Dialetologîa lìgure

Dialetologîa lìgure: dötréi éxiti (e nòtte fàn riferiménto a-a bibliografîa seleçionâ che vén dòppo).

 Scistêma gramaticâle do Zenéize segóndo Werner Forner 
 Morfologîa: E iregolaritæ do zenéize són sôlo aparénti: són dovûe a 'n conplicòu scistêma de procèssi de fonética che són regolâri; netezæ da tâle regolaritæ, e alteraçioîn di nómmi, agetîvi e vèrbi prezéntan 'na strutûa sénplice e ciæa cómme quélla toscâna. A ciù pàrte de tâli regolaritæ de fonética són consegoénsa de l'evoluçión pòst-medievâle, a-o prinçìpio in pàrte limitæ a-o mòddo de parlâ do popolìn.
 Scintàsci, quàrche particolaritæ: Cómme tùtte e parlæ nòrd-italiànn-e, o vèrbo lìgure o va aconpagnòu da 'na spécce de pronómme sogètto (clitico). In zenéize, tâle conpagnîa a l'é limitâ a-a 2°/3° persónn-a (ti cànti, o/a/ sciâ cànta), da âtre pàrte són servîe tùtte e persónn-e. I clitici partéçipan a marcâ a focalizaçión (l'énfaxi) do sogètto. Into pasòu, çèrte condiçioìn scintàtiche (prezénpio l'interogaçión) voéivan l'inversción de l'órdine clitico+vèrbo in vèrbo+clitico – strutûa foscilizâ inte dötræ parlæ lìgure.

 Distribuçión giogràfica 
 Clasìfica: E parlæ in sciâ còsta da Región són ciù ò mêno scìmili. Gh'é 'na zöna centrâle (fra Savónn-a e Séstri Levànte, e inte gròsse valàdde) definîa pi-â ciù pàrte da-e régole de fonética pòst-medievâli do Zenéize, ch'o contràsta co-îna pàrte òcidentâle (a ponénte d'Arbénga) definîo da l'asénsa de tâli régole. Tâ distribuçión a sugerìsce 'n'espansción zenéize inte doî ténpi: l'espansción medievâle in sce tùtto o teritöio; l'espansción pòst-medievâle frenâ dòppo Savónn-a. Descòrdan da tâle panoràmma unitâio e parlæ confinànti: i doî Ôltrezôvo e-e parlæ de Çinquetære; in lìgure inalteròu o s'é conservòu sôlo inte Àrpi Marìtime (véddi sótta).
 Colònie do zenéize antîgo / contàtto lengoìstico: Pòrtovénere, Bonifàçio, Intemélio, Mónego; o Zenéize de l'800 inportòu a Bonesàire.
 O lìgure alpìn: Se tràtta do grùppo de parlæ de èrte Valàdde Nèrvia-Argentìnn-a-Ròia e da cónca da zöna de Mentón. L'inportànte diferénsa de sto grùppo chi da-o lìgure da còsta o se spiêga co-o fæto de no êse stæto contagiòu da-o "Zenéize". Ògnidùnn-a de parlæ lìguri-alpìnn-e e da zöna de Mentón a prezénta 'na fixonomîa tùtta sò, ma a l'é magiô a coerénsa struturâle, ch'a coincìdde de spésso con tipologîe gàllo-itàliche di ténpi pasæ; tâle unitæ "alpìnn-a" a se verìfica pû into léscico, quéllo di pastoî ascì, e inti pöchi remasùggi da leteratûa popolànn-a. A descriçión de sto grùppo chi a l'é stæta/a l'é quarche vòtta deviâ da interèsci naçionalìstichi ò patriòtichi ò de palànche.

 Nòtte 

 Bibliografîa 























  Traduçión in italiàn in Intemelion 16, 103-146.













Categorîa:Lengua ligure