Ciàssa de San Dumenegu (Arbenga)

A Ciàssa de San Dumenegu (Piazza San Domenico in italiàn) a l'è ina ciàssa ch'a se tröva in Arbenga Veggia, intu quartê de San Scî.

 Sto(r)ia 
A Ciàssa de San Dumenegu a pìa u sò numme daa gêxa cun cunvèntu ch'a se ghe faciava, fabricâ fra i ànni '70 e '80 du Duxèntu in sciu sò fiancu de punènte. A cianta ch'a g'ha au dì d'ancöi a ne vegne pe(r)ò da di intervènti ciü mudèrni, ch'i l'han purtàu cu'u tèmpu a l'agregasiùn de spàssi dife(r)ènti.

 Descrisiùn 

A Ciàssa de San Dumenegu a se tröva inta parte ciü a punènte d'Arbenga Veggia, vèrsu meridiun e a l'è pe' stu fètu parte du quartê de San Scî, ch'a ne rapresènta ascì u sèntru. Da vixìn au fì de mü(r)aje a l'è in curispundènsa da cuscì dìta Pòrte de l'Aquila, marcâ ciü votte inti rendicunti cumme antìgu pòstu d'avistamèntu e de cuntròllu. A l'ha ina cianta ch'a nu l'è regulâre, scicumme ch'a l'è nasciüa daa missa insemme de ciü ambiènti intu tèmpu, tantu ch'a l'è vegnüa fö(r)a cun 'na furma a "L", vistu ascì de òpe(r)e de slargamèntu vèrsu a Vìa de Medaje d'Ò(r)u, in sciu cantu du Palàssiu di D'Aste-Ardüìn. Intu parlà pupulâre a ciàssa a l'ha piàu u numme de "Ciàssa de L'Aviamèntu", scicumme che chi a gh'é(r)a a sêde de ste scö(r)e.

 Cruxe(r)e 
 Vìa de Medaje d'Ò(r)u, üna de stradde fra e ciü impurtanti d'Arbenga Veggia, ch'a travèrsa tantu u quartê de San Giuànni cumme quellu de San Scî recarcandu u càrdu màscimu da sitè rumâna. A cûre defèti a partì daa Pòrte de l'A(r)òscia fin a rivà da quella de Mu(r)ìn, passandu da 'na parte a l'âtra du sèntru sitadìn. L'intitulasiùn d'ancöi a se rife(r)ìsce ae quattru medaje d'ò(r)u guagnèi in guèra da sitadìn arbenganesi.
 Vìa aa Sènta (Via al Centa in italiàn), carugettu lungu pôcu ciü de 30 mêtri, ch'u se di(r)àmma a partì da l'estremitè ciü a nord du cumplessu, passandughe a còsta e andandu a finì au de fö(r)a de mü(r)aje, vèrsu dund'u se truvava u "Zögu du balùn" (zôna che ancöi a pòrta u numme de Vìa Mameli). 
 Vìa Somis, stradetta ch'a cumènsa d'intu fiàncu meridiunâle da ciàssa, inmetènduse in scia Vìa de Medaje d'Ò(r)u, sgarbandu de rimpettu a l'imbuccu de Vìa Rumma, ch'a n'è a cuntinuasiùn, recarcandu u percursu du veggiu decümàn segunda(r)iu. A pòrta u numme du Giovanni Somis, ch'u l'é(r)a stètu sutta-prefèttu da Pruvinsa d'Arbenga fra u 1824 e u 1829.
 U Caruggiu du Gumbu, carugettu ch'u pòrta vèrsu a Ciàssa de l'A(r)òscia. Lungu ina qua(r)antêna de mêtri, u pìa in numme da in antìgu gumbu ch'u se ghe truvava, duve(r)àu de dòppu cumme sâla de müxica, tantu da êsse sêde da banda sitadìna, intitulâ a Giuseppe Verdi.

 Architetü(r)e 
Figü(r)an°NummeDescrisiùnsenza_cornice|139x139px1-2L'intrâ prinsipâle au Palàssiu a da in sce Vìa de Medaje d'Ò(r)u, dund'a pòrta u sivicu n°70Palàssiu D'Aste-ArdüìnU Palàssiu D'Aste-Ardüìn, dìtu ascì Cà D'Aste-Ardüìn o numma Palàssiu D'Aste, u ne vegne da ina sé(r)ie d'agregasiùi de cà de l'Etè de Mezzu ch'e se faciavan in scia vìa, fèta primma du Settesèntu, ch'a l'ha purtàu aa furmasiùn d'in palàssiu ünicu desvilüpàu sciü trèi cièi, pöi isèi a quattru. U palàssiu u cuntegne due sca(r)inè; quella prinsipâle, a quattru rampe e fabricâ du Seisèntu, a se desvilüppa d'inte in atriu cuèrtu da votta a lünetta. Au segundu cian se ghe tröva in gran sâla dìta a "stansia di stücchi", ricca de stücchi ba(r)òcchi, scibèn ch'i seccen in parte ruinèi da l'ègua. Grassie a in restauru, fètu du 1994, se pò turna vegghe ina parte da ricche pitü(r)e ch'e ne decuravan a faciâ, scibèn che ruinè dau tèmpu e dai intervènti pe' slargà e intrè e dà l'intonacu in sce mü(r)àje.senza_cornice|105x105px7-24San DumeneguCumplessu de edifissi ch'u l'ingloba i resti de l'insediamèntu di fràtti dumenichèi, u se fàccia in scia ciàssa da punènte, ch'u ne cröve tüttu quellu fiancu. Descrìtu du Seisèntu intu Sacro, e vago Giardinello cumme "furtessa invinsibile" e ancù primma inta sò furma u(r)iginâ(r)ia inte vìxite apustôliche du Mascardi (1585), u se sa che a gêxa a presentava a l'imprinsippiu trê navè e che l'impiantu u l'è stètu revulüsiunàu pròpiu inta primma parte du seculu XVI. U cunvèntu cu'u sò ciostru i sun de lungu stèti di punti de riferimèntu pe'a cumünitè ingàuna, tantu che dife(r)ènti e sun stète e dunasiùi fète dae famìe arbenganesi a sta gêxa chi. Antigamènte, inta bibliutêca du cunventu, u l'é(r)a cunservàu adi(r)itü(r)a l'archiviu cumünâle.11Tûre de San DumeneguA tûre de San Dumenegu a se tröva intu cumplessu dunde, de prubabile, a l'è stèta u primmu campanìn, erezüu du 1389, nu se sa se pe'a primma votta. Au dì d'ancöi a se presènta cu'in prufì du tüttu intunacàu, ch'u spòrze de pôcu rispettu au rèstu, che pe(r)ò u lascia intravegghe parte du basamèntu in grossi blòcchi de prìa de Pûi. Inte l'ünicu fiancu libe(r)u da âtre custrusiùi, quellu ch'u da in scia ciàssa, se ghe dröve ina pòrte au cian terén e in barcùn pe' cian inte quelli de d'âtu. Sti chi i rivan da intervènti ciü mudèrni: ancù du 1927, defèti, e sun mensunèi e bifure ch'e se ghe druvivan, avanti ch'e fussen intunachèi.

 Nòtte 
Nòtte au tèstu

Nòtte bibliugrafiche

 Bibliugrafìa 






 Âtri prugètti 

 Ligammi de fö(r)a 


Categorîa:Stradde d'Arbenga