Avoltöi

Avoltöio: nómme comùn de öxelli da rapìnn-a diùrni che se nùtran de bestie mòrte e de spésso de carcàsse de gròsci animæ, són de fæto di spasìn naturali, no én öxelli scinpàtici, ma fàn 'n'inportànte servìçio a l'ecoscistêma e évitan o propagâ de moutîe. Sti öxelli chi fan parte da famiggia di Accipitridae. 

Caraterìstica a l'é a testa piâ, nûa sénsa ciùmme, còllo covèrto de péi, gatìn dûo ò de râre ciumétte rédene, che ghe perméttan de mantegnî a testa polîa méntre o se nùtre. Són öxelli de gréndi dimenscioìn, becco gròsso a lensìn, sanpe robùste sôvia a cäsòtti, ónge gròsse ma no a granfia, ghe sérvan sôlo pe caminâ pe tæra, âe larghe, côe ariondæ ò a triangolo con 12 ò 14 timonêe. 

Àn in xeuo poténte ma lento; co-e larghe âe destéize gìan in çèrcio senpre ciù in érto, fin a grande altessa, pöi velézan in çèrca de carcasse ò di "carnâi" (i scarti di maxelli) predispòsti senpre in pòsti diversci. 

Difuxón: én presenti in tùtti i continenti, levòu l'Òustràlia, i Pöli, Îzoe picìnn-e e in gran parte de l'Óceània. Gh'é 23 spêce de avoltöi.
alt=in xêuo|miniatura|'N avoltöio barbûo in xêuo

 Avoltöi do Vêgio Móndo 
I avoltöi do vêgio móndo vìvan in Àfrica, Àzia, Eoröpa. Çércan a vìsta da grendi altesse. Conpréndan 9 Géneri e 16 Spêce:
miniatura|Ina òstàia a Barcelónn-a, Catalôgna

Sóttafamiggia - Gypinae   (Blyth, 1851 )   

     . Génere   Aegypius   (Savigny, 1809 ) 

                               . Aegipyus monacus    ( Linnaeus, 1766 ) 

       . Génere   Gyps  ( Savigny,  1809 )

                              .  Gyps   fulvus      (Hablizi,  1783 )

                              .  Gyps   bengalensis     (J.F. Gmelin,  1788 )

                              .  Gyps   coprotheres     (J.R, Forster,  1798 )

                              .  Gips    indicus             (Scopoli,   1786 )  G   

                              .  Gyps   tenuirostris      (G. R. Geay,  1844 )

                              .  Gyps   rueppelli         (A. E. Brehm, 1852 )

                              .  Gyps   africanus         (Salvadori,   1865  )

                              .  Gyps   himalayensis   (Hume,   1869)             

       .  Génere  Necrosyrtes  ( Gloger,  1841 )

                              .  Necrosyrtes monacus (Temminck, 1823 )

      .  Génere  Sarcogyps  (Lesson,  1842 )

                              .  Sarcogyps calvus  (Scopoli,  1786 )

      .  Génere  Torgos (Kaup, 1828 )

                              .  Torgos tracheliotus (J.R.Forster,  1791 )

     .  Génere  Trigonoceps   Lesson,  1842 )

                              .  Trigonoceps occipitalis (Burchell,  1824 )

.  Sóttafamiggia - Gypaetinae  (Bonaparte,  1831 )

       .  Génere  Gypaetus  (Storr, 1784 )

                               .  Gypaetus  barbatus  (Linnaeus, 1758 )

     .   Génere  Neophron  (Savignt, 1809 )

                               .  Néophton  percnopterus  (Linnaeus,  1758 )

     .   Génere  Gypohierax  (Ruppell,  1836 )

                               .  Gypohierax  angolensis (J.F. Gmelin, 1788)

 Avoltöi do Nêuvo Móndo  
I avoltöi do nêuvo móndo conpréndan 7 spêce che én escluxîvi de Amériche. Çércan a l'anàsto scìnn-a da 1600 metri d'altessa, no én inparentæ streitamente co-i Accipitridae, ma apartégnan a-a famiggia di Cathartidae; e mæxime carateristiche én dovûe a 'n'evoluçión convergénte ò paralêla. Nisciùn o l'à in nómme zenéize.

A famiggia de Cathartidae () a conprénde 5 géneri e 7 spêce:

 Génere Cathartes
 Cathartes aura ()
 Cathartes burrovianus ()
 Cathartes melambrotus ()
 Génere Coragyps
 Coragyps atratus ()
 Génere Gymnogyps
 Gymnogyps californianus ()
 Génere Sarcoramphus
 Sarcoramphus papa ()
 Génere Vultur
 Vultur gryphus ()

 Nòtte 
Categorîa:Oxelli