliña, in media a-o manco unna vòtta à l'anno, e de vòtte solo che pe pöche oe, se peu verificâ de tempeste de neive degne d'unna çittæ nòrdica, con unna violenta tramontaña scua, sorvetutto inte zöne ciù espòste.

Inti urtimi 40 anni, e ciù importante de ste tempeste, de longo generæ da un Zena Low, ch'an toccou tutta a çittæ, en avvegnue inti questi giorni:

Da-e 23 oe do 9 de frevâ do 1978 a-e 7 oe do mattin do 11 de frevâ do 1978: 35 cm (i ammuggi son a-o livello do mâ) con temperatua de 0 °C

Da-e 4 oe a-e 18 oe di 4 de zenâ do 1979: 20 cm con temperatua tra-i -2 °C e -4 °C

Da-e 7 oe di 21 de dexembre do 1981 a-e 7 oe do 22 de dexembre do 1981: 50 cm temperatua de -1 °C

Da-e 11 oe a-e 19 oe di 13 de zenâ do 1985: 20 cm con temperatua tra -2 °C e -6 °C

Da-e 21 oe di 14 de zenâ do 1985 a-e 7 oe da mattin do 15 de zenâ do 1985: 15 cm temperatua tra -1 °C e -3 °C

Da-e 22 oe di 28 de zenâ do 1986 a-e 19 oe di 29 de zenâ do 1986: 25 cm temperatua tra 0 °C e -1 °C

Da-e 12 oe a-e 18 oe do 1° de marzo do 1986: 15 cm temperatua tra 0 °C e -3 °C

Da-e 11 oe a-e 18 oe do 14 de zenâ do 1987: 25 cm temperatua tra 0 °C e -4 °C

Da-e 2 oe di 7 de frevâ do 1991 a-e 6 oe do 8 de frevâ do 1991: 12 cm con temperatua tra -2 °C e -5 °C

Da-e 3 oe a-e 22 oe do 30 de dexembre do 1996: 10 cm de temperatua tra -1 °C e -2 °C

Da-e 18 oe di 31 de dexembre do 1996 a-e 3 oe do 1° de zenâ do 1997: 35 cm con temperatua tra -1 °C e -3 °C

Da-e 13 oe a-e 20 oe do 17 de zenâ do 2001: 15 cm temperatua tra 0 °C e -1 °C

Da-e 3 oe a-e 17 oe di 3 de marzo do 2005: tra i 40 -50 cm con temperatua tra 0 °C e -2 °C

Da-e 2 oe de mattin di 25 de zenâ do 2006 a-e 4 oe de mattin di 27 de zenâ do 2006: 35 cm con temperatua tra 1 °C e -2 °C

Da-e 3 oe a-e 19 oe di 7 de zenâ do 2009: 2/3 cm con temperatua de 0 °C

Da-e 14 oe a-e 22 oe di 18 de dexembre 2009: 3/5 cm con temperatua tra o 1 °C e -3 °C

Da-e 2 oe a-e 8 oe di 14 de dexembre do 2012: 2/3 cm con temperatua de 0 °C

Da-e 16 oe a-e 17 oe di 11 de frevâ do 2013: 5 cm con temperatua tra 0 °C e -1 °C

Da-e 14 oe a-e 18 oe di 23 de zenâ do 2019: 5-10 cm con temperatua tra 0 °C e 2 °C

 Nòtte 

Categorîa:Zena
Categorîa:Giögrafîa da Liguria